„საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“, დოკუმენტი - „ქვეყნის ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2027-2030 წლებისათვის“, საქართველოს მთავრობის მოხსენება - „საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ“

„საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონი თბილისი 2026 პროექტი საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ თავი I საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მაჩვენებლები მუხლი 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ბალანსი თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 23,991,752.2 24,996,300.0 21,957,477.8 მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 26,795,600.0 26,700,000.0 95,600.0 23,200,000.0 25,250,000.0 25,250,000.0 0.0 279,567.8 346,300.0 245,600.0 150,000.0 95,600.0 1,754,706.6 1,450,000.0 1,300,000.0 1,300,000.0 0.0 22,854,435.8 23,267,605.3 25,833,275.4 25,384,844.4 448,431.0 შრომის ანაზღაურება 2,952,019.5 3,420,284.5 3,735,980.8 3,735,280.8 700.0 საქონელი და მომსახურება 2,350,763.6 2,681,467.3 2,705,029.1 2,648,205.1 56,824.0 პროცენტი 1,632,175.3 1,818,019.0 2,107,309.0 2,107,309.0 0.0 სუბსიდიები 1,604,410.8 1,047,301.0 1,323,921.2 1,293,061.2 30,860.0 გრანტები 2,079,783.1 2,032,359.2 2,004,585.0 1,954,885.0 49,700.0 მათ შორის, კაპიტალური 1,587,778.5 1,525,030.0 1,544,993.0 1,501,893.0 43,100.0 სოციალური უზრუნველყოფა 8,705,828.8 9,324,165.0 10,064,565.0 10,064,565.0 0.0 სხვა ხარჯები შემოსავლები გადასახადები გრანტები სხვა შემოსავლები ხარჯები 3,529,454.7 2,944,009.3 3,891,885.3 3,581,538.3 310,347.0 მათ შორის, სხვადასხვა კაპიტალური ხარჯი 1,291,111.2 502,220.8 1,163,430.0 868,900.0 294,530.0 საოპერაციო სალდო 1,137,316.4 1,728,694.7 962,324.6 1,315,155.6 -352,831.0 არაფინანსური აქტივების ცვლილება 2,713,052.8 3,843,991.7 3,825,613.6 3,180,294.6 645,319.0 ზრდა 3,057,769.8 4,043,991.7 4,025,613.6 3,380,294.6 645,319.0 კლება 344,717.0 200,000.0 200,000.0 200,000.0 0.0 -1,575,736.4 -2,115,297.0 -2,863,289.0 -1,865,139.0 -998,150.0 93,846.8 28,042.0 269,467.0 -402,783.0 672,250.0 472,386.3 650,000.0 769,467.0 97,217.0 672,250.0 79,554.9 0.0 94,517.0 94,517.0 0.0 მთლიანი სალდო ფინანსური აქტივების ცვლილება ზრდა ვალუტა და დეპოზიტები 2 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა სესხები 302,605.4 632,550.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 90,226.0 დასახელება მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 672,250.0 0.0 672,250.0 17,450.0 2,700.0 2,700.0 0.0 378,539.5 621,958.0 500,000.0 500,000.0 0.0 0.0 121,958.0 0.0 0.0 0.0 377,713.4 500,000.0 500,000.0 500,000.0 0.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 826.1 0.0 0.0 0.0 0.0 ვალდებულებების ცვლილება 1,669,583.2 2,143,339.0 3,132,756.0 1,462,356.0 1,670,400.0 3,087,865.4 5,063,100.0 4,670,400.0 3,000,000.0 1,670,400.0 1,588,993.6 1,800,000.0 2,600,000.0 2,600,000.0 0.0 1,588,993.6 1,800,000.0 2,600,000.0 2,600,000.0 0.0 1,498,871.8 3,263,100.0 2,070,400.0 400,000.0 1,670,400.0 0.0 1,350,000.0 0.0 0.0 0.0 1,498,871.8 1,913,100.0 2,070,400.0 400,000.0 1,670,400.0 1,418,282.2 2,919,761.0 1,537,644.0 1,537,644.0 0.0 55,053.0 40,061.0 40,064.0 40,064.0 0.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 40,000.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 სესხები 15,053.0 61.0 64.0 64.0 0.0 1,363,229.2 2,879,700.0 1,497,580.0 1,497,580.0 0.0 0.0 1,350,000.0 0.0 0.0 0.0 1,359,110.6 1,525,000.0 1,492,880.0 1,492,880.0 0.0 4,118.5 4,700.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 კლება ვალუტა და დეპოზიტები სესხები ზრდა საშინაო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა საგარეო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა სესხები კლება საშინაო საგარეო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა სესხები სხვა კრედიტორული დავალიანებები ბალანსი 3 მუხლი 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა შემოსულობები 27,802,874.1 30,759,400.0 შემოსავლები 23,991,752.2 არაფინანსური აქტივების კლება ფინანსური აქტივების კლება (ნაშთის გამოკლებით) დასახელება მათ შორის საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 32,166,000.0 30,400,000.0 1,766,000.0 24,996,300.0 26,795,600.0 26,700,000.0 95,600.0 344,717.0 200,000.0 200,000.0 200,000.0 0.0 378,539.5 500,000.0 500,000.0 500,000.0 0.0 3,087,865.4 5,063,100.0 4,670,400.0 3,000,000.0 1,670,400.0 27,723,319.2 30,881,358.0 32,071,483.0 30,305,483.0 1,766,000.0 ხარჯები 22,854,435.8 23,267,605.3 25,833,275.4 25,384,844.4 448,431.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,057,769.8 4,043,991.7 4,025,613.6 3,380,294.6 645,319.0 ფინანსური აქტივების ზრდა (ნაშთის გამოკლებით) 392,831.4 650,000.0 674,950.0 2,700.0 672,250.0 1,418,282.2 2,919,761.0 1,537,644.0 1,537,644.0 0.0 79,554.9 -121,958.0 94,517.0 94,517.0 0.0 ვალდებულებების ზრდა გადასახდელები ვალდებულებების კლება ნაშთის ცვლილება 4

თავი II საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები მუხლი 3. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლები 26,795,600.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება შემოსავლები გადასახადები გრანტები სხვა შემოსავლები 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 23,991,752.2 24,996,300.0 26,795,600.0 21,957,477.8 23,200,000.0 25,250,000.0 279,567.8 346,300.0 245,600.0 1,754,706.6 1,450,000.0 1,300,000.0 მუხლი 4. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახადები 25,250,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება გადასახადები 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 21,957,477.8 23,200,000.0 25,250,000.0 გადასახადები შემოსავალზე, მოგებაზე და კაპიტალის ღირებულების ნაზრდზე 10,396,419.3 11,421,000.0 12,550,000.0 გადასახადები საქართველოს ფიზიკური პირებიდან 7,515,067.1 8,221,000.0 9,000,000.0 საშემოსავლო გადასახადი 7,515,067.1 8,221,000.0 9,000,000.0 გადასახადები საწარმოებიდან 2,881,352.2 3,200,000.0 3,550,000.0 2,881,352.2 3,200,000.0 3,550,000.0 გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე 10,855,115.6 11,444,000.0 12,380,000.0 საყოველთაო გადასახადები საქონელსა და მომსახურებაზე 8,126,469.3 8,744,000.0 9,680,000.0 დამატებული ღირებულების გადასახადი 8,126,469.3 8,744,000.0 9,680,000.0 2,728,646.3 2,700,000.0 2,700,000.0 146,620.4 150,000.0 150,000.0 მოგების გადასახადი აქციზი გადასახადები საგარეო ვაჭრობასა და საგარეოეკონომიკურ ოპერაციებზე 5 2025 წლის ფაქტი დასახელება იმპორტის გადასახადი სხვა გადასახადები 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 146,620.4 150,000.0 150,000.0 559,322.4 185,000.0 170,000.0 მუხლი 5. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის გრანტები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ბიუჯეტის გრანტები 245,600.0 ათასი ლარის ათას ლარებში 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 279,567.8 346,300.0 245,600.0 საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან მიღებული 95,484.7 54,550.0 63,600.0 მიმდინარე დანიშნულების გრანტები 84,814.7 15,000.0 16,300.0 2,181.1 3,000.0 0.0 2,181.1 3,000.0 0.0 1,507.1 4,500.0 0.0 1,507.1 4,500.0 0.0 1,720.1 4,500.0 3,500.0 1,720.1 4,500.0 3,500.0 0.0 3,000.0 12,800.0 0.0 3,000.0 12,800.0 79,406.4 0.0 0.0 79,406.4 0.0 0.0 10,670.0 39,550.0 47,300.0 0.0 15,000.0 20,500.0 0.0 15,000.0 20,500.0 2,612.9 13,300.0 21,500.0 1,763.9 2,300.0 3,500.0 0.0 3,000.0 10,000.0 საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (NEFCO, E5P) 849.1 8,000.0 6,000.0 თბილისის ნარჩენების პოლიგონის გაზშემკრები სისტემის პროექტი (EBRD, E5P) 0.0 0.0 2,000.0 3,750.0 700.0 0.0 600.7 0.0 0.0 დასახელება გრანტები EU-NIF ენერგეტიკის სექტორის რეფორმის პროგრამა საქართველოში (KfW) (KfW, EU-NIF) IFAD მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) EU აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) AFD საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (AFD, EIB, ADB) სხვადასხვა დონორები ხაზინის ანგარიშზე აღრიცხული რეესტრის გრანტები (სხვადასხვა დონორები) კაპიტალური დანიშნულების გრანტები EIB (EU-NIP) საგზაო უსაფრთხოების გაუმჯობესების პროექტი (EIB (EU-NIP)) E5P თბილისის საჯარო სკოლების რეაბილიტაციისა და ენერგოეფექტურობის გაზრდის პროექტი (CEB, E5P) აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (SIDA, EBRD, E5P) EU-NIF ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (KfW, EU-NIF, EBRD) 2025 წლის ფაქტი 6 დასახელება 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (KfW, EU-NIF, EBRD) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (KfW, EU-NIF) ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW, EU-NIF) CNF დაცული ტერიტორიების განვითარება (WB-TF, CNF) EU ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD, EU) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EIB, EBRD, EU) AFD საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამა (WB, AFD) უცხო სახელმწიფოთა მთავრობებიდან მიღებული მიმდინარე დანიშნულების გრანტები KfW იმერეთის და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში კომუნალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (KfW) აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (KfW, EU) 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 504.1 400.0 0.0 1,563.5 300.0 0.0 1,081.7 0.0 0.0 1,034.2 2,300.0 2,300.0 1,034.2 2,300.0 2,300.0 3,272.8 8,250.0 2,000.0 3,272.8 3,250.0 2,000.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 1,000.0 0.0 0.0 1,000.0 22,289.4 29,950.0 30,000.0 9,305.4 6,400.0 13,200.0 9,305.4 6,400.0 13,200.0 902.8 1,400.0 1,500.0 8,029.5 4,500.0 11,700.0 საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლა (KfW, AFD) 90.4 0.0 0.0 ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამა (KfW, EU-NIF) 282.7 500.0 0.0 12,984.0 23,550.0 16,800.0 12,984.0 23,550.0 16,800.0 ენერგოეფექტურობა საჯარო შენობებში (KfW, EBRD) 1,940.2 0.0 0.0 ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები და შენობების ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის სტანდარტებთან მიახლოება (KfW) 4,857.8 5,000.0 4,000.0 მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) 507.6 500.0 0.0 ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) 772.4 700.0 500.0 დაცული ტერიტორიების მხარდაჭერის პროგრამა კავკასიაშისაქართველო (ეკორეგიონული პროგრამა საქართველო, ფაზა III) (KfW) 98.3 0.0 0.0 3,774.6 13,000.0 8,000.0 522.9 2,000.0 3,000.0 მდგრადი ურბანული განვითარება - ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) 0.0 250.0 400.0 პროფესიული განათლების პროგრამა 1 (KfW) 510.3 2,100.0 900.0 524.4 1,800.0 2,000.0 524.4 1,800.0 2,000.0 524.4 1,800.0 2,000.0 კაპიტალური დანიშნულების გრანტები KfW ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (KfW) მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) უცხოეთის იურიდიული პირი კაპიტალური დანიშნულების გრანტები EPTATF ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EPTATF, EIB) მიმდინარე გრანტები ცენტრალური სსიპ-ებიდან/ა(ა)იპ-ებიდან 524.4 1,800.0 2,000.0 161,269.3 260,000.0 150,000.0 7 მუხლი 6. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები 1,300,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება სხვა შემოსავლები 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 1,754,706.6 1,450,000.0 1,300,000.0 1,058,828.3 800,000.0 575,000.0 პროცენტები 359,650.9 320,000.0 330,000.0 დივიდენდები 670,146.3 450,000.0 200,000.0 670,146.3 450,000.0 200,000.0 29,031.1 30,000.0 45,000.0 144,178.8 135,000.0 135,000.0 139,320.8 130,500.0 131,000.0 სალიცენზიო მოსაკრებელი 872.3 700.0 700.0 სანებართვო მოსაკრებელი 92,841.2 85,000.0 87,000.0 სარეგისტრაციო მოსაკრებელი 1,944.3 2,000.0 2,300.0 სახელმწიფო ბაჟი 36,913.3 35,000.0 35,000.0 საკონსულო მოსაკრებელი 2,145.3 1,800.0 2,000.0 წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის გადავადების მოსაკრებელი 3,727.2 5,200.0 3,000.0 877.2 800.0 1,000.0 4,858.1 4,500.0 4,000.0 4,855.9 4,500.0 4,000.0 2.2 0.0 0.0 სანქციები (ჯარიმები და საურავები) 211,087.2 200,000.0 240,000.0 ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 340,612.3 315,000.0 350,000.0 მიმდინარე ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 340,612.3 315,000.0 350,000.0 სხვა მიმდინარე ნებაყოფლობითი ტრანსფერები რომლებიც სხვაგან არ არის კლასიფიცირებული 340,612.3 315,000.0 350,000.0 სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლები 340,612.3 315,000.0 350,000.0 შემოსავლები საკუთრებიდან შემოსავალი საქართველოს ეროვნული ბანკის მოგებიდან რენტა საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია ადმინისტრაციული მოსაკრებლები და გადასახდელები სხვა არაკლასიფიცირებული მოსაკრებელი არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონელი და მომსახურება შემოსავლები მომსახურების გაწევიდან სხვა შემოსავლები არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონლიდან და მომსახურებიდან 8

თავი III საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები, არაფინანსური აქტივები და მათი ფუნქციონალური კლასიფიკაცია მუხლი 7. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები 25,833,275.4 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება ხარჯები 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა მათ შორის საბიუჯეტო დონორების სახსრები დაფინანსება 22,854,435.8 23,267,605.3 25,833,275.4 25,384,844.4 448,431.0 შრომის ანაზღაურება 2,952,019.5 3,420,284.5 3,735,980.8 3,735,280.8 700.0 საქონელი და მომსახურება 2,350,763.6 2,681,467.3 2,705,029.1 2,648,205.1 56,824.0 პროცენტი 1,632,175.3 1,818,019.0 2,107,309.0 2,107,309.0 0.0 სუბსიდიები 1,604,410.8 1,047,301.0 1,323,921.2 1,293,061.2 30,860.0 გრანტები 2,079,783.1 2,032,359.2 2,004,585.0 1,954,885.0 49,700.0 მათ შორის, კაპიტალური 1,587,778.5 1,525,030.0 1,544,993.0 1,501,893.0 43,100.0 სოციალური უზრუნველყოფა 8,705,828.8 9,324,165.0 10,064,565.0 10,064,565.0 0.0 სხვა ხარჯები 3,529,454.7 2,944,009.3 3,891,885.3 3,581,538.3 310,347.0 1,291,111.2 502,220.8 1,163,430.0 868,900.0 294,530.0 მათ შორის, სხვადასხვა კაპიტალური ხარჯი მუხლი 8. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება 3,825,613.6 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: ა) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ზრდა 4,025,613.6 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში კოდი დასახელება სულ ჯამი მათ შორის 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 3,057,769.8 4,043,991.7 4,025,613.6 3,380,294.6 645,319.0 01 00 საქართველოს პარლამენტი 3,681.9 6,700.0 6,042.0 6,042.0 0.0 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 918.1 508.0 137.0 137.0 0.0 9 მათ შორის კოდი დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 03 00 სსიპ - საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი 5.0 10.0 5.0 5.0 0.0 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 219.5 770.0 540.0 540.0 0.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 595.7 1,047.0 896.0 896.0 0.0 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 7,810.7 234.0 12,325.0 12,325.0 0.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 340.0 150.0 150.0 150.0 0.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 534.4 435.0 80.0 80.0 0.0 09 00 საერთო სასამართლოები 1,989.6 12,150.0 6,455.0 6,455.0 0.0 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 48.6 1,975.0 1,775.0 1,775.0 0.0 35.7 7.0 10.0 10.0 0.0 121.5 3.3 4.3 4.3 0.0 22.5 41.0 30.0 30.0 0.0 21.3 16.0 17.0 17.0 0.0 28.8 4.0 5.0 5.0 0.0 24.6 15.0 21.0 21.0 0.0 3.6 6.0 4.0 4.0 0.0 24.1 9.1 9.0 9.0 0.0 25.6 5.0 6.0 6.0 0.0 54,480.4 58,821.0 58,950.0 58,950.0 0.0 11 00 12 00 13 00 14 00 15 00 16 00 17 00 18 00 19 00 20 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 10 მათ შორის კოდი დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 21 00 საქართველოს პროკურატურა 4,580.0 6,440.0 5,720.0 5,720.0 0.0 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი 34.0 275.0 215.0 215.0 0.0 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 11,996.7 22,470.0 19,622.0 19,622.0 0.0 54,832.4 140,667.0 218,366.0 6,366.0 212,000.0 1,721,413.5 2,530,380.0 2,479,830.0 2,166,350.0 313,480.0 24 00 25 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 36,706.6 40,010.0 42,800.0 42,800.0 0.0 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 172,084.1 264,768.0 331,129.0 247,347.0 83,782.0 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 2,588.8 2,505.0 4,765.0 4,765.0 0.0 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 503,400.7 518,488.3 501,186.0 501,186.0 0.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 143,355.1 119,213.0 133,550.0 133,550.0 0.0 43,086.0 50,877.0 33,418.0 30,083.0 3,335.0 217,664.3 162,888.0 104,099.0 71,377.0 32,722.0 31 00 32 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო 33 00 საქართველოს კულტურის სამინისტრო 53,980.5 83,315.0 53,468.0 53,468.0 0.0 34 00 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 810.8 400.0 261.8 261.8 0.0 35 00 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 5.5 7.0 7.0 7.0 0.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 131.9 106.0 50.0 50.0 0.0 276.2 519.0 747.5 747.5 0.0 100.7 478.0 610.0 610.0 0.0 5.5 0.0 30.0 30.0 0.0 37 00 38 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 39 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 12,651.0 8,400.0 7,399.0 7,399.0 0.0 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 599.2 216.0 104.0 104.0 0.0 43 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო 49.1 50.0 100.0 100.0 0.0 44 00 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 64.8 60.0 70.0 70.0 0.0 45 00 საქართველოს საპატრიარქო 1,279.8 505.0 435.0 435.0 0.0 2,640.0 2,750.0 50.0 50.0 0.0 144.8 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 0.0 20.0 20.0 0.0 576.0 5,150.0 0.0 0.0 0.0 46 00 47 00 48 00 50 00 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია საქართველოს რეგიონული განვითარების 11 მათ შორის დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინანსება 51 00 სსიპ - სახელმწიფო გრანტის მართვის სააგენტო 115.6 26.0 0.0 0.0 0.0 52 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 47.9 12.0 0.0 0.0 0.0 53 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 447.5 10.0 0.0 0.0 0.0 55 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია 10.5 0.0 0.0 0.0 0.0 57 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 1,157.2 0.0 0.0 0.0 0.0 58 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 1.9 0.0 0.0 0.0 0.0 კოდი სამინისტრო ბ) განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების კლება 200,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2025 წლის ფაქტი დასახელება არაფინანსური აქტივების კლება 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 344,717.0 200,000.0 200,000.0 ძირითადი აქტივები 188,894.5 160,000.0 180,000.0 არაწარმოებული აქტივები 155,822.5 40,000.0 20,000.0 მიწა 30,089.7 23,000.0 20,000.0 სხვა ბუნებრივი აქტივები 125,732.9 17,000.0 0.0 125,732.9 17,000.0 0.0 რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზია მუხლი 9. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ფუნქციონალური კლასიფიკაცია განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ზრდა ფუნქციონალურ ჭრილში, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში მათ შორის კოდი 7 7.1 დასახელება 2025 ფაქტი 2026 გეგმა 2027 გეგმა სულ ჯამი 25,912,205.6 27,311,597.0 29,858,889.0 28,765,139.0 1,093,750.0 საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება 3,929,323.0 4,207,495.0 4,522,734.6 4,522,734.6 0.0 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინასება 12 მათ შორის კოდი 7.1.1 7.1.1.1 7.1.1.2 7.1.1.3 7.1.2 7.1.2.1 7.1.3 7.1.3.1 7.1.3.2 7.1.3.3 7.1.4 7.1.6 7.1.7 7.1.8 7.2 7.2.1 7.2.4 7.2.5 7.3 7.3.1 დასახელება აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა, ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა, საგარეო ურთიერთობები აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის უზრუნველყოფა ფინანსური და ფისკალური საქმიანობა საგარეო ურთიერთობები საგარეო ეკონომიკური დახმარება ეკონომიკური დახმარება განვითარებად და გარდამავალი ეკონომიკის მქონე ქვეყნებს საერთო დანიშნულების მომსახურება საერთო საკადრო მომსახურება საერთო დანიშნულების დაგეგმვა და სტატისტიკური მომსახურება საერთო დანიშნულების სხვა მომსახურება ფუნდამენტური სამეცნიერო კვლევები ვალთან დაკავშირებული ოპერაციები საერთო დანიშნულების ფულადი ნაკადები მთავრობის სხვადასხვა დონეს შორის სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურებაში თავდაცვა შეიარაღებული ძალები გამოყენებითი კვლევები თავდაცვის სფეროში სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა თავდაცვის სფეროში საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება პოლიციის სამსახური და სახელმწიფო დაცვა 2025 ფაქტი 2026 გეგმა 2027 გეგმა 502,805.5 700,956.0 704,976.6 704,976.6 0.0 219,473.1 270,136.0 267,733.6 267,733.6 0.0 72,441.4 192,320.0 206,146.0 206,146.0 0.0 210,891.1 238,500.0 231,097.0 231,097.0 0.0 0.0 2,000.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 2,000.0 1,600.0 1,600.0 0.0 73,094.4 47,529.0 52,560.0 52,560.0 0.0 359.7 0.0 0.0 0.0 0.0 27,449.8 19,000.0 19,500.0 19,500.0 0.0 45,284.9 28,529.0 33,060.0 33,060.0 0.0 5,968.7 6,700.0 7,070.0 7,070.0 0.0 1,636,178.8 1,838,000.0 2,127,300.0 2,127,300.0 0.0 1,558,320.0 1,542,000.0 1,555,000.0 1,555,000.0 0.0 152,955.6 70,310.0 74,228.0 74,228.0 0.0 1,835,645.0 1,986,330.0 2,077,177.0 2,077,177.0 0.0 1,574,358.0 1,692,070.0 1,765,930.0 1,765,930.0 0.0 64,980.0 57,500.0 60,420.0 60,420.0 0.0 196,307.0 236,760.0 250,827.0 250,827.0 0.0 2,321,690.4 2,706,636.0 2,896,053.0 2,896,053.0 0.0 1,276,270.9 1,409,231.0 1,501,930.0 1,501,930.0 0.0 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინასება 7.3.2 სახანძრო-სამაშველო სამსახური 133,226.7 151,720.0 176,463.0 176,463.0 0.0 7.3.3 სასამართლოები და პროკურატურა 248,804.6 327,150.0 341,910.0 341,910.0 0.0 7.3.4 სასჯელაღსრულების დაწესებულებები 278,939.5 312,500.0 346,300.0 346,300.0 0.0 7.3.6 სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საზოგადოებრივი წესრიგისა 384,448.6 506,035.0 529,450.0 529,450.0 0.0 13 მათ შორის კოდი დასახელება 2025 ფაქტი 2026 გეგმა 2027 გეგმა 3,613,777.5 3,507,721.0 4,287,702.0 3,383,652.0 904,050.0 370,321.1 278,590.0 255,970.0 236,670.0 19,300.0 252,551.1 245,070.0 230,050.0 210,750.0 19,300.0 117,770.0 33,520.0 25,920.0 25,920.0 0.0 941,578.0 631,356.0 785,155.0 709,685.0 75,470.0 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინასება და უსაფრთხოების სფეროში 7.4 7.4.1 7.4.1.1 7.4.1.2 7.4.2 ეკონომიკური საქმიანობა საერთო ეკონომიკური, კომერციული და შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა საერთო ეკონომიკური და კომერციული საქმიანობა შრომით რესურსებთან დაკავშირებული საქმიანობა სოფლის მეურნეობა, სატყეო მეურნეობა, მეთევზეობა და მონადირეობა 7.4.2.1 სოფლის მეურნეობა 941,578.0 631,356.0 785,155.0 709,685.0 75,470.0 7.4.3 სათბობი და ენერგეტიკა 66,082.3 114,000.0 255,800.0 118,800.0 137,000.0 ნავთობი და ბუნებრივი აირი 12,862.1 14,000.0 14,000.0 14,000.0 0.0 ელექტროენერგეტიკა 53,220.2 100,000.0 241,800.0 104,800.0 137,000.0 4,409.3 6,075.0 6,450.0 6,450.0 0.0 მშენებლობა 4,409.3 6,075.0 6,450.0 6,450.0 0.0 ტრანსპორტი 1,742,049.2 1,579,850.0 2,051,400.0 1,523,500.0 527,900.0 1,432,141.0 1,478,950.0 1,555,100.0 1,279,700.0 275,400.0 150,023.1 50,000.0 125,000.0 125,000.0 0.0 9,964.2 18,700.0 281,600.0 31,600.0 250,000.0 7.4.3.2 7.4.3.5 7.4.4 სამთომომპოვებელი და გადამამუშავებელი მრეწველობა, მშენებლობა 7.4.4.3 7.4.5 7.4.5.1 საავტომობილო ტრანსპორტი და გზები 7.4.5.2 საზღვაო ტრანსპორტი 7.4.5.3 სარკინიგზო ტრანსპორტი 7.4.5.4 საჰაერო ტრანსპორტი 149,921.0 32,200.0 89,700.0 87,200.0 2,500.0 7.4.7 ეკონომიკის სხვა დარგები 280,574.8 488,665.0 399,327.0 368,227.0 31,100.0 10,249.0 2,160.0 2,327.0 2,327.0 0.0 137,541.4 235,125.0 248,000.0 248,000.0 0.0 132,784.4 251,380.0 149,000.0 117,900.0 31,100.0 208,762.8 409,185.0 533,600.0 420,320.0 113,280.0 229,774.8 201,155.0 293,955.0 269,655.0 24,300.0 81,697.7 9,650.0 56,400.0 44,400.0 12,000.0 751.4 10,800.0 23,000.0 21,000.0 2,000.0 7.4.7.1 7.4.7.3 7.4.7.4 7.4.9 7.5 7.5.1 7.5.2 7.5.3 7.5.4 7.5.6 7.6 7.6.1 ვაჭრობა, მარაგების შექმნა, შენახვა და დასაწყობება ტურიზმი მრავალმიზნობრივი განვითარების პროექტი სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ეკონომიკის სფეროში გარემოს დაცვა ნარჩენების შეგროვება, გადამუშავება და განადგურება ჩამდინარე წყლების მართვა გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ ბრძოლა ბიომრავალფეროვნებისა და ლანდშაფტების დაცვა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა გარემოს დაცვის სფეროში 1,758.4 2,000.0 2,930.0 2,930.0 0.0 54,444.6 62,375.0 70,615.0 60,315.0 10,300.0 91,122.8 116,330.0 141,010.0 141,010.0 0.0 საბინაო-კომუნალური მეურნეობა 827,898.1 169,650.0 159,200.0 140,000.0 19,200.0 32,055.4 20,000.0 0.0 0.0 0.0 ბინათმშენებლობა 14 მათ შორის კოდი 7.6.2 7.6.3 7.6.6 7.7 7.7.1 დასახელება 2025 ფაქტი 2026 გეგმა 2027 გეგმა 2,023.8 5,000.0 7,000.0 6,500.0 500.0 593,799.5 144,650.0 152,200.0 133,500.0 18,700.0 200,019.4 0.0 0.0 0.0 0.0 2,242,454.5 2,400,710.0 2,601,113.0 2,516,613.0 84,500.0 3,413.5 4,450.0 4,950.0 4,950.0 0.0 3,413.5 4,450.0 4,950.0 4,950.0 0.0 1,592,333.6 1,628,350.0 1,689,643.0 1,689,643.0 0.0 1,551,325.9 1,583,000.0 1,637,100.0 1,637,100.0 0.0 41,007.7 45,350.0 52,543.0 52,543.0 0.0 407,210.4 421,200.0 445,482.0 445,482.0 0.0 398,877.7 411,700.0 435,782.0 435,782.0 0.0 8,332.6 9,500.0 9,700.0 9,700.0 0.0 142,090.6 176,395.0 220,100.0 220,100.0 0.0 97,406.4 170,315.0 240,938.0 156,438.0 84,500.0 დასვენება, კულტურა და რელიგია 705,251.6 732,145.7 789,414.4 789,414.4 0.0 მომსახურება დასვენებისა და სპორტის სფეროში 301,483.6 304,978.0 360,954.0 360,954.0 0.0 210,803.0 262,837.7 282,716.4 282,716.4 0.0 102,200.1 102,190.0 102,190.0 102,190.0 0.0 1,739.9 1,012.0 1,062.0 1,062.0 0.0 89,025.0 61,128.0 42,492.0 42,492.0 0.0 3,043,272.3 3,539,967.3 3,688,819.0 3,627,119.0 61,700.0 კომუნალური მეურნეობის განვითარება წყალმომარაგება სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა საბინაო-კომუნალურ მეურნეობაში ჯანმრთელობის დაცვა სამედიცინო პროდუქცია, მოწყობილობები და აპარატები 7.7.1.1 ფარმაცევტული პროდუქცია 7.7.2 ამბულატორიული მომსახურება 7.7.2.1 7.7.2.2 7.7.3 7.7.3.2 7.7.3.3 7.7.4 7.7.6 7.8 7.8.1 7.8.2 7.8.3 7.8.4 7.8.6 7.9 ზოგადი პროფილის ამბულატორიული მომსახურება სპეციალიზებული ამბულატორიული მომსახურება საავადმყოფოების მომსახურება სპეციალიზებული საავადმყოფოების მომსახურება სამედიცინო ცენტრებისა და სამშობიარო სახლების მომსახურება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მომსახურება სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში მომსახურება კულტურის სფეროში ტელერადიომაუწყებლობა და საგამომცემლო საქმიანობა რელიგიური და სხვა სახის საზოგადოებრივი საქმიანობა სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა დასვენების, კულტურისა და რელიგიის სფეროში განათლება საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინასება 7.9.1 სკოლამდელი აღზრდა 122,592.6 130,700.0 120,700.0 120,700.0 0.0 7.9.2 ზოგადი განათლება 1,898,847.2 2,286,115.0 2,489,335.0 2,466,835.0 22,500.0 1,898,847.2 2,286,115.0 2,489,335.0 2,466,835.0 22,500.0 7.9.2.3 საშუალო ზოგადი განათლება 7.9.3 პროფესიული განათლება 152,428.9 161,096.7 169,826.8 169,826.8 0.0 7.9.4 უმაღლესი განათლება 194,220.7 342,083.6 309,636.2 309,636.2 0.0 0.0 150,000.0 50,000.0 50,000.0 0.0 194,220.7 192,083.6 259,636.2 259,636.2 0.0 7.9.4.1 7.9.4.2 უმაღლესი პროფესიული განათლება უმაღლესი აკადემიური განათლება 7.9.5 უმაღლესისშემდგომი განათლება 2,747.2 300.0 300.0 300.0 0.0 7.9.6 განათლების სფეროს დამხმარე 513,555.9 408,140.0 367,470.0 367,470.0 0.0 15 მათ შორის კოდი დასახელება 2025 ფაქტი 2026 გეგმა 2027 გეგმა 80,030.5 88,538.0 93,200.0 93,200.0 0.0 78,849.4 122,994.0 138,351.0 99,151.0 39,200.0 7,163,118.5 7,859,787.0 8,542,721.0 8,542,721.0 0.0 36,928.9 46,500.0 54,300.0 54,300.0 0.0 საბიუჯეტო სახსრები დონორების დაფინასება მომსახურება 7.9.7 7.9.8 7.10 7.10.1 გამოყენებითი კვლევები განათლების სფეროში სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა განათლების სფეროში სოციალური დაცვა ავადმყოფთა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა 7.10.1.1 ავადმყოფთა სოციალური დაცვა 3,743.7 6,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 7.10.1.2 შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სოციალური დაცვა 33,185.2 40,500.0 44,300.0 44,300.0 0.0 ხანდაზმულთა სოციალური დაცვა 4,555,999.3 5,115,261.0 5,675,261.0 5,675,261.0 0.0 1,649,646.2 1,670,295.0 1,681,770.0 1,681,770.0 0.0 48,605.4 49,135.0 53,200.0 53,200.0 0.0 259,493.0 279,400.0 295,820.0 295,820.0 0.0 612,445.7 699,196.0 782,370.0 782,370.0 0.0 7.10.2 7.10.4 7.10.6 7.10.7 7.10.9 ოჯახებისა და ბავშვების სოციალური დაცვა საცხოვრებლით უზრუნველყოფა სოციალური გაუცხოების საკითხები, რომლებიც არ ექვემდებარება კლასიფიკაციას სხვა არაკლასიფიცირებული საქმიანობა სოციალური დაცვის სფეროში 16

თავი IV საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო, ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილება მუხლი 10. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი სალდო (-2,863,289.0) ათასი ლარის ოდენობით. მუხლი 11. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება 269,467.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ზრდა 769,467.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა ფინანსური აქტივების ზრდა 472,386.3 650,000.0 769,467.0 ვალუტა და დეპოზიტები 79,554.9 0.0 94,517.0 სესხები 302,605.4 632,550.0 672,250.0 აქციები და სხვა კაპიტალი 90,226.0 17,450.0 2,700.0 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების კლება 500,000.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა ფინანსური აქტივების კლება 378,539.5 621,958.0 500,000.0 ვალუტა და დეპოზიტები 0.0 121,958.0 0.0 377,713.4 500,000.0 500,000.0 826.1 0.0 0.0 სესხები აქციები და სხვა კაპიტალი 17 მუხლი 12. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 1. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება 3,132,756.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების ზრდა 4,670,400.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2025 წლის ფაქტი ვალდებულებების ზრდა საშინაო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა საგარეო 2027 წლის გეგმა 3,087,865.4 5,063,100.0 4,670,400.0 1,588,993.6 1,800,000.0 2,600,000.0 1,588,993.6 1,800,000.0 2,600,000.0 1,498,871.8 3,263,100.0 2,070,400.0 0.0 1,350,000.0 0.0 1,498,871.8 1,913,100.0 2,070,400.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა სესხები 2026 წლის გეგმა ა) სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით ვალდებულებების ზრდა − 2,600,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ბ) საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის ფარგლებში: ბ.ა) მსოფლიო ბანკიდან (WB) მისაღები სახსრები - 150,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ბ.ბ) საფრანგეთის განვითარების სააგენტოდან (AFD) მისაღები სახსრები - 30,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; გ) ადგილობრივ დონეზე თანაბარი ხელმისაწვდომობის შესახებ სტანდარტის შესაბამის (CLEAR) წყალზე პროგრამის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები - 175,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; დ) კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროგრამა – ქვეპროგრამა 2-ის ფარგლებში აზიის განვითარების ბანკიდან (ADB) მისაღები სახსრები - 45,000.0 ათასი ლარის ოდენობით; ე) საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისა და უცხო ქვეყნების მთავრობების მიერ საქართველოს მთავრობისთვის გამოსაყოფი გრძელვადიანი საინვესტიციო, შეღავათიანი კრედიტები 1,670,400.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა კრედიტები 902,142.1 1,273,100.0 1,670,400.0 თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ჩუმათელეთი-ხევის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (WB, EIB) 11,281.9 0.0 0.0 18 დასახელება საქართველოს მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განახლების პროექტი (EIB) 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 74.8 48,000.0 83,500.0 17,429.6 850.0 1,500.0 9,854.3 19,950.0 42,900.0 0.0 35,000.0 250,000.0 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (KfW, EU-NIF) 7,537.0 40,000.0 55,000.0 Log-In Georgia (EIB, WB) 32,696.5 100,000.0 108,000.0 ჩრდილოეთ-სამხრეთ დერეფნის (ქვეშეთი-კობი) გზა (EBRD, ADB) 159,954.2 80,000.0 57,500.0 0.0 0.0 34,000.0 4,027.4 40,000.0 46,000.0 44.5 0.0 0.0 24,212.7 0.0 0.0 38,476.7 38,400.0 21,500.0 140.2 37,200.0 81,000.0 1,340.0 30,000.0 30,000.0 0.0 16,500.0 23,500.0 0.0 5,000.0 11,000.0 25,924.4 7,000.0 0.0 53,080.8 60,600.0 78,500.0 20,512.7 0.0 0.0 5,062.5 5,500.0 1,000.0 3,793.2 4,000.0 5,000.0 3,807.9 4,200.0 0.0 4,976.9 11,500.0 20,000.0 36,941.1 45,000.0 1,800.0 2,404.1 40,000.0 26,600.0 37,582.2 22,750.0 20,880.0 19,483.5 0.0 0.0 0.0 0.0 59,000.0 5,999.9 0.0 0.0 ქვემო ქართლის მყარი ნარჩენების პროექტი (SIDA, EBRD) საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (WB) ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფანი (AIIB, ADB, WB) ალგეთი-სადახლოს საავტომობილო გზის მშენებლობა-მოდერნიზაცია (EIB) 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EBRD, EU-NIF, KfW) ბათუმი (ანგისა) - ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის რეაბილიტაცია-რეკონსტრუქცია (Kuwait Fund) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის ხევი უბისას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია - მშენებლობა (ADB, EIB) ქალაქ ხაშურის და მიმდებარე დასახლებების წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (EU, AFD) ქუთაისის წყალარინების პროექტი (EPTATF, EIB) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EU, EIB) ქალაქ ხაშურის წყალარინების სისტემების მომსახურების გაუმჯობესება (AFD) თბილისის ნარჩენების პოლიგონის გაზშემკრები სისტემის პროექტი (EBRD, E5P) ქ. ბათუმის ახალი შემოვლითი გზა (ADB, AIIB) იმერეთის და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში კომუნალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (KfW) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის შორაპანი არგვეთას მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (ADB) დარგობრივი სესხი წყლის სექტორისთვის (AFD, ADB) გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) სენაკი-ფოთი-სარფის საავტომობილო გზის კმ48-კმ64 გრიგოლეთიჩოლოქის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) დარგობრივი სესხი განათლების სექტორისთვის (ADB) აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EUNIF, EBRD, KfW) საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა (ADB) საქართველოს ურბანული რეკონსტრუქციის და განვითარების პროექტი (EIB) თბილისი-წითელი ხიდის (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საზღვარი) საავტომობილო გზის კმ22-კმ57 რუსთავი-წითელი ხიდის მონაკვეთის მშენებლობა (EIB) აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის დერეფნის გაუმჯობესების პროექტი (ზემო ოსიაური-რიკოთი) (WB, EIB) 19 დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა ენერგოეფექტურობა საჯარო შენობებში (EBRD, KfW) 0.0 400.0 0.0 აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (EBRD, SIDA, E5P) 1,660.9 5,000.0 30,000.0 4,816.8 0.0 0.0 4,281.0 15,250.0 19,770.0 0.0 35,000.0 105,000.0 0.0 0.0 25,000.0 10,910.6 40,000.0 48,000.0 49,519.2 55,000.0 19,300.0 62,402.6 49,800.0 15,800.0 48,991.2 83,000.0 100,000.0 0.0 0.0 15,500.0 0.0 2,000.0 4,000.0 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) 6,479.3 25,000.0 25,000.0 მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) 2,994.7 18,000.0 32,000.0 6,172.6 2,400.0 0.0 0.0 3,000.0 4,600.0 81,486.5 40,000.0 0.0 0.0 68,000.0 55,000.0 1,422.5 0.0 0.0 თბილისის ნარჩენების გადამუშავების პროექტი (EBRD) 62.9 4,000.0 20,000.0 პროფესიული განათლების პროგრამა 1 (KfW) 0.0 12,900.0 15,500.0 40,394.6 3,400.0 0.0 12,103.4 0.0 850.0 საქართველოს მთიან რეგიონებში საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია და ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება (E5P, NEFCO) საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (EIB, AFD, ADB) ენერგიის შემნახველი და მწვანე წყალბადის აირის განვითარების პროექტი (ADB) თბილისის შემოვლითი საავტომობილო გზის მშენებლობა (ADB) ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) საქართველოს მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოების დახმარებისა და აღდგენის პროექტი (WB) ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (მოძრავი შემადგენლობის განახლება) (AIIB) მდგრადი ინფრასტრუქტურის განვითარება ძლიერი ეკონომიკისთვის (ADB) თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (EBRD) მერძევეობის დარგის მოდერნიზაციის და ბაზარზე წვდომის პროგრამა (DiMMA) (IFAD) მდგრადი ურბანული განვითარება - ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) კახეთის სატრანსპორტო კავშირის გაუმჯობესების პროექტი (WB) ბათუმი-სარფის გზის პროექტი (ADB) თბილისი-ბაკურციხე-ლაგოდეხის საავტომობილო გზის ბაკურციხეწნორის მონაკვეთის მშენებლობა (ADB) თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის უბისა შორაპანის მონაკვეთის რეკონსტრუქცია-მშენებლობა (EIB) თბილისის მყარი ნარჩენების მართვის პროექტი (EBRD) ბაკურიანის მუნიციპალური მომსახურების პროექტი (EBRD) 533.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 2,500.0 40.5 0.0 0.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 3,708.0 25,000.0 30,000.0 თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II-გაზი) (EBRD) 22,010.9 45,000.0 1,800.0 0.0 0.0 24,000.0 მყარი ნარჩენების ინტეგრირებული მართვის პროგრამა II (KfW) 11,698.9 19,500.0 11,600.0 ენერგეტიკის სექტორის ღია პროგრამა (EU-NIF, KfW) 3,813.1 25,000.0 7,000.0 მწვანე და ინკლუზიური რეგიონული კარიბჭის განვითარება (ADB) რეგიონალური განვითარების პროექტი III (მცხეთა-მთიანეთი და სამცხეჯავახეთი) (WB) ანაკლიის პორტთან მისასვლელი საავტომობილო გზის მშენებლობა (ADB) 20 3. განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ვალდებულებების კლება 1,537,644.0 ათასი ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში დასახელება ვალდებულებების კლება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 2027 წლის გეგმა 1,418,282.2 2,919,761.0 1,537,644.0 55,053.0 40,061.0 40,064.0 ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა 40,000.0 40,000.0 40,000.0 სესხები 15,053.0 61.0 64.0 1,363,229.2 2,879,700.0 1,497,580.0 0.0 1,350,000.0 0.0 1,359,110.6 1,525,000.0 1,492,880.0 4,118.5 4,700.0 4,700.0 საშინაო საგარეო ფასიანი ქაღალდები, გარდა აქციებისა სესხები სხვა კრედიტორული დავალიანებები მუხლი 13. საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ვალის საპროგნოზო ზღვრული მოცულობა 2027 წლის ბოლოსთვის არაუმეტეს 40,282.1 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის, სახელმწიფო საგარეო ვალისა – 24,178.8 მლნ ლარის ოდენობით, ხოლო სახელმწიფო საშინაო ვალისა − 16,103.5 მლნ ლარის ოდენობით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში კრედიტორი საპროგნოზო ნაშთი (დარიცხვის მეთოდით), 31.12.2027-ის მდგომარეობით სულ სახელმწიფო საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა 24,178,793.5 სულ მთავრობის საგარეო ვალის ზღვრული მოცულობა 23,785,018.8 მრავალმხრივი კრედიტორებისაგან 18,494,730.9 აზიის განვითარების ბანკი (ADB) 7,000,252.1 აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკი (AIIB) 723,384.6 ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (EBRD) 675,083.7 ევროპის საინვესტიციო ბანკი (EIB) 3,201,958.3 ევროკავშირი (EU) 386,654.5 მსოფლიო ბანკი (WB) 6,158,091.9 სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდი (IFAD) 80,355.7 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF) 219,260.9 ევროსაბჭოს განვითარების ბანკი (CEB) 40,443.9 სკანდინავიური გარემოსდაცვის საფინანსო კორპორაცია (NEFCO) 9,245.4 21 კრედიტორი ორმხრივი კრედიტორებისაგან საპროგნოზო ნაშთი (დარიცხვის მეთოდით), 31.12.2027-ის მდგომარეობით 3,970,229.4 ავსტრია 14,620.1 საფრანგეთი 2,125,747.7 გერმანია 1,531,461.0 იაპონია 256,791.2 ქუვეითი 38,576.2 თურქმენეთი 550.3 ამერიკის შეერთებული შტატები 2,482.8 სხვა საგარეო ვალდებულებები ევრობონდი 1,320,058.6 1,320,058.6 საქართველოს ეროვნული ბანკის საგარეო ვალი 393,774.8 საერთაშორისო სავალუტო ფონდი (IMF) 393,774.8 სახელმწიფო საშინაო ვალის ზღვრული მოცულობა 16,103,546.1 სხვადასხვა ვადის სახელმწიფო ობლიგაციები ღია ბაზრის ოპერაციებისთვის 73,117.5 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ვალდებულებები 398,494.7 ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო ობლიგაციები 15,631,933.9 სულ სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა 40,282,095.9 შენიშვნა: ცხრილში გამოყენებულია 2026 წლის 22 სექტემბრის გაცვლითი კურსი: 1 EUR = 2.9941 GEL; 1 SDR = 3.5597GEL; 100 JPY = 1.6587 GEL; 1 KWD = 8.4464 GEL; 1 USD = 2.6074 GEL. სახელმწიფო ვალის ზღვრული მოცულობა დარიცხვის მეთოდით მოიცავს 2027 წლის ბოლომდე დარიცხულ და ვადადაუმდგარ პროცენტს 591.6 მლნ ლარის ოდენობით, მათ შორის საგარეო ვალისათვის - 197.6 მლნ ლარს. მუხლი 14. „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების პროგნოზი „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ზღვრული პარამეტრების გათვალისწინებით: ა) 2027 წელს სახელმწიფოს ერთიანი ბიუჯეტის უარყოფითი მთლიანი სალდო განისაზღვროს 3,121.0 მლნ ლარით, რაც პროგნოზირებული მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 2.5%-ს შეადგენს (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 3%); ბ) 2027 წლის ბოლოსთვის საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრული მოცულობა განისაზღვროს მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ-ის) 31.6%-ით (დადგენილი ზღვარი – მშპ-ის 60%), მათ შორის, გათვალისწინებულია საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების მიმდინარე ღირებულება (2027 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, წინასწარი მონაცემებით), რაც არ ახდენს გავლენას საქართველოს მთავრობის ვალის ზღვრულ მოცულობაზე მთლიან შიდა პროდუქტთან (მშპ-თან) მიმართებით. 22

თავი V სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები მუხლი 14. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტები (პირველი დონე), მათ ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამები (მეორე დონე) და ქვეპროგრამები (მესამე და შემდგომი დონეები) შემდეგი რედაქციით: 1 ხელმისაწვდომი, ხარისხიანი ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა საქართველოს მთავრობის ხედვა მიზნად ისახავს, უზრუნველყოს ძლიერი ადამიანური კაპიტალის განვითარება, რომელიც ხელს შეუწყობს საზოგადოების კეთილდღეობას. მნიშვნელოვანი აქცენტი კეთდება შესაძლებლობების განვითარებაზე, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური დაცვის ღირსეული სისტემის მხარდაჭერაზე, რათა მოხდეს საქართველოს თითოეული მოქალაქის პოტენციალის სრული რეალიზების, ახალი თაობისთვის უკეთესი მომავლის შექმნისა და თითოეული მოქალაქისთვის ხარისხიანი ცხოვრების უზრუნველყოფა. საქართველოს მთავრობის უმთავრესი ღირებულება ადამიანია, ხოლო საქმიანობის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი − ადამიანზე, მის ღირსებაზე, სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე ზრუნვა. საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება, ხარისხიანი და საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი, სოციალური სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შენარჩუნება და შემდგომი განვითარება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია. ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის შემდგომი განვითარების მიზნით, საქართველოს მთავრობისთვის კვლავ პრიორიტეტული იქნება საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ეფექტიანი განხორციელება. ჰოსპიტალური მომსახურების ეფექტიანობის გასაუმჯობესებლად, დაიხვეწება და განვითარდება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფების სისტემა (DRG). DRG სისტემის პარალელურად გამოყენებული იქნება დაფინანსების სხვა მექანიზმებიც, რაც ხელშემწყობ პირობებს შექმნის მაღალმთიან რეგიონებში მცირე ზომის ჰოსპიტლების ფუნქციონირებისთვის. დაფინანსების სათანადო მექანიზმები დაინერგება ინოვაციური მეთოდების განსხვავებული წესით დაფინანსებისთვის. ძვირადღირებული რეანიმაციული საწოლთა ფონდის არასაჭირო დატვირთვის თავიდან აცილების მიზნით, განვითარდება გახანგრძლივებული ინტენსიური მოვლის საწოლთა ფონდი იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც ესაჭიროება ჰოსპიტალში ხანგრძლივად დაყოვნება. სახელმწიფო ხელს შეუწყობს პალიატიური მოვლის სერვისების განვითარებას იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც განუკურნებელი დაავადებები აქვთ და განსაკუთრებული მოვლა ესაჭიროებათ. გაგრძელდება რეაბილიტაციის სერვისების განვითარება, როგორც ჰოსპიტალურ, ისე ამბულატორიულ დონეზე და გაფართოვდება მათი ჩამონათვალი. განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის (პჯდ) სერვისების გაფართოებასა და ხარისხის გაუმჯობესებაზე. პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სერვისების ახალი მოდელის დანერგვის მიზნით, ეტაპობრივად გაფართოვდება 23 პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის შეღავათების პაკეტი. ასევე ამოქმედდება ელექტრონული მოდული ხარისხის ინდიკატორების მონიტორინგისა და შეფასებისთვის; პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის დონეზე ექიმების, ექთნებისა და მეან-ექთნების მოტივაციის გაზრდისა და შრომითი გარანტიების უზრუნველსაყოფად, 2025 წლიდან დაინერგება მინიმალური ხელფასის პოლიტიკა; სოფლად ექიმებისა და ექთნებისთვის გაგრძელდება ხელფასების ყოველწლიური ზრდის (10%-იანი ზრდა) ტენდენცია; შედეგებზე ორიენტირებული დაფინანსების მექანიზმები დაინერგება 0-იდან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა ადრეულ განვითარებაზე მეთვალყურეობისა და ქრონიკული დაავადებების მართვის გაუმჯობესების მიზნებისთვის; დაინერგება საუკეთესო პრაქტიკის კლინიკური გზამკვლევები; ტელემედიცინის სერვისების მიწოდების გაფართოების მიზნით, გაგრძელდება სამედიცინო დაწესებულებების ციფრული ტექნოლოგიებით აღჭურვა; საოკუპაციო ხაზთან ახლოს მდებარე სოფლების მოსახლეობისთვის სამედიცინო სერვისებზე მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სერვისები (სპეციალისტების კონსულტაცია, ლაბორატორიული კვლევები) განხორციელდება ადგილზე, შესაბამისი მობილური ბრიგადების ვიზიტების ფარგლებში; მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სერვისებზე მაქსიმალური ხელმისაწვდომობის მიზნით, რიგ სოფლებს დაემატება ექიმი/ექთანი; კვლავ ეტაპობრივად გაგრძელდება პრიორიტეტული ამბულატორიების აშენება/რეაბილიტაცია, აღჭურვა და კომუნიკაციების მოწესრიგება. სისტემატურად განახლდება სასწრაფო გადაუდებელი დახმარების სამსახურის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ავტოპარკი. ამასთანავე, გაგრძელდება პარამედიკოსების მომზადება და სისტემაში ინტეგრაცია. გაგრძელდება სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებების გაძლიერება. მათ შორის, განხორციელდება ახალი რესპუბლიკური საავადმყოფოს მშენებლობა და არსებული შენობის რეაბილიტაცია. უწყვეტად გაგრძელდება მოსახლეობისთვის ქრონიკული დაავადებების მართვის მედიკამენტების მიწოდება. დაინერგება მედიკამენტების (მათ შორის, ინოვაციური მედიკამენტების) შესყიდვის ეფექტიანი მექანიზმები, რათა კიდევ უფრო გაფართოვდეს მედიკამენტების ჩამონათვალი და მოსარგებლეების ჯგუფები არა მხოლოდ საპენსიო, არამედ უფრო დაბალი ასაკობრივი ჯგუფიდან და ამ გზით შემცირდეს ქრონიკული დაავადებების გართულებებთან დაკავშირებული ეკონომიკური და სოციალური ტვირთი. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის მიმართულებით, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და რეაგირების შესაძლებლობების, ჯანმრთელობის რისკების შემცირებისა და ბიოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, განვითარდება გენომური ზედამხედველობა, მათ შორის, ანტიმიკრობულ რეზისტენტობაზე. გატარდება მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებისა და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენციის ღონისძიებები, მათ შორის, იმუნიზაციის პროგრამის მდგრადობით. გაიზრდება პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა. გაფართოვდება მოსახლეობისთვის საგანმანათლებლო კამპანიები კიბოს სკრინინგის თაობაზე. გაფართოვდება საშვილოსნოს ყელის კიბოზე სკრინინგის ახალი მეთოდით განხორციელების კომპონენტი. განხორციელდება საერთაშორისო თანამშრომლობა ჩეხეთის მთავრობასთან ონკოლოგიური დარგის გაძლიერების მიზნით, რაც ითვალისწინებს ქართველი სპეციალისტების გადამზადებას, ასევე საქართველოში კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის უახლესი მეთოდების დანერგვას. ამავდროულად, უცხოეთის წამყვან კლინიკებთან ქართველი ექიმების 24 თანამშრომლობის ხელშეწყობით, ქვეყანაში დაინერგება ონკოლოგიური დაავადებების მართვის უახლესი მეთოდები. დაავადების პრევენციის, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის გზით, C ჰეპატიტის ელიმინაციის მისაღწევად გაგრძელდება „C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამა“. გაიზრდება B ჰეპატიტის პრევენციისა და მკურნალობის პროგრამით მოცულ ბენეფიციართა რაოდენობა. გაგრძელდება B და C ვირუსული ჰეპატიტების პრევენციის, ტესტირებისა და მკურნალობის სარგებლის შესახებ ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების განხორციელება მოსახლეობაში, სამედიცინო პერსონალსა და მაღალი რისკის ჯგუფებში. ტუბერკულოზით დაავადებული პირების, მათ შორის, M/XDR-TB შემთხვევების გამოვლენის გაუმჯობესებისთვის, განხორციელდება ტუბერკულოზის გაფართოებული სისტემატური სკრინინგი მაღალი რისკის მქონე და მოწყვლად მოსახლეობაში. გაგრძელდება მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში, გაიზრდება შესაბამისი პროგრამების საბიუჯეტო დაფინანსება და ეფექტიანობა. პრიორიტეტული იქნება იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა საჭიროებების დაფარვა დიალიზის, ტრანსპლანტაციისა და სხვა სასიცოცხლო მნიშვნელობის სერვისებზე. ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა უზრუნველყოფილი იქნება მზარდი და მდგრადი ფინანსური რესურსით. ამოქმედდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის რეგისტრი, რაც შესაძლებლობას იძლევა, უკეთ შეფასდეს საჭიროებები და გაუმჯობესდეს ამბულატორიული და სტაციონარული სერვისების დაფინანსების მეთოდოლოგია. დაიწყება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრების რეაბილიტაცია. გაგრძელდება საოჯახო ტიპის სახლების შექმნა იმ პირებისთვის, რომლებიც არ საჭიროებენ ინტენსიურ ფსიქიატრიულ მკურნალობას და არ შეუძლიათ საკუთარ ოჯახებში ცხოვრება. გაგრძელდება პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სისტემაში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ინტეგრაცია და იქ დასაქმებული პერსონალის გადამზადება. ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ბავშვთა და მოზარდთა მდგომარეობის მართვის, მკურნალობისა და მზრუნველობის კუთხით, დაინერგება ტელეფსიქიატრიის სერვისები და დისტანციური კონსულტაციები, რაც ხელს შეუწყობს ფსიქიატრიულ სერვისებზე გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდას. საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, დაიწყება საინფორმაციო კამპანიები ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირთა მიმართ საზოგადოების სტიგმის შესამცირებლად. შემუშავდება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სისტემაში უფლებებთან დაკავშირებული გასაჩივრებისა და მათზე რეაგირების მექანიზმები. სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა და დემოგრაფიული პოლიტიკა, რისთვისაც გაუმჯობესდება რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისების ხარისხი და ხელმისაწვდომობა. დაიხვეწება სამედიცინო დაწესებულებათა საქმიანობის მარეგულირებელი მექანიზმები, განახლდება სანებართვო პირობებისა და მაღალ რისკს დაქვემდებარებული სამედიცინო საქმიანობების არსებული სტანდარტები, ხოლო, საჭიროების შემთხვევაში, შემუშავდება ახალი სტანდარტები. სამომავლო რეფორმების ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი იქნება ფარმაცევტული სფეროს რეგულირების მექანიზმების დახვეწა. გაგრძელდება რეფერენტული ფასებისა და ინოვაციურ მედიკამენტებზე მწარმოებლებთან პირდაპირი შესყიდვის (მართული შესვლის შეთანხმება) მექანიზმების გამოყენება. უფრო მეტი ადამიანისთვის გაიზრდება 25 ხელმისაწვდომობა უახლესი თაობის მედიკამენტების კიდევ უფრო გაფართოებულ ნუსხაზე. გაგრძელდება თანამშრომლობა ფარმაცევტულ კომპანიებთან, რათა მათ უზრუნველყონ ბენეფიციარებისთვის სუბსიდირებული მედიკამენტების შეუფერხებელი მიწოდება. განხორციელდება ღონისძიებები სუბსიდირებული მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლებისთვის. გაგრძელდება წამლის ხარისხის ლაბორატორიის გაფართოების ხელშეწყობა მედიკამენტების ხარისხისა და უვნებლობის კონტროლის ეროვნული შესაძლებლობების გასაზრდელად. მაღალტექნოლოგიური ინოვაციების დანერგვის ხელშეწყობის მიზნით, ინიციირებული იქნება „სამედიცინო მოწყობილობების შესახებ“ კანონის პროექტი. მედიკამენტების არარაციონალურ გამოყენებასა და პოლიფარმაციის პრაქტიკაზე ზედამხედველობისა და მონიტორინგის სისტემის გაძლიერებისთვის, კვლავ გაგრძელდება ელექტრონული რეცეპტების სისტემის გაფართოება ეროვნულ დონეზე. სხვადასხვა საკომუნიკაციო არხის მეშვეობით დიდი ძალისხმევა იქნება მიმართული საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად მედიკამენტების არარაციონალურ, ჭარბ გამოყენებასა და თვითმკურნალობასთან დაკავშირებული რისკების შესახებ. ხელი შეეწყობა ჯანმრთელობის დაცვის ადამიანური რესურსების გაძლიერებასა და უწყვეტ განვითარებას, როგორც სამედიცინო მომსახურების ხარისხის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორს. დიპლომირებული მედიკოსებისთვის გაიზრდება დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლების (რეზიდენტურის) პროგრამებზე ხელმისაწვდომობა. გაუმჯობესდება პროგრამების ფარგლებში მიწოდებული განათლების ხარისხი. ამოქმედდება ეფექტიანი სწავლება-სწავლისა და შეფასების მექანიზმები მომავალი ექიმების პროფესიული უნარების გაძლიერებისთვის. ხელი შეეწყობა დეფიციტურ და პრიორიტეტულ სპეციალობებს და ქვეყნის მასშტაბით სამედიცინო პერსონალის თანაბარ განაწილებას. ხელი შეეწყობა სამედიცინო პერსონალის უწყვეტი პროფესიული განათლების პროგრამებში ჩართვას. ექთნებისა და მეან-ექთნების მონაცემთა მართვის გაუმჯობესებული სისტემის ჩამოყალიბების მიზნით, შეიქმნება ექთნებისა და მეან-ექთნების ერთიანი რეესტრი, რომელიც სახელმწიფოს მისცემს შესაძლებლობას, დაგეგმოს ექთნებისა და მეან-ექთნების პროფესიული განვითარების მდგრადი განვითარების პოლიტიკა. მომზადდება საექთნო ადამიანური რესურსის განვითარების მრავალწლიანი სტრატეგია. ექიმების უწყვეტი პროფესიული განვითარების (უპგ) მიზნით, კვლავ გაგრძელდება მისი ინტეგრაცია სელექტიური კონტრაქტირების/სანებართვო პირობების მოთხოვნებში. 2024 წელს საკანონმდებლო დონეზე განისაზღვრა ექთნებისა და მეან-ექთნების სპეციალობები და მათი პროფესიული განვითარების შესაძლებლობები. საკანონმდებლო ცვლილების შესაბამისად, ქვეყნის მასშტაბით მოხდება ყველა ექთნისა და მეან-ექთნის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში ავტორიზაცია და განხორციელდება მათი სერტიფიცირება. ექთნებისა და მეან-ექთნებისთვის შეიქმნება დიპლომისშემდგომი განათლების, სამაგისტრო და უწყვეტი პროფესიული განვითარების პროგრამები, რაც მათი პროფესიული განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი შესაძლებლობა იქნება. განისაზღვრება ექთნებისა და მეან-ექთნების პროფესიული კომპეტენციები, მათი სამუშაოს მოცულობა და აღწერილობა, შეიქმნება ექთნების პროფესიული უნარების გაუმჯობესების ინსტრუმენტები, რაც აისახება მათ მიერ მიწოდებული მომსახურების ხარისხზე. გაგრძელდება მუშაობა ექთნის საგანმანათლებლო პროგრამებზე ფინანსური ხელმისაწვდომობისა და შრომითი ანაზღაურების გაუმჯობესების მიმართულებით. განხორციელდება სოლიდარობის ფონდის განვითარებისა და საჭირო თანხების მოზიდვის ღონისძიებები. ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე ბავშვების საზღვარგარეთ მკურნალობის 26 პროგრამის პარალელურად, ქვეყანაში შეიქმნება ბავშვთა ონკოლოგიის კლინიკური ბაზა და მომზადდებიან შესაბამისი სპეციალისტები. სოციალური დაცვის მდგრადი, სამართლიანი და ეფექტიანი სისტემის ჩამოყალიბება და მისი შემდგომი გაუმჯობესება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრიორიტეტია. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს სოციალური დაცვის ისეთი მიმართულებების განვითარებას, რომლებიც შესაძლებელს გახდის უფრო მეტი სოციალური დახმარების მიმართვას ყველაზე უფრო მოწყვლად, განსაკუთრებით, ბავშვიანი ოჯახებისკენ. სხვადასხვა სოციალური დახმარების პარალელურად გაგრძელდება დასაქმებისა და მხარდამჭერი სოციალური მომსახურებების განვითარებისკენ მიმართული ღონისძიებები, რაც უზრუნველყოფს სოციალური დაცვის ჰოლისტური ინტერვენციების განხორციელებას. მოსახლეობის კეთილდღეობის ხელშეწყობის მიზნით, საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტი აქტიური შრომის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობაა, რაც მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური კეთილდღეობის უმთავრესი განმაპირობებელი ფაქტორია. მოქნილი და ეფექტიანი მომსახურების სისტემის შექმნის მიზნით, მომდევნო წლებში საქართველოს მთავრობა მოქალაქეთათვის უზრუნველყოფს „ერთიანი ფანჯრის პრინციპის“ განვითარებას სხვადასხვა მომსახურების (სოციალური დაცვა, დასაქმება, ჯანმრთელობის დაცვა და სხვა) მისაღებად. დაგეგმილია თბილისისა და რეგიონული სერვისცენტრების სარეაბილიტაციო/სამშენებლო სამუშაოები, ახალი ელექტრონული სისტემების დანერგვა და თანამშრომლების გადამზადება, რათა ჩამოყალიბდეს მოქალაქეთათვის სოციალური მომსახურების მიწოდების თანამედროვე სტანდარტების სისტემა. შრომისა და დასაქმების სისტემის შემდგომი განვითარების მიზნით, შემუშავდება და დამტკიცდება შრომისა და დასაქმების ეროვნული სტრატეგია, რომლის განხორციელებაც დადებით გავლენას მოახდენს ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაზე. ამასთანავე, გაგრძელდება დასაქმების ხელშეწყობა შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკითა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით. ასევე გაგრძელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ინსტიტუციური განვითარება, რომლის ფარგლებშიც გაუმჯობესდება ინფრასტრუქტურა, კონსულტანტებისა და სპეციალისტების კვალიფიკაცია, დაიხვეწება მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოები და გაძლიერდება სააგენტოს კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობა. აღნიშნული, თავის მხრივ, დადებითად აისახება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამების ეფექტიანობასა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე. დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლებისა და აგრეთვე შრომის პირობების გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზნით, უზრუნველყოფილი იქნება საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა. გარდა ამისა, გაგრძელდება შრომის ინსპექციის ინსტიტუციური გაძლიერება. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს საერთაშორისო შრომითი მიგრაციის რეგულირებას და ევროკავშირის წევრ და სხვა მაღალგანვითარებულ სახელმწიფოებთან მოლაპარაკებებს ცირკულარული შრომითი მიგრაციის სფეროში სახელმწიფოთაშორისი თანამშრომლობის განვითარების მიზნით. გაგრძელდება სოციალურად დაუცველთა მხარდაჭერა ღია შრომის ბაზარზე დასაქმების 27 ხელშესაწყობად. გარდა ამისა, შემუშავდება უმუშევრობის მხარდამჭერი სხვადასხვა მექანიზმი, მათ შორის, უმუშევრობის დაზღვევა და მისი დანერგვისთვის საჭირო სამოქმედო გეგმა. მუშაობა გაგრძელდება შრომითი უფლებების დაცვის გარანტიების დასაახლოებლად საუკეთესო საერთაშორისო სტანდარტებთან. მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება ახალგაზრდების დასაქმების მხარდამჭერი შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკის ინსტრუმენტების განვითარებაზე. გაგრძელდება სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა დასაქმების ხელშეწყობა დასაქმების ხელშემწყობი პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით. დაიხვეწება და გაუმჯობესდება დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა საჭიროებებსა და ინკლუზიაზე უფრო მეტად ორიენტირების მიზნით. ამასთანავე, გაგრძელდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან არსებული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა დასაქმების კომიტეტის საქმიანობა ინკლუზიური, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შექმნისთვის. გაგრძელდება სოციალური დაცვის პროგრამებითა და სერვისებით უწყვეტად უზრუნველყოფა სიღარიბის დაძლევისა და მოსახლეობაში გაღარიბების რისკების შემცირებისთვის. შენარჩუნდება „სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამის“ ბიუჯეტის ზრდის და ახალი, მხარდამჭერი პროგრამების დანერგვის ტენდენცია და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის ზრდა, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება მოწყვლადი ჯგუფების მხარდაჭერა და ოჯახების გაძლიერება; გაგრძელდება პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურებების ხარისხის გაუმჯობესებაზე მუშაობა; მომსახურების მიმწოდებელთა ორგანიზაციული განვითარების ხელშეწყობითა და შესაბამისი მომსახურებების განვითარებით, უზრუნველყოფილი იქნება ბავშვების მიტოვების შემთხვევების შემცირება. ხელი შეეწყობა ზრდასრულ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დიდი ზომის პანსიონატების დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესის დასრულებას ახალი ალტერნატიული მომსახურებების განვითარებით. გაიზრდება არსებული სოციალური მომსახურებების გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა. ქვეყნის მასშტაბით გაფართოვდება ორი ახალი მომსახურება − „შინ მოვლა“ და „პერსონალური ასისტენტი“. დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის მიმართულებით განხორციელდება სოციალური მომსახურებების პერსონალური ასისტენტის მომსახურების დელეგირება მუნიციპალიტეტებზე. გაგრძელდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა საკითხებზე მომუშავე საკოორდინაციო საბჭოს ინტენსიური მუშაობა სოციალური დაცვის, დასაქმებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მიმართულებით, ინკლუზიური პოლიტიკის განვითარების მიზნით. ინტენსიურად და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა თემის ჩართულობით 28 გაგრძელდება შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსის განსაზღვრაში ბიოფსიქოსოციალური მოდელის დანერგვის სამოქმედო გეგმის განხორციელება. გაგრძელდება მუშაობა საცხოვრისის კონცეფციაზე ქვეყანაში ერთიანი საცხოვრისის პოლიტიკის განვითარების მიზნით. უწყვეტად გაგრძელდება მიზნობრივი ჯგუფებისთვის საარსებო შემწეობის, „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების გაცემა დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად. დაინერგება ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის შეფასების განახლებული მეთოდოლოგია, რათა მიზნობრივი სოციალური დახმარების პროგრამამ უკეთ და უფრო სამართლიანად მოახდინოს შესაბამისი საჭიროების მქონე ოჯახების/შინამეურნეობების იდენტიფიცირება და კიდევ უფრო მეტად უპასუხოს შინამეურნეობების, განსაკუთრებით, ბავშვიანი ოჯახების საჭიროებებს და შეამციროს გაღარიბების რისკი. გაგრძელდება პენსიის ოდენობის ზრდა ინდექსაციის შესაბამისად, პენსიონერთა/სახელმწიფო კომპენსაციის მიმღებთა ფინანსური გარანტიების უზრუნველსაყოფად. 2025 წლის 1 იანვრიდან, 70 წლისა და 70 წელზე მეტი ასაკის პენსიონერთა პენსია განისაზღვრება 450 ლარის ოდენობით, ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში 540 ლარს გაუტოლდება, ხოლო 70 წლამდე პირთა პენსია განისაზღვრება 350 ლარის ოდენობით და ამავე კატეგორიის პენსიონერთა პენსია მაღალმთიან დასახლებებში მიაღწევს 420 ლარს. ამასთანავე, მომავალი წლების განმავლობაში დაგეგმილია ინდექსაციის მიღმა, ეკონომიკური ზრდის შესაბამისად, პენსიის დამატებით გაზრდა და საპენსიო სისტემაში ინოვაციური მიდგომების დანერგვა, რათა სოციალურმა სისტემამ უფრო ეფექტიანად უპასუხოს სოციალურ გამოწვევებს. გაგრძელდება მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით, ასევე დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით. მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრებ აბონენტებს (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებს) აუნაზღაურდებათ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ/სთ-ისა) ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტი. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის/ბავშვთათვის გათვალისწინებული საჭიროებების დაკმაყოფილებისა და სოციალური ინკლუზიის მიღწევის მიზნით, გაგრძელდება სოციალური პაკეტის ოდენობის ზრდა ინდექსაციის წესის შესაბამისად, ეკონომიკური პარამეტრების გათვალისწინებით. დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის მიზნით, უწყვეტად გაგრძელდება ოჯახების მხარდაჭერა ყოველთვიური ფულადი ბენეფიტებით და განვითარდება ოჯახის მხარდამჭერი ახალი სერვისები, რაც განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია შრომის ბაზარზე ქალთა დასაქმების ხელშეწყობისთვის. განახლდება ქალთა შრომით უფლებებთან დაკავშირებული ნორმები, მათ შორის, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლისთვის გათვალისწინებული რეგულაციები და ასევე თანაბარი ღირებულების შრომისთვის თანასწორი ანაზღაურების საკითხი, რათა უზრუნველყოფილი იყოს გენდერული თანასწორობა შრომით ბაზარზე და განვითარდეს 29 ოჯახზე ორიენტირებული სოციალური პოლიტიკა. გაუმჯობესდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობები. მომდევნო წლებში დასრულდება ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა, რის შემდეგაც, დამატებით − 6 000 დევნილი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით და დაიხურება დევნილთა ყველა კოლექტიური განსახლების ცენტრი, მათი ტექნიკური მდგომარეობის მიუხედავად. ხელი შეეწყობა დევნილთა დასაქმებას დასაქმების მხარდამჭერი სხვადასხვა სახის პროგრამების განვითარებით. გაგრძელდება ეკომიგრანტების განსახლების პროგრამა. სტიქიით დაზარალებული 1 000ზე მეტი ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება საცხოვრებელი ფართობით უსაფრთხო გარემოში. 2025 წელს 1 000 უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება საცხოვრებელი ფართობით. აღნიშნული პროგრამა გაგრძელდება მომდევნო წლებშიც და პროგრამის ფარგლებში იდენტიფიცირებული, საჭიროების მქონე ყველა ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით. საქართველოს მთავრობის ხედვა დასაქმების პოლიტიკის მიმართულებით მიზნად ისახავს საქართველოს მოქალაქეების ეკონომიკური კეთილდღეობის ზრდას, შრომის ბაზრის სტრუქტურის გაუმჯობესებას, მოქალაქეების ღირსეული შრომის ანაზღაურების უზრუნველყოფასა და მათი სოციალური პირობების გაუმჯობესებას, რაც, საბოლოო ჯამში, ქვეყნის მდგრად და ინკლუზიურ ეკონომიკურ განვითარებას შეუწყობს ხელს. 1.1 მოსახლეობის სოციალური დაცვა (პროგრამული კოდი 27 02) მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურეკონომიკური უფლებების რეალიზება, მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შემსუბუქება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია პრევენციული, სარეაბილიტაციო, ალტერნატიული, ოჯახის გასაძლიერებელი მომსახურებებით და დამხმარე საშუალებებით; საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; სახელმწიფო პენსიის ოდენობის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი პირობებით განსაზღვრული სახელმწიფო პენსიის ინდექსაციის შესაბამისად გაანგარიშება; სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად გაცემა; 30 შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის/„სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის დანამატის დაფინანსება პენსიის/„სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით; დანამატების დაფინანსება სამედიცინო პერსონალისთვის: ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით; მაღალმთიან დასახლებაში მცხოვრები აბონენტებისთვის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლებისთვის) მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა; სოციალური დაცვის ახალი მიმართულება - უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახების საცხოვრებლით უზრუნველყოფა განხორციელდება უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახების (რომელთა სარეიტინგო ქულა ტოლია ან ნაკლებია 120 000ზე და რომელშიც 18 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ) საცხოვრებლით უზრუნველყოფა (საქართველოს მასშტაბით 1 000 - მდე ოჯახი), ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით. 1.1.1 მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 01) საპენსიო ასაკის პირთა (ქალებისა – 60 წლიდან, მამაკაცებისა – 65 წლიდან) პენსიით და პირთა სპეციფიკური კატეგორიების (ძალოვანი სტრუქტურების, პროკურატურის, სამოქალაქო ავიაციის მუშაკების, საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრების, უმაღლესი რანგის დიპლომატებისა და სხვათა) სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა; მოქალაქეთათვის საქართველოს კანონმდებლობით გარანტირებული სოციალურეკონომიკური უფლებების რეალიზება; „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე პენსიების ინდექსაცია; 31 „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადაანგარიშება; მოსახლეობის სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამით განსაზღვრული გასაცემლების საბანკო მომსახურება. 1.1.2 მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება (პროგრამული კოდი 27 02 02) მიზნობრივი სოციალური ჯგუფების მატერიალური მდგომარეობის შესამსუბუქებლად სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის საარსებო შემწეობის, მიზნობრივი ჯგუფებისთვის „სოციალური პაკეტის“, დევნილთა, ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსების მქონე პირთა შემწეობების, დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობის ფულადი ბენეფიტების, ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო დახმარების დადგენილი წესისა და პირობების შესაბამისად გაცემა; შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისთვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება; ბავშვებისა და ბავშვიანი ოჯახების სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახებისთვის (რომელთა სარეიტინგო ქულა 120 000-ის ტოლია ან 120 000-ზე ნაკლებია და რომლებშიც 16 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ) ყოველთვიური დახმარების გაზრდილი ოდენობით გაცემა; უსახლკარო/მძიმე პირობებში მცხოვრები მრავალშვილიანი ოჯახების (რომელთა სარეიტინგო ქულა ტოლია ან ნაკლებია 120 000-ზე და რომელშიც 18 წლამდე ასაკის ბავშვები ცხოვრობენ) საცხოვრებლით უზრუნველყოფა (საქართველოს მასშტაბით 1 000 - მდე ოჯახი), ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის სოციალური ინდექსაცია ,,სოციალური დახმარების შესახებ" საქართველოს შესაბამისად. 1.1.3 პაკეტის კანონის სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა (პროგრამული კოდი 27 02 03) შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა (მათ შორის, ბავშვთა), ხანდაზმულთა და მზრუნველობამოკლებულ, სოციალურად დაუცველ, მიუსაფარ და მიტოვების რისკის წინაშე მყოფ ბავშვთა ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაცია; ბავშვიანი ოჯახების საკვები პროდუქტებით დახმარება; დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესისა და ინსტიტუციონალიზაციის პრევენციის ხელშეწყობა და არსებული სერვისების მხარდაჭერა და გაძლიერება. 1.1.4 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში (პროგრამული კოდი 27 02 04) „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული შემდეგი შეღავათების დაფინანსება: მაღალმთიან დასახლებაში მუდმივად მცხოვრები პენსიონერებისთვის – დანამატი პენსიის 20 პროცენტის ოდენობით, „სოციალური პაკეტის“ მიმღებთათვის – დანამატი 32 „სოციალური პაკეტის“ 20 პროცენტის ოდენობით, დანამატები მაღალმთიან დასახლებაში მდებარე, სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ და მის მართვაში არსებულ სამედიცინო დაწესებულებაში დასაქმებული სამედიცინო პერსონალისთვის (ექიმისთვის – პენსიის ორმაგი ოდენობით, ექთნისთვის – პენსიის ერთმაგი ოდენობით); აბონენტის (საყოფაცხოვრებო მომხმარებლის) მიერ მაღალმთიან დასახლებაში მოხმარებული ელექტროენერგიის ყოველთვიური საფასურის 50 პროცენტის (არაუმეტეს მოხმარებული 100 კვტ.სთ ელექტროენერგიის საფასურისა) ანაზღაურება. 1.1.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 02 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ხასიათის ძალადობის მსხვერპლთა დაცვა და მხარდაჭერა; მსხვერპლთა თავშესაფრით, დროებითი სადღეღამისო საცხოვრისითა და დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აგრეთვე მათი ფსიქოლოგიურ-სოციალური დახმარების/რეაბილიტაციის, სამედიცინო მომსახურებისა ან/და ოჯახსა და საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა, იურიდიული მხარდაჭერა; ხანდაზმულებისთვის, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ოჯახურ გარემოსთან მიახლოებული პირობების შექმნა, სადღეღამისო მომსახურების ფარგლებში მათი მოვლაპატრონობა, კვება, პირველადი სამედიცინო მომსახურება, სამკურნალოსარეაბილიტაციო ღონისძიებების განხორციელება/ორგანიზება, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს მიერ სოციალური სისტემის მეშვეობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს დაწესებულებებში ჩარიცხულ პირთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით, სადღეღამისო მომსახურებით უზრუნველყოფა, აგრეთვე მათი ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციისა და სოციალური ფუნქციონირების გაუმჯობესების მხარდაჭერა. 1.2 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა; დაავადებათა პრევენციის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის საფრთხეებისთვის მზადყოფნისა და საპასუხო რეაგირების უზრუნველყოფა; გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურება, ქიმიოთერაპია, ჰორმონოთერაპია და სხივური თერაპია; მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯგუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) შესაბამისი მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა 33 ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის მოშლის, თავისა და ზურგის ტვინის ტრავმული დაზიანების შედეგად განვითარებული მდგომარეობის რეაბილიტაცია; მოსახლეობის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება და გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა პრევენცია; დონორული სისხლისგან დამზადებული სისხლის პროდუქტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, იმუნიზაციის, დაავადებათა ადრეული გამოვლენისა და სკრინინგის ხელშეწყობა; ისეთი გადამდები დაავადებების, როგორებიცაა აივ ინფექცია/შიდსი, ტუბერკულოზი, მალარია, ვირუსული ჰეპატიტები, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავრცელების კონტროლი; C ჰეპატიტის ელიმინაციის ხელშეწყობა; B ჰეპატიტის მართვა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სამკურნალო, სარეაბილიტაციო და სავალდებულო მკურნალობის სერვისებით უზრუნველყოფა; მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამაში ჩართული სამედიცინო დაწესებულებების ანაზღაურება დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემით; მედიკამენტებზე რეფერენტული ფასის (სარეალიზაციო ფასის ზედა ზღვარი) დადგენა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის სათემო ამბულატორიული, მობილური გუნდებით, სტაციონარული მომსახურებებით და საცხოვრისით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; გლუკოზის უწყვეტი მონიტორინგი (18 წლამდე ასაკი); თირკმლის ტერმინალური უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, თირკმლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტთა მკურნალობა, მედიკამენტებით (მათ შორის, ინოვაციური) და მაღალტექნოლოგიური კვლევებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; 18 წლამდე ასაკის ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე პაციენტებისთვის მკურნალობის დაფინანსება უცხოეთის წამყვან კლინიკებში; ინდივიდუალური რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; საქართველოს მოქალაქეების ორგანოთა ტრანსპლანტაციით უზრუნველყოფა; (ძვლის ტვინისა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა; დონორების მიერ დაფინანსებული სახელმწიფოს ვალდებულებებში ასახვა; მიმდინარე და ღვიძლის) დელეგირებული პროგრამების ეტაპობრივად 34 „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მუნიციპალიტეტებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში საექიმო სპეციალობის მაძიებელთა დიპლომისშემდგომი/სარეზიდენტო მზადების დაფინანსება, დიპლომისშემდგომი განათლების რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა; გრძელდება მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამის ფარგლებში პირველადი ჯანდაცვის განახლებული მოდელის დანერგვის მეორე ეტაპი; მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ახალი მიმართულება პირველადი ჯანდაცვის განახლებული მოდელის დანერგვა; 2025 წლიდან დაიწყო პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განახლებული მოდელის დანერგვა, რომელიც სრულად მორგებული იქნება მოსახლეობის ჯანმრთელობის საჭიროებებსა და მოლოდინებზე. თითოეული მოქალაქე მიიღებს პრევენციული, სკრინინგის, დიაგნოსტიკური და სამკურნალო სერვისების ფართო სპექტრს, რომელიც მორგებული იქნება მათ საჭიროებებზე; აღნიშნული რეფორმა უზრუნველყოფს სამედიცინო მომსახურებაზე მაქსიმალურ ხელმისაწვდომობას საზოგადოების ყველა ჯგუფისთვის, განურჩევლად მათი სოციალური თუ ეკონომიკური მდგომარეობისა. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სოფლად მცხოვრები მოსახლეობისთვის; გაფართოვდება პირველადი ჯანდაცვის პაკეტის მოცულობა და ხელმისაწვდომი გახდება დამატებითი ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტული კვლევები, რაც საბოლოოდ უზრუნველყოფს ამბულატორიულ დონეზე მართვადი დაავადებების მართვის ხარისხის გაუმჯობესებას. აღნიშნული ხელს შეუშლის დაავადებების გამწვავებას და შეამცირებს ქრონიკული დაავადებების განვითარების რისკებს; რეფორმა მოიცავს კაპიტაციის ტარიფის გაზრდილი მოცულობით გადახდას, ასაკობრივ ჯგუფებზე ორიენტირებული გადახდის მეთოდოლოგიის შემოღებას, გაზრდილი მოცულობით სერვისების მიწოდების, შედეგზე დაფუძნებული ანაზღაურების მეთოდის შემოღებასა და ეტაპობრივ დანერგვას. გაზრდილი კაპიტაცია აამაღლებს სამედიცინო პერსონალის მოტივაციას პრევენციაზე, სერვისების მოცულობის ზრდასა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე; 2028 წლის 1 მარტიდან პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ფარგლებში დაფინანსების განახლებული მოდელი და ტარიფი გავრცელდება სოფლის ექიმებსა/ექთნებზეც, რაც კიდევ უფრო მეტად ხელს შეუწყობს სოფლად შესაბამისი საჭიროების პირველადი ჯანდაცვის სერვისებით მოსახლეობის სრულად უზრუნველყოფას; მოსახლეობისათვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდების ახალი მიმართულება ნარკომანიით დაავადებული პირის სავალდებულო მკურნალობა; საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების გამო, 2025 წლიდან დაიწყო ნარკომანიით დაავადებული პირის სავალდებულო მკურნალობა. აგრეთვე, „ნარკოტიკული საშუალებების, ფსიქოტროპული ნივთიერებების, პრეკურსორებისა და ნარკოლოგიური დახმარების შესახებ“ 35 საქართველოს კანონში შესული ცვლილების თანახმად, ოპიოიდური ჩანაცვლებით მკურნალობას 2025 წლის 15 აგვისტოდან ახორციელებს მხოლოდ სახელმწიფოს ან სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული/სახელმწიფოს მართვაში მყოფი იურიდიული პირი. ამავე ცვლილებით, სპეციალურ კონტროლს დაქვემდებარებული ნივთიერებების იმპორტს (2025 წლის 1 სექტემბრიდან) და/ან საბითუმო რეალიზაციას (2025 წლის 1 ოქტომბრიდან) ახორციელებს სახელმწიფო, საქართველოს ბაზარზე ხარისხიანი, უსაფრთხო და ეფექტიანი სპეციალურ კონტროლს დაქვემდებარებული ნივთიერებების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფისა და აგრეთვე, საბიუჯეტო და არასაბიუჯეტო სახსრების რაციონალური ხარჯვის საჭიროების გათვალისწინებით და სპეციალურ კონტროლს დაქვემდებარებულ ნივთიერებათა საბითუმო რეალიზაციასთან დაკავშირებული ფასების პოლიტიკის ფორმირების ხელშეწყობის მიზნით. 1.2.1 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 01) მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: გეგმური და გადაუდებელი ამბულატორიული, გადაუდებელი სტაციონარული და გეგმური ქირურგიული მომსახურების, ქიმიოთერაპიის, ჰორმონოთერაპიისა და სხივური თერაპიის, მშობიარობისა და საკეისრო კვეთის სერვისების დაფინანსება; ბენეფიციართა გარკვეული ჯგუფების (სოციალურად დაუცველ პირთა, საპენსიო ასაკის პირთა, ვეტერანთა და სხვათა) ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა სტაციონარული სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა; ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების მქონე ავადმყოფთა სტაციონარული სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა; ბავშვთა ონკოჰემატოლოგიური მომსახურება; დიაგნოზთან შეჭიდული ჯგუფებით (DRG) დაფინანსების სისტემის ეტაპობრივი დანერგვა. 1.2.2 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა (პროგრამული კოდი 27 03 02) მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის ფარგლებში დაგეგმილი ინდიკატორების შესრულების ხელშეწყობა; გლობალური ჯანმრთელობის ერთერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევის − აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემთხვევების 2030 წლისთვის შემცირება და, შესაბამისად, მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორთან მისადაგებული ეროვნული ამოცანის მთავარი სამიზნის მიღწევა − 2030 წლისთვის აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემთხვევების ერთი მესამედით (1 000 მოსახლეზე 0.125-მდე) შემცირება, რაც 2017 წლიდან 2027 წლის ჩათვლით შესაძლებელია გლობალური ფონდის ვალდებულებების სახელმწიფოს მიერ ჩანაცვლების პროცესის ჰარმონიული მიმდინარეობით. 1.2.2.1 დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი (პროგრამული კოდი 27 03 02 01) დაავადებათა ადრეული გამოვლენის გაუმჯობესება და ამის საშუალებით შორსწასული ფორმების გავრცელების შეზღუდვა; 36 ძუძუს, საშვილოსნოს ყელის, კოლორექტული კიბოს სკრინინგი და პროსტატის კიბოს მართვა (ძუძუს კიბოს სკრინინგი − 40 წლიდან 70 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი − 25 წლიდან 60 წლის ჩათვლით ასაკის ქალებში, მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგი − 50 წლიდან 70 წლის ჩათვლით ორივე სქესის პირებში, 50 წლიდან 70 წლის ჩათვლით ასაკის მამაკაცების სპეციფიკურ ანტიგენზე გამოკვლევა პროსტატის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის მიზნით); 1 წლიდან 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა მსუბუქი ხარისხისა და საშუალო ხარისხის მენტალური განვითარების დარღვევების პრევენცია, ადრეული დიაგნოსტიკა და გონებრივი ჩამორჩენილობის პროფილაქტიკა; ეპილეფსიის დიაგნოსტიკა და ზედამხედველობა; დღენაკლულთა პროფილაქტიკა; რეტინოპათიის სკრინინგი, დღენაკლულთა სიბრმავის ბავშვთა სისხლში ტყვიის ბიომონიტორინგის ღონისძიებების განხორციელება. 1.2.2.2 იმუნიზაცია (პროგრამული კოდი 27 03 02 02) მოსახლეობის დაცვისა და შესაბამისი მარაგების შექმნის მიზნით ვაქცინების (მათ შორის, B ჰეპატიტით ინფიცირების მაღალი რისკის ჯგუფების B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის, აგრეთვე სამედიცინო პერსონალის, სამედიცინო ჩვენების მქონე საქართველოს მოქალაქეებისა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ორგანიზებული კონტინგენტის, დიალიზზე მყოფი პირების, ჰემოფილიით დაავადებული პირების, ინიექციური ნარკოტიკების მომხმარებელი პირების, მსმ პირების, აივ ინფექციით/შიდსით და C ჰეპატიტით დაავადებული პირების, სამედიცინო პროფილის სასწავლებლების სტუდენტების, სხვა აუცრელი კონტინგენტის ვაქცინაციისთვის, ქრონიკული დაავადების (ჰიპერტენზია, გულის იშემიური დაავადება, დიაბეტი, ფქოდი, ასთმა და სუნთქვის უკმარისობის სხვა ფორმები) მქონე 65 წლის და 65 წელზე მეტი ასაკის პირებისა და თავშესაფრების ბენეფიციარების პნევმოკოკური ინფექციის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის) და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) შესყიდვა; სპეციფიკური (ბოტულიზმის, დიფტერიის, ტეტანუსის, გველის შხამის საწინააღმდეგო და სხვა) შრატების და ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინების სტრატეგიული მარაგის შესყიდვა; ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა; გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესყიდვა; ვაქცინების, ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებების, სპეციფიკური შრატებისა და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) მიღება, შენახვა და გაცემა-განაწილება „ცივი ჯაჭვის“ პრინციპების დაცვით, ცენტრალური დონიდან რეგიონების/მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ ერთეულებამდე; წითელას მასობრივი გავრცელების პრევენციისა და გლობალური ელიმინაციის სტრატეგიით განსაზღვრული ღონისძიებების (მათ შორის, ეპიდჩვენებით 37 მიმდინარე სხვა არაგეგმური ვაქცინაციის) ფარგლებში მოსახლეობის არაიმუნურ ან არასრულად იმუნიზებულ ფენებში ეპიდჩვენებით იმუნოპროფილაქტიკის წარმოება; გრიპის საწინააღმდეგო პირების აცრა; სეზონური ვაქცინაციისადმი დაქვემდებარებული „ცივი ჯაჭვის“ მოწყობილობების/ინვენტარის შესყიდვა და მონტაჟი. 1.2.2.3 ეპიდზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 03) აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებისა და ცალკეული დაავადებების ელიმინაციის სტრატეგიების ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებებისთვის ეპიდზედამხედველობითი მხარდაჭერის უზრუნველყოფა (მათ შორის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საბონიფიკაციო სამუშაოების ჩატარება), ეპიდზედამხედველობის განხორციელება და სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის მუშაობის უზრუნველყოფა; იმუნიზაციით მოცვის გაუმჯობესება საინფორმაციო სისტემისა და ლოგისტიკის გამართული მუშაობის გზით; კოღოებით, ტკიპებით, ფლებოტომუსებითა და სხვა ვექტორებით გადაცემადი პარაზიტული და ვირუსული (მალარია, ლეიშმანიოზი, დენგე, ზიკა, ჩიკუნგუნია, ყირიმ-კონგო და სხვა) დაავადებებისა და ალიმენტური პარაზიტული (პროტოზოოზები, ჰელმინთოზები) ინფექციების პრევენცია და კონტროლის გაუმჯობესება; დიარეული დაავადებების ეპიდზედამხედველობა; B და C ჰეპატიტებზე ეპიდზედამხედველობა; გრიპზე, გრიპისმაგვარ დაავადებებსა და მძიმე, მწვავე რესპირაციულ დაავადებებზე ეპიდზედამხედველობის ქსელის მდგრადობის შენარჩუნება და სეზონურ/პანდემიურ გრიპზე (მათ შორის, კორონავირუსზე) ზედამხედველობა; ნოზოკომიური ინფექციების ეპიდზედამხედველობა და ანტიბიოტიკებისადმი მიკრობთა რეზისტენტობის შესწავლა. 1.2.2.4 უსაფრთხო სისხლი (პროგრამული კოდი 27 03 02 04) დონორული სისხლის კვლევა В და С ჰეპატიტებზე, აივ ინფექციაზე/შიდსზე (EIA/Elisa მეთოდით) და სიფილისზე (TPHA ან EIA მეთოდით); ხარისხის გარე კონტროლისა და მონიტორინგის უზრუნველყოფა იმ სისხლის ბანკებში, რომლებსაც აქვთ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია; სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მხარდაჭერისა და მოზიდვის ეროვნული კამპანიის განხორციელება, მათ შორის, სისხლის დონორის მსოფლიო დღესთან დაკავშირებული ღონისძიებების მხარდაჭერა; 38 დონორთა სისხლის ცენტრალიზებული კვლევა NAT (ნუკლეინის მჟავას ტესტირების) მეთოდოლოგიის საფუძველზე იმ სისხლის ბანკებში, რომლებსაც აქვთ საწარმოო ტრანსფუზიოლოგიური საქმიანობის ლიცენზია. 1.2.2.5 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 05) საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვისა და გარემოს ჯანმრთელობის სფეროში აღებული ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობა; სხვადასხვა ტიპის საწარმოში დასაქმებულ პირთა პროფესიულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება, კერძოდ: დასაქმებულთა პროფესიული ჯანმრთელობის კვლევა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით და გამოვლენილ პროფესიულ დაავადებათა დიაგნოზების მონაცემთა ბაზაში აგრეგირება; კონკრეტული საწარმოსთვის სამუშაო ადგილებზე არსებული პროფესიული რისკების ინვენტარიზაცია და შეფასება; პროფესიული რისკფაქტორების პირველადი პრევენციის ღონისძიებათა კომპლექსისა და მავნე ფაქტორების ექსპოზიციის დონის შემცირების რეკომენდაციების შემუშავება; დასაქმებულთა ჯანმრთელობის მონიტორინგის ოპტიმალური სქემისა და სამედიცინო შემოწმების პერიოდულობის განსაზღვრა მიზნობრივი ჯგუფების მიხედვით; საწარმოს ადმინისტრაციისა და დასაქმებულთათვის პროფესიული დაავადებების პრევენციის, პროფესიული რისკების შეფასებისა და კონტროლის მექანიზმების საკითხების სწავლება; ქვეყნის მასშტაბით კონკრეტულ საწარმოებში არსებული პროფესიული რისკების ეპიდემიოლოგიური რუკისა და შესაბამისი მონაცემთა ბაზის შექმნა/განახლება. 1.2.2.6 ტუბერკულოზის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 06) ტუბერკულოზის ყველა სავარაუდო შემთხვევის გამოკვლევა, დაავადებულთა ამბულატორიული მომსახურება (ანტიტუბერკულოზური პრეპარატებით უზრუნველყოფა და მკურნალობა უშუალო მეთვალყურეობით); ფთიზიატრიული სტაციონარული დახმარების ფარგლებში დიაგნოსტიკური, თერაპიული და ქირურგიული მომსახურება; ტუბერკულოზის სენსიტიური და რეზისტენტული ფორმების მკურნალობა (მათ შორის, მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზის ახალი მედიკამენტებით მკურნალობა და მკურნალობის მონიტორინგი); ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მედიკამენტებით უზრუნველყოფა, მათ შორის, პირველი რიგისა და მეორე რიგის ანტიტუბერკულოზური მედიკამენტების შესყიდვა; მომსახურების სრულად ანაზღაურება; ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო ამბულატორიულ მკურნალობაში ჩართული პაციენტების დამყოლობის გაუმჯობესება; ტუბერკულოზით გამოწვეული ავადობისა და სიკვდილიანობის და ინფექციის გავრცელების შემცირება. 39 1.2.2.7 აივ ინფექციის/შიდსის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 07) აივ ინფექციის/შიდსის გავრცელების შეფერხება და აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (ეს პროგრამა არ ითვალისწინებს მოსარგებლის მხრიდან თანაგადახდას); აივ ინფექციაზე/შიდსზე ნებაყოფლობითი კონსულტაცია და ტესტირება (მათ შორის, ჰოსპიტალიზებული და პირველად ჯანმრთელობის დაცვაში ინტეგრირებულ სკრინინგში ჩართული პაციენტების ნებაყოფლობითი ტესტირება); აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა ამბულატორიული და სტაციონარული მკურნალობა; აივ ინფექციის/შიდსის სამკურნალო პირველი რიგისა და მეორე რიგის მედიკამენტების შესყიდვა; ამ პროგრამის სერვისების უნივერსალური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მაღალი რისკის ჯგუფების სამედიცინო სერვისებით უზრუნველყოფა (სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (სიფილისი, ქლამიდია, გონორეა და ტრიქომონიაზი) დიაგნოსტიკა და მკურნალობა; აივ ინფექციის/შიდსის პრევენცია ნარკოტიკების ინიექციურ მომხმარებლებში (ნიმ), მსმ პირებში, ტრანსგენდერ პირებსა და კომერციულ სექსმუშაკ ქალებში; აივ ინფექციაზე/შიდსზე და C ჰეპატიტზე სკრინინგით დადებითი პირებისგან საკვლევი მასალის აღება და ტრანსპორტირება კონფირმაციისთვის პასუხისმგებელ დაწესებულებაში ან/და უშუალოდ ტესტირება ჯინექსპერტმეთოდით, მათ შორის, C ჰეპატიტზე მდგრადი ვირუსული რეაქციის − SVR 12/SVR 24-ის და მაღალი რისკის ბენეფიციართა შორის რეინფექციის დასადგენად); აივ ინფექციის/შიდსის მართვის ღონისძიების ფარგლებში ზემოაღნიშნული მიზნების განხორციელების შედეგად შესრულდება მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორი − 2030 წლისთვის აივ ინფექციით/შიდსით ინფიცირების შემთხვევების 1 000 მოსახლეზე 0.125-მდე შემცირება; მოხდება მისი შემცირების ხელშეწყობა; მდგრადი განვითარების მიზნების მე-3 მიზნის 3.3.1 ინდიკატორის შესასრულებლად მომზადდება საქართველოს 2026−2028 წლების აივ ინფექციის/შიდსის ეროვნული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა. ამასთანავე, აივ ინფექციის/შიდსის მართვის სახელმწიფო პროგრამების დაფინანსება და მომსახურების მოცულობა ყოველწლიურად იზრდება. სახელმწიფო ეტაპობრივად ანაცვლებს გლობალური ფონდის ღონისძიებებს. 1.2.2.8 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 08) ორსულთა ეფექტიანი პატრონაჟისა და მაღალკვალიფიციური სამედიცინო დახმარების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით: ანტენატალური მეთვალყურეობა; გენეტიკური პათოლოგიების ადრეული გამოვლენა; 40 ორსულებში B და C ჰეპატიტების, აივ ინფექციის/შიდსის და ათაშანგის სკრინინგი; ორსულთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ახალშობილთა და ბავშვთა სკრინინგი ჰიპოთირეოზზე, ფენილკეტონურიაზე, ჰიპერფენილალანინემიაზე, მუკოვისციდოზზე, გალაქტოზემიაზე, ადრენოგენიტალურ სინდრომსა და ბიოტინიდაზას დეფიციტზე; ახალშობილთა სმენის სკრინინგული გამოკვლევა. 1.2.2.9 ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 09) ნარკომანიით დაავადებულ პირთა მკურნალობა (სტაციონარული დეტოქსიკაცია) და პირველადი რეაბილიტაცია, მათი ჩამანაცვლებელი ნარკოტიკით უზრუნველყოფა და სამედიცინო მეთვალყურეობა; ნარკომანიით დაავადებულ პირთა სავალდებულო მკურნალობა ნარკოტიკების მოხმარებასთან დაკავშირებული ზიანის შემცირება; და ალკოჰოლის მიღებით გამოწვეული ფსიქიკური აშლილობის მქონე პაციენტების სტაციონარული მომსახურება. 1.2.2.10 ჯანმრთელობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 10) ჯანმრთელობის ქცევითი რისკფაქტორებისა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის პრინციპების შესახებ მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება; ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში არსებული პრევენციული სერვისების შესახებ სამიზნე მოსახლეობის ინფორმირება; ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია და ხელშეწყობა; საზოგადოების განათლების ამაღლება ჯანმრთელობის ხელშეწყობის საკითხებზე, მათ შორის: თამბაქოს მოხმარების პრევენცია, რეგულარული ფიზიკური აქტივობის მნიშვნელობა, მარილის მოხმარების შემცირების მნიშვნელობა და არტერიული ჰიპერტენზიის პრევენცია, ჯანსაღი გარემოს მნიშვნელობა, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარების პრევენცია; თამბაქოს კონტროლის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის აღსრულების მონიტორინგი (მათ შორის, უკანონო ვაჭრობის მონიტორინგი) და მხარდამჭერი ღონისძიებების განხორციელება; თამბაქოსთვის თავის დანებების მსურველთათვის პროფესიული სერვისის − სატელეფონო კონსულტაციის გაწევა; ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხელშეწყობა და კვალიფიციური დახმარება პროფესიული სერვისის − სატელეფონო ფსიქოლოგიური მომსახურების მეშვეობით; ნივთიერებადამოკიდებულებისა და აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების პრევენცია; 41 B და C ჰეპატიტების შესახებ ცნობიერების დონის ამაღლება და ელიმინაციის პროგრამაში მოსახლეობის ჩართვის ხელშეწყობა; კიბოს სკრინინგის პროგრამებისა და მისი პრევენციის ღონისძიებების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა; ადამიანის პაპილომავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის შესახებ ცნობიერების ამაღლება (რუტინული იმუნიზაციის შესახებ მნიშვნელობა); მოსახლეობაში ცნობიერების დონის ამაღლება სისხლის უანგარო, რეგულარული დონორობის მნიშვნელობის შესახებ და სოციალური პასუხისმგებლობის გაძლიერება; პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სამედიცინო პერსონალისთვის სხვადასხვა საკითხზე (მათ შორის, კიბოს სკრინინგის მნიშვნელობაზე, კომუნიკაციაზე, ორგანიზებული სკრინინგის საორგანიზაციო და ადმინისტრაციულ საკითხებზე) ტრენინგების ჩატარება. 1.2.2.11 ჰეპატიტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 02 11) B და C ჰეპატიტებზე სასკრინინგო კვლევა; B და C ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა დიაგნოსტიკა, მათ შორის, მკურნალობაში ჩართვამდე აუცილებელი კვლევებისა და მკურნალობის პროცესის მონიტორინგისთვის აუცილებელი კვლევების ჩატარების უზრუნველყოფა; B და C ჰეპატიტის სამკურნალო ფარმაცევტული პროდუქტით უზრუნველყოფა; B და C ჰეპატიტით დაავადებულ პირთა მკურნალობაში ჩართვა; B და C ჰეპატიტების სამკურნალო მედიკამენტების ლოჯისტიკა. 1.2.2.12 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 03 02 12) რეგიონებსა და მუნიციპალიტეტებში არსებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის შესაბამისი სამსახურების მიერ ეპიდზედამხედველობის განხორციელება; სამედიცინო სტატისტიკური სისტემის წარმოება; საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში მუნიციპალიტეტებისთვის დელეგირებული უფლებამოსილებების შესრულების ხელშეწყობა. 1.2.3 მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში (პროგრამული კოდი 27 03 03) ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე მოსახლეობის სპეციალიზებული დახმარებით უზრუნველყოფა; დიაბეტით დაავადებული პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; თირკმლის ტერმინალური უკმარისობით დაავადებული პაციენტების დიალიზით, 42 თირკმლის ტრანსპლანტაციითა და მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; ინკურაბელური პაციენტების მკურნალობა და ტკივილის მართვის მიზნით მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი დაავადებების მქონე პაციენტების მკურნალობა და მედიკამენტებით (მათ შორის, ინოვაციური) და მაღალტექნოლოგიური კვლევებით უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების, სამედიცინო ტრანსპორტირებისა და სოფლად ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფა; რეფერალური დახმარების უზრუნველყოფა; საქართველოს მოქალაქეების ორგანოთა ტრანსპლანტაციით უზრუნველყოფა. 1.2.3.1 (ძვლის ტვინისა და ღვიძლის) ფსიქიკური ჯანმრთელობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 01) მოსახლეობისთვის ფსიქიატრიული მომსახურების ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; გეოგრაფიული და ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურება; ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; ფსიქიატრიული კრიზისული ინტერვენცია; თემზე დაფუძნებული მობილური გუნდის მომსახურება; ფსიქიკური დარღვევების მქონე პირთა თავშესაფრით უზრუნველყოფა და ასერტული მკურნალობის ხელშეწყობა. 1.2.3.2 დიაბეტის მართვა (პროგრამული კოდი 27 03 03 02) შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ბავშვთა მომსახურება; სპეციალიზებული ამბულატორიული დახმარების გაწევა; შაქრიანი დიაბეტითა და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული მოსახლეობის სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; შაქრიანი დიაბეტითა და უშაქრო დიაბეტით დაავადებული პაციენტების შესაძლო გართულებების პრევენცია. 1.2.3.3 ორგანოთა ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 03) ონკოჰემატოლოგიური დიაგნოზის მქონე პირებისთვის ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის, აგრეთვე ღვიძლის დაავადებების მქონე პირებისთვის ღვიძლის ტრანსპლანტაციის დაფინანსება (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტსა და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებული პირებისა). 1.2.3.4 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია (პროგრამული კოდი 27 03 03 04) 43 პაციენტთა ჰემოდიალიზით და პერიტონეული დიალიზით უზრუნველყოფა; ჰემოდიალიზისა და პერიტონეული დიალიზისთვის საჭირო სადიალიზე საშუალებების, მასალისა და მედიკამენტების შესყიდვა და მიწოდება; თირკმლის ტრანსპლანტაცია; ორგანოგადანერგილთა იმუნოსუპრესული მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.5 ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 05) ინკურაბელურ პაციენტთა ამბულატორიული პალიატიური მზრუნველობა; ინკურაბელურ პაციენტთა სტაციონარული პალიატიური მზრუნველობა; ინკურაბელურ პაციენტთა მედიკამენტებით უზრუნველყოფა. 1.2.3.6 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა (პროგრამული კოდი 27 03 03 06) იშვიათი დაავადებების მქონე 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა ამბულატორიული მომსახურება; ფენილკეტონურიითა და ჰიპერფენილალანინემიით დაავადებულ ყოველთვიური მონიტორინგი და ამბულატორიული დახმარება; პირთა იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ 18 წლამდე ასაკის ბავშვთა სტაციონარული მომსახურება; ჰემოფილიითა და სისხლის შედედების სხვა მემკვიდრეობითი პათოლოგიებით დაავადებულ ბავშვთა და მოზრდილთა ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურება; იშვიათი დაავადებების (ჰემოფილია, ფენილკეტონურია, მუკოვისციდოზი, მემკვიდრეობითი ჰიპოგამაგლობულინემია (ბრუტონის დაავადება), ზრდის ჰორმონის დეფიციტი, ტერნერის სინდრომი, იუვენილური ართრიტი, დიდი თალასემია და თანდაყოლილი დიზერითროპოეტური ანემია (II ტიპი), ფილტვების იდიოპათიკური ფიბროზი, სპინალური კუნთოვანი ატროფია, დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია, აქონდროპლაზია) მქონე პაციენტების სპეციფიკური მედიკამენტებით უზრუნველყოფა; იშვიათი ნერვ-კუნთოვანი დაავადების მქონე პირთა ამბულატორიული და სტაციონარული მეთვალყურეობა. 1.2.3.7 პირველადი და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 03 03 07) მოსახლეობისათვის დროული, უწყვეტი და ხარისხიანი სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების უზრუნველყოფა; სოფლად პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურება (მათ შორის, ამბულატორიული მომსახურებისთვის აუცილებელი მედიკამენტებისა და სამედიცინო დანიშნულების საგნების, ექიმის ჩანთისა და სამედიცინო 44 დოკუმენტაციის ბეჭდვის მომსახურების შესყიდვა); სპეციალურ დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულებების მიერ ამბულატორიული და სტაციონარული მომსახურების მიწოდება; შესაბამისი სოფლის მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ოკუპირებულ ტერიტორიაზე). 1.2.3.8 უზრუნველყოფა (საქართველოს რეფერალური მომსახურება (პროგრამული კოდი 27 03 03 08) სტიქიური უბედურების, კატასტროფის, საგანგებო სიტუაციის, კონფლიქტის რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთათვის და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობისთვის სამედიცინო დახმარების გაწევა; მოსახლეობის ფინანსური და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდით მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესება; ფილტვის ქრონიკული უზრუნველყოფა; დაავადებების მქონე პირთა რეაბილიტაციის 18 წლამდე ასაკის საქართველოს მოქალაქისთვის (დაახლოებით 10 ბენეფიციარის, გარდა ქალაქ თბილისის შესაბამისი მომსახურებისთვის განსაზღვრული მოსარგებლეებისა) თანდაყოლილი გულის მანკის ქირურგიული მკურნალობა (რომლის ჩატარებაც მიმდინარე ეტაპზე საქართველოში ვერ ხერხდება) ჟენევის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალში, თანამედროვე მაღალტექნოლოგიური აპარატურის გამოყენებით და შესაბამისი კვალიფიკაციის სამედიცინო პერსონალის ჩართულობით. 1.2.4 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება (პროგრამული კოდი 27 03 04) „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ტერიტორიებისა და მაღალმთიანი და საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტების მოსახლეობისთვის სამედიცინო სერვისების მიწოდების უწყვეტობისა და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება ამ მუნიციპალიტეტებისთვის დეფიციტურ და პრიორიტეტულ საექიმო სპეციალობებში პირთა მომზადებით; დიპლომისშემდგომი განათლების (პროფესიული მზადების)/სარეზიდენტო პროგრამების ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; პროფესიული რეგულირების მექანიზმების ეფექტიანობის გაზრდა. 1.3 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01) მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო 45 პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მარეგულირებელი აქტების მომზადება; სამედიცინო საქმიანობის უზრუნველყოფა; ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა და მიმოქცევაზე და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა; საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული მომსახურების შეუფერხებელი მიწოდება; ჯანმრთელობის დაცვის სოციალური დახმარებების, პენსიებისა და სხვა ფულადი და არაფულადი სახელმწიფო ბენეფიტების მიმღებთა გამოვლენა, დადგენა და აღრიცხვა, მათთვის დახმარების დანიშვნა და მისი გაცემის ორგანიზება; ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების სერვისების განვითარება/სრულყოფა; განხორციელების გასაუმჯობესებლად ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა/დაზარალებულთა დაცვა და დახმარება/მხარდაჭერა; მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა, ხანდაზმულთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა მოვლა-პატრონობა გრძელვადიან პერიოდში; საქართველოს ტერიტორიულ ერთეულებში საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა; ქვეყანაში შრომის ბაზრის პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის, სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების დროებით ლეგალურად დასაქმების ხელშეწყობა; იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა, ეკომიგრანტთა და მიგრანტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; 46 კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით; საქართველოში შრომითი ნორმების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა, მათ შორის, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მანდატის ფარგლებში საქართველოში მოქმედი ობიექტების/სამუშაო ადგილების ინსპექტირება; შრომის უსაფრთხოების, დისკრიმინაციის, სექსუალური შევიწროების აკრძალვის, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის, შრომით მიგრანტთა უფლებებს დაცვის, იძულებითი შრომისა და შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციის მიზნით ობიექტების შემოწმება, შესაბამისი საქმეების შესწავლა; 1.3.1 საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის შესაბამისობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; საერთაშორისო საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, მათ დასაქმებულთა შრომის კულტურის გაუმჯობესება. შორის, სტანდარტებთან დამსაქმებელთა და ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 01) მოსახლეობის შრომისა და დასაქმების, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება, შესაბამისი საქმიანობის კოორდინაცია; დევნილთა და ეკომიგრანტთა სოციალური დაცვისა და განსახლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის, აგრეთვე საქართველოში ემიგრაციიდან დაბრუნებულ საქართველოს მოქალაქეთა რეინტეგრაციისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში კანონიერი საფუძვლით მყოფ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მისი განხორციელების კოორდინაცია; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება. 1.3.2 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 01 02) სამედიცინო საქმიანობის უზრუნველყოფა; ხარისხის კონტროლი და მისი უსაფრთხოების სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კონტროლი; სამკურნალო საშუალებების ხარისხსა და მიმოქცევაზე და ფარმაცევტულ საქმიანობაზე ზედამხედველობა. 1.3.3 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 03) 47 საზოგადოების საჭიროებებზე ორიენტირებული მომსახურების შეუფერხებელი მიწოდება. 1.3.4 ჯანმრთელობის დაცვის სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 04) მოსახლეობის სოციალური დაცვის განხორციელება და მისი ხელშეწყობა; სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის მოსახლეობის სოციალურად ყველაზე დაუცველი ფენის მხარდაჭერა, მოქალაქეთათვის გაწეული მომსახურების დახვეწა და მისი ხარისხის ამაღლება, უფრო მოქნილი, მარტივი, სწრაფი და მოსახლეობისთვის ადვილად ხელმისაწვდომი მექანიზმების დანერგვა. 1.3.5 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 05) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცენტრალური და ადგილობრივი მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციების უზრუნველყოფა, აგრეთვე სხვა სახელმწიფოში გაშვილების მიზნებისთვის ცენტრალური მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ფუნქციის უზრუნველყოფა; მეურვეობის, მზრუნველობის, მხარდაჭერის, შვილად აყვანისა და მინდობით აღზრდის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის), ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის, სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვა, დახმარება/მხარდაჭერა და მათი რეაბილიტაციის ხელშეწყობა; შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის, ხანდაზმულებისა და მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისთვის ღირსეული ცხოვრების პირობების შექმნის ხელშეწყობა. 1.3.6 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 06) საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების მოსახლეობისთვის ყოველდღიურ 24-საათიან რეჟიმში, აგრეთვე სხვადასხვა სახის კატასტროფის, მათ შორის, ეპიდემიის, პანდემიის, საომარი მდგომარეობის დროს შექმნილი საგანგებო სიტუაციისას სწრაფი და ხარისხიანი გადაუდებელი/სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და რეფერალური დახმარების გაწევისა და მოსახლეობისთვის პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების მიწოდების უზრუნველყოფა/კოორდინაცია; პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით სასწავლო ან/და სატრენინგო მომსახურების მიწოდების ადმინისტრირება; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა. 48 1.3.7 დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 27 01 07) იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა და სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებულ და გადაადგილებულ პირთა (ეკომიგრანტთა) მიმართ სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და მათი სოციალურ-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობა, მათ შორის, საარსებო წყაროების შექმნით; უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახების განსახლების ადმინისტრირება; საქართველოში ემიგრაციიდან დაბრუნებულ საქართველოს მოქალაქეთა რეინტეგრაციისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, საქართველოში კანონიერი საფუძვლით მყოფ უცხოელთა და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირთა ადგილობრივი ინტეგრაციის ხელშეწყობა. 1.3.8 დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 08) ქვეყანაში შრომისა და დასაქმების განხორციელების ხელშეწყობა; სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მექანიზმების მართვა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების დროებით ლეგალურად დასაქმების ხელშეწყობა; ცირკულარული შრომითი მიგრაციის ფარგლებში დაბრუნებული შრომითი მიგრანტების ადგილობრივ შრომის ბაზარზე დასაქმების ხელშეწყობა; დამსაქმებლებისა და სამუშაო ძალის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის დამუშავება და ანალიზი; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების ხელშეწყობა. 1.3.9 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 09) მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის განხორციელება და მისი ხელშეწყობა; სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების განხორციელების გასაუმჯობესებლად სერვისების განვითარება/სრულყოფა. 1.3.10 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 10) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემის ფუნქციონირებისთვის საჭირო საინფორმაციო სისტემების, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის მართვა, ინტეგრირებული სერვერული და ქსელური ინფრასტრუქტურის შექმნა, მისი საიმედო და ეფექტიანი მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა. 49 1.3.11 მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 11) კატასტროფული სოციალური დანახარჯების რისკის წინაშე მდგარი პირებისთვის ალტერნატიული (არასაბიუჯეტო) რესურსების მობილიზება და პრიორიტეტული სოციალური საჭიროებებისთვის მიმართვა საზოგადოების, კერძო სექტორისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით. 1.3.12 შრომის პირობების ინსპექტირება (პროგრამული კოდი 27 01 12) საქართველოში შრომითი ნორმების ეფექტიანი გამოყენების უზრუნველყოფა, მათ შორის, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მანდატის ფარგლებში საქართველოში მოქმედი ობიექტების/სამუშაო ადგილების ინსპექტირება; შრომის უსაფრთხოების, დისკრიმინაციის, სექსუალური შევიწროების აკრძალვის, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის, შრომით მიგრანტთა უფლებებს დაცვის, იძულებითი შრომისა და შრომითი ექსპლუატაციის პრევენციის მიზნით ობიექტების შემოწმება, შესაბამისი საქმეების შესწავლა; საქართველოს შრომითი ნორმების შრომის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, მათ დასაქმებულთა შრომის კულტურის ამაღლება. 1.3.13 შორის, დამსაქმებელთა და ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების მართვა (პროგრამული კოდი 27 01 13) „ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონით ცენტრალური სისხლის დაწესებულებისთვის განსაზღვრული უფლებამოსილების განხორციელება, მათ შორის: დონორთა მოზიდვა და შერჩევა; სისხლისა და მისი კომპონენტების შეგროვება, ცენტრალური ტესტირების ლაბორატორიაში ტესტირება, დამუშავება, შენახვა, განაწილება და ტრანსფუზიის მიზნით გაცემა. 1.4 სამინისტროს სისტემაში შემავალ სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა (პროგრამული კოდი 27 04) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ჯანმრთელობის დაცვის ინფრასტრუქტურის, შენობა-ნაგებობებისა და აღჭურვილობის განახლება, სამედიცინო დაწესებულებებში დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მინიმალური სტანდარტის უზრუნველყოფა; სამედიცინო დაწესებულებათა მშენებლობა, რეაბილიტაცია, აღჭურვა და მათი ფუნქციონირების ხელშეწყობა. 1.5 დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 05) ქვეყანაში შრომის ბაზრის აქტიური პოლიტიკისა და დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარებით/განხორციელებით სამუშაოს მაძიებელთა კონკურენტუნარიანობის ამაღლება და ამ გზით დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა რეგისტრაცია, მათთვის კონსულტაციის გაწევა, მომსახურებების განვითარება, შეზღუდული შესაძლებლობისა და სპეციალური საჭიროების მქონე პირთა, მათ შორის, ქალთა, დასაქმების ხელშეწყობა; სამუშაოს მაძიებელთა შრომის ბაზარზე მოთხოვნად პროფესიებში პროფესიული 50 მომზადება, პროფესიული გადამზადება ან/და სამუშაო ადგილებზე შემდგომი სტაჟირებითა და საკვანძო კომპეტენციების განვითარებით მათი კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და ამ გზით სამუშაოს მაძიებელთა დასაქმების ხელშეწყობა, მათ შორის, ქალთა მონაწილეობის უპირატესობის გათვალისწინებით; არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლის ორგანიზების წესის შესაბამისად არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის მართვა და დაფინანსების უზრუნველყოფა. 1.6 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 30 05) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ფიზიკური განვითარების შენარჩუნება და განმტკიცება, ავადობისა და შრომისუუნარობის შემთხვევების შემცირება; სამედიცინო ქვედანაყოფების მაღალი საბრძოლო და სამობილიზაციო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; საჭიროების შემთხვევაში დაჭრილთათვის სამედიცინო დახმარების გაწევისა და მათი ევაკუაციის ორგანიზება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემაში სანიტარიულ-ჰიგიენურ და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებათა კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა და მათი ოჯახის წევრთა სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა. 2 თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება. რეგიონული და საერთაშორისო უსაფრთხოების გარემოს გათვალისწინებით, საქართველოს თავდაცვის ორგანიზება „ტოტალურ თავდაცვას“ ეფუძნება. მომდევნო წლებში საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს „ტოტალური თავდაცვის“ მიდგომის ინტენსიურ დანერგვას, რაც მოიცავს: • საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კონცეპტუალური ბაზის გადახედვას/განახლებას; აღნიშნულის ფარგლებში 2025 წლიდან განახლდება თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვის დოკუმენტი; განხორციელდება „თავდაცვის სამინისტროს ხედვა 2030“, „თავდაცვის სტრატეგიული მიმოხილვა 2021−2025“ და „თავდაცვის ძალები 2030“ დოკუმენტებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების შეფასება; ამ შეფასებისა და თანამედროვე სამხედრო-საბრძოლო მოქმედებების ანალიზის საფუძველზე განახლდება გრძელვადიანი განვითარების გეგმები; • გრძელვადიანი განვითარების დოკუმენტების შემუშავების პროცესში, მონაცემებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების ინტეგრირების შემდგომ ინსტიტუციონალიზაციას; • კარგი მმართველობის პრინციპების შესაბამისად საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში რისკის მართვის სისტემის შემდგომ განვითარებას; • სამხედრო შესაძლებლობების განვითარებას საქართველოს თავდაცვის ძალების მზადყოფნის დონის გასაუმჯობესებლად/შესანარჩუნებლად; • ძალთა გამაძლიერებლების განვითარებას; • წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურის, რეზერვისა და მოხალისეთა სისტემების 51 შემდგომ განვითარებას; • ეროვნული უწყებათაშორისი სწავლებებისა და წვრთნების ჩატარებას, რაც ხელს შეუწყობს უწყებათაშორისი კოორდინაციის მაღალი დონის შენარჩუნებას თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფებსა და სამოქალაქო უსაფრთხოების სტრუქტურებს შორის; • ეროვნული მასშტაბის საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების მხარდამჭერი შესაძლებლობების განვითარებას; • ეროვნული წინააღმდეგობის სისტემის ჩამოყალიბებას; • მრავალეროვნულ სწავლებებში მონაწილეობასა და თავდაცვის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას/განვითარებას. ურთიერთობების გადატვირთვასთან ერთად გაგრძელდება ნაყოფიერი სტრატეგიული პარტნიორობა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში. GDRP პროგრამის წარმატებით განხორციელებამ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს თავდაცვისუნარიანობისა და შეკავების შესაძლებლობების გაძლიერების ინიციატივას (GDDEI), რომლის ურთიერთგაგების მემორანდუმს 2021 წლის 18 ოქტომბერს მოეწერა ხელი. შესაბამისად, მომდევნო წლებში ყურადღება გამახვილდება ამ ინიციატივის განხორციელებაზე. GDDEI მიმართულია ქვეყნის შეკავების, ძალთა გენერირების, ტერიტორიული თავდაცვის, წინააღმდეგობისა და მედეგობის შესაძლებლობების გაძლიერებისკენ. იგი ხელს უწყობს ნატოსთან თავსებადობის გაზრდას, ინსტიტუციური რეფორმების განხორციელებასა და საქართველოს თავდაცვის ძალების მოდერნიზაციის პროცესის დაჩქარებას. მომდევნო წლებში გაგრძელდება მართვისა და კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემების, ჯავშანსაწინააღმდეგო, საჰაერო თავდაცვის, არტილერიის, დაზვერვის, საინჟინრო და სატრანსპორტო კომპონენტების შესაძლებლობების გაძლიერება; კიბერთავდაცვითი შესაძლებლობების შემდგომი განვითარება; პარტნიორი ქვეყნების აქტიური მხარდაჭერით განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა კიბერსარდლობის ჩამოყალიბებას; გაგრძელდება მუშაობა სპეციალური ოპერაციების სარდლობის შესაძლებლობების განვითარებაზე ახალი სტრუქტურის ფარგლებში; დასრულდება სპეციალური ოპერაციების სარდლობის ინფრასტრუქტურის განვითარება მუხროვანში; გაგრძელდება ტერიტორიული თავდაცვის სისტემის განვითარება; ყურადღება გამახვილდება საზოგადოების ინფორმირებულობის ამაღლებაზე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში მიმდინარე რეფორმებსა და პროცესებთან დაკავშირებით; გარდა ამისა, გაგრძელდება აქტივობა საქართველოს თავდაცვის ძალებში სამსახურისა და ჯარის პოპულარიზაციის მიზნით. დაიხვეწება სამხედრო განათლების სისტემისა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების მნიშვნელოვანი კომპონენტები, რომელთა ფარგლებში გვარეობებზე მორგებული საგანმანათლებლო შესაძლებლობების გასაზრდელად გაგრძელდება საერთო საჯარისო ცენტრის განვითარება, ერთ სივრცეში ინტეგრირებული სკოლების სამხედრო საგანმანათლებლო პროგრამების დახვეწით გაუმჯობესდება საქართველოს თავდაცვის ძალებში არსებული ყველა ძირითადი სამხედრო სააღრიცხვო სპეციალისტის მომზადება და გადამზადება. საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის ბაზაზე გაგრძელდება განათლებისა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობების გაუმჯობესება. ამასთანავე, განხორციელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − თავდაცვის ინსტიტუციური აღმშენებლობის სკოლისა და მის ბაზაზე არსებული პროფესიული განვითარების პროგრამების შესწავლა/ანალიზი მათი შემდგომი განვითარების მიზნით. გარდა ამისა, განვითარდება საწყისი სამხედრო განათლების მიღების შესაძლებლობები 52 როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ საქართველოში, მათ შორის, გაგრძელდება კადეტთა სამხედრო ლიცეუმის მშენებლობა აღმოსავლეთ საქართველოში. გაგრძელდება ნატოს სტანდარტებთან თავსებადი საწვრთნელი და მხარდამჭერი სისტემების განვითარება, რაც თვისებრივად გააძლიერებს საქართველოს მასპინძელი ქვეყნის მხარდაჭერის შესაძლებლობებს. აღნიშნულის შედეგად საქართველო კიდევ უფრო განავითარებს არსებულ შესაძლებლობას, ნატოსთან თავსებადი საწვრთნელი ინფრასტრუქტურით მაღალ დონეზე უმასპინძლოს პარტნიორ ქვეყნებს. საქართველო, როგორც ასპირანტი ქვეყანა, გააგრძელებს ალიანსში ინტეგრაციის ძირითადი ინსტრუმენტების (ნატო-საქართველოს განახლებული არსებითი პაკეტი (SNGP), წლიური ეროვნული პროგრამა და ნატო-საქართველოს კომისია, ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამა − ITPP) ეფექტიანად გამოყენებას; აქტიურად გაგრძელდება ნატოსაქართველოს განახლებული არსებითი პაკეტის (SNGP) ფარგლებში განსაზღვრული ინიციატივების განხორციელება, შემუშავებული განვითარების გეგმების იმპლემენტაცია, რაც ხელს შეუწყობს ქვეყნის თავდაცვისა და უსაფრთხოების შესაძლებლობების განვითარებას, მედეგობის განმტკიცებასა და ნატოსთან თავსებადობის ამაღლებას. გაგრძელდება წვევამდელთა გაწვევის, რეზერვისა და მობილიზაციის სისტემების დახვეწის პროცესი. 2025 წლიდან წვევამდელები სამხედრო სამსახურს გაივლიან მხოლოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სისტემაში. წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურის ვადა შემცირებულია/დიფერენცირებულია. ამასთანავე, წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახური ფაქტობრივად გახდება რეზერვის სამსახურის დაკომპლექტების ძირითადი წყარო. გაგრძელდება სპეციალისტთა რეზერვის პროგრამის განვითარების მიმართულებით მუშაობა და ტერიტორიული თავდაცვის ბატალიონების რეზერვისტებით (აქტიური რეზერვით) დაკომპლექტება. თანამედროვე სამხედრო ტენდენციებისა და საჭიროებების შესაბამისად გაგრძელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკურ ცენტრ „დელტას“ ბაზაზე სამხედრო და ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის წარმოება. „დელტას“ საწარმოო შესაძლებლობების ძირეული ანალიზის ფარგლებში იდენტიფიცირდება წარმატებული და მზარდი პოტენციალის მქონე საწარმოო მიმართულებები და ჩამოყალიბდება მათი თანამიმდევრული განვითარების გრძელვადიანი ხედვა. ყურადღება გამახვილდება წარმოების სერტიფიცირებაზე, რეგიონულ და ევროპულ სამხედრო-სამეცნიერო ბაზრებზე. გაგრძელდება სამხედრო-სამედიცინო შესაძლებლობების განვითარება და ადამიანზე ორიენტირებული პოლიტიკის განხორციელება, რაც გულისხმობს სამხედრო მოსამსახურეებისა და სამოქალაქო პირებისთვის, აგრეთვე მათი ოჯახის წევრებისთვის სოციალური სერვისებისა და ბენეფიტების მიწოდებასა და საკარიერო ტრანზიციის პროგრამების შეთავაზებას. სოციალური მხარდაჭერის პოლიტიკის ფარგლებში ყურადღება გამახვილდება სამხედრო მოსამსახურეების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებასა და სხვა სოციალური პროექტების განხორციელებაზე. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო გააგრძელებს თანადაფინანსებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სისტემის სამხედრო მოსამსახურეთათვის საცხოვრებელი ბინების მშენებლობას. 53 გაგრძელდება საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად, კერძოდ, სამხედრო ბაზებში შემავალი ყველა ფუნქციური ზონის რეაბილიტაცია და განვითარება, ახალი სამხედრო ობიექტების მშენებლობა, სპორტული დარბაზების მშენებლობა/კაპიტალური რემონტი, საინჟინრო კომუნიკაციებისა და ქსელების რეაბილიტაცია. საქართველოს მთავრობის ურყევ პრიორიტეტად რჩება ადამიანის უფლებებისა და მათი დაცვის ინსტიტუციური მექანიზმების გაძლიერება, რომელიც ეფუძნება დემოკრატიული ღირებულებების დაცვას, ყველა მოქალაქისთვის თანასწორი უფლებებისა და შესაძლებლობების უზრუნველყოფასა და ადამიანის უფლებათა დაცვის მყარ სისტემას, რაც საბოლოოდ ხელს უწყობს სახელმწიფოს სტაბილურ განვითარებას. საქართველოს მთავრობა მომდევნო 4 წლის განმავლობაში გააგრძელებს და გააძლიერებს ზრუნვას ადამიანის უფლებების უმაღლესი სტანდარტით დასაცავად. ამ მიზნით თანამიმდევრულად და მტკიცედ განხორციელდება ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული სტრატეგიითა და სამოქმედო გეგმებით განსაზღვრული პოლიტიკა. მომდევნო წლებში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეროვნული უსაფრთხოების გაძლიერებას. ამ მიზნით დასრულდება ეროვნული უსაფრთხოების სფეროში ორი ძირითადი, ფუძემდებლური, კონცეპტუალური დოკუმენტის − საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციისა და საფრთხეების შეფასების დოკუმენტის − განახლების პროცესი. ორივე დოკუმენტი დამტკიცდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სახელმწიფო განსაკუთრებულ ყურადღებას დაუთმობს ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლას. ამ მიზნით დაიწყება სფეროში არსებული ნაკლოვანებების აღმოფხვრა და ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სტრატეგიის შემუშავება. მოხდება „კიბერუსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების 2025−2030 წლების სტრატეგიის“ ეფექტიანი იმპლემენტაცია, რის შედეგადაც საგრძნობლად ამაღლდება კიბერდაცულობის დონე; გაგრძელდება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემდგომი განვითარება, რაც გულისხმობს როგორც სტრუქტურულ, ისე შინაარსობრივ ცვლილებებსა და საკანონმდებლო ინიციატივებს. საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს კრიმინალური პოლიციის რეფორმას, რომლის ფარგლებშიც გაძლიერდება საგამოძიებო კომპონენტები და გაიზრდება გამოძიების ხარისხი; ახალი, კვალიფიციური კადრების მოზიდვის პარალელურად გაგრძელდება მოქმედი გამომძიებლების სისტემური გადამზადება; განხორციელდება საუბნო მიმართულებების ეტაპობრივი ჩანაცვლება საზოგადოებაზე ორიენტირებული საპოლიციო საქმიანობის კონცეფციით, რომლის უმთავრესი ამოცანა დანაშაულის პრევენციის ეფექტიანობის გაზრდაა; ქმედითი ნაბიჯები გადაიდგმება არასრულწლოვანთა მიერ და მათ მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ეფექტიანი გამოძიების, არასრულწლოვანთა მიმართ სპეციალური მიდგომების დანერგვის, არასრულწლოვანზე მორგებული გარემოს ჩამოყალიბების მიზნით; გლობალურად მზარდი ტენდენციების გათვალისწინებით განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა კიბერდანაშაულის გამოძიების საკითხებს; გაიზრდება შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პოლიციელთა რაოდენობა, ასევე გაღრმავდება ოპერატიული თანამშრომლობა ევროპის ქვეყნებისა და ამერიკის შეერთებული შტატების შესაბამის სამსახურებთან. 54 საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტად რჩება ბრძოლა ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ, მათ შორის, ნარკოდანაშაულის წინააღმდეგ. უწყებათაშორის სამუშაო ფორმატში განახლდება ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სტრატეგია შესაბამისი სამოქმედო გეგმით. სახელმწიფო გააგრძელებს ნარკოპოლიტიკის ეროვნული სტრატეგიისა და მისი შესრულების სამოქმედო გეგმების ეფექტიან იმპლემენტაციას, რაც მიზნად ისახავს შეინარჩუნოს ბალანსი ფსიქოაქტიური საშუალებების არალეგალური გავრცელების პრევენციულ, სამკურნალო და მიწოდების შემცირების შესაბამის ზომებს შორის, მხარი დაუჭიროს მოქალაქეების ჯანმრთელობისა და მათზე ზრუნვის პრინციპებს; მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ნარკოპოლიტიკის დახვეწისა და განვითარების მიზნით გაგრძელდება თემატური კვლევებისა და ანგარიშების მომზადება, ასევე დაიხვეწება ადრეული გაფრთხილების სისტემა ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებების გავრცელებასთან გამკლავების მიზნით; საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ ეფექტიან ბრძოლას კოორდინირებული სახელმწიფო პოლიტიკის გატარებით. გაღრმავდება თანამშრომლობა საერთაშორისო საპოლიციო სტრუქტურებთან. ამასთანავე, გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა ევროპოლთან და გაფართოვდება პოლიციის ატაშეების ქსელი. მტკიცებულებათა მაღალი სტანდარტით მოპოვების მიზნით განვითარდება საექსპერტოკრიმინალისტიკური შესაძლებლობები, ლაბორატორიები აღიჭურვება თანამედროვე ტექნიკური საშუალებებით. გარდა ამისა, ცალკეული საექსპერტო მიმართულებებით გაფართოვდება აკრედიტაციის სფერო და შეიქმნება „დნმ ბანკი“. გაგრძელდება ანალიზზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის კონცეფციის განვითარება, რომლის ფარგლებში მოხდება ანალიტიკოსთა შესაძლებლობების გაზრდა და შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით გაგრძელდება მოწყვლად ჯგუფებთან დაკავშირებული სამართალწარმოების ხარისხის მონიტორინგი და ამ კატეგორიის დანაშაულებსა და ადმინისტრაციულ საქმეებზე ეფექტიანი რეაგირების ხელშეწყობა. მათ შორის, ძალადობის მსხვერპლზე ორიენტირებული მიდგომების ეფექტიანად უზრუნველყოფის მიზნით გაძლიერდება მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახურის საქმიანობა. გაგრძელდება საპატრულო პოლიციის რეფორმა, რომელიც გულისხმობს როგორც საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის სამოქმედო არეალის გაზრდას, ისე ადმინისტრაციული პროცესების გამარტივებას, საპატრულო პოლიციის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდასა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას. გაგრძელდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების პროგრამის განხორციელება; მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალი ტექნოლოგიების გამოყენება საგზაო მოძრაობის ადმინისტრირების სფეროში; საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიზნით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში შექმნილი ახალი დანაყოფი უზრუნველყოფს ავტოსაგზაო შემთხვევების გამომწვევი მიზეზების დეტალურ ანალიზს, შავი წერტილების იდენტიფიცირებას და შესაბამის უწყებებთან ერთად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების დაგეგმვას; დასრულდება სატრანსპორტო საშუალების მართვის მოწმობის მისაღებად საჭირო გამოცდის პრაქტიკული კომპონენტის რეალურ პირობებში 55 ინტეგრირება; გაგრძელდება ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან მოლაპარაკებები მათ ტერიტორიებზე საქართველოში გაცემული მართვის მოწმობების აღიარებასთან დაკავშირებით; საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ცენტრი „112“ საზოგადოებრივი და საგზაო უსაფრთხოების დონის ასამაღლებლად გააგრძელებს ვიდეოსამეთვალყურეო და სიჩქარის კონტროლის სისტემების დამატება-განვითარებას ქვეყნის მასშტაბით; საგზაო უსაფრთხოების სტრატეგიით დასახული მიზნებისა და ამოცანების განსახორციელებლად გაგრძელდება 2024-2025 წლების სამოქმედო გეგმის იმპლემენტაცია და ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით მუშაობა. გაგრძელდება სასაზღვრო პოლიციის რეფორმა, რომელიც მოიცავს ადამიანური რესურსების, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურისა და საზღვარზე დაკვირვების თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების განვითარებას; აღნიშნული მიმართულებით უფრო გაღრმავდება აქტიური თანამშრომლობა ნატოსთან; გაგრძელდება საზღვრის მართვის რისკების ანალიზის ერთიანი სისტემის ჩამოყალიბება და საზღვაო ოპერაციების ერთობლივი მართვის ცენტრის განვითარება. უვიზო მიმოსვლასთან დაკავშირებული გამოწვევების საპასუხოდ გაძლიერდება მიგრაციული ნაკადების მართვა და რეადმისიის ხელშეკრულების აღსრულება; მიგრაციული პროცესების უკეთ სამართავად და განსაკუთრებით იმ პირთა მიმართ, რომლებიც ბოროტად სარგებლობენ საქართველოში არსებული თავშესაფრის სისტემით, რეგულაციების გამკაცრების მიზნით იგეგმება სათანადო ღონისძიებების განხორციელება; მომზადდება ახალი კანონპროექტი „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“, რომელიც მაქსიმალურად აღმოფხვრის საქართველოს კანონმდებლობის აღსრულებისას გამოვლენილ ხარვეზებს. გარდა ამისა, დაგეგმილია მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული ცვლილებების განხორციელება, რომლებიც უზრუნველყოფს მიგრაციის წინააღმდეგ ბრძოლის კუთხით შესაძლებლობების გაზრდას; საგანგებო სიტუაციების მართვის ეფექტიანობის ასამაღლებლად განვითარდება საოპერაციო შესაძლებლობები/რესურსები, გაუმჯობესდება მზადყოფნის დონე და გაიზრდება რეაგირების ხარისხი; იგეგმება ტექნიკის/აღჭურვილობის განახლება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია, აგრეთვე საერთაშორისო თანამშრომლობის მნიშვნელოვანი განვითარება. გაგრძელდება ახალი საპოლიციო ციფრული პროდუქტების შექმნა, მათ შორის, დაინერგება დისტანციური მომსახურების სერვისები. სამართალდამცავ სისტემაში ახალგაზრდა, კვალიფიციური ადამიანური რესურსების მოსაზიდად, აგრეთვე არსებული კადრების მოტივაციის ასამაღლებლად განვითარდება ადამიანური რესურსების მართვის არსებული მექანიზმები; დაიხვეწება სტაჟირების მექანიზმი, რაც უზრუნველყოფს მოტივირებული ახალგაზრდა კადრების მოზიდვას; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია განავითარებს საგანმანათლებლო პროგრამებს და აკადემიის ბაზაზე დანერგავს საბაკალავრო პროგრამას, რაც სამართალდამცავი სისტემის თანამშრომლებს, პროფესიულთან ერთად, აკადემიური განათლების მიღების შესაძლებლობას მისცემს. გარდა ამისა, გამოკვეთილი საჭიროებების შესაბამისად მოხდება პოლიციელთა პერიოდული პროფესიული გადამზადება. გაგრძელდება პოლიციის შენობების განახლება-რეაბილიტაცია და ახალი ობიექტების მშენებლობა, შესაბამისი მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებებით მათი უზრუნველყოფა; განახლდება არსებული ავტოპარკი, სახანძრო-სამაშველო სპეციალური ტექნიკა და შეიარაღება. გარდა ამისა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა 56 სოციალური გარანტიების გაუმჯობესების მიზნით აქტიურად გაგრძელდება ბინათმშენებლობის პროექტი და ეტაპობრივად გაიზრდება პოლიციელთა შრომითი ანაზღაურება. საქართველოს მთავრობა მომდევნო 4 წლის განმავლობაში გააგრძელებს პენიტენციურ სისტემაში უმაღლესი სტანდარტების დანერგვასა და პრობაციის სამსახურის განვითარებას. ამ მიზნით: • მიმდინარეობს და უახლოეს მომავალში დასრულდება ახალი, მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულების მშენებლობა ქალაქ რუსთავში; ეტაპობრივად აშენდება სხვა ახალი, ევროპული ტიპის მცირე ზომის პენიტენციური დაწესებულებები; გაგრძელდება და გაფართოვდება პენიტენციური დაწესებულებების მაღალი სტანდარტით მშენებლობის, კაპიტალური რემონტის, რეაბილიტაციისა და აღჭურვის პროცესი; გაგრძელდება იუსტიციის სახლების გახსნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; • გაგრძელდება მსჯავრდებულთა პირობების გაუმჯობესება, კერძოდ, გათანაბრდება ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა საცხოვრებელი პირობები; • პენიტენციურ დაწესებულებებში გაძლიერდება უსაფრთხოების სისტემა, მათ შორის, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით; • გაფართოვდება ინოვაციური პროექტი − ციფრული უნივერსიტეტი, რომელიც მსჯავრდებულებს შესაძლებლობას მისცემს, დისტანციურად ჩაერთონ საუნივერსიტეტო სწავლების პროცესში, ონლაინრეჟიმში დაესწრონ ლექციებს და პირდაპირი, ინტერაქტიური კომუნიკაცია ჰქონდეთ ლექტორებთან; • განახლდება მსჯავრდებულთა და პრობაციონერთა სარეაბილიტაციო პროგრამები, აგრეთვე საჭიროების მიხედვით, შემუშავდება ახალი პროგრამები და გაიზრდება პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობა; ყველა პენიტენციურ დაწესებულებაში მულტიდისციპლინური მიდგომით გაგრძელდება რისკზე, საჭიროებასა და რეაგირებაზე დაფუძნებული მსჯავრდებულთა შეფასება (დანაშაულის განმეორებით ჩადენისა და მნიშვნელოვანი ზიანის რისკის დონის დადგენა) და, გამოკვეთილი საჭიროებების გათვალისწინებით, სასჯელის მოხდის ინდივიდუალური გეგმის შედგენა (შემთხვევის მართვა); • ეტაპობრივად გაიზრდება პროფესიული სწავლების, მომზადების/გადამზადებისა და დასაქმების პროგრამაში ჩართულ მსჯავრდებულთა რაოდენობა; განახლდება და შეივსება პენიტენციურ დაწესებულებებში არსებული ბიბლიოთეკების წიგნადი ფონდი; • სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით სამედიცინო დოკუმენტაციის წარმოება სრულად განხორციელდება ელექტრონული ფორმით; სრულად განახლდება სამედიცინო აღჭურვილობა; შეიქმნება უმაღლესი სტანდარტების შესაბამისი ახალი ამბულატორიულ-დიაგნოსტიკური ბაზა; • დაბალი რისკის პრობაციონერთა ელექტრონული კონტროლისა და მომსახურების ერთი ფანჯრის პრინციპით განსახორციელებლად ყველა იუსტიციის სახლსა და პრობაციის ბიუროში განთავსდება PROBBOX-ის მოწყობილობა; არასრულწლოვანთა დანაშაულის პრევენციის მიზნით გაგრძელდება არასრულწლოვანთა რეფერირების ცენტრის რეგიონული განვითარება; გაძლიერდება აღდგენითი მართლმსაჯულების მიმართულება და განრიდებისა და მედიაციის პროგრამები; გაფართოვდება მედიაციის რეგიონული სივრცეების არეალი; ქვეყნის მასშტაბით, საჯარო და კერძო სკოლებში ჩატარდება დანაშაულის პრევენციის ონლაინკურსი; პრობაციონერთა საორიენტაციო კურსის პილოტირების შემდეგ დაბალი რისკის პრობაციონერებისთვის ამ კურსში ჩართულობა უზრუნველყოფილი იქნება ქვეყნის ყველა რეგიონში. 2.1 საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება (პროგრამული კოდი 30 01) 57 პრევენციული და საგამოძიებო ფუნქციების გაძლიერება; ეფექტიანი და ანგარიშვალდებული სამართალდამცავი უწყების ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყოფს დანაშაულის პრევენციას, დანაშაულზე სწრაფ რეაგირებას, საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას, მართლწესრიგსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ფაქტების გამოვლენას; ოჯახური დანაშაულის, ქალთა მიმართ ძალადობის, დისკრიმინაციის ნიშნით, შეუწყნარებლობის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის, ტრეფიკინგის, არასრულწლოვანთა მიერ/მიმართ ჩადენილი დანაშაულის ფაქტებზე დროული რეაგირებისა და მიმდინარე გამოძიების ეფექტიანობის გაზრდა; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის და ავტოპარკის მუდმივი განახლება, ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია. 2.2 თავდაცვის მართვა (პროგრამული კოდი 29 01) საქართველოს საქართველოს განსაზღვრა; ეროვნული უსაფრთხოების თავდაცვის სამინისტროს პოლიტიკის მხარდაჭერის მიზნით პრიორიტეტული მიმართულებების საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ განხორციელებული ღონისძიებების შესახებ საზოგადოების ინფორმირება და ცნობიერების ამაღლება; საზოგადოებასთან პროაქტიული კომუნიკაციით სამხედრო სამსახურის პოპულარიზაცია; პარტნიორ ქვეყნებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ნატო, ევროკავშირი, ეუთო, გაერო, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის თავდაცვის მინისტერიალი და სხვა) ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დიპლომატიური (სამოქალაქო და სამხედრო) წარმომადგენლების მხარდაჭერა და შეიარაღების კონტროლისა და ვერიფიკაციის ღონისძიებებში მონაწილეობა; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საქართველოს თავდაცვის ძალებში თანაბარი შესაძლებლობებისა და ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ხელშეწყობა; სამხედრო გაწვევისა და რეკრუტირების უზრუნველყოფა; ერთიანი თანამედროვე სტანდარტების სამხედრო აღრიცხვიანობის სისტემის ჩამოყალიბება/ოპტიმიზაცია და მართვა; წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის ორგანიზება; სამხედრო სამსახურისთვის პერსონალის მოზიდვა/რეკრუტირება/შენარჩუნება; მოსამსახურეთა მოტივაციის ამაღლება და მათი მაღალი საბრძოლო მზადყოფნის უზრუნველყოფა; სამხედრო მოსამსახურეების ფიზიკური და ფსიქოლოგიური მზადყოფნის გაუმჯობესების, გუნდურობისა და საბრძოლო სულისკვეთების ამაღლების მიზნით, სპორტული ღონისძიებების განხორციელება. 2.3 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება (პროგრამული კოდი 26 02) საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოსაყალიბებლად, საქართველოს კანონმდებლობის ანალიზისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ექსპერტებისა და საქართველოს სახალხო 58 დამცველის რეკომენდაციების გათვალისწინებით, შესაბამისი ცვლილებების შემუშავება და ღონისძიებების განხორციელება; საკანონმდებლო პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა და პირადი ჰიგიენისთვის აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა; პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, სამედიცინო დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და რეაქტივებით უზრუნველყოფა; ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმსპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში ჩართვა; დიაგნოსტიკისა უზრუნველყოფა; და მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. 2.3.1 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 01) პენიტენციური სისტემის ადმინისტრირების სრულყოფა; პენიტენციური სისტემის უნიფორმით, რბილი ინვენტარითა ჰიგიენისთვის აუცილებელი საშუალებებით უზრუნველყოფა; და პირადი პენიტენციური სისტემის კვებითი მომსახურების უზრუნველყოფა; ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის მიზნით სატრენინგო/საგანმანათლებლო და ფსიქოსოციალურ პროგრამებში, ტრენინგებსა და კურსებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და დასაქმების პროგრამებში მსჯავრდებულთა ჩართულობის უზრუნველყოფა. 59 2.3.2 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 02 02) პენიტენციური სისტემის აუცილებელი მედიკამენტებით, დანიშნულების საგნებით, ლაბორატორიული საგნებითა და უზრუნველყოფა; სამედიცინო რეაქტივებით ბრალდებულთათვის/მსჯავრდებულთათვის სხვადასხვა პროფილის მოწვეული ექიმ-სპეციალისტების კონსულტაციების, სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში სპეციალიზებული სამედიცინო მომსახურების გაწევა და ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულებასა და ტუბერკულოზის სამკურნალო და სარეაბილიტაციო ცენტრში მომსახურების შეთავაზება; ანტიტუბერკულოზური მკურნალობის საჭიროების მქონე პირთა, აივ ინფექციის/შიდსის გამოვლენის მიზნით და C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა სკრინინგი და შესაბამისი მკურნალობის კურსის ჩატარება, პაციენტების ჩართვა აივ ინფექციის/შიდსის ანტირეტროვირუსული მკურნალობის პროგრამაში; დიაგნოსტიკისა და უზრუნველყოფა. 2.3.3 მკურნალობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 26 02 03) პენიტენციური სისტემის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით პატიმართა და ამ სისტემის თანამშრომელთა საჭიროებებზე მორგებული პენიტენციური ინფრასტრუქტურის შექმნა. 2.4 ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 08) სამხედრო ქვედანაყოფების საბრძოლო მზადყოფნის ასამაღლებლად სრული ლოჯისტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის შესაძლებლობების შენარჩუნება/გაუმჯობესება; ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ ჩასატარებელი სწავლებების, აგრეთვე წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურისა და რეზერვის ახალი სისტემის მატერიალურტექნიკური საშუალებებით უზრუნველყოფა. 2.5 თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება (პროგრამული კოდი 29 07) ეროვნული თავდაცვის მიზნებისა და ამოცანების მისაღწევად საქართველოს თავდაცვის ძალების ნატოსთან თავსებადი შესაძლებლობების განვითარება საბრძოლო ფუნქციების მიხედვით. 2.6 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 01) საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და სამხედრო პოტენციალის უცხო ქვეყნის სპეციალური სამსახურებისა და ცალკეულ პირთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებისგან დაცვა; სახელმწიფოს კონსტიტუციური წყობილებისა და სახელმწიფო ხელისუფლების არაკონსტიტუციური, ძალადობრივი გზით შეცვლის გამოვლენა და დაცვის უზრუნველყოფა; ტერორიზმთან ბრძოლა; 60 სახელმწიფო უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შემცველი ტრანსნაციონალური ორგანიზებული და საერთაშორისო დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა; ქვეყნის ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; კორუფციის თავიდან განხორციელება; აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის ღონისძიებების სახელმწიფო საიდუმლოების რეჟიმის დაცვა, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა განხორციელება და მისი კონტროლი. 2.7 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა (პროგრამული კოდი 30 02) საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე, სასაზღვრო ზოლში, სასაზღვრო ზონაში, საქართველოს საზღვაო სივრცეში და საქართველოს იურისდიქციისადმი დაქვემდებარებულ გემებზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე სამაშველო ადამიანთა სიცოცხლისა და ქონების გადასარჩენად; ოპერაციების განხორციელება საქართველოს საზღვაო სივრცეში მისი სუვერენული უფლებების დაცვა; ზღვაოსნობისა და ნაოსნობის წესების დაცვის კონტროლი; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სასაზღვრო პოლიციის სტრუქტურული ერთეულების, რეგიონული სამმართველოებისა და სასაზღვრო სექტორების ეფექტიანი ფუნქციონირებისთვის საჭირო სასაზღვრო პოლიციის ინფორმაციული სისტემების განვითარება; სასაზღვრო ინფრასტრუქტურის მოწყობა; სასაზღვრო პოლიციის საზღვაო ფლოტისა და საჰაერო ფლოტის განახლება; საფრენოსნო და საინჟინრო პერსონალის კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა. 2.8 სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა (პროგრამული კოდი 30 06) ოპერაციულ და ტაქტიკურ დონეებზე საომარი მდგომარეობით, ბუნებრივი ან/და ადამიანური ფაქტორით გამოწვეული ინციდენტისგან/საგანგებო სიტუაციისგან ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, გარემოს ან/და ქონების დასაცავად სათანადო რესურსებისა და ინსტრუმენტების გამოყენებით შესაბამისი კომპლექსური ღონისძიებების განხორციელების უზრუნველყოფა; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში სპეციალური პროფესიული საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება; ურბანული საძიებო სამაშველო ჯგუფისთვის გაეროს საერთაშორისო საძიებო სამაშველო მრჩეველთა ჯგუფის − INSARAG-ის კლასიფიკაციის 61 შენარჩუნება/რეკლასიფიკაცია; სამოქალაქო უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო მომსახურების გაწევა; სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნასთან, მართვასთან, შენახვასა და გამოყენებასთან დაკავშირებული საოპერაციო პროცედურების განხორციელება. 2.9 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 05) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს და საქართველოს თავდაცვის ძალების ქვედანაყოფების ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურის შენარჩუნება და განვითარება (საცხოვრებელი, საყაზარმე, სასაწყობო და საპარკო ზონები, ასევე, საინჟინრო კომუნიკაციები). 2.10 პროფესიული სამხედრო განათლება (პროგრამული კოდი 29 02) მაღალკვალიფიციური პერსონალის ჩამოსაყალიბებლად ეროვნული სასწავლო გეგმის და დამატებითი სამხედრო პროგრამის მიხედვით, კადეტთა ზოგადი განათლებისა და დაწყებითი სამხედრო მომზადების უზრუნველყოფა; კვალიფიციური და შესაბამისი უნარ-ჩვევების (სამხედრო/სამოქალაქო) აღზრდა და მომზადება; მქონე პერსონალის პერსონალის პროფესიული გადამზადებისთვის სპეციალიზებული მოკლე და გრძელვადიანი კურსების, ტრენინგების ჩატარება, აგრეთვე გამოცდილების გასაზიარებლად შეხვედრებისა და კონფერენციების გამართვა; სამხედრო მოსამსახურეების წვრთნისა და განათლების სისტემის განვითარება; პროფესიული განვითარების ხელშეწყობის მიზნით, ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის გარეთ განხორციელებულ პროფესიული განვითარების პროგრამებში სამხედრო და სამოქალაქო პერსონალის მონაწილეობის უზრუნველყოფა; თავდაცვის სფეროში მოხალისეობრივ საქმიანობაში საქართველოს მოქალაქეთა ჩართვა და მათი ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. 2.11 დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 40 01) საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრისა და ხელისუფლების სხვა უმაღლესი ორგანოების ხელმძღვანელ პირთა, საქართველოში ვიზიტით მყოფ უცხო ქვეყნების უმაღლესი თანამდებობის პირთა, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების დაცვა და მათი უსაფრთხოების დონის ამაღლება. 2.12 საქართველოს პროკურატურა (პროგრამული კოდი 21 00) ადამიანის უფლებების დაცვა გამოძიების მიმდინარეობისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელების პროცესში; ამ სფეროში სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების დარღვევის მიზეზების დადგენა და საერთაშორისო და უფლებადამცველი ორგანიზაციების რეკომენდაციების გათვალისწინება; ოჯახში ძალადობის, წამების, არასათანადო მოპყრობის, უმცირესობათა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ეფექტიანი და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის განხორციელება; 62 სისხლის სამართლის საქმისწარმოების ელექტრონული სისტემის დახვეწა, პროკურორთა საჭიროებებზე მორგებული და ადამიანური რესურსების მართვის ელექტრონული პროგრამების დახვეწა, პროკურორთა დატვირთვის ელექტრონული მოდულის მოდერნიზაცია; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის გამჭვირვალობისა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების უზრუნველსაყოფად მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან ურთიერთობის ეფექტიანი მექანიზმების შექმნა, საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდების მექანიზმების სრულყოფა; მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტის დახვეწა და მისი ხელმისაწვდომობის გაზრდა; პროკურატურის ცნობადობის ამაღლება და დანაშაულის პრევენციის (მათ შორის, „საზოგადოებრივი პროკურატურის“ პროექტის მეშვეობით) პროცესში მისი როლის გაზრდა; არასრულწლოვანებთან დაკავშირებული სტატისტიკური მონაცემების სრულყოფა, არასრულწლოვანზე ორიენტირებული გარემოს შექმნა; საქართველოს პროკურატურის საქმიანობის ეფექტიანობის გაზრდის, საერთაშორისო სტანდარტების სამუშაო პრაქტიკაში დანერგვის, საკანონმდებლო სიახლეების პრაქტიკაში სწორად განხორციელებისა და დანაშაულთან ბრძოლის ხელშეწყობა პროკურატურის თანამშრომელთა პროფესიული მომზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფით; თანამიმდევრული, კოორდინირებული საქმიანობის ხელშეწყობისა და საერთო მიდგომების დანერგვის მიზნით პროკურატურისა და სხვა საგამოძიებო უწყებების/მიზნობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებისთვის ერთობლივი სასწავლო პროექტების განხორციელება. 2.13 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია (პროგრამული კოდი 23 03) საფინანსო და ეკონომიკურ სფეროებში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყანაში ჯანსაღი, კონკურენტული გარემოს ხარისხის ამაღლება, კანონიერი სამეწარმეო საქმიანობის დაცვა და სამსახურში მწყობრი სისტემის ჩამოყალიბება; დანაშაულის ჩადენის თავის არიდების მიზნით პრევენციული ღონისძიებების გატარება; საქართველოსა და უცხო ქვეყნებში პერსონალის შერჩევის კრიტერიუმებსა და პროცედურებთნ დაკავშირებით დაგროვილი გამოცდილების შესწავლა; ფინანსური მონაწილეობა; დანაშაულის გამოძიების საერთაშორისო ქსელის პროექტებში საქართველოს ეკონომიკურ საზღვრებზე კონტროლის გამკაცრება გადასახადების გადახდისთვის თავის არიდების ფაქტების აღსაკვეთად, აგრეთვე დანაშაულის ჩადენის თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; 63 თაღლითობის ფაქტების აღმოჩენის/გამოვლენის, აგრეთვე კონტრაბანდის წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებთან დაკავშირებით ევროპული სამსახურების მიერ ორგანიზებულ კონფერენციებსა და სემინარებში სისტემატური მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ინტელექტუალური საკუთრების უფლების ეკონომიკურ დანაშაულად მიჩნევისთვის „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში თანამშრომლობა. 2.14 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 29 03) საქართველოს თავდაცვის სისტემის მოსამსახურეებისთვის, მათი ოჯახის წევრებისთვის, სამხედრო პენსიის მიმღებთათვის, დაღუპული სამხედრო მოსამსახურეების ოჯახის წევრებისა და სამოქალაქო პირებისთვის სრული და ეფექტიანი სამედიცინო მომსახურების გაწევა; მუდმივმოქმედი სამედიცინო საექსპერტო კომისიის ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მოსამსახურეების და მათი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის დაზღვევის გაუმჯობესება და სოციალური მხარდაჭერის ხელშეწყობა; საქართველოს თავდაცვის ძალების სამედიცინო ქვედანაყოფების მოდერნიზება, პერსონალის კვალიფიკაციის ზრდის ხელშეწყობა; დაჭრილი/დაშავებული მოსამსახურეებისა და მათი ოჯახის წევრების ფიზიკური და ფსიქოლოგიური რეაბილიტაცია, მათი საპროთეზო-ორთოპედიული მომსახურების უზრუნველყოფა; პაციენტებისა და სამედიცინო დაწესებულებებისთვის მაღალი სტანდარტის სისხლისა და მისი კომპონენტების შეუფერხებელი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, მისი ხარისხის და ეფექტურობის ამაღლების ღონისძიებების შემუშავება/გატარება. 2.15 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 29 06) ვადაგასული, ჩამოწერილი საბრძოლო მასალის, იარაღის და სამხედრო ტექნიკის უტილიზაცია, დახარისხება, რეალიზება; საბრძოლო იარაღის, საბრძოლო მასალების, სამხედრო და სამრეწველო დანიშნულების ტექნიკის და საჯავშნე მასალების შექმნა; სამხედრო სამრეწველო დანიშნულების სპეციალური ობიექტების დაპროექტება და მშენებლობის ორგანიზება; ჰუმანიტარული განაღმვითი საქმიანობის განხორციელება და კოორდინაცია; სეტყვასაწინააღმდეგო სისტემების დამუშავება, შექმნა, დანერგვა, მოდერნიზება და მომსახურება; სამეცნიერო კვლევების ჩატარება სამთო ინჟინერიაში, გამოყენებით ფიზიკაში, ფიზიკურ ქიმიასა და ელექტრონიკის სფეროში, მანქანათმშენებლობასა და სატრანსპორტო საშუალებებში, გამოყენებითი ოპტიკის სფეროში, მეტალურგიასა და მასალათმცოდნეობაში, მიკრო და ნანო ელექტრონიკაში. 2.16 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 20 02) უფლებამოსილი ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, სპეციალური ტექნოლოგიური საშუალებებით, ფარული მეთოდებით საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების, სუვერენიტეტის, თავდაცვისუნარიანობის, ტერიტორიული მთლიანობის, 64 მართლწესრიგისა და სამხედრო პოტენციალის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებათა შესახებ ინფორმაციის მოპოვება, აგრეთვე სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტობრივი მონაცემების მოპოვება და ამ მიზნით ისეთ ღონისძიებათა განხორციელება, რომლებიც დაკავშირებულია: სატელეფონო კომუნიკაციის ფარულ მიყურადებასა და ჩაწერასთან, კავშირგაბმულობის არხიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან, კომპიუტერული სისტემიდან ინფორმაციის მოპოვებასთან, გეოლოკაციის რეალურ დროში განსაზღვრასთან, საფოსტო-სატელეგრაფო გზავნილის კონტროლთან, ფარულ ვიდეოჩაწერასთან ან/და აუდიოჩაწერასთან, ფარულ ფოტოგადაღებასთან; „კონტრდაზვერვითი საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ოპერატიულ-ტექნიკური ღონისძიებების და იმავე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ელექტრონული თვალთვალის ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო უწყებებისა და დაწესებულებების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური უზრუნველყოფა; სასაზღვრო ტექნოლოგიების განვითარება და სასაზღვრო გამტარი პუნქტების საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.17 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება (პროგრამული კოდი 24 10) საქართველოს ევროპის ერთიან საჰაერო სივრცეში ინტეგრაციის პროცესის გაღრმავება; კომპეტენციის ხელშეწყობა; ფარგლებში საერთაშორისო ანტიტერორისტული საქმიანობის ფრენების უსაფრთხოებისა და საავიაციო უშიშროების დონის ამაღლება; ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო ავიაციის საჰაერო ნავიგაციითა და პილოტაჟით უზრუნველყოფა; ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების წევრ სახელმწიფოებსა და პროგრამის „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ მონაწილე სხვა სახელმწიფოებს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობების შესრულების უზრუნველყოფა; რეგიონში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობისთვის ქვეყნის მასშტაბით მგზავრთა საჰაერო გადაყვანა; სახელმწიფოს მიერ საჯარო ინტერესის გათვალისწინებით სარკინიგზო სამგზავრო სატრანსპორტო საშუალებებით მგზავრთა გადაყვანისა და ბარგის გადაზიდვის მომსახურების უზრუნველყოფა (ისეთი მიმართულებებით, რომელთა მიმართ მომსახურების გამწევს/სარკინიგზო ოპერატორს არ აქვს კომერციული ინტერესი). 2.18 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური (პროგრამული კოდი 37 00) ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანების და მათი ოჯახის წევრების, აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის, თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისთვის დაღუპულ, უგზო-უკვლოდ დაკარგულ, მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაცვლილ პირთა ოჯახების სათანადო ცხოვრების პირობებისა და კეთილდღეობისთვის მყარი სამართლებრივი და სოციალურ- 65 ეკონომიკური საფუძვლის შექმნის უზრუნველყოფა; სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში ვეტერანთა პოტენციალის სრულფასოვანი გამოვლენისა და განვითარების ხელშეწყობა, მათი სოციალურ-ეკონომიკური საქმიანობისთვის სათანადო, ღირსეული პირობების შექმნა; სამშობლოსთვის თავდადებულ გმირთა სახელების სადიდებლად და მათი საქმის უკვდავსაყოფად საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულ და ომის შემდგომ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის განმტკიცებისთვის მუდმივი ზრუნვა; ვეტერანებისა და მათი ოჯახის წევრების სოციალურ-ეკონომიკური მხარდაჭერის სახელმწიფო და ადგილობრივი მიზნობრივი პროგრამების შემუშავებისა და განხორციელების ხელშეწყობა; საზოგადოებაში მხედრული ტრადიციების განმტკიცება, სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიერ ვეტერანთა ღვაწლისა და დამსახურების სათანადო აღიარება, მომავალ თაობებში პატრიოტული სულისკვეთების გაღვივება. 2.19 მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები (პროგრამული კოდი 29 04) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კრიტიკული ინფორმაციული სისტემის სუბიექტებში სტაბილური, ეფექტიანი და უსაფრთხო ინფორმაციული და საკომუნიკაციო სისტემების შექმნა/განვითარება; პერსონალის შესაძლებლობების განვითარება; სამხედრო სწავლებებში კიბერუსაფრთხოების ელემენტების ინტეგრირება; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება; კავშირგაბმულობისა და ინფორმაციული სისტემების განვითარება საქართველოს თავდაცვის ძალების მართვისა და კონტროლის სისტემის მხარდასაჭერად; საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურის განვითარება; სერვისების უწყვეტობის უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ხარისხის ამაღლება; რესურსების მართვის ინტეგრირებული სისტემის (IRMS) ეტაპობრივი დანერგვის მხარდაჭერა; კავშირგაბმულობის სერვისების, ინტერნეტისა და საფოსტო-საკურიერო მომსახურების უზრუნველყოფა. 2.20 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია (პროგრამული კოდი 26 06) ქვეყნის მასშტაბით დანაშაულის პრევენცია, მათ შორის, დანაშაულის რეციდივის თავიდან აცილების ხელშეწყობა, მსჯავრდებულთა და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია/რეაბილიტაცია, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველ არასრულწლოვანებთან მუშაობა, დანაშაულის 66 პრევენციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების, სარეაბილიტაციო პროგრამების განხორციელება და მათში არასაპატიმრო სასჯელით მსჯავრდებულთა, განრიდებულ არასრულწლოვანთა, რთული ქცევისა და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკს მიუღწეველი მოზარდების ჩართულობის უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულების უზრუნველყოფა და ამ გზით საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისთვის გარანტიების შექმნა, რომლებიც მოიცავს სასჯელის სახით თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, იურიდიული პირისთვის საქმიანობის უფლების ჩამორთმევას, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას, გამასწორებელი სამუშაოს დანიშვნას, შინაპატიმრობას (მათ შორის, ელექტრონული მონიტორინგის საშუალებას), იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვას; საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული არასაპატიმრო სასჯელებისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულებასთან ერთად, დანაშაულის გამომწვევი რისკფაქტორების შემცირებისა და აღმოფხვრის მიზნით ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება, პირობით მსჯავრდებულებისა და ყოფილი პატიმრების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით მათი ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების გადასაჭრელად ამ პირთა მხარდაჭერა და შესაბამისი სერვისების მისაღებად გადამისამართება; მათთვის შრომის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისი ტრენინგების/პროფესიული გადამზადების კურსების შეთავაზება და პოტენციურ დამსაქმებელთან რეკომენდაციების გაწევა; აღდგენითი მართლმსაჯულების, განრიდება-მედიაციის სფეროს ინსტიტუციური ჩარჩოს დახვეწა, აღდგენითი მართლმსაჯულების პროგრამების პრაქტიკაში დანერგვა, საგრანტო პროგრამების საშუალებით დეფიციტური სერვისების მიწოდება და მათი განვითარება; ფსიქოსოციალური, პროსოციალური და სარეაბილიტაციო მომსახურებების, პროფესიული გადამზადებისა და საგანმანათლებლო პროგრამებში არასაპატიმრო სასჯელებით მსჯავრდებული, პრობაციონერი, განრიდებული და რეფერირების ცენტრის ბენეფიციარების ჩართვა; პრობაციის ბიუროების ახალ ოფისებში პრობაციონერთა სარეგისტრაციო სივრცის, ინდივიდუალური გასაუბრების და ჯგუფური შეხვედრების ოთახების ფუნქციონირება და სხვა. 2.21 ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება (პროგრამული კოდი 30 03) საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, მოძრავი ტვირთების დაცვა და გაცილება, ფულადი სახსრებისა და სხვა ფასეულობათა გადაზიდვა და ინკასირება, დადებული ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფო შეკვეთების ფარგლებში მესაკუთრის ქონებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისგან, დასაცავი ობიექტების დაცვის ხარისხის ამაღლება, ობიექტების ციფრული კავშირგაბმულობისა და თანამედროვე დაცვითი საგანგაშო სიგნალიზაციის სისტემებით აღჭურვა; ავტოპარკის მუდმივი განახლება; ინფრასტრუქტურის მუდმივი რეაბილიტაცია. 2.22 საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების ეფექტური სისტემის ფუნქციონირება (პროგრამული კოდი 30 07) 67 ქვეყანაში გადაუდებელი დახმარების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების გზით მაღალი დონის და მარტივად ხელმისაწვდომი გადაუდებელი დახმარების უზრუნველყოფა, რეაგირებაზე პასუხისმგებელი სუბიექტების სწორი და დროული ინფორმირება, გადაუდებელი დახმარების შეტყობინების მიღებისა და დამუშავების სისტემის გაუმჯობესება და საერთაშორისო სტანდარტების დაცვით ფუნქციონირება, უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვა, ეროვნული ვიდეოსამეთვალყურეო სისტემის განვითარება, საზოგადოებრივი და საგზაო უსაფრთხოების დონის ამაღლება. 2.23 კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანის რეაბილიტაცია და მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 26 09) არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, მხარდაჭერის პროცესის წარმართვა და კოორდინაცია; რეაბილიტაციისა და არასრულწლოვანთან დაკავშირებით მიღებული ინფორმაციის დამუშავება, მათ შორის, განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების, არასრულწლოვანთან დაკავშირებული ინდივიდუალური გარემოებებისა და საჭიროებების შეფასება; არასრულწლოვანის ჩართვა შესაბამის სერვისში/პროგრამაში; არასრულწლოვანის კეთილდღეობის უზრუნველყოფის, რეაბილიტაციისა და მხარდაჭერის სისტემის ეფექტიანობისთვის საჭირო სერვისების/პროგრამების კონცეფციების შემუშავება; არსებულ სოციალური ფუნქციონირების მხარდამჭერ სერვისებში არასრულწლოვანის ოჯახის ჩართვის ხელშეწყობა; არასრულწლოვანის კანონიერი წარმომადგენლისთვის შესაბამისი კონსულტაციის გაწევა. 2.24 მხარდამჭერი სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 40 03) სახელისუფლებო სპეციალური კავშირების სისტემით სახელმწიფო სტრუქტურების უზრუნველყოფა. 3 რეგიონული განვითარება, ინფრასტრუქტურა და ტურიზმი საქართველოს მთავრობის ინფრასტრუქტურული პოლიტიკის მიზანია ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური წინსვლისთვის მტკიცე საფუძვლის შექმნა. საქართველოს ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე, განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება ქვეყნის სატრანზიტო და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გაძლიერებაზე. პრიორიტეტულია თანამედროვე საგზაო ქსელების, წყალმომარაგების სისტემებისა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარება, რაც გააუმჯობესებს კავშირებს რეგიონებს შორის და ხელს შეუწყობს ინვესტიციების მოზიდვას. ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ერთ-ერთ მთავარ საფუძველს სწორედ საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარება წარმოადგენს. ამ მიმართულებით საქართველოს მთავრობა აქტიურად იმუშავებს. • თბილისიდან ბათუმამდე მაგისტრალის მშენებლობის მიზნით 2025 წელს დასრულდება მონაკვეთების მიმდინარე მშენებლობა და დაიწყება ქობულეთის შემოვლითი გზის დამატებითი 2 ზოლის მშენებლობა; დასრულდება თბილისი-რუსთავის დარჩენილი 4ზოლიანი მონაკვეთის მშენებლობა; • დაიწყება და დასრულდება რუსთავი-წითელი ხიდისა და ალგეთი-სადახლოს გზის 68 მონაკვეთების მშენებლობა და დაიწყება ბათუმი-სარფის გზის მონაკვეთის მშენებლობა. აღნიშნული პროექტების განხორციელების შედეგად დასრულდება საქართველოს, აზერბაიჯანის, სომხეთისა და თურქეთის რესპუბლიკების საზღვრებთან დამაკავშირებელი შუა დერეფნის მონაკვეთების მშენებლობა; • დაიწყება ანაკლიის პორტთან მისასვლელი გზის მშენებლობა; ლილოს შემოვლითი გზის, დასავლეთიდან თბილისში ახალი შემოსასვლელის და თბილისიდან დასავლეთისკენ ახალი გასასვლელის მშენებლობა; • სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით დასრულდება ქვეშეთი-კობის პროექტი და სტეფანწმინდა-გველეთის მონაკვეთი; დაიწყება წიწამური-ჟინვალის გზის მონაკვეთის მშენებლობა. აქტიურად მიმდინარეობს მშენებლობები კახეთის მაგისტრალის მიმართულებით, რომლის ფარგლებში უკვე გაიხსნა ბაკურციხე-წნორის 18-კმ-იანი მაგისტრალური გზა და თბილისისაგარეჯოს 35-კმ-იანი გზა. მომავალ წელს გაიხსნება დამატებით 17-კმ-იანი გზა. დაიწყება ბადიაური-ჩალაუბნის, გურჯაანი(ჩუმლაყი)-თელავის ასაქცევი და ლაგოდეხის შემოვლითი გზის მშენებლობა. საქართველოს მთავრობისთვის განსაკუთრებული პრიორიტეტია წყალმომარაგების სისტემის გაუმჯობესება და მოსახლეობისთვის ხარისხიანი და უწყვეტი წყალმომარაგება. მოსახლეობის ხარისხიანი წყალმომარაგების მიზნით აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა, რომელიც უზრუნველყოფს 2025 წლის ბოლოსთვის ყველა ქალაქის, ხოლო სოფლების შემთხვევაში − მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში ეტაპობრივად, ჯამურად 300,000 ბენეფიციარის 24-საათიან წყალმომარაგებას. ამასთანავე, გაგრძელდება გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობა და 2028 წლის ბოლომდე არსებულ 6 გამწმენდს დაემატება 11 ახალი გამწმენდი ნაგებობა. ქვეყნის ეკონომიკის მდგრადი განვითარების პროცესში მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობა სივრცით დაგეგმვასა და შესაბამის განვითარებას, რადგან სწორედ ამ გზით ხდება ქვეყნის ტერიტორიისა და რესურსების რაციონალური გამოყენება, რეგიონების თანაბარი განვითარება და ყველა მოქალაქისთვის უკეთესი საცხოვრებელი პირობების შექმნა. ამასთანავე, აქტიურად მიმდინარეობს სამშენებლო სექტორის ევროპულ მოდელთან დაახლოება და ევროკოდებისა და ევრონორმების დანერგვა. საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების, კერძოდ, ჰესების, უსაფრთხო და სტაბილური ექსპლუატაცია. ეს კი გულისხმობს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამის ზედამხედველობას. აღნიშნულის გათვალისწინებით მიმდინარეობს მუშაობა ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების უსაფრთხოების მონიტორინგის არსებული სისტემის სრულყოფაზე, რის შედეგადაც უზრუნველყოფილი იქნება ამ ობიექტებთან დაკავშირებული ტექნიკური რეგლამენტის პროექტის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა. აღნიშნული უზრუნველყოფს ჰიდროენერგეტიკული ნაგებობების უსაფრთხო ექსპლუატაციას საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის შესაბამისად. განხორციელებული სამშენებლო რეფორმის შესაბამისად, ქვეყანა სრულად გადავა ევროკოდების სისტემაზე, რაც უზრუნველყოფს თანამედროვე სამშენებლო მასალებისა და ტესტირების მეთოდების დანერგვას; მიიღება ახალი გეოგრაფიული, კლიმატური და სეისმური პარამეტრები, რაც მოიცავს ახალი სეისმური და კლიმატური რუკების შემუშავებას/მიღებას; დადგინდება ერთიანი ჰარმონიზებული წესები მშენებლობისა და კონსტრუქციული დაპროექტებისთვის; სამშენებლო სექტორი დაუახლოვდება ევროპულ 69 მოდელს, ევროპულ სტანდარტებთან ჰარმონიზებული კანონმდებლობით კი გაადვილდება საერთაშორისო მნიშვნელობის ობიექტების როგორც დაპროექტება, ისე მშენებლობა და ზედამხედველობა. ბაზარზე იქნებიან წარმოდგენილი სერტიფიცირებული არქიტექტორები, ინჟინრები და ექსპერტები, რაც შესაძლებელს გახდის კომპეტენტური პირის მიერ სამშენებლო დოკუმენტაციის დამოწმებას/ექსპერტიზას, რადგან სავალდებულო იქნება სანებართვო დოკუმენტაციის დამოწმება იმ სუბიექტის მიერ, რომელმაც ჩააბარა სასერტიფიკატო გამოცდა და დაადასტურა საკუთარი კომპეტენცია ქვეყანაში მოქმედი სამშენებლო ნორმების ცოდნის/გამოყენების მიმართულებით. გარდა ამისა, სივრცითი დაგეგმვის მიმართულებით დამუშავდება 10 ტერიტორიული ერთეულის სივრცითი/ურბანული გეგმა. ეს კი უზრუნველყოფს მათ გეგმაზომიერ განვითარებას და გამორიცხავს ქაოსურ განაშენიანებას. აღნიშნული პროექტები აზიის განვითარების ბანკთან (ADB) თანამშრომლობით განხორციელდება და ამ სფეროში არსებული საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარების კარგი საშუალება იქნება. საბოლოოდ, ეტაპობრივად, ქვეყანა სრულად დაიფარება სივრცითი/ურბანული გეგმებით. საქართველოს მთავრობის პრიორიტეტად რჩება დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის წარმატებულად გატარება. შესაბამისად, უწყვეტად გაგრძელდება დეცენტრალიზაციის 2020−2025 წლების სტრატეგიის განხორციელება. 2025 წლის ბოლოს შეფასდება არსებული სტრატეგიის განხორციელების შედეგები, რომელთა საფუძველზედაც დაიწყება მუშაობა ახალი პოლიტიკის დოკუმენტის შექმნაზე გაზრდილი ფინანსური და ქონებრივი შესაძლებლობების მქონე, მაღალი ევროპული სტანდარტის ადგილობრივი თვითმმართველობის უზრუნველსაყოფად. რეგიონული განვითარებისა და გათანაბრების ეფექტიანი პოლიტიკის გასატარებლად გაგრძელდება შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, მათ შორის, ევროკავშირი კოჰეზიის პოლიტიკის შესაბამისი პროგრამის (პროგრამების)/პლატფორმის გამოყენებით; გაგრძელდება მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების მხარდაჭერა შესაბამისი მიზნობრივი პროგრამების საშუალებით, მიღებული გამოცდილებით, ევროკავშირის პრინციპებისა და სტანდარტების გათვალისწინებით. მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის განვითარების მხარდასაჭერად, რეგიონული განვითარების ფონდის ფარგლებში შემდეგი 4 წლის განმავლობაში გამოყოფილი იქნება 2 მილიარდ ლარზე მეტი; მუნიციპალიტეტებში გაუმჯობესდება სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა და მომსახურება. გაგრძელდება სოფლის მხარდაჭერის პროგრამის განხორციელება და მოქალაქეთა ჩართულობით განხორციელდება შერჩეული პროექტები. ამასთანავე, ყურადღება გამახვილდება ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე დასახლებების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე. საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის, განურჩევლად ეთნიკური წარმომავლობისა, განვითარების თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველსაყოფად, საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ცხოვრების ყველა სფეროში სრულფასოვანი მონაწილეობისთვის, თანასწორი და ინკლუზიური გარემოს განმტკიცების მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის 2021−2030 წლების სახელმწიფო სტრატეგიის ეფექტიანი განხორციელება, რომელიც განიხილება სამ განზომილებაში − ქვეყნის 70 სტრატეგიული განვითარება, მდგრადი განვითარების მიზნები და საქართველოს ევროპული არჩევანი. დაგეგმილი კომპლექსური ღონისძიებები და საჭიროებებზე მორგებული მექანიზმები მიმართულია სახელმწიფო ენის შესწავლის შესაძლებლობების გაფართოებისკენ, ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებისკენ, საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩართულობის გაზრდისკენ, სახელმწიფო სერვისებსა და მხარდამჭერ პროგრამებზე ხელმისაწვდომობის ამაღლებისკენ, კულტურული თვითმყოფადობის დაცვისკენ, კულტურათაშორისი დიალოგის წახალისებისა და მხარდაჭერისკენ. საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია ქვეყნის სატრანსპორტო და ლოჯისტიკური პოტენციალის სრულად გამოყენება. ამ მიმართულებით საქართველოს მთავრობის მიზანია სექტორის კონკურენტუნარიანობის გაზრდა და მდგრადი, ეფექტიანი სატრანსპორტო კავშირების შექმნა, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ქვეყნის ეკონომიკური და რეგიონული ინტეგრაციის გაძლიერებაში. გააქტიურდება ძალისხმევა საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო მარშრუტების, მათ შორის, შუა დერეფნის, მიმართულებით დამატებითი ტვირთების მოზიდვისთვის. ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის ეფექტიანი რეალიზების მიზნით საკვანძო ინფრასტრუქტურის შექმნის პარალელურად გაგრძელდება შესაბამისი სატრანსპორტო პოლიტიკის განხორციელება. დასრულდება რკინიგზის მოდერნიზაციის პროექტი, რომლის მთავარი მიზანია უსაფრთხოების გაზრდა, მსვლელობის დროისა და ინფრასტრუქტურული ხარჯების შემცირება. ამ პროექტის დასრულების შემდეგ რკინიგზის წლიური გამტარუნარიანობა 27 მილიონი ტონიდან 48 მილიონ ტონამდე გაიზრდება ხოლო საჭიროების შემთხვევაში, ავტომატური ბლოკირების სისტემის დამონტაჟებით – 100 მილიონ ტონამდე. ამასთანავე, დასკვნით ეტაპზეა ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მონაკვეთის მშენებლობა, რომელიც შუა დერეფნის განუყოფელი ნაწილია. განხორციელდება ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის პროექტი, რომელიც ხელს შეუწყობს საქართველოზე გამავალი სატრანსპორტო დერეფნის კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, საქართველოს ტერიტორიის გავლით ახალი ტვირთნაკადების მოზიდვას და ამ ნავსადგურის მიმდებარედ წარმოებისა და ლოჯისტიკური სერვისების განვითარებას. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგური ოპერირებას 2029 წელს დაიწყებს. პირველი ფაზის დასრულების შემდეგ ნავსადგურის გამტარუნარიანობა იქნება 600 000 კონტეინერი (TEU) წელიწადში, ხოლო განხორციელებული ინვესტიცია 600 მლნ აშშ დოლარს გაუტოლდება. დაგეგმილია თბილისის ახალი საერთაშორისო აეროპორტის მშენებლობა ვაზიანის ყოფილ სამხედრო აეროდრომზე, რომელსაც შესაძლებლობა ექნება, მოემსახუროს ნებისმიერი ზომის საჰაერო ხომალდს და საქართველოს შესძენს რეგიონული ჰაბის ფუნქციას. ახალი საერთაშორისო აეროპორტის საშუალებით თბილისის არსებული აეროპორტის გამტარუნარიანობა 5 მლნ მგზავრიდან ეტაპობრივად გაიზრდება 20 მლნ მგზავრამდე. გაუმჯობესდება ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლისა და მასთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურა; განხორციელდება ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ახალი 3,5 კმ სიგრძის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლისა და სხვა სააეროდრომო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა, რისთვისაც ჯამში 240 მილიონი ლარი გამოიყოფა. ამ პროექტის დასრულების შემდეგ ქუთაისის აეროპორტს შესაძლებლობა ექნება, მოემსახუროს როგორც სამგზავრო, ისე სატვირთო რეისებს. ამასთანავე, გაფართოვდება 71 ქუთაისის აეროპორტის ტერმინალი, რაც აეროპორტის გამტარუნარიანობას 1.7 მლნ მგზავრიდან 5 მლნ მგზავრამდე გაზრდის. დაგეგმილია თელავის აეროპორტის მშენებლობა, რომლის ფარგლებში აშენდება ახალი სამგზავრო ტერმინალი, სრულად განახლდება აეროდრომი და ასაფრენი ზოლი. ამ პროექტის საშუალებით კახეთის რეგიონი კიდევ უფრო მიმზიდველი გახდება ტურისტებისთვის. დასრულებულია მესტიის აეროპორტის ახალი ტერმინალის პროექტზე მუშაობა, რომლის ფარგლებში 2025 წელს დაიწყება ტერმინალის სამშენებლო სამუშაოები, აღნიშნული რამდენჯერმე გაზრდის აეროპორტის გამტარუნარიანობას. მომდევნო წლებში გაგრძელდება სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ICAO) და ევროკავშირის საავიაციო სტანდარტების დანერგვა, მათ შორის, დაინერგება ავიაკომპანიებისა და ავიასპეციალისტების სერტიფიცირების ევროპული სტანდარტები და სააერნაოსნო მომსახურების ზედამხედველობასთან დაკავშირებული ევროპული რეგულაციები. გაგრძელდება ლიბერალური საავიაციო პოლიტიკის გატარება და ახალი ავიაკომპანიების ბაზარზე დაშვებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა. აღნიშნულის შედეგად, არსებული პროგნოზებით, ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი 2028 წლისთვის 2.8 მილიონზე მეტ მგზავრს მოემსახურება, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი სულ მცირე 6 მილიონ მგზავრს მოემსახურება, ხოლო ბათუმის აეროპორტში მილიონამდე მგზავრის მიღებაა პროგნოზირებული. ამდენად, ყველა საერთაშორისო აეროპორტი 2028 წლისთვის ჯამში 9.8 მილიონ მგზავრზე მეტს მიიღებს. სარკინიგზო დარგის შემდგომი განვითარების მიზნით გაგრძელდება დარგის რეფორმა, რომელიც დაყოფილია სამ ფაზად: I ფაზა − ინსტიტუციური ჩარჩოსა და უსაფრთხოების სისტემის ფორმირება − 2023−2025 წლები; II ფაზა − მგზავრთა უფლებების ევროპული სტანდარტების დანერგვა და სარკინიგზო ტექნიკური საწარმოების სერტიფიცირება − 2024−2026 წლები; III ფაზა − სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგის ბაზრის რეგულირება და სარკინიგზო თავსებადობის უზრუნველყოფა − 2026-2027 წლები. გაგრძელდება ქვეყნის შიდა საავტომობილო სამგზავრო გადაყვანის, სატრანსპორტო საშუალებების გზისპირა ზონაში შემოწმებისა და ტექნიკური ინსპექტირების რეფორმების განხორციელება. გარდა ამისა, სარკინიგზო ტრანსპორტით გადაზიდვების წილის გასაზრდელად და შუა დერეფანში გარემოსდაცვითი მდგრადობის მისაღწევად გაგრძელდება მუშაობა საკონტრეილერო გადაზიდვების განვითარების კუთხით. საქართველოსა და ევროკავშირს შორის სატრანსპორტო კავშირების გაძლიერების მიზნით გაგრძელდება მუშაობა შავ ზღვაზე ბულგარეთსა და რუმინეთთან პირდაპირი საბორნე ხაზების დამატებისა და მიმოსვლის ინტენსივობის გაზრდის მიმართულებით. სატრანსპორტო სისტემების გაციფრულების ფარგლებში გაგრძელდება მუშაობა ნავსადგურის გაერთიანების სისტემის (PCS) დანერგვაზე, რომლის საპილოტო რეჟიმში გაშვება დაგეგმილია 2025 წლისთვის. მოწესრიგდება ქვეყანაში შიდა სახმელეთო წყლების ტრანსპორტი და საქართველოს ტბებსა და მდინარეებზე უზრუნველყოფილი იქნება მცურავი საშუალებებისა და მგზავრების 72 უსაფრთხო გადაადგილება. ციფრული ტრანსფორმაცია და ქვეყნის სრულმასშტაბიანი ინტერნეტიზაცია საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა, რომლის ფარგლებში ბოლო წლებში განხორციელებულმა რეფორმებმა და პროგრამებმა გადამწყვეტი როლი შეასრულა საქართველოს ციფრული სფეროს განვითარების კუთხით. ევროკავშირის ციფრულ ბაზართან ინტეგრაცია და ქვეყნის სატრანზიტო პოტენციალის გამოყენება ხელს შეუწყობს საქართველოს, როგორც რეგიონული ციფრული ჰაბის, პოზიციის გამყარებას. შესაბამისად, მომდევნო წლებში ინტერნეტიზაციის განვითარებისა და ციფრული ტრანსფორმაციის მიზნით საქართველოს მთავრობა განახორციელებს სხვადასხვა ინიციატივას, რომელთა მიზანია ქვეყნის მოსახლეობისთვის მაღალი სიჩქარის ინტერნეტზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და ციფრული სერვისების გაუმჯობესება. სახელმწიფო ინტერნეტიზაციის პროგრამის ფარგლებში ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელით დაიფარება 1000-ამდე დასახლებული პუნქტი და 500 000 მოსახლეზე მეტს გაუჩნდება ფართოზოლოვან ინტერნეტმომსახურებებთან წვდომის შესაძლებლობა. ამ პროექტის ფარგლებში ჯამურად აშენდება 5000 კილომეტრამდე ახალი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელი. განხორციელდება „ბოლო-მილის“ ინტერნეტინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშემწყობი ღონისძიებები, გაუმჯობესდება პოლიტიკის საკანონმდებლო ჩარჩო მაღალი სიჩქარის ინტერნეტქსელებისა და მომსახურებების განვითარების ხელშეწყობისთვის. საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის მაქსიმალურად ასათვისებლად გაგრძელდება მუშაობა საქართველოში ციფრული ჰაბის განვითარების მიმართულებით, განხორციელდება ქმედებები, რათა, ერთი მხრივ, შავ ზღვაში გაიზარდოს ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი მაგისტრალების რაოდენობა, ხოლო, მეორე მხრივ, საქართველოში შეიქმნას ტექნოლოგიური გიგანტების დატაცენტრების დაფუძნებისთვის მიმზიდველი გარემო. განხორციელდება ქმედებები საქართველოში მონაცემთა დამუშავებისა და შენახვის შესაძლებლობების გასაზრდელად, მონაცემთა ცენტრების დეცენტრალიზაციისკენ მიმართული მსოფლიო ტენდენციების გათვალისწინებით, ქართული ბიზნესისა და საჯარო უწყებების საჭიროებების შესაბამისი ენერგოეფექტური და დაცული ღრუბლოვანი ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ცენტრების გამოყენების ხელშესაწყობად. განხორციელდება მხარდაჭერა ხელოვნური ინტელექტის სისტემების განვითარებისთვის, რაც სარგებლისა და პროდუქტიულობის მომტანი იქნება საქართველოს მოქალაქეებისა და ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორისთვის. მიიმართება ძალისხმევა საქართველოში ციფრული და მაღალი ტექნოლოგიური ინდუსტრიის განვითარების ხელშესაწყობად და ექსპორტზე გასატანად. ციფრული ინკლუზიის უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება ქვეყნის მასშტაბით ტრენინგებისა და შესაძლებლობების განვითარების პროგრამების განხორციელება, მათ შორის, ქალებისთვის, ეთნიკური უმცირესობებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის. განხორციელდება საკანონმდებლო ცვლილებები სატელეკომუნიკაციო უნივერსალური მომსახურების დასანერგად, რათა უზრუნველყოფილი იყოს სოციალურად დაუცველი და 73 შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის სატელეკომუნიკაციო მომსახურებების ეკონომიკური და ფიზიკური ხელმისაწვდომობა. გარდა ამისა, საკანონმდებლო ცვლილებები განხორციელდება ფოსტის სფეროში უნივერსალური მომსახურების დასანერგად, რათა საქართველოს მოსახლეობამ ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე თანაბარი პირობებით ისარგებლოს ხელმისაწვდომი საფოსტო მომსახურებით. გაგრძელდება ევროკავშირის ერთიან ციფრულ ბაზარში საქართველოს ინტეგრაცია და ციფრული ბაზრის რეგულაციების ჰარმონიზებაზე მუშაობა. გაგრძელდება ევროკავშირის ერთიან როუმინგულ სივრცეში საქართველოს ინტეგრირებისთვის მუშაობა, რაც მოსახლეობას საშუალებას მისცემს, ევროკავშირის ტერიტორიაზე მოგზაურობისას ისარგებლოს როუმინგის ხელმისაწვდომი ტარიფებით. მომდევნო წლების განმავლობაში ქვეყნის შემდგომი ციფრული ტრანსფორმაციის დაჩქარების მიზნით დაიწყება ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების განვითარების ეროვნული სტრატეგიის განხორციელება, რომელიც განსაზღვრავს ციფრული ტრანსფორმაციისა და ციფრული ეკონომიკის განვითარების სამომავლო მიმართულებებსა და ქვეყანაში ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების კოორდინაციის მექანიზმებს, კერძოდ, ქვეყნის ერთიანი ციფრული ტრანსფორმაციის კოორდინაციის ფუნქცია დაეკისრება კონკრეტულ უწყებას და გატარდება შესაბამისი ზომები ეფექტიანი კოორდინაციის უზრუნველსაყოფად. სწრაფად განვითარებად გლობალურ სამყაროში ინოვაციები და ტექნოლოგიები მდგრადი განვითარებისა და ეკონომიკური ზრდის საყრდენად მოიაზრება. სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო, რომლის დაარსებით საფუძველი ჩაეყარა ამ მიმართულების განვითარებას. სხვადასხვა დარგში ინოვაციებისა და მაღალი ტექნოლოგიების ფართოდ დანერგვის, ეკონომიკის დამატებითი სტიმულირებისა და სწრაფი განვითარების უზრუნველსაყოფად საქართველოს მთავრობა განაგრძობს შესაბამისი ნაბიჯების გადადგმას: • საკანონმდებლო დონეზე განისაზღვრება ინოვაციური სტარტაპის, ინოვაციური მცირე და საშუალო საწარმოს (SME) და R&D კომპანიის სტატუსები და ამოქმედდება მნიშვნელოვანი საშეღავათო პირობები სამივე კატეგორიის კომპანიებისთვის; • 2025 წლიდან ამუშავდება სრულიად ახალი, სრულმასშტაბიანი აქსელერაციის პროგრამა, რომლის ფარგლებში საქართველოს ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო უზრუნველყოფს წლიურად 160 სტარტაპის მომზადებასა და დაფინანსებას. ამასთანავე, გაგრძელდება 500 Georgia აქსელერაციის პროგრამა და ქვეყანაში დამატებით ამოქმედდება კიდევ ერთი საერთაშორისო ტოპაქსელერატორი; • განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საქართველოში საერთაშორისო ღონისძიებების განხორციელებას ქართული სტარტაპების პოტენციალზე საზოგადოების ინფორმირებულობის ასამაღლებლად და ინვესტიციების მოსაზიდად; • ინფორმაციული ტექნოლოგიების მიმართულებებით კერძო-საჯარო პარტნიორობის ფორმატში გაგრძელდება საგანმანათლებლო სასწავლო პლატფორმის − Do IT in Georgia − ბაზაზე სასწავლო კურსების შეთავაზება და მოწინავე IT პროფესიებში კადრების მომზადება-გადამზადება. ამასთანავე, ქვეყნის მასშტაბით დაინერგება IT სწავლების საერთაშორისო პლატფორმა სასკოლო ასაკის მოსწავლეებისთვის, რაც შესაძლებლობას მისცემს მომავალ თაობას, სასკოლო ასაკშივე დაეუფლოს თანამედროვე ტექნოლოგიურ ცოდნას; • ტექნოპარკების ბაზაზე გაგრძელდება პროექტების განხორციელება სამეწარმეო და 74 ტექნოლოგიური მიმართულებებით. აღნიშნულის შედეგად მეტ პირს ექნება წვდომა არსებულ შესაძლებლობებსა და რესურსებზე და მეტი პირი შეიძენს ტექნოლოგიურ უნარებს საკუთარი ბიზნესიდეების განსახორციელებლად; • გაგრძელდება მუშაობა საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების მოზიდვის მიმართულებით. სადღეისოდ ქვეყანაში 120-ზე მეტი საერთაშორისო IT კომპანია ფუნქციონირებს და 10 000-ზე მეტ ადამიანს ასაქმებს; • ქვეყანაში შეიქმნება ხელოვნური ინტელექტის, ფაგებისა და აგროტექნოლოგიების საერთაშორისო კომპეტენციის ცენტრები, რომლებიც აღიჭურვება თანამედროვე ტექნოლოგიებითა და საერთაშორისო მასშტაბის ექსპერტიზით, რაც დამატებით მოიზიდავს წამყვან ტექნოლოგიურ მულტინაციონალურ კომპანიებს; • 2025 წელს ქუთაისში გაიხსნება საქართველოში პირველი ტექნოლოგიური ჰაბი, რომელიც მოიცავს ტექნოლოგიურ პარკს, ტექნოლოგიურ ლაბორატორიებს, 400 კაცამდე გათვლილ საკონფერენციო სივრცეს, საკონსულტაციო ცენტრს მიკრო, მცირე და საშუალო მეწარმეებისთვის, ინტერაქტიურ სამეცნიერო მუზეუმს, საერთაშორისო აქსელერატორს, საერთაშორისო ტექნოლოგიური კომპანიების ოფისებსა და TUMO-ს კრეატიული ტექნოლოგიების საერთაშორისო ცენტრს, რომელიც აერთიანებს 11 მიმართულებას, როგორებიც არის: პროგრამირება, რობოტიკა, ანიმაცია, კინემატოგრაფია, თამაშების შექმნა და სხვა. საქართველოს მთავრობა ხელს შეუწყობს ახალი, ოთხსეზონიანი კურორტების განვითარებას რაჭაში, მრავალძალისა და სხარტალი-ბეთლევის ტერიტორიებზე. გარდა ამისა, შემუშავდება კურორტების კონცეფცია და განხორციელდება ინვესტიციების მოზიდვა, განვითარდება განთავსების ობიექტები და სხვა სერვისები. საქართველოს მთის კურორტების განვითარების მიზნით გაგრძელდება ზამთრის სამთოსათხილამურო კურორტების პოპულარიზაცია მეტი შიდა და უცხოელი ტურისტის მოსაზიდად; განხორციელდება ახალი საბაგირო გზის მშენებლობა/მონტაჟი და მოეწყობა ახალი სასრიალო ტრასები გუდაურში (დაახლოებით 8 კმ) და სამთო-სათხილამურო კურორტ გოდერძიზე (დაახლოებით 6 კმ). დამატებით, გუდაურში დამონტაჟდება 3-კმიანი ხელოვნური გათოვლიანების სისტემა. გარდა ამისა, ახალი სასრიალო ტრასები მოეწყობა ბაკურიანში (3 კმ) და ჰაწვალის მთაზე (დაახლოებით 6 კმ). დაგეგმილია მასშტაბური პილიგრიმული პროექტის − „წმინდა ნინოს გზა“ − გზის ბილიკის განვითარება, რომლის მანძილი 600 კმ-ზე მეტია (ფოკიდან ბოდბემდე) და რომელიც 12 მუნიციპალიტეტის და 16 ეპარქიის ტერიტორიას მოიცავს. საქართველოს მთავრობის მიერ დაგეგმილი ქმედებების შედეგად 2028 წლისთვის ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები 6,4 მილიარდ დოლარს მიაღწევს, ხოლო საერთაშორისო მოგზაურების ვიზიტების რაოდენობა 11 მილიონამდე გაიზრდება. საქართველოს მთავრობის ენერგეტიკული პოლიტიკის მიზანია ენერგოდამოუკიდებლობისა და ენერგოუსაფრთხოების მაქსიმალური გაძლიერება. ქვეყნის ენერგოპოლიტიკა განახლებადი რესურსების ათვისებასა და სექტორის მდგრადი განვითარების პრინციპებს ეფუძნება. ელექტროსისტემაში არსებული მდგომარეობა და ელექტროენერგიის მოხმარების ზრდის სამომავლო გათვლები ცხადყოფს, რომ იმპორტზე დამოკიდებულების შესამცირებლად და ენერგეტიკული უსაფრთხოების ასამაღლებლად ქვეყანას დამატებით სჭირდება ენერგეტიკული სიმძლავრეები. შესაბამისად, გაგრძელდება განახლებადი ენერგიების 75 რესურსების ათვისება საქართველოს მთავრობის მიერ განხორციელებული მხარდამჭერი სქემების მეშვეობით. ენერგეტიკის სექტორის განვითარების მიზნით გაგრძელდება ენერგოეფექტურობისა და განახლებადი ენერგიების საკანონმდებლო ჩარჩოს დახვეწა და შემუშავდება ნახშირწყალბადების (ნავთობისა და გაზის) ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების რეგულირების სამართლებრივი ჩარჩო. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაგრძელდება გაზისა და ელექტროენერგიის არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტრიფიცირება. მომდევნო 4 წელიწადში გაზიფიცირების სამუშაოები განხორციელდება 600-ზე მეტ დასახლებულ პუნქტში. აღნიშნულის შედეგად 2025 წლისთვის ბუნებრივი გაზი ხელმისაწვდომი იქნება მოსახლეობის 93 პროცენტისთვის, ხოლო 2028 წლისთვის ბუნებრივი გაზი ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოს მოსახლეობის დაახლოებით 95 პროცენტისთვის. გაგრძელდება ენერგიის განახლებადი წყაროების განვითარების (ქარის, მზის, ბიომასის ენერგიები) და ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა; მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა მარეგულირებელი ფუნქციის მქონე გენერაციის პროექტების განვითარებასა და განხორციელებას. მომდევნო 4 წელიწადში დაგეგმილია 3 500 მეგავატზე მეტი დადგმული სიმძლავრის გენერაციის ობიექტების ექსპლუატაციაში მიღება, ხოლო 2030 წლისთვის აღნიშნული მაჩვენებელი 5 500 მეგავატს გადააჭარბებს. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, და ქვესადგურების მშენებლობა-რეაბილიტაციას, რაც კიდევ უფრო განამტკიცებს ქვეყნის ენერგეტიკული სისტემის საიმედოობას და გაზრდის საექსპორტო შესაძლებლობებს. აქტიურ რეჟიმში გაგრძელდება მუშაობა შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი კაბელის პროექტის განვითარების კუთხით (პროექტის დასრულება დაგეგმილია 2030 წლისთვის), რომლის ფარგლებში ჩატარდება შავი ზღვის ფსკერის გეოლოგიური და გეოფიზიკური კვლევები, აგრეთვე დაიწყება მუშაობა სოციალური და გარემოზე ზემოქმედების საკითხების შეფასების მიმართულებით. 3.1 საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 02) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება; ჩქაროსნული ავტომაგისტრალებისა და საავტომობილო გზების რეკონსტრუქციამშენებლობა; საქართველოს საგზაო ქსელის საერთაშორისო საგზაო კომუნიკაციების სისტემაში ინტეგრირება; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების, მუნიციპალიტეტებთან, საკურორტო ცენტრებთან, ისტორიულ და კულტურულ ძეგლებთან, მოსაზღვრე ქვეყნებთან მისასვლელი საავტომობილო გზების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქციამშენებლობა; 76 საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში; სტიქიური მოვლენების სამუშაოების ჩატარება; შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება; საავტომობილო გზებზე ავტოტრანსპორტით მგზავრთა უსაფრთხო, კომფორტული და შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველყოფა; ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის, ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი − ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; ქალისა და მამაკაცის თანასწორობისთვის საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში. ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღის აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის სამუშაოების დაგეგმვის, შეუფერხებელი გადაადგილების და შესრულების პროცესში. 3.1.1 საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 25 02 01) საავტომობილო გზების ინფრასტრუქტურული პროექტების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინებით; საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების მშენებლობა-რეაბილიტაციის ადმინისტრირება და მონიტორინგი. 3.1.2 საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 25 02 02) საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებისა და სახიდე გადასასვლელების პერიოდული შეკეთება, რეაბილიტაცია და რეკონსტრუქცია-მშენებლობა, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინებით; საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთება და შენახვა ზამთრის პერიოდში; ავტომაგისტრალებსა და საავტომობილო გზებზე არსებული გარე განათებისა და საინფორმაციო ბილბორდების ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა, სახიდე გადასასვლელების მდგომარეობის შესწავლა; სტიქიური მოვლენების შედეგების ლიკვიდაციისა და პრევენციის მიზნით სამუშაოების ჩატარება; ზღვის ნაპირების, მდინარეების კალაპოტებისა და ნაპირების გამაგრება. 3.1.3 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა (პროგრამული კოდი 25 02 03) ავტოტრანსპორტით მგზავრთა უსაფრთხო და შეუფერხებელი გადაადგილების უზრუნველსაყოფად ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების, საავტომობილო გზების, 77 სახიდე გადასასვლელებისა და გვირაბების რეკონსტრუქცია-მშენებლობა, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინებით; ავტომაგისტრალების მშენებლობის პროცესში თანამედროვე ტიპის, ადაპტირებული სავაჭრო ობიექტების მოწყობა, რაც ხელს შეუწყობს ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი ქალების, ეკონომიკურ გაძლიერებას; ქალისა და მამაკაცის თანასწორობისთვის საჭიროებების კვლევა და ყველა ბენეფიციარის ინტერესების გათვალისწინება სათანადო სამუშაოების დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში; ადგილობრივი მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი მოწყვლადი ჯგუფების (საბავშვო ბაღის აღსაზრდელები, სკოლის მოსწავლეები, ქალები, შშმ პირები) საჭიროებების გათვალისწინება, მათ შორის, შეუფერხებელი გადაადგილების მიზნით, სამუშაოების დაგეგმვისა და შესრულების პროცესში. 3.2 საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 05) ზოგადსაგანმანათლებლო და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების და მათი ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების, საჯარო სკოლებისა და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია; შშმ პირებისთვის უზრუნველყოფა. 3.2.1 საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის ხელმისაწვდომობის ზოგადსაგანმანათლებლო და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 05 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესება; განვითარება და სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში ახალი საჯარო სკოლებისა და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია. 3.2.2 სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 05 02) მუნიციპალიტეტებში ახალი სკოლამდელი მშენებლობა და არსებულთა რეაბილიტაცია. 3.3 აღზრდის დაწესებულებათა წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 04) მუნიციპალიტეტებში/სოფლებში წყალმომარაგებისა და წყალარინების (საკანალიზაციო) სისტემების რეაბილიტაცია/მოწყობა, წყალმომარაგებისა და წყალარინების (საკანალიზაციო) გამწმენდი ნაგებობების რეაბილიტაცია/მშენებლობა; მუნიციპალიტეტების მოსახლეობის ეკოლოგიურად სუფთა, გაფილტრული, ზედაპირული გრუნტის წყლების მოხვედრისგან დაცული სასმელი წყლის 24-საათიანი მიწოდების რეჟიმით უზრუნველყოფა; 78 აბონენტთა გამრიცხველიანება, დანაკარგების სტანდარტების უზრუნველყოფა; შემცირება და გარემოსდაცვითი ქალისა და მამაკაცის თანასწორობისთვის საჭირო პოლიტიკის განხორციელება და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა, წყალმომარაგების სისტემის, სუფთა წყლისა და სანიტარიული სერვისების გაუმჯობესება, სუფთა წყლის ხელმისაწვდომობის გაზრდა მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად; გადაწყვეტილებების მიღება მოსახლეობასთან კონსულტაციების და მისი აქტიური ჩართულობის საფუძველზე, მათ შორის, ქალების, მამაკაცების, სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის, სოციალურად დაუცველი, ნაკლები ფინანსური შესაძლებლობის მქონე პირებისა და სხვა მოწყვლადი კატეგორიის ინტერესების გათვალისწინებით. 3.4 სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 07) სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში მრავალფუნქციური სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინებით. 3.5 ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფანი (პროგრამული კოდი 24 22) ტრანსკასპიურ სატრანსპორტო დერეფანში საქართველოს სარკინიგზო ქსელის ეფექტურობის, კლიმატური მედეგობისა და ფინანსური მდგრადობის გაუმჯობესების მიზნით, 45 ახალი მაგისტრალური მუდმივი დენის სატვირთო ელმავლის (DC Freight Electric Locomotives) შესყიდვა; 10 სამგზავრო მატარებლის შესყიდვა; რკინიგზის ინსტიტუციური მშენებლობა. 3.6 გაძლიერების ფარგლებში ელექტროქვესადგურის სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 14) ქვეყანაში არსებული მაღალი და საშუალო ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზების, მათ შორის, მეზობელ ქვეყნებთან დამაკავშირებელი ხაზების, მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; განვითარებისთვის შესაბამისი შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობისთვის გეოტექნიკური კვლევის განხორციელება. 3.6.1 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი (პროგრამული კოდი 24 14 01) ენერგოსისტემის მოძველებული ქვესადგურების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა და სხვადასხვა სიმძლავრის ახალი ქვესადგურების მშენებლობა; თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის ელექტროგადამცემი ქსელის მოწყობა; განვითარებისთვის შესაბამისი 79 გურიის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირებისა და რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლების, კახეთის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირების, კახეთის რეგიონისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის კვების საიმედოობის ამაღლების, ცხენისწყლის კასკადის ჰესებისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის გამოტანისა და საიმედოობის ამაღლების, ონის მუნიციპალიტეტის ჰესების კასკადის და რაჭის რეგიონის ჰესების სიმძლავრის გამოტანისა და საიმედოობის ამაღლების მიზნით: 500-კვ, ორჯაჭვა ელექტროგადამცემი ხაზის „წყალტუბო-ახალციხე“ მშენებლობა; პროექტის „ნამახვანი-წყალტუბო-ლაჯანური“ მშენებლობა; 500-კვ, ერთჯაჭვა ელექტროგადამცემი ხაზის „ჯვარი-წყალტუბო“ მშენებლობა; 110-კვ ელექტროგადამცემი ხაზის „ოზურგეთი-ზოტიჰესი“ მშენებლობა; 110-კვ ელექტროგადამცემი ხაზის „სტორი-თელავი“ მშენებლობა; ახალციხის მუდმივი დენის მესამე ჩანართის მშენებლობა. 3.6.1.1 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 01) 500 კვ მაგისტრალის „ენგური-ზესტაფონი-ახალციხე“ (ელექტროგადამცემი ხაზი „იმერეთი“ და ელექტროგადამცემი ხაზი „ზეკარი“) რეზერვირება; სიმძლავრის ხუდონი-ენგურის კვანძიდან თურქეთისა და საქართველოს აღმოსავლეთი რეგიონისკენ (სომხეთისკენ) გატანის უსაფრთხოება; ჰესების სიმძლავრის რუსეთიდან და ენგურის კვანძიდან თურქეთისკენ გატანა: ნენსკრაჰესის, ენგურის და მისი შენაკადების ჰესების, ცხენისწყლის კასკადის ჰესების, ნამახვანის კასკადის და ხელედულაჰესის სიმძლავრის ქსელში გამოტანა, მომხმარებლებისკენ ტრანზიტი (თბილისი-რუსთავის კვანძი) და ექსპორტი (სომხეთისა და თურქეთისკენ); საქართველოსა და თურქეთს შორის სიმძლავრის გაცვლის უნარისა და საიმედოობის გაზრდის ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე-ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.6.1.2 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი - წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 02) ლაჯანურის სიმძლავრის გამოტანა და საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში ელექტროგადამცემი ქსელის სტაბილურობისა და უსაფრთხოების გაზრდა; შუახევიჰესის, კორომხეთიჰესის და ზემო აჭარის სხვა ჰესების ქსელში ინტეგრაცია. 3.6.1.3 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 01 03) 500 კვ მაგისტრალის „ენგური-ზესტაფონი-ახალციხე“ (ელექტროგადამცემი ხაზი „იმერეთი“ და ელექტროგადამცემი ხაზი „ზეკარი“) რეზერვირება; 80 სიმძლავრის ხუდონი-ენგურის კვანძიდან თურქეთისა და საქართველოს აღმოსავლეთი რეგიონისკენ (სომხეთისკენ) გატანის უსაფრთხოება; ჰესების სიმძლავრის რუსეთიდან და ენგურის კვანძიდან თურქეთისკენ გატანა: ნენსკრაჰესის, ენგურისა და მისი შენაკადების ჰესების, ცხენისწყლის კასკადის ჰესების, ნამახვანის კასკადისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის ქსელში გამოტანა, მომხმარებლებისკენ ტრანზიტი (თბილისი-რუსთავის კვანძი) და ექსპორტი (სომხეთისა და თურქეთისკენ); საქართველოსა და თურქეთს შორის სიმძლავრის გაცვლის უნარისა და საიმედოობის გაზრდის ხელშეწყობა; ელექტროგადამცემი ხაზის „ახალციხე-ბორჩხა“ რეზერვირება. 3.6.1.4 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 04) გურიის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირება; გურიის რეგიონის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; მდინარე რიონის ქვემო ზონის (ვარციხის კასკადის) ჰესების სიმძლავრის გამოტანის საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა; ბათუმის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.6.1.5 კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 05) 220 კვ ელექტროგადამცემი ხაზი „ჟინვალი-თელავი-გურჯაანი“; ქვესადგურების მშენებლობა-რეაბილიტაცია: „220/110 გურჯაანის“ რეაბილიტაცია, „220/110 თელავის“ მშენებლობა, „220/110 ჟინვალის“ მშენებლობა; 110 კვ იყალთოს ხაზის შეჭრა-გამოსვლა; კახეთის რეგიონის პერსპექტიული ჰესების ქსელში ინტეგრირება; კახეთის რეგიონისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის კვების საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.6.1.6 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (EU-NIF, KfW) (პროგრამული კოდი 24 14 01 06) 220/110 კვ ქვესადგური − ლაჯანური; 220 კვ, ორჯაჭვა ელექტროგადამცემი ხაზის „ხელედულა-ლაჯანური-ონი“ მშენებლობა; 220/110 კვ ქვესადგურის − ლაჯანურის მშენებლობა; ცხენისწყლის კასკადის ჰესებისა და ხელედულაჰესის სიმძლავრის გამოტანა და საიმედოობის ამაღლების ხელშეწყობა. 3.6.2 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) (პროგრამული კოდი 24 14 02) ევროკავშირისა და კავკასიის რეგიონის ენერგეტიკული ხელშეწყობა და განახლებადი ენერგიის სექტორის განვითარება; საქართველოს ენერგეტიკული სისტემის/სამხრეთ უსაფრთხოების კავკასიის რეგიონის 81 ცენტრალური ევროპის სინქრონულ ზონასთან დაკავშირება, რაც ევროპის ქვეყნებთან ელექტროენერგიით ვაჭრობის შესაძლებლობას იძლევა; შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობის პროექტის ფარგლებში გეოტექნიკური კვლევის განხორციელების ხელშეწყობა. 3.7 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება (პროგრამული კოდი 24 08) საქართველოში ინოვაციური ეკოსისტემის შექმნა, უცხოური გამოცდილების გაზიარება და საქართველოში დანერგვა; დაგეგმილი პროექტების განსახორციელებლად საჭირო კვალიფიციური კადრების მომზადება, დასაქმება, მათთვის პროდუქტიული სამუშაო გარემოს შექმნა და განსახორციელებელი პროექტების ადმინისტრაციული რესურსით უზრუნველყოფა; საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს და ინოვაციების მიმართულების სპეციალისტებისა და კომპანიების რაოდენობისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საქართველოში ინოვაციების ინფრასტრუქტურის შექმნა/მხარდაჭერა, უზრუნველყოფს ქვეყანაში ინოვაციების ეკოსისტემის განვითარებას; რაც საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროს სპეციალისტების საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების საკითხებში გადამზადება, რომლის საბოლოო მიზანიცაა აღნიშნული სპეციალისტების საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროში დასაქმება როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო შრომის ბაზარზე; საჯარო-კერძო პარტნიორობის გაღრმავება და სტარტაპებისთვის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა შემდგომი კომერციალიზაციისა და ინოვაციური ეკოსისტემის განვითარებისთვის; საქართველოს იმ დასახლებულ პუნქტებში, რომლებიც პროგრამის სამიზნე გეოგრაფიულ არეალში მდებარეობს, ფართოზოლოვანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინფრასტრუქტურის განვითარება და ინტერნეტის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, რის შედეგადაც საქართველოს რეგიონების მოსახლეობა ისარგებლებს მაღალსიჩქარიანი ინტერნეტით და ისეთი პროგრამებით/სერვისებით, როგორებიცაა: ელექტრონული ჯანმრთელობის დაცვა, ელექტრონული განათლება, ელექტრონული მმართველობა, კომერცია და სხვა თანამედროვე სერვისები. 3.8 ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 06) მუნიციპალიტეტებში ცენტრალური უბნების ურბანული განახლება, ტურისტულად მიმზიდველი სივრცეების შექმნა-განვითარება და სხვადასხვა შენობა-ნაგებობის რეაბილიტაცია, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინებით. 3.9 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია (პროგრამული კოდი 25 03) მუნიციპალიტეტებში სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტის განხორციელება და მათთან დაკავშირებული სხვადასხვა მომსახურების შესყიდვა; საჯარო სერვისების მიწოდების გაძლიერება ჩართულობისა და თანასწორობის 82 ხელშესაწყობად; სახელმწიფო და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის (ადმინისტრაციული, სტრატეგიული, კულტურული, სპორტული და სხვა დანიშნულების) ობიექტების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; ქალისა და მამაკაცის თანასწორობისათვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ინფრასტრუქტურულ პროექტებში სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის, ქალთა და მამაკაცთა განსხვავებული საჭიროებების გათვალისწინება და შშმ პირების დამოუკიდებელი გადაადგილებისა და სოციალიზაციისთვის უნივერსალური ინფრასტრუქტურის შექმნა; ადგილობრივი მოსახლეობის წყალმომარაგებით, საავტომობილო გზებით, სპორტული და გასართობი ინფრასტრუქტურით უზრუნველყოფა, რაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მოსახლეობის, ბავშვების, სპორტსმენებისა და მწვრთნელების ყოფით და სამუშაო პირობებს და განსაკუთრებით დადებით ზეგავლენას მოახდენს ქალთა მდგომარეობაზე როგორც დროისა და საქმიანობის, ისე გადაადგილების კუთხით; ქვეყანაში ურბანული სატრანსპორტო სისტემის მუშაობის სრულყოფა; ქვეყანაში ტურიზმის განვითარებისთვის სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული პროექტის განხორციელება; საქართველოს რეგიონების ურბანული განახლების, განვითარებისა და ადგილობრივი ეკონომიკის გაძლიერების ხელშეწყობა; დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების მოსამზადებლად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება, დეტალური საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის ანალიზი; სოციალური კონსულტაციების ჩატარების უზრუნველყოფა, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ქალთა ჩართულობის ხელშეწყობა და მათი შესაძლებლობების გაძლიერება, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ბალანსის გასაუმჯობესებლად; ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი დასაქმების შესაძლებლობების შექმნა; ქალებისა და მამაკაცების აქტიური განხორციელების ყველა ეტაპზე; მონაწილეობის ხელშეწყობა პროექტების ბენეფიციარი მამაკაცებისა და ქალების განსხვავებული მოთხოვნების/მოლოდინების განხილვა სოციალური ანგარიშვალდებულების მექანიზმების ფარგლებში. 3.10 ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 16) ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის განვითარების პროექტის ხელშეწყობა და ახალი საინვესტიციო ხელშეკრულებების მონიტორინგი; საქართველოს პირველი ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის − ანაკლიის მრავალფუნქციური ნავსადგურის მშენებლობა, რომელიც აღჭურვილი იქნება თანამედროვე 83 ტექნიკით/ინფრასტრუქტურით მომსახურებას. 3.11 და განახორციელებს უმაღლესი ხარისხის მუნიციპალიტეტებში საგანმანათლებლო პროცესების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 25 08) ისეთ დასახლებულ პუნქტებში (სოფელი, დაბა) მცხოვრები მოსწავლეების ტრანსპორტირებით უზრუნველყოფა, სადაც საჯარო სკოლებში მიმდინარეობს სამშენებლო/სარებილიტაციო სამუშაოები, სკოლები არ ფუნქციონირებს ან სოფლებს/დაბებს შორის დიდი მანძილია, ასევე არიან სოფლის/დაბის/ქალაქის საჯარო სკოლის შშმ და სსსმ სტატუსის მქონე, ეტლით მოსარგებლე მოსწავლეები. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურული/ტექნიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება. საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარების ხელშეწყობა; სკოლების ელექტრომომარაგების, ბუნებრივი აირის, წყალმომარაგებისა და სხვა კომუნალური სიმძლავრეების ზრდის და ახალი აბონენტად რეგისტრირების ორგანიზება. 3.12 ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 24 20) საქართველოს ელექტროენერგეტიკული სისტემის მდგრადობის, მოქნილობისა და უსაფრთხოების ასამაღლებლად ქვესადგურის „ქსანი-500“ მიმდებარედ 200 მგვტ სიმძლავრისა და 200 მგვტ.სთ ტევადობის ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობების სისტემის მონტაჟი და საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში ინტეგრაცია; ქსელის უსაფრთხო და სტაბილური მუშაობის უზრუნველყოფა, იმპორტირებული ენერგიის დამოუკიდებლად. 3.13 ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 05) საერთაშორისო ბაზარზე პოპულარიზაცია; საქართველოს, როგორც ტურისტული ქვეყნის, ახალი ტურისტული პროდუქტის განვითარება და არსებული ტურისტული პროდუქტის დივერსიფიკაცია (მარშრუტების შემუშავება, პროდუქტის ბეჭდური საინფორმაციო მასალის მომზადება); მცირე ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება; ტურისტებისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურების მიწოდება. 3.14 მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 24 21) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გაზისა და ელექტროენერგიის არმქონე სოფლების გაზიფიცირება და ელექტრიფიცირება; 3.15 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 16) მუნიციპალიტეტებში (გარდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოქცეული ტერიტორიებისა) არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელების) აშენება და მართვა; 84 ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურების აშენება; მუნიციპალიტეტების აუცილებელი ტექნიკური საშუალებებით აღჭურვა, რაც გაზრდის დასახლებულ პუნქტებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანის ხელმისაწვდომობასა და ინტენსივობას; ძველი ნაგავსაყრელების ეტაპობრივი დახურვა სტანდარტების შესაბამისად; ნარჩენების მართვის პროცესში ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინება და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის შექმნა; ნარჩენების მართვის პოლიტიკის შემუშავებისა და არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტების (ნაგავსაყრელების) მშენებლობის დაგეგმვისა და განხორციელების პროცესში ქალებისა და მამაკაცების თანაბარი ჩართულობა; სამუშაოების სპეციფიკიდან გამომდინარე, სექტორში ქალებისა და მამაკაცების დასაქმებისთვის თანაბარი პირობების შექმნა. 3.16 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) (პროგრამული კოდი 24 19) ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის დასრულება საშუალოვადიანი პროგრამის მიხედვით: ენგურის კაშხლის სტრუქტურული სტაბილურობისა და სეისმომედეგობის ასამაღლებლად ღონისძიებების განხორციელება და მონიტორინგის ინსტრუმენტის განახლება, სადაწნეო გვირაბზე ფილტრაციული და დაწნევის კარგვების შემცირება, ჰესის ექსპლუატაციის საიმედოობის ამაღლება; მორალურად და ფიზიკურად გაცვეთილი მოწყობილობების შეცვლა. 3.17 რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარება და მართვა (პროგრამული კოდი 25 01) კომპეტენციის ფარგლებში, ინფრასტრუქტურის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება და განხორციელების კოორდინაცია, აგრეთვე მისი განხორციელების მონიტორინგი და ანალიზი; რეგიონული განვითარების განხორციელების პოლიტიკის კოორდინაცია, შემუშავება, აგრეთვე განხორციელება კომპეტენციის ფარგლებში და მისი მონიტორინგი და ანალიზი; მმართველობის სისტემის დეცენტრალიზაციის და სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის უფლებამოსილებათა გამიჯვნის საკითხებზე, აგრეთვე მუნიციპალიტეტების ინსტიტუციური გაძლიერებისათვის შესაბამისი წინადადებების შემუშავება; კომპეტენციის ფარგლებში, სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებსა და მუნიციპალიტეტებს შორის ურთიერთობის კოორდინაცია; კომპეტენციის ფარგლებში ადგილობრივი და უცხოური წყაროებით დაფინანსებული რეგიონული პროგრამებისა და პროექტების კოორდინაცია და მათი შესრულების ეფექტიანობის შეფასება; 85 საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზების ქსელის განვითარების, დაპროექტებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის საკითხებზე ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება; საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ფარგლებში, როგორც სამინისტროს კომპეტენციაში შემავალი, ისე სხვა სახელმწიფო ორგანოთა გამგებლობას მიკუთვნებული, ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი ცალკეული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების უზრუნველყოფა, აგრეთვე ამ პროექტებით გათვალისწინებული ობიექტების სამშენებლო, სარეაბილიტაციო და სხვა სახის სამუშაოების კოორდინაცია და კომპეტენციის ფარგლებში მონიტორინგი; კომპეტენციის ფარგლებში, წყალმომარაგების სისტემისა და წყალარინების (საკანალიზაციო) სისტემის დანერგვისა და განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებათა განხორციელების უზრუნველყოფა; სამინისტროს სისტემაში შემავალი და სამინისტროს მართვაში არსებული სუბიექტების მიერ მიმდინარე და დაგეგმილი ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა, სპეციალიზებული ლაბორატორიის დახმარებით. 3.18 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება (პროგრამული კოდი 24 12) სივრცითი დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დარგის პოლიტიკის შემუშავება, კოორდინაცია და მართვა; სივრცითი დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების ან/და მათი ნაწილების შემუშავების უზრუნველყოფა, მათ შორის, განსაკუთრებული რეგულირების ზონებში; სივრცით დაგეგმარებაზე ზეგავლენის მქონე პროექტების წინასწარი შეფასება; საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების განხილვა და დამტკიცება; სივრცითი დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვის საინფორმაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; საბაზისო-თემატური გეგმების შემუშავება და შენობა ნაგეგბობების ესთეტიკური მახასიათებლების დადგენა. 3.18.1 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 12 01) სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დარგის პოლიტიკის შემუშავება, კოორდინაცია და მართვა; გეგმების განხორციელების უზრუნველყოფა; შესაბამისი კანონმდებლობის შემუშავების/სრულყოფის პროცესში მონაწილეობა; სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვის საინფორმაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; სივრცის დაგეგმარებაზე ზეგავლენის მქონე პროექტების წინასწარი შეფასება; განსაკუთრებული რეგულირების ზონებსა და ქალაქთმშენებლობითი გეგმების შემუშავების უზრუნველყოფა; ტერიტორიებზე 86 განსაკუთრებული რეგულირების ზონის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვა და სამინისტროსთვის დოკუმენტაციის წარდგენა საქართველოს მთავრობის მიერ დასამტკიცებლად; სივრცის დაგეგმარების და ქალაქთმშნებლობითი გეგმების კონცეფციის/პროექტისთვის ან/და მათი ნაწილისთვის საექსპერტო დასკვნის მომზადება; დარგის სპეციფიკური ტრენინგების ორგანიზება და ჩატარება; საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა საქმიანობის განხორციელება. 3.18.2 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა - სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს კომპონენტი (ADB) (პროგრამული კოდი 24 12 02) „საქართველოსა და აზიის განვითარების ბანკს შორის 2019 წლის 9 დეკემბერს ხელმოწერილი სასესხო შეთანხმების (ჩვეულებრივი ოპერაციები) (საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა) ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2023 წლის 11 აპრილის N686 განკარგულების შესაბამისად, პროგრამის ფარგლებში დაგეგმილი სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების გეგმების მომზადება. 3.19 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება (პროგრამული კოდი 24 11) ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის მიერ მოხმარებული ბუნებრივი აირის საფასურის (ამ პროგრამით განსაზღვრული ბენეფიციარებისთვის) ანაზღაურება შესაბამის პერიოდებში. 3.20 ზამთრის პერიოდში გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლების ხელშეწყობის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 25 09) ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრები ოჯახებისათვის ზამთრის პეროდში გათბობით უზრუნველყოფისათვის გასატარებელი ღონისძიებები. 3.21 ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება (პროგრამული კოდი 24 02) მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველ ობიექტებზე უსაფრთხოების დონის ამაღლების ხელშეწყობა, მათზე გეგმური და არაგეგმური ტექნიკური ინსპექტირებების განხორციელების გზით, განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის სახელმწიფო ზედამხედველობის უზრუნველყოფა შესაბამისი მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და სანებართვო პირობების კონტროლით. 3.22 სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება (პროგრამული კოდი 24 17) სარკინიგზო მომზადება; ტრანსპორტის დარგში საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში საერთაშორისო აქტივობის გაძლიერება; 87 სარკინიგზო სატრანსპორტო სისტემებისა და გადაზიდვების ოპერაციების უსაფრთხოების ზედამხედველობა და სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში ტექნიკური რეგულირების განხორციელება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში უსაფრთხოების სისტემების მონიტორინგის ეფექტიანი მექანიზმების შემუშავება; სარკინიგზო ტრანსპორტის დარგში მგზავრთა გადაყვანის საჯარო მომსახურების უზრუნველყოფა და შესაბამისი სარკინიგზო ოპერატორების მონიტორინგი; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სარკინიგზო ტრანსპორტის სააგენტოს სპეციალისტების გადამზადება. 4 განათლება, მეცნიერება და პროფესიული მომზადება განათლება, მეცნიერება და ახალგაზრდობის პოლიტიკა ქვეყნის განვითარებისა და სტაბილური მომავლის უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტებია, რომლებიც უზრუნველყოფს ძლიერი ადამიანური კაპიტალის განვითარებას, ქვეყნის ინოვაციურ და ეკონომიკურ წინსვლას, ქმნის ახალ შესაძლებლობებს, ამაღლებს კონკურენტუნარიანობას და უზრუნველყოფს ადგილობრივი და გლობალური გამოწვევების დასაძლევად აუცილებელ ცოდნასა და ტექნოლოგიებს. სწორად განსაზღვრული ახალგაზრდობის პოლიტიკა უზრუნველყოფს ახალგაზრდებისთვის ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც მათ პროფესიულ, სოციალურ და პიროვნულ განვითარებაში დაეხმარება და, ამავდროულად, მათი სამოქალაქო პასუხისმგებლობისა და ლიდერობის ჩამოყალიბებას შეუწყობს ხელს. ამდენად, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის გაძლიერება და განვითარება საჭიროებს ერთიან სტრატეგიულ ხედვას ქვეყნის სტაბილური, ინოვაციური და წარმატებული მომავლის საფუძვლის შესაქმნელად. საქართველოს მთავრობის მიზანია ინკლუზიური, ხარისხიანი და თანამედროვე მოთხოვნებზე მორგებული განათლების სისტემის განვითარება, რომელიც თითოეულ მოქალაქეს აძლევს შესაძლებლობას, მიიღოს განათლება თავისი უნარების მაქსიმალური განვითარებისთვის. თანამედროვე მსოფლიოში, სადაც ცოდნა და ტექნოლოგიური პროგრესი სწრაფად ვითარდება, ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი განათლება საზოგადოებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. განათლების სისტემის განვითარების საშუალებით შესაძლებელია ისეთი უნარებისა და ცოდნის შეძენა, რომლებიც მოქალაქეებს კონკურენტუნარიან და ინოვაციურ გარემოში ადაპტირების საშუალებას აძლევს. შესაბამისად, განათლების სისტემის რეფორმა და მისი მუდმივი გაუმჯობესება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტია, რომლის მიზანია ადრეული ასაკიდან უმაღლესი განათლების ჩათვლით ერთიანი და ძლიერი განათლების სისტემის ჩამოყალიბება. საქართველოს მთავრობისთვის პრიორიტეტული იქნება ადრეული და სკოლამდელი განათლების მიმართულება, რომელიც ბავშვის განვითარების საფუძველია და ხელს უწყობს მისი კოგნიტური, ემოციური და სოციალური უნარების ჩამოყალიბებას. სწორედ ამ ეტაპზე მიღებული ცოდნა და გამოცდილება ასრულებს მნიშვნელოვან როლს ბავშვის მომავალ წარმატებაში. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება ადრეული და სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობა და დაფინანსება. გაგრძელდება საბავშვო ბაღების მშენებლობა და რეაბილიტაცია − ქვეყნის მასშტაბით განხორციელდება 885 საბავშვო ბაღის მშენებლობა-რეაბილიტაცია; გაფართოვდება სერვისები სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის. 88 საქართველოში პირველად განხორციელდება საბავშვო ბაღების ავტორიზაცია, რომლის შედეგად გაუმჯობესდება საგანმანათლებლო პროგრამების ხარისხი, დასაქმებული პირების კვალიფიკაცია და საბავშვო ბაღების ინფრასტრუქტურა. ყველა არაქართულენოვან სახელმწიფო ბაღში დაინერგება ბილინგვური სწავლება, რაც აამაღლებს სახელმწიფო ენის ცოდნის დონეს და ხელს შეუწყობს ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა სრულფასოვან ინტეგრაციას საზოგადოებაში. ბაღსა და სკოლას შორის მყარი კავშირის ჩამოყალიბების მიზნით გაძლიერდება სკოლამდელი პროგრამა როგორც ბაღებში, ისე სკოლებში, რაც უზრუნველყოფს ბავშვების ჰარმონიულ გადასვლას ბაღიდან სკოლაში. სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით პირველად დაინერგება სკოლამდელი განათლების დივერსიფიცირებული მოდელები. დაინერგება სკოლამდელ დაწესებულებაში დასაქმებულ პირთა შრომის ღირსეული ანაზღაურების სისტემა. ამასთანავე, ამუშავდება მძლავრი მექანიზმი სკოლამდელ დაწესებულებებში ახალგაზრდა კვალიფიციური კადრების მოსაზიდად. გარდა ამისა, შეიქმნება შესაბამისი პლატფორმა დასაქმებულ პირთა უწყვეტი პროფესიული განვითარებისთვის. საქართველოს მთავრობის მიდგომა ზოგადი განათლების მიმართ მიზნად ისახავს მისი ხარისხის გაუმჯობესებას, რათა თითოეულ მოსწავლეს მიეცეს განვითარების თანაბარი შესაძლებლობა. საქართველოს მთავრობის ხედვაა, შექმნას ძლიერი საგანმანათლებლო სისტემა, რომელიც ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ წინსვლას შეუწყობს ხელს. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება ზოგადი განათლების დაფინანსება. შემუშავდება სკოლის დაფინანსების ახალი მოდელი, რომელიც კიდევ უფრო გააძლიერებს სკოლის ფინანსურ და ადმინისტრაციულ ავტონომიას და მაღალ ნიშნულზე აიყვანს დეცენტრალიზაციის პროცესს. მომდევნო წლებში უზრუნველყოფილი იქნება ყველა საჯარო სკოლის სრული ინფრასტრუქტურული გამართულობა; აშენდება და სარეაბილიტაციო სამუშაოები განხორციელდება 500-ზე მეტ საჯარო სკოლაში. სრულად განახლდება ყველა საგნობრივი პროგრამა და სასკოლო სახელმძღვანელო. გრიფირებული სასკოლო სახელმძღვანელოების სრული ნაკრები საქართველოს ყველა საჯარო სკოლის ყველა მოსწავლესა და მასწავლებელს უსასყიდლოდ მიეწოდება. განხორციელდება ყველა საჯარო სკოლის ავტორიზაცია, რაც უზრუნველყოფს სასწავლო პროგრამების ხარისხის გაუმჯობესებას, მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლებას, უსაფრთხო და ჯანსაღი გარემოს არსებობას და სასკოლო საზოგადოებაში მაღალი თანამშრომლობითი კულტურის განვითარებას. გაგრძელდება საჯარო სკოლების იმ მოსწავლეების უფასო ტრანსპორტირება, რომლებსაც სკოლამდე მანძილის დაფარვის, რთული კლიმატური და გეოგრაფიული პირობების ან/და განსაკუთრებული საჭიროებების გამო სასწავლო პროცესზე დასწრების პრობლემა აქვთ. მომდევნო წლებშიც შენარჩუნდება პორტატიული კომპიუტერების (ნოუტბუკებისა და ლეპტოპების) გადაცემა ყველა საჯარო სკოლის პირველკლასელებისა და წარჩინებული 89 მოსწავლეებისთვის, რომლებმაც საბაზისო საფეხური 10 ქულაზე დაამთავრეს. ყველა საჯარო სკოლაში სრულად განახლდება საბუნებისმეტყველო და კომპიუტერული ლაბორატორიები, რაც უზრუნველყოფს STEAM განათლების კომპონენტის მნიშვნელოვან გაძლიერებას. რეფორმების შედეგების გაზომვის, გამოწვევების იდენტიფიცირებისა და შემდგომი ინტერვენციების დაგეგმვის მიზნით განხორციელდება ეროვნული შეფასებები დაწყებით და საბაზო საფეხურებზე. აღნიშნული შეფასებებით ქვეყნის, მუნიციპალიტეტისა და სკოლის დონეებზე, საგნობრივ ჭრილში იდენტიფიცირდება სისტემის საჭიროებები და გამოწვევები, გამოიკვეთება კონკრეტული ღონისძიებებისა და ინტერვენციების განხორციელების აუცილებლობა სასკოლო და ეროვნულ დონეებზე. პირველად საგანმანათლებლო სივრცეში უზრუნველყოფილი იქნება სკოლის აკადემიური მოსწრების გათვალისწინება უმაღლესი განათლების საფეხურზე სწავლის გასაგრძელებლად, რაც გაზრდის ზოგადი განათლების მნიშვნელობას და აამაღლებს სკოლის პრესტიჟს. ამასთანავე, განხორციელდება მოსწავლეთა აკადემიური მიღწევების ეროვნული შეფასებები. ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიზანია ყველა მოსწავლის, მათ შორის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეების, თანაბარი შესაძლებლობების უზრუნველყოფა, რისთვისაც საქართველოს მთავრობა ხელს შეუწყობს მათზე მორგებული სასწავლო გარემოსა და შესაბამისი სერვისების განვითარებას. ბილინგვური განათლების დანერგვით გაძლიერდება სახელმწიფო ენის სწავლება ყველა არაქართულენოვან სკოლაში. საშუალო საფეხურზე, XI-XII კლასებში, შეთავაზებული იქნება მოსწავლის ინტერესებსა და საჭიროებებზე მორგებული პროგრამები. უსაფრთხო სკოლის კონცეფციის ფარგლებში ყველა მოსწავლეს შესაძლებლობა ექნება, ისარგებლოს ფსიქოსოციალური სერვისებით, გაიზრდება იმ საჯარო სკოლების რაოდენობა, სადაც გათვალისწინებული იქნება სოციალური მუშაობის კომპონენტი და დაინერგება აღდგენითი მიდგომები, მათ შორის, სასკოლო მედიაცია; გაძლიერდება მუშაობა სკოლებში ძალადობის პრევენციის მიზნით, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების გამოყენებით. ყველა საჯარო სკოლის ექიმის მომსახურებით უზრუნველყოფის მიზნით შემუშავდება სკოლის ექიმის განახლებული საკვალიფიკაციო მოთხოვნები და გაიზრდება სკოლის ექიმის ჩართულობა სააღმზრდელო პროცესში. სასკოლო კულტურის ჩამოყალიბების ფარგლებში შეიქმნება მექანიზმი, რომელიც უზრუნველყოფს მშობლების ჩართულობას სასკოლო ცხოვრებაში. გაგრძელდება სკოლის მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციული პერსონალის შრომის ანაზღაურების ზრდა; შემუშავდება მასწავლებლის ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის მრავალფეროვანი მექანიზმი. გაიხსნება საერთაშორისო სტანდარტების მქონე, ულტრათანამედროვე, რეგიონის 90 საგანმანათლებლო ჰაბი „ევროპული სკოლა – თბილისი“, რომელიც მოემსახურება როგორც საქართველოს, ისე აღმოსავლეთ პარტნიორობის სხვა ქვეყნების წარმომადგენლებს. საქართველოს მთავრობის სტრატეგიული მიზანია, გააძლიეროს პროფესიული განათლების როლი ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში და უზრუნველყოს მისი თანამედროვე შრომის ბაზრის მოთხოვნებთან ადაპტირება. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება პროფესიული განათლების დაფინანსება; განვითარდება კოლეჯების ინფრასტრუქტურა და უზრუნველყოფილი იქნება მათი აღჭურვა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად; პროფესიული განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით დაინერგება დისტანციური სწავლების კომპონენტი. მომდევნო წლებში თბილისსა და საქართველოს რეგიონებში აშენდება ულტრათანამედროვე, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი „ექსელენსცენტრები“. ამასთანავე, პროფესიული განათლება ხელმისაწვდომი იქნება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, ყველა მუნიციპალიტეტში. პროფესიულ განათლებაში კიდევ უფრო წახალისდება საჯარო-კერძო პარტნიორობა, რაც ხელს შეუწყობს პრაქტიკული უნარ-ჩვევებისა და კარიერული შესაძლებლობების გაძლიერებას. შეიქმნება და დამტკიცდება პროფესიული განათლების დაფინანსების ახალი, შედეგებზე დაფუძნებული მოდელი; პროფესიული განათლება სრულად მოერგება შრომის ბაზრის მოთხოვნებსა და მის საჭიროებებს, განახლდება ყველა არსებული კვალიფიკაცია. სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების პროფესიულ განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის მიზნით განვითარდება მოქნილი და მხარდამჭერი, მრავალფეროვანი სერვისები. გაიზრდება პროფესიული განათლების მასწავლებელთა შრომის ანაზღაურება. ამასთანავე, მნიშვნელოვანი ინვესტიცია ჩაიდება პროფესიული განათლების მასწავლებლების კვალიფიკაციის ამაღლებაში. საქართველოს მთავრობის მიზანია, უზრუნველყოს ხარისხიანი უმაღლესი განათლების განვითარება, რომელიც შეესაბამება გლობალური შრომის ბაზრის მოთხოვნებს. ამ მიზნის მისაღწევად განათლების სისტემა იქნება მოქნილი და მხარდამჭერი, რაც გულისხმობს მრავალფეროვან სერვისებს, რომლებიც დააკმაყოფილებს როგორც სტუდენტების, ისე საზოგადოების საჭიროებებს. შესაბამისად, ყოველწლიურად გაიზრდება უმაღლესი განათლების დაფინანსება. მნიშვნელოვანი ინვესტიციების განხორციელებით საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად სრულად განახლდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურა; აშენდება და მოეწყობა სტუდენტთა საერთო საცხოვრებლების მასშტაბური კომპლექსები. ჩამოყალიბდება სახელმწიფო უნივერსიტეტების განვითარების ახალი კონცეფცია; შემუშავდება უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსების ახალი მოდელი. ქვეყნის საჭიროებებიდან გამომდინარე, განისაზღვრება და დაფინანსდება 91 პრიორიტეტული უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამები. გაიზრდება ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელ სტუდენტთა დაფინანსება; გაგრძელდება ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის უმაღლესი განათლების მიღების მხარდამჭერი პროგრამები. სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების უმაღლეს განათლებაში ჩართვის ხელშეწყობის მიზნით განვითარდება უფრო მოქნილი და ეფექტიანი მხარდამჭერი სერვისები. ქვეყნის საჭიროებებიდან გამომდინარე, გაგრძელდება ერთობლივი და ორმაგი ხარისხის უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების მხარდაჭერა. სამჯერ გაიზრდება საზღვარგარეთ სწავლის მიზნით დაფინანსებულ სტუდენტთა რაოდენობა. საქართველოს მთავრობის ხედვა მეცნიერების განვითარების სფეროში მიზნად ისახავს ქვეყნისთვის თანამედროვე და ინოვაციური კვლევების ხელმისაწვდომობას, რაც ხელს შეუწყობს ეკონომიკური, სოციალური და ტექნოლოგიური წინსვლის მხარდაჭერას. საქართველოს მთავრობის მიზანია, შექმნას თანამედროვე სამეცნიერო-კვლევითი ინფრასტრუქტურა, რომელიც საფუძველს ჩაუყრის ახალი იდეების, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების შექმნას. ყოველწლიურად გაიზრდება მეცნიერების, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების დაფინანსება; მნიშვნელოვანი ინვესტიციების განხორციელებით საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად სრულად განახლდება კვლევითი ინსტიტუტების ინფრასტრუქტურა. შეიქმნება საჯარო-კერძო პარტნიორობის ახალი მოდელი და დაჩქარდება კვლევის შედეგების კომერციალიზაციის პროცესი; მრეწველობის სექტორში ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციის ხელშესაწყობად შემუშავდება გრძელვადიანი, შედეგზე ორიენტირებული კვლევითი პროგრამები. გაფართოვდება სამეცნიერო კოლაბორაცია მსოფლიოს წამყვან სამეცნიერო ცენტრებთან, გაძლიერდება ქართველოლოგიის ცენტრების საქმიანობა საზღვარგარეთ; ხელი შეეწყობა ქართველ მკვლევართა და ინოვატორთა აქტიურ ჩართულობას საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში. ამასთანავე, ეროვნულ დონეზე გაძლიერდება და გამრავალფეროვნდება მეცნიერების პოპულარიზაციისა და ახალგაზრდა მკვლევართა და ინოვატორთა მხარდამჭერი მიზნობრივი პროგრამები. დარგობრივი უწყებების კოორდინაციით განვითარდება საზოგადოებისა და ეკონომიკაზე ორიენტირებული ტექნოლოგიებისა და ინოვაციის სისტემა. ცოდნაზე დაფუძნებული მეცნიერების, კვლევის, დაინერგება სამეცნიერო კვლევების ხარისხის შეფასებისა და კვლევითი ერთეულების მართვისა და დაფინანსების ახალი მოდელი. 4.1 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება (პროგრამული კოდი 32 02) ზოგადი განათლების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება და სისტემის განვითარება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, 2030 წლის ბოლომდე ყველა 92 საჯარო სკოლის ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; ადრეული და სკოლამდელი განათლების საგანმანათლებლო სტანდარტების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა; სახელმწიფო სასწავლო პროცესის მართვის ელექტრონული სისტემის (LMS) დანერგვა და ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისი სასწავლო რესურსების შექმნა და განვითარება, ფართომასშტაბიანი სასკოლო შეფასების სისტემის დანერგვა; ახალი სახელმძღვანელოების შექმნის პროცესის უზრუნველყოფა; ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ დაწესებულებებსა და სკოლებში სახელმწიფო სტანდარტების დანერგვის ხელშეწყობა ბილინგვური განათლების მიდგომის გამოყენებით სახელმწიფო ენის ფლობის დონის ასამაღლებლად და სწავლა-სწავლების ხარისხის გასაუმჯობესებლად; სკოლაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით პრევენციული ღონისძიებების დაგეგმვისა და განხორციელების მექანიზმების შექმნა, მანდატურებისა და უსაფრთხოების დაცვაზე უფლებამოსილი პირების გადამზადების პროგრამების განხორციელება; განათლების სისტემაში დასაქმებულ პირთა, მათ შორის, სკოლამდელ, ზოგად და პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მომუშავე პირების უწყვეტი პროფესიული განვითარების მხარდაჭერა; სწავლა-სწავლების პროცესისა და სკოლების მართვის გასაუმჯობესებლად სკოლების დირექტორების, როგორც საგანმანათლებლო ლიდერების, პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სწავლა-სწავლების პროცესში საჯარო სკოლებში ტექნოლოგიების გამოყენებისა და დისტანციური სწავლების როლის გაძლიერება; მრავალფეროვანი ციფრული რესურსებისა და დამხმარე სასწავლო მასალების შექმნა და დანერგვა, სკოლების შესაბამისი ციფრული ტექნოლოგიებითა და საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებით აღჭურვა; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მოსწავლეების სასკოლო ფორმებით უზრუნველყოფა; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; სკოლებში არაფორმალური განათლების, მათ შორის სასკოლო ინიციატივების წახალისება. 4.1.1 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 32 02 01) საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების/სკოლების დაფინანსების უზრუნველყოფა ზოგადი განათლების დასაფინანსებლად ერთ მოსწავლეზე გათვლილი ფინანსური ნორმატივისა და მისი შესაბამისი სტანდარტული ვაუჩერით ეროვნული სასწავლო 93 გეგმით განსაზღვრული მოსწავლეთა რაოდენობის, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა რაოდენობის, სკოლის ექიმის/ექთნისა და საჯარო სკოლაში ბილინგვური სასკოლო სასწავლო გეგმის დანერგვის კოორდინატორის შრომის ანაზღაურების, მასწავლებელთა საათობრივი დატვირთვის, ადმინისტრაციული, სკოლის მოვლა-შენახვისა და სკოლის განვითარებისთვის საჭირო და სხვა ხარჯების გათვალისწინებით, რაც სკოლებს შესაძლებლობას აძლევს, სრულად შეასრულონ თავიანთი ფუნქცია-მოვალეობები. 4.1.2 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 02) განათლების სისტემაში დასაქმებულ პირთა, მათ შორის, სკოლამდელ, ზოგად და პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მომუშავე პირების (საგანმანათლებლო და ადმინისტრაციული პერსონალისათვის) უწყვეტი პროფესიული განვითარების მხარდაჭერა. ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობის მხარდაჭერა. 4.1.3 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 03) საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოსწავლეთათვის უსაფრთხო გარემოს შექმნა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის მიზნით პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება; საგანმანათლებლო დაწესებულებაში უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის საკითხებზე საგანმანათლებლო დაწესებულებებისთვის შესაბამისი რეკომენდაციების მიცემა; საგანმანათლებლო დაწესებულებაში განაწილებული საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის საქმიანობის მონიტორინგის განხორციელება. 4.1.4 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება (პროგრამული კოდი 32 02 04) მოსწავლეთა ინტელექტუალური განვითარების, ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული საგნების სწავლებისა და ახალგაზრდების შესაძლებლობების თანაბრად კონკურენტულ გარემოში რეალიზების ხელშეწყობისა და მათი საერთაშორისო დონეზე წარმოჩენის მიზნით ეროვნული და საერთაშორისო ოლიმპიადების ორგანიზება; საერთაშორისო ოლიმპიადებზე, მათ შორის ევროპის გოგონათა მათემატიკის საერთაშორისო ოლიმპიადაზე (European Girls Mathematical Olympiad (EGMO)) საქართველოს სასკოლო/ეროვნული გუნდების მონაწილეობის ხელშეწყობა; მოსწავლეების აკადემიური მოსწრების წახალისება. 4.1.5 მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 05) განსაკუთრებული ფიზიკურ-მათემატიკური ნიჭით დაჯილდოებული მოსწავლეების მიერ საკუთარი პოტენციალის მაქსიმალურად რეალიზების ხელშეწყობის მიზნით, მათი ხარისხიანი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებით უზრუნველყოფა; დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარისახოსა და მაღაროსკარის საჯარო 94 სკოლების ბაზაზე დამატებითი მომსახურების სახით პანსიონური მომსახურების მიწოდება, მოსწავლეების უზრუნველყოფა ხარისხიანი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებით. 4.1.6 საგანმანათლებლო რესურსებით აღჭურვის პროგრამა (პროგრამული კოდი 32 02 06) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მოსწავლეების სასკოლო ფორმებით უზრუნველყოფა, მათ შორის: სოციალურად დაუცველი და შესაბამისი სოციალური სტატუსის მქონე მრავალშვილიანი ოჯახების წევრი მოსწავლეების, სახელმწიფო ზრუნვაში მყოფი მოსწავლეების და იმ მოსწავლეების, რომლებიც 2022 წლის 24 თებერვალს უკრაინაში დაწყებული საომარი მოქმედებების შედეგად ვერ ახერხებენ უკრაინის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში ზოგადი განათლების მიღების გაგრძელებას და ჩარიცხულნი არიან საქართველოს საჯარო სკოლებში, სასკოლო ფორმის ტანსაცმლით უსასყიდლოდ უზრუნველყოფა; საჯარო სკოლების ყველა კლასის მოსწავლეების, კერძო სკოლების იმ მოსწავლეების, რომლებიც სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებიდან არიან, ასევე საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით განსაზღვრული სხვა კატეგორიების მოსწავლეების და 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპული მეომრების შვილების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა; საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეებისა და მათი დამრიგებლების, ასევე წარჩინებული მოსწავლეების პორტაბელური კომპიუტერებით უზრუნველყოფა; სასწავლო პროცესში კომპიუტერული და ციფრული ტექნოლოგიების ინტეგრირების, ელექტრონული რესურსებისა და სერვისების, ვირტუალური ლაბორატორიების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით შესაბამისი ტექნოლოგიებით (ნოუთბუკი, პროექტორი, პრინტერი) უზრუნველყოფა; ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; წარჩინებული მოსწავლეების ოქროსა და ვერცხლის მედლებით, ასევე შესაბამისი სერტიფიკატებით დაჯილდოება. 4.1.6.1 საჯარო სკოლის მოსწავლეთა სასკოლო ფორმებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06 02) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მოსწავლეების უზრუნველყოფა სასკოლო ფორმებით, მათ შორის: სოციალურად დაუცველი და შესაბამისი სოციალური სტატუსის მქონე მრავალშვილიანი ოჯახების წევრი მოსწავლეების, სახელმწიფო ზრუნვაში მყოფი მოსწავლეების და იმ მოსწავლეების, რომლებიც 2022 წლის 24 თებერვალს უკრაინაში დაწყებული საომარი მოქმედებების შედეგად ვერ ახერხებენ უკრაინის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში ზოგადი განათლების მიღების გაგრძელებას და ჩარიცხულნი არიან საქართველოს საჯარო სკოლებში, სასკოლო ფორმის ტანსაცმლით უსასყიდლოდ უზრუნველყოფა. 4.1.6.2 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06 03) 95 საჯარო სკოლების ყველა კლასის მოსწავლეების, კერძო სკოლების იმ მოსწავლეების, რომლებიც სიღარიბის ზღვრის ქვემოთ მყოფი ოჯახებიდან არიან, ასევე საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებით განსაზღვრული სხვა კატეგორიების მოსწავლეების და 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპული მეომრების შვილების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა 4.1.6.3 საგანმანთლებლო დაწესებულებების ინვენტარით/ტექნიკით აღჭურვა და წარჩინებულ მოსწავლეთა მედლებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06 04) საგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა სახის ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; წარჩინებული მოსწავლეების ოქროსა და ვერცხლის მედლებით, ასევე შესაბამისი სერტიფიკატებით დაჯილდოება. 4.1.6.4 საჯარო სკოლების კომპიუტერული ტექნიკით, საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებითა და ინფორმაციულ ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 06 05) სასწავლო პროცესში კომპიუტერული და ციფრული ტექნოლოგიების ინტეგრირების, ელექტრონული რესურსებისა და სერვისების, ვირტუალური ლაბორატორიების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით შესაბამისი ტექნოლოგიებით (ნოუთბუკი, პროექტორი, პრინტერი) უზრუნველყოფა. 4.1.6.5 პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" (პროგრამული კოდი 32 02 06 06) საჯარო სკოლების პირველკლასელი მოსწავლეებისა და მათი დამრიგებლების, ასევე წარჩინებული მოსწავლეების პორტაბელური კომპიუტერებით უზრუნველყოფა 4.1.7 ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება (პროგრამული კოდი 32 02 07) გალის რაიონისა და 2008 წლის აგვისტოს მოვლენებამდე ახალგორის რაიონის ფუნქციონირებადი სკოლების პედაგოგებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარებით უზრუნველყოფა. 4.1.8 კანონთან კონფლიქტში მყოფ არასრულწლოვანთა, ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 32 02 08) არასრულწლოვნებზე ზრუნვისა და მხარდაჭერის სახლში განთავსებული კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანთა, ასევე პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული და მსჯავრდებული მოსწავლეების ზოგადი განათლების უფლების უზრუნველყოფა; პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი ბრალდებული და მსჯავრდებული მოსწავლეებისთვის ზოგადი განათლების მომსახურების მიწოდება და მათი საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობა. 4.1.9 ეროვნული სასწავლო გეგმისა და საგანმანათლებლო რესურსების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 09) სასკოლო სახელმძღვანელოების და დამხმარე საგანმანათლებლო რესურსების შექმნა/განვითარება; 96 არჩევითი საგნების სკოლის დონეზე დანერგვის მხარდაჭერა ეროვნული სასწავლო გეგმაზე დაფუძნებით; ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვა სწავლა-სწავლების მართვის სისტემის ინტეგრირების გზით; ეროვნული სასწავლო გეგმისა და სახელმწიფო სტანდარტების ბილინგვურად ეროვნული უმცირესობების სკოლამდელ და დაწესებულებებში; დანერგვა სასკოლო სასწავლო-საგანმანათლებლო და შემეცნებითი ვიდეორგოლების მომზადება; STEAM განათლების ხელშეწყობა. 4.1.10 ზოგადი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 10) საქართველოში თავშესაფრის მაძიებლებისა და საერთაშორისო დაცვის მქონე, ასევე დაბრუნებული მიგრანტი ბავშვების ინტეგრაციის ხელშეწყობისთვის ქართული ენის სწავლება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიგრაციის დეპარტამენტის დროებითი განთავსების ცენტრში მოთავსებული არასრულწლოვანებისთვის ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; აფხაზეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსწავლეებისთვის უმაღლესი განათლების საფეხურზე ტრანზიციის ხელშეწყობა; მოსწავლეებში პატრიოტული სულისკვეთების, სახელმწიფოებრივი აზროვნებისა და მოქალაქეობრივი თვითშეგნების ამაღლება; უკრაინიდან საომარი მოქმედებების შედეგად საქართველოში ჩამოსული არასრულწლოვნებისთვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა და მათი საზოგადოებაში ინტეგრაციის ხელშეწყობა; არაფორმალური განათლების დაინტერესებული საბაზო ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; ფორმატში, საფეხურის ღირებულებითი განათლებით მოსწავლეთათვის კლუბების მოსწავლეებში ქართული ტრადიციული მუსიკის მიმართ ინტერესის გაღრმავება და ქართული ხალხური სიმღერისა და გალობის გუნდების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; სკოლებში არაფორმალური განათლების ხელშეწყობა. 4.1.11 მასწავლებლის ეროვნული პრემია (პროგრამული კოდი 32 02 11) განათლების სისტემის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ღვაწლმოსილი მასწავლებლების დაჯილდოება. 4.1.12 ერთიან საგანმანათლებლო ქსელში ჩართული დაწესებულებების ელექტრონული ან/და საკომუნიკაციო სერვისებით უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 32 02 12) საჯარო სკოლების Wi-Fi-თა და ინტერნეტკავშირის უზრუნველყოფა და საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამართულად ფუნქციონირების 97 ხელშეწყობა; სასწავლო პროცესში ელექტრონული უზრუნველყოფის მხარდაჭერა; რესურსებისა და სერვისების საჯარო სკოლებში ინფორმაციულ საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამართული ფუნქციონირება და ინტერნეტკავშირის გაუმჯობესება. 4.1.13 სკოლამდელი განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 02 13) ხარისხიანი და ხელმისაწვდომი სკოლამდელი განათლების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; სკოლამდელი განათლების საინფორმაციო და მეთოდოლოგიური მხარდაჭერა; მუნიციპალური შესაძლებლობების გაძლიერება ხარისხიანი და ინკლუზიური ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების უზრუნველსაყოფად; ადრეული და სკოლამდელი განათლების სისტემაში დასაქმებული საგანმანათლებლო პერსონალის პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა. 4.2 უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 32 04) საგამოცდო პროცესის გამოყენებით; სრულად წარმართვა თანამედროვე ტექნოლოგიების უმაღლესი განათლების სისტემის რეფორმის ეროვნული კონცეფციის შესაბამისად, უმაღლესი განათლების დაფინანსების ეფექტური სისტემის შექმნა, რომელიც ცვლის სახელმწიფო სასწავლო გრანტზე დაფუძნებულ მოდელს და ამყარებს სრულად სახელმწიფო დაფინანსებაზე, შედეგებზე ორიენტირებულ და ინოვაციებზე დაფუძნებულ მიდგომას; უმაღლესი განათლების სისტემის ფუნდამენტური რეფორმის ფარგლებში უმაღლესი განათლების ხარისხის ზრდა; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისა ერთიანი კონცეფციის შემუშავება; და სადოქტორო პროგრამების შეფასების უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვების ხელშეწყობა; მასწავლებლის მომზადების და სპეციალური მასწავლებლის მომზადების ერთწლიან საგანმანათლებლო პროგრამებზე ჩარიცხულ პირთა დაფინანსების უზრუნველყოფა, საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებ პირთათვის უმაღლესი განათლების მიღების ხელშეწყობა, სკოლისშემდგომი განათლებისთვის მომზადების პროგრამის განხორციელება; რეგიონული უნივერსიტეტების პროექტების მხარდაჭერა. 4.2.1 გამოცდების ორგანიზება (პროგრამული კოდი 32 04 01) ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების კურსდამთავრებულთათვის ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩატარების ხელშეწყობა, პროფესიული ტესტირების, საერთო სამაგისტრო გამოცდებისა და მასწავლებლის გამოცდების 98 ჩატარება; სტუდენტთა საგრანტო კონკურსის ჩატარება, რომელიც გულისხმობს გრანტის ნაწილობრივი ოდენობის მფლობელი სტუდენტის მიერ, საგრანტო კონკურსის შედეგად მეტი ოდენობის გრანტის მოპოვების ხელშეწყობას; სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩატარება. 4.2.2 სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 02) პიროვნების ინტერესებისა და შესაძლებლობების შესაბამისი უმაღლესი განათლების მიღების, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების მოთხოვნილებათა დაკმაყოფილება; სასწავლო პროცესში სტუდენტთა აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა და წახალისება; მასწავლებლობის მსურველთა პროფესიული საქმიანობისთვის მომზადება; საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ინფორმირება, საგანმანათლებლო სისტემასთან განათლებაზე ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა; მცხოვრები დაკავშირება მოსახლეობის და უმაღლეს უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა სწავლების ხელშეწყობით საერთაშორისო კავშირების განმტკიცება, განათლების სფეროში თანამშრომლობის ხელშეწყობა; საქართველოში საერთაშორისო ხელშეწყობა; მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების თანამშრომლობის და ინტერნაციონალიზაციის პროცესის საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად აღიარებულ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებასთან თანამშრომლობით, ერთობლივი აკადემიური ხარისხის (მათ შორის, ე.წ. „ორმაგი ხარისხის“) მინიჭების და/ან საერთაშორისო აკრედიტაციის ხელშეწყობის მიზნით საგანმანათლებლო პროგრამების შექმნა/განვითარება; საქართველოში მოქმედი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ხელშეწყობა საერთაშორისო აკრედიტაციის მოპოვების მიზნით; უმაღლესი განათლების სისტემის ფუნდამენტური უმაღლესი განათლების ხარისხის ზრდა; რეფორმის ფარგლებში გეოგრაფიული დეკონცენტრაცია, საგანმანათლებლო პროგრამების ბაზართან დაკავშირება, კვლევისა და სწავლების ინტეგრაცია; შრომის უმაღლესი განათლების დაფინანსების სისტემის ფუნდამენტური რეფორმის განხორციელება, რომელიც ცვლის გრანტებზე დაფუძნებულ მოდელს და ამყარებს სრულად სახელმწიფო დაფინანსებაზე, შედეგებზე ორიენტირებულ და ინოვაციებზე დაფუძნებულ მიდგომას. 99 4.2.3 საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 03) სახელმწიფო პრიორიტეტების გათვალისწინებით, კვალიფიციური კადრების მომზადებისა და შრომის ბაზარზე ინტეგრაციის მიზნით, საქართველოს მოქალაქეობის მქონე ან პირადობის ნეიტრალური მოწმობის ან/და ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მფლობელი პირებისთვის საზღვარგარეთ სწავლისა დაფინანსება, როგორც აკადემიურ პროგრამებზე, ასევე კვალიფიკაციის ასამაღლებელ კურსებზე. 4.2.4 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 04 04) უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა და უმაღლესი განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; რეგიონული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების აკადემიური/ადმინისტრაციული პერსონალის განვითარების მხარდაჭერა; საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა. 4.3 საგანმანათლებლო პროგრამების პროფესიული განათლება (პროგრამული კოდი 32 03) ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების მხარდასაჭერად საქართველოს მოქალაქეების ადგილობრივ და საერთაშორისო შრომის ბაზრებზე კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფა პროფესიული და საკვანძო უნარების/კომპეტენციების განვითარებით; პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებათა ავტორიზაციის ახალი სტანდარტების შესაბამისად დაწესებულებების ხარისხის განვითარების ხელშეწყობა, ასევე ახალი კვალიფიკაციების დანერგვის უზრუნველყოფა; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების მიმწოდებელი დაწესებულებების ქსელის გაფართოება, მათ შორის საჯარო-კერძო პარტნიორობის ფარგლებში; პროფესიული განათლების ინკლუზიურობის უზრუნველსაყოფად სერვისების განვითარება/გაფართოება, როგორც მოზარდებისა და ახალგაზრდების, ისე ზრდასრულების საგანმანათლებლო საჭიროებების შესაბამისად, მათ შორის არაფორმალური განათლების აღიარების მასშტაბების გაფართოება, სკოლებსა და უნივერსიტეტებში პროფესიული განათლების მიწოდების გაძლიერება; პროფესიული საგანმანათლებლო, მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ინტეგრირებული პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების მასშტაბების გაზრდა, მათ შორის, საჯარო სკოლებში დანერგვით; პროფესიული განათლების სისტემაში პროფორიენტაციისა და კარიერის მართვის სერვისების ახალი სტრატეგიის შესაბამისად უზრუნველყოფა; პროფესიული განათლების მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტის და მომზადების, პროფესიაში შესვლისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების ახალი მოდელის ამოქმედების დაწყება; პროფესიული განათლების სისტემის ინტერნაციონალიზაციის მიზნით, 100 საერთაშორისო სერტიფიცირების/პროფესიული განათლების მასწავლებელთა და პროფესიულ სტუდენტთა საერთაშორისო ვიზიტების შესაძლებლობების შექმნა/გაფართოება; ექსელენს ცენტრისა და ჰაბების (აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოში) განვითარებისა და ფუნქციონირების მხარდაჭერა. 4.3.1 პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 03 01) პროფესიულ სტუდენტთა სწავლების სახელმწიფო დაფინანსების უზრუნველყოფა; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს სისტემაში შემავალი პროფესიული კოლეჯების ფუნქციონირებისთვის საჭირო ხარჯებით დაფინანსება; პროფესიული განათლების უზრუნველყოფა სკოლის ბაზაზე. 4.3.2 პროფესიული უნარების განვითარება (პროგრამული კოდი 32 03 02) პროფესიული მომზადებისა და გადამზადების პროგრამების განხორციელების მხარდაჭერა; პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სამეწარმეო ეკოსისტემების განვითარების ხელშეწყობა; სკოლის მოსწავლეებში საორიენტაციო კურსების განხორციელების მხარდაჭერა; პროფესიული განათლების მასწავლებელებისა და ადმინისტრაციული პერსონალის პროფესიული განვითარება და შესაძლებლობების გაძლიერება, მათ შორის საერთაშორისო პრაქტიკის გაზიარებით; ტექნოლოგიებით გამდიდრებული სწავლების გზით პროფესიულ განათლებაში ინოვაციური პედაგოგიკის გაძლიერება; ინტეგრირებული პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების დანერგვის ხელშეწყობა. 4.4 ინკლუზიური განათლება (პროგრამული კოდი 32 06) ინკლუზიური განათლების კომპონენტების აქტიური დანერგვა და განვითარება სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე (სსსმ)/შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდისა და მათზე მორგებული სასწავლო პროცესის წარმართვისთვის; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე პირთა განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე ზრუნვა, მათთვის შესაბამისი გარემოს უზრუნველყოფა და სათანადო სერვისების შეთავაზება განათლების ყველა საფეხურზე; განათლების მიღმა დარჩენილი და სწავლის მიტოვების რისკის ქვეშ მყოფი მოზარდების ფორმალურ განათლებაში ჩართვის, მათი სოციალიზაციის, განათლების, განვითარების, სრულფასოვანი მოქალაქეობის, საზოგადოებაში სრულფასოვანი ინტეგრაციის, კარიერის დაგეგმვისა და პროფესიული ორიენტაციის სირთულეების დაძლევის მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება; 101 სენსორული ან/და მძიმე/ღრმა ინტელექტუალური ან/და მრავლობითი დარღვევის მქონე ან მრავლობითი სენსორული დარღვევის მქონე (ყრუ და უსინათლო) ან ქცევითი და ემოციური აშლილობის მქონე მოსწავლეებისთვის განკუთვნილი რესურსსკოლების მოსწავლეების სრული სახელმწიფო სადღეღამისო ან დღის მომსახურებით უზრუნველყოფა, აკადემიური, ფუნქციური და სოციალური უნარების განვითარება მათი ასაკისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით; სკოლამდელ და ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში სპეციალურ მასწავლებელთა და ინკლუზიურ განათლებაში ჩართულ სხვა სპეციალისტთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეების სწავლების ხელშეწყობა, სპეციალური მასწავლებლებისა და საჯარო სკოლაში ინკლუზიური განათლების მხარდამჭერი სპეციალისტების მხარდაჭერა; ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე მოსწავლეების ფსიქოსოციალური მომსახურებით უზრუნველყოფა. ინკლუზიური განათლების სერვისების ხარისხისა და ეფექტიანობის გაუმჯობესება; სისტემური მონიტორინგის მექანიზმების დანერგვა. 4.5 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 32 01) განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება, განხორციელება, მონიტორინგი და შეფასება; განათლების საყოველთაო ხელმისაწვდომობა და ხარისხის ზრდა; განათლების სისტემის კომპლექსური რეფორმის ეტაპობრივი განხორციელება, რომელიც გულისხმობს სისტემურ ცვლილებებს განათლების ყველა მიმართულებისა და საფეხურისთვის; სამინისტროს სისტემაში პოლიტიკის დაგეგმვისა და სტრატეგიული განვითარების მიმართულებით ერთიანი მიდგომების დამკვიდრება; საგანმანათლებლო სისტემის შექმნა, რომელიც მდგრადი განვითარების მიზნების შესაბამისად მოსწავლეების, სტუდენტების, ახალგაზრდებისა და ზრდასრულების სათანადო თეორიული ცოდნით აღჭურვასა და პრაქტიკული უნარების გამომუშავებასთან ერთად, უზრუნველყოფს მათი სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლებას, კონკურენტუნარიანობის გაზრდას, განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის კავშირის გაძლიერებას; საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს კომპეტენციის სფეროში/დარგში/მიმართულებაში ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტების გათვალისწინება; საჯარო სკოლების ავტორიზაციის უზრუნველსაყოფად, ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინსტიტუციური თვითშეფასების ხელშეწყობა; 102 ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სახელმწიფო სტანდარტების განვითარება, დანერგვის ხელშეწყობა და ავტორიზაციის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ურთიერთობების მხარდაჭერა, მიმდინარე საგანმანათლებლო და სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვა და შესაბამისი პროექტების განხორციელება, ქართველოლოგიისა და ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობების განვითარება; განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა, განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემებისა და მონაცემთა ბაზების ჩამოყალიბება; ახალგაზრდების მიერ შესაბამისი, მაღალი ხარისხის განათლების მიღების, მათი დასაქმებისა და პროფესიული ზრდის ხელშეწყობა; საქართველოს განათლების სისტემაში საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ადრეული და სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით სხვადასხვა კვლევის ჩატარება, საერთაშორისო კვლევების (შეფასებების) განხორციელების უზრუნველყოფა; ეროვნული უმცირესობების წარმომადგენელთა და სხვა დაინტერესებულ პირთა სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის ამაღლების, ადგილობრივ დონეზე სახელმწიფო ადმინისტრირების მიმართულებით საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ და სხვა დაინტერესებულ პირთა პროფესიული ცოდნისა და უნარების გაუმჯობესების ხელშეწყობა; საქართველოსა და რეკონსტრუქციისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკს შორის სასესხო შეთანხმების „საქართველოს ადამიანური კაპიტალის პროგრამის“ განათლების კომპონენტის განხორციელების ხელშეწყობა. 4.6 მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05) საინჟინრო, ზუსტი, საბუნებისმეტყველო და ტექნოლოგიური (STEM), აგრეთვე ჰუმანიტარული და ქართველოლოგიური სამეცნიერო საგრანტო კონკურსების, ფუნდამენტური და გამოყენებითი კვლევების მასშტაბის გაფართოება; საზღვარგარეთ მოღვაწე ქართველი და უცხოელი აკადემიური და სამეცნიერო პერსონალის ქართულ სამეცნიერო სივრცესთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა; გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების კომერციალიზაციის პროცესის ხელშეწყობა; უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიერო-კვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევით და სწავლების პროცესში; 103 საერთაშორისო ჩარჩოპროგრამებსა და სამეცნიერო პროექტებში სამეცნიერო ინსტიტუციებისა და კვლევითი ჯგუფების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა; ორმხრივი და მრავალმხრივი სამეცნიერო-კვლევითი პროექტების განხორციელება; სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის მდგრადობისა და განვითარების ხელშეწყობა. 4.6.1 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 01) წახალისდება ახალგაზრდა მეცნიერთა ჩართულობა გამორჩეულ კვლევებში, ასევე მეცნიერებისა და ბიზნესის თანამშრომლობა; რეგიონალური სახელმწიფო უნივერსიტეტების სამეცნიერო პოტენციალის განვითარება და კვლევითი საქმიანობის სტიმულირება პედაგოგიკის, აგრარული მეცნიერებებისა და ტურიზმის მიმართულებებით; სამეცნიერო კარიერის სხვადასხვა საფეხურზე მყოფი ახალგაზრდა მკვლევართა (მაგისტრანტები, დოქტორანტები, ახალგაზრდა მეცნიერები) კარიერული განვითარება; საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის გაფართოება და ერთობლივი საერთაშორისო კვლევების განხორციელება; ქართული მეცნიერებისა და საქართველოში შექმნილი ახალი ტექნოლოგიების პოპულარიზაცია, ასევე გამორჩეულ ქართველ მეცნიერთა და ახალგაზრდა მკვლევრთა პოპულარიზაცია პროექტების, სტიპენდიების, ჯილდოებისა და პრემიების გზით; ვატიკანში არსებული ქართული კულტურული მემკვიდრეობის კვლევისა და პოპულარიზაციის ხელშეწყობა. ასევე, საზღვარგარეთ არსებული ქართველოლოგიური ცენტრების ინსტიტუციური გაძლიერება და მათი მდგრადი ფუნქციონირება; დაფინანსებული კვლევების ფარგლებში ახალი ცოდნისა (პუბლიკაციების სახით) და ტექნოლოგიების (საპატენტო განაცხადების სახით) შექმნა და საერთაშორისო სამეცნიერო ღონისძებებზე კვლევის შედეგების დისემინაცია (საკონფერენციო მასალების სახით); ქართველ მეცნიერთათვის საერთაშორისო სამეცნიერო ბაზებზე წვდომა და საერთაშორისო სამეცნიერო მეგაპროექტებში საქართველოს კონტრიბუცია. 4.6.2 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები (პროგრამული კოდი 32 05 02) ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო კვლევების განხორციელება; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა; სამეცნიერო კვლევებში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და ადგილობრივი სამეცნიერო ფორუმების, კონგრესების, კონფერენციებისა და სემინარები გამართვა, სამეცნიერო და პოპულარული 104 გამოცემების ხელშეწყობა; ადამიანის, ცხოველებისა და მცენარეების სხვადასხვა ბაქტერიული ინფექციის, მათ შორის, ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტული ბაქტერიული შტამებით გამოწვეული ინფექციების ეთიოლოგიური სტრუქტურის შესწავლა; ბაქტერიოფაგიაში, მიკრობიოლოგიასა და ვირუსოლოგიაში ფუნდამენტური გამოკვლევების ჩატარება; ბაქტერიული შტამების - გამომწვევების კვლევა და ამ შტამების საწინააღმდეგოდ სპეციფიკური ფაგების გამოყოფა, მათი დეტალური შესწავლა და ფაგური პრეპარატების შექმნა; ასტრონომიის, ასტროფიზიკისა და კოსმოსურ მეცნიერებათა სფეროში სამეცნიეროკვლევითი, საგანმანათლებლო, საკონსულტაციო და მეცნიერების პოპულარიზაციის ხელშემწყობი საქმიანობის განხორციელება; ფიზიოლოგიის, ბიოქიმიის, მოლეკულური ბიოლოგიის, ბიოფიზიკის, ნევროლოგიის, ნეირომეცნიერებების, რადიობიოლოგიის, რადიაციული ეკოლოგიის და მათ მომიჯნავე დარგებში ფუნდამენტური და გამოყენებითი ხასიათის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევების ხელშეწყობა. 4.6.3 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 03) აგროსასურსათო ხელშეწყობა; სექტორში გამოყენებითი და ფუნდამენტური კვლევების აგრონომიის, აგროინჟინერიის, სასურსათო ტექნოლოგიების, სურსათის უვნებლობის, მეცხოველეობის, ვეტერინარიის, ეკონომიკისა და სატყეო საქმის სფეროებში სამეცნიერო შეხვედრების გამართვა; სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის შედეგად რეკომენდაციების შემუშავება, კვლევითი საქმიანობისა და სწავლების ერთობლივი ფუნქციონირების მხარდაჭერა, საერთაშორისო და სამეცნიერო-ტექნიკური თანამშრომლობის გაღრმავება. 4.6.4 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 05 04) დამოუკიდებელი სამეცნიერო-კვლევითი ერთეულების/სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა; სამეცნიერო და სამეცნიერო-ტექნიკური ხელშეწყობა/წახალისება; კადრების განვითარების სამეცნიერო პერსონალის საქმიანობისათვის, მათ შორის, სამეცნიერო საქმიანობისთვის, საჭირო ტექნიკური ხასიათის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა და შესაფერისი პირობების შექმნა; მეცნიერებისა და უმაღლესი განათლების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; საქართველოში მეცნიერებისა და სწავლების განვითარება, ინტერდისციპლინური 105 სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა, ინტერდისციპლინური სამეცნიეროკვლევითი მიდგომებისა და მეთოდების დანერგვა და მათი ადაპტირება კვლევისა და სწავლების პროცესში. 4.6.5 მეცნიერების პოპულარიზაცია და ქართველოლოგია (პროგრამული კოდი 32 05 05) საქართველოში მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ქვეყნის სამეცნიერო და ინოვაციური პოტენციალის წარმოჩენა, ქართველ და უცხოელ მკვლევართა მიღწევების ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობა; ქართულის, როგორც უცხოური ენის, სწავლებისთვის პროგრამა „ირბახის“ განხორციელება და მის ფარგლებში უცხოელებისთვის ქართული ენის სასწავლომეთოდური, კულტუროლოგიური და დამხმარე მასალების შექმნა, რომლებიც ხელს შეუწყობს საზღვარგარეთ ქართული ენის სწავლებას, ქართული ენითა და კულტურით დაინტერესებასა და მათ პოპულარიზაციას. 4.7 საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 07) საჯარო სკოლების მხარდაჭერა ავტორიზაციის პროცესში ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და სხვადასხვა მომსახურებების შესყიდვის მიზნით; პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა/რეაბილიტაცია და აღჭურვა ავეჯით და სხვა საჭირო ინვენტარით; უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებისა და სამეცნიერო კვლევითი დაწესებულებების დაფინანსება ინფრასტრუქტურისა და სასწავლო გარემოს გასაუმჯობესებლად. 4.7.1 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 07 01) საჯარო სკოლების მხარდაჭერა ავტორიზაციის პროცესში ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და სხვადასხვა მომსახურებების შესყიდვის მიზნით; 4.7.2 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 02) პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების სხვადასხვა ინვენტარითა და აღჭურვილობით უზრუნველყოფა; პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების შენობების რეაბილიტაცია; პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა. 4.7.3 უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 32 07 03) უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების დაფინანსება ამ დაწესებულებების სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარებისა და მათი სხვადასხვა ინვენტარით აღჭურვის უზრუნველყოფის მიზნით. 4.8 პროფესიული განათლება I (KfW) (პროგრამული კოდი 32 10) პროფესიული განათლების ხარისხის გაუმჯობესებისა და პროფესიული განათლების პროვაიდერების რაოდენობის გაზრდის ხელშეწყობა; 106 „ექსელენსცენტრის“ მშენებლობა (ცენტრის ფუნქცია იქნება საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პროგრამების განხორციელება ლოჯისტიკისა და მშენებლობის მიმართულებით); საქართველოს პროფესიული განათლების სისტემის ფარგლებში „hub“ სერვისის შეთავაზება; მშენებლობისა და ლოჯისტიკის მიმართულების პროგრამების განმახორციელებელი პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების გასაძლიერებლად დამატებითი ინვესტიციების გამოყოფა (რომლის პარტნიორიც იქნება „ექსელენსცენტრი“ ზოგიერთი პროგრამის განხორციელებისას). 4.9 თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 32 11) პროფესიული განათლების ქსელის გაფართოება, რომელიც კვალიფიკაციის ამაღლებასა და უნარების განვითარებას; პროფესიული განათლების გაუმჯობესება; ხელს შეუწყობს ხარისხის, მნიშვნელობის და ხელმისაწვდომობის პროფესიული განათლების დაგეგმვასა და დაფინანსებაში კერძო სექტორის როლის გაზრდის ხელშეწყობა; ინკლუზიური და ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის უნარების განვითარება და პროფესიული განათლების იმიჯის გაუმჯობესების ხელშეწყობა. 4.10 სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება (პროგრამული კოდი 33 05) უმაღლესი სახელოვნებო საგანმანათლებლო სასწავლებლების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობა და მათი ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი ფინანსური რესურსით უზრუნველყოფა. 4.11 სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება (პროგრამული კოდი 30 04) პროფესიული და სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელება, საშუალო რგოლის კვალიფიციური და პროფესიონალი საპოლიციო კადრების მომზადება და გადამზადება; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და პოლიციის აკადემიის პოლიციის სკოლის მიერ (საბაკალავრო პროგრამა) სამინისტროს სისტემისთვის პროფესიონალი კადრების მომზადება; 4.12 სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 33 04) სკოლისგარეშე და პროფესიული სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (კონცერტები, გამოფენები, სპექტაკლები, კონკურსფესტივალები, მასტერკლასები); სკოლისგარეშე და პროფესიული სახელოვნებო საგანმანათლებლო სასწავლებლების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობა და მათი ფუნქციონირებისთვის 107 აუცილებელი ფინანსური რესურსით უზრუნველყოფა; მოსწავლე-ახალგაზრდების მიერ უმაღლესი სახელოვნებო განათლების მისაღებად საჭირო კომპეტენციების განვითარების, მათი შემდგომი დასაქმებისთვის საჭირო უნარებისა და კომპეტენციების განვითარების, შემოქმედებითი აქტივობისა და პროფესიული შესაძლებლობების გაზრდის ხელშეწყობა; ხარისხიანი სასწავლო პროცესის უზრუნველსაყოფად საგანმანათლებლო დაწესებულებების სწავლებისთვის აუცილებელი მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით აღჭურვა; პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამების პოპულარიზაცია და მხარდაჭერა; საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი განათლების უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა. 4.13 სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 34 05) სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა თითოეული მათგანის მისიის შესაბამისი, შედეგებზე ორიენტირებული პროგრამების მხარდაჭერით (მასტერკლასები, სპორტული ღონისძიებები); საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მზადყოფნის უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სწავლების პროცესში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა; ახალგაზრდების დასაქმებისთვის საჭირო უნარებისა და კომპეტენციების განვითარება, პროფესიული შესაძლებლობების გაზრდა; ხარისხზე ორიენტირებული, ახალგაზრდის სპორტული უნარების შესაბამისი, მოქნილი დაფინანსების მოდელების შემუშავებით მაღალკვალიფიციური, შრომის ბაზარზე კონკურენტუნარიანი სპორტის დარგების სპეციალისტების აღზრდა. 4.14 უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 20 03) სახელმწიფო უსაფრთხოების სფეროში არსებული ცოდნის თავმოყრა, ანალიზი და განახლება, სასწავლო პროცესში ინოვაციური მეთოდების გამოყენება; საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; თანამედროვე დასავლური გამოცდილებისა და მიღწევების შესწავლა და სათანადო სტანდარტების დანერგვა, არსებულ გამოწვევებზე შესაბამისი რეაგირება და მათი წარმატებით დაძლევა პროფესიულ საგანმანათლებლო სფეროში, აგრეთვე სამეცნიერო მუშაობის სათანადო ორგანიზება და წარმართვა; უსაფრთხოების სფეროში სპეციალური პროფესიული და სამოქალაქო განათლების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა; უსაფრთხოების სფეროში საგანმანათლებლო და კვლევითი საქმიანობების 108 განვითარების ხელშეწყობა; საჭიროებიდან გამომდინარე, დაწესებულებებთან ერთად განხორციელება. 4.15 საქართველოს და უცხო ქვეყნების სასწავლო შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამების სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია (პროგრამული კოდი 48 00) საქართველოს სამეცნიერო-კვლევით ცენტრებში მეცნიერების შემდგომი განვითარების ხელშეწყობა; საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო და დაწესებულებების სამეცნიერო საქმიანობის წლიური შეფასების დოკუმენტის შექმნა; სამეცნიერო-კვლევითი შედეგების საექსპერტო ქართველ მეცნიერთა კვლევითი სიახლეების საერთაშორისო არენაზე გატანის ხელშეწყობა; ქართველოლოგიურ კვლევათა ხელშეწყობა; ახალგაზრდა მეცნიერთა ხელშეწყობა; პერიოდული სამეცნიერო ჟურნალების გამოცემა; სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის გამოცემის ხელშეწყობა; მრავალტომეული ენციკლოპედიების და სხვა საცნობარო ლიტერატურის გამოცემა; ქართული ენის ელექტრონული ბაზის შექმნა და სხვადასხვა ლექსიკონის ტომების გამოსაცემად მომზადება; სამეცნიერო კონფერენციებისა და სიმპოზიუმების გამართვა. 4.16 უმაღლესი განათლება დიპლომატიის სფეროში (პროგრამული კოდი 28 02) საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სსიპ - დიპლომატიის აკადემიაში მიმდინარე სასწავლო პროცესის მაქსიმალური შესაბამისობის უზრუნველყოფა რეალურ დიპლომატიურ პრაქტიკასთან და გამოწვევებთან; აკადემიაში მოწვეული მოქმედი და გამოცდილი დიპლომატების მიერ პროფესიონალი დიპლომატების აღზრდის, მათთვის პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავებისა და პრაგმატულ საჭიროებაზე მორგებული სასწავლო პროგრამების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, სხვა სახელმწიფო უწყებებისა და ქვეყნის დიპლომატიური სამსახურისთვის დიპლომატიური საქმიანობის სპეციფიკის მცოდნე სათანადო პროფესიონალი კადრების უწყვეტი მიწოდება; პრაქტიკული დიპლომატიის საკითხებთან მეტი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. 4.17 საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება (პროგრამული კოდი 26 04) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის, სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, სახელმწიფო 109 საქვეუწყებო დაწესებულების – სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და სხვა ორგანიზაციების თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება ტრენინგების სრული ციკლის (ტრენინგების საჭიროებათა ანალიზი, ტრენინგების დაგეგმვა, განხორციელება და შეფასება) მართვითა და საკონკურსო და საკვალიფიკაციო ტესტირებების ორგანიზებით; საქართველოში მიმდინარე სამართლებრივი რეფორმისა და ქართული სამართლის საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებსა და ევროპულ სამართალთან ჰარმონიზაციის სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა სასწავლო პროგრამების განხორციელებით; კერძო სექტორისა და საბიუჯეტო დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციების წარმომადგენლების კვალიფიკაციის ასამაღლებლად ტესტური დავალებების, ტრენინგმოდულების, სასწავლო კურსებისა და პროგრამების შექმნა და მუდმივი განახლება, მათ შორის, უცხოური სერტიფიცირებული პროგრამების შეძენით; როგორც სპეციფიკით, ისე შინაარსით ტრენინგების საჯარო მოხელეების, სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და კერძო პირების საჭიროებებზე მორგება, რაც ხელს შეუწყობს მართლშეგნების ამაღლებასა და პიროვნული სამუშაო კომპეტენციების განვითარებას არა მარტო საჯარო სტრუქტურებში, არამედ საზოგადოების ფართო წრეებში; საჯარო ორგანიზაციების თანამშრომლებისთვის საჯარო მოხელის პროფესიული განვითარების აკრედიტებული პროგრამების განხორციელება; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სისტემაში მოქმედი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების − სპეციალური პენიტენციური სამსახურის და პენიტენციური დაწესებულებების მოსამსახურეებისთვის კვალიფიკაციის ამაღლებისა და პერიოდული გადამზადების კურსების ჩატარება; მსჯავრდებულთა რესოციალიზაციის/რეაბილიტაციის ხელშეწყობა მათი პროფესიული განათლებით უზრუნველყოფით, აგრეთვე მათი პროფესიული მომზადების/გადამზადების და დასაქმებისთვის მომზადების გზით შესაბამისი სივრცეების შექმნა პენიტენციურ დაწესებულებებში; სასწავლო კურსებისა და დასაქმების პროგრამების განხორციელება; პენიტენციურ დაწესებულებებში არსებულ ბიბლიოთეკებში წიგნადი ფონდის შექმნა და განახლება, საბიბლიოთეკო აღრიცხვის ერთიანი სისტემის დანერგვა. 4.18 მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება (პროგრამული კოდი 09 02) იუსტიციის მსმენელების (მოსამართლეობის კანდიდატების) პროფესიული სასწავლო კურსის რეგულარული განხორციელება; მოქმედი მოსამართლეების, მოსამართლეთა თანაშემწეების, სასამართლოს მენეჯერებისა და სასამართლო სისტემის სხვა მოხელეების პროფესიული გადამზადება რეგულარული სასწავლო აქტივობის – ტრენინგების საშუალებით. 4.19 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) (პროგრამული კოდი 32 09) ადრეული განათლების ხარისხისა და ხელმისაწვდომობის, ასევე ზოგადი განათლების სისტემაში სწავლების და სწავლის ხარისხის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; 110 უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში მოდერნიზებული აკადემიური პროგრამების ინტერნაციონალიზაციის მხარდაჭერა; განათლების მონაცემთა სისტემის განვითარება, კომუნიკაციისა და კოორდინაციის გაძლიერება; საგრანტო დაფინანსების გზით დანერგვის ხელშეწყობა და დაინტერესებულ მხარეებთან პროგრამის ეფექტიანი მართვის, მონიტორინგისა და შეფასებების მხარდაჭერა. 4.20 საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება (პროგრამული კოდი 23 05) საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემის თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლება; საბიუჯეტო ორგანიზაციების (ცენტრალურ, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივ დონეებზე) და კერძო სექტორის თანამშრომელთა, აგრეთვე ფიზიკური პირების მომზადება-გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ინიცირებული რეფორმების ხელშეწყობა, მათ დანერგვასთან დაკავშირებული ტრენინგების ორგანიზებით; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ორგანიზაციებისთვის პროფესიული ორგანიზება/ადმინისტრირება; სისტემისა და სხვა დაინტერესებული და საკვალიფიკაციო ტესტირებების საერთაშორისო და უცხოურ ორგანიზაციებსა და სასწავლო დაწესებულებებთან ერთად პროექტების შემუშავება და განხორციელება, მათ შორის, ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ხელშეწყობის მიზნით; დონორებთან თანამშრომლობის ფარგლებში სტუდენტებისა და სხვადასხვა მოწყვლადი ჯგუფის (მათ შორის ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენლები, საზღვრისპირა მუნიციპალიტეტებში მცხოვრები ქალები, ძალადობის მსხვერპლი ქალები, შშმ პირები, კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალები) ცოდნისა და უნარების განვითარების ხელშეწყობის მიზნით ღია ლექციების, უსასყიდლო სასწავლო კურსებისა და ტრენინგკურსების ორგანიზება. 4.21 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 15) საერთაშორისო და საქართველოს საგანმანათლებლო და საზღვაო კანონმდებლობების შესაბამისად, საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვალიფიციური კადრების მომზადება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სასწავლო უნივერსიტეტის − ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიის კვლევით ცენტრად ჩამოყალიბება და საზღვაო და მომიჯნავე დარგებში კვლევითი პროექტების განხორციელების ხელშეწყობა; სასწავლო პროცესის თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამებით უზრუნველყოფა და სტუდენტთა საზღვაოსნო პრაქტიკით უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; სასწავლო მასალებისა და მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის განახლება; 111 კურსდამთავრებულების კარიერული წარმატების უზრუნველსაყოფად სტუდენტთა ხელშეწყობისა და მომსახურების სამსახურის განვითარება; საკრუინგო კომპანიებთან მჭიდრო თანამშრომლობა. 4.22 სსიპ - საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი (პროგრამული კოდი 03 00) ქვეყანაში ჰერალდიკური ნიშნებისა და სიმბოლოების მოწესრიგება და დამკვიდრება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად; სახელმწიფო ცერემონიების, ოფიციალური ღონისძიებებისა და სამხედრო აღლუმების ჩატარებისას საჭირო სახელმწიფო სიმბოლოებისა და სხვა ჰერალდიკური ნიშნების, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო დაწესებულებათა ჰერალდიკური ნიშნების, საქართველოს სახელმწიფო სამხედრო და სპეციალურ უწყებათა სპეციალური ფორმის ტანსაცმლის (უნიფორმების) და ემბლემების შექმნასა და გამოყენების წესების დადგენაში მონაწილეობა, სათანადო რეკომენდაციებისა და დასკვნების გაცემა; საქართველოს ტერიტორიული უზრუნველყოფა; ჰერალდიკის სისტემური განვითარების ჰერალდიკის საკითხებზე სამოქალაქო განათლების გავრცელების ხელშეწყობა; ქვეყანაში სახელმწიფო სიმბოლიკისა და მისი მნიშვნელობის პოპულარიზაცია; ჰერალდიკის საკითხებზე ისტორიული მასალების (საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ) და ანალიზი; (წყაროების) მოძიება სახელმწიფო სიმბოლოებისა და განმასხვავებელი ნიშნების ნიმუშების ჰერალდიკური ექსპერტიზის, აგრეთვე მათი შექმნისა და გამოყენების შესახებ დასკვნების მომზადება. 5 მაკროეკონომიკური სტაბილურობა და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესება საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა საბაზრო ეკონომიკის ჩარჩოს გაძლიერებას, მაკროეკონომიკური სტაბილურობის გაუმჯობესებასა და მდგრადი ეკონომიკური ზრდისთვის მყარი ფუნდამენტის შექმნას ეფუძნება, რაც პირდაპირ არის დაკავშირებული სწრაფ ეკონომიკურ განვითარებასთან, ეკონომიკის სტრუქტურის გაუმჯობესებასა და ინკლუზიურობის ზრდასთან. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკა მიმართული იქნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნებაზე, საინვესტიციო გარემოს შემდგომ გაუმჯობესებასა და ეკონომიკის სტრუქტურულ გაჯანსაღებაზე, რომლის ძირითადი მხარდამჭერიც იქნება პროდუქტიულობისა და ინვესტიციების ზრდისკენ, ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებისკენ, საექსპორტო პოტენციალის გაფართოებისა და ვაჭრობის ხარისხობრივი გაუმჯობესებისკენ მიმართული რეფორმები. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ეკონომიკურ შესაძლებლობებსა და საბაზისო სერვისებზე ხელმისაწვდომობის ზრდას, რაც ხელს შეუწყობს მოწყვლადი ჯგუფების ჩართულობასა და ინტეგრირებას ეკონომიკურ აქტივობაში. სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ქვეყნის შესაძლებლობებისა და შეფარდებითი უპირატესობების ეფექტიანი გამოყენება, რომელიც, თავის მხრივ, მოიცავს: ენერგოუსაფრთხოების ხელშეწყობას, ქვეყნის ეკონომიკური ფუნქციების დივერსიფიკაციასა და ევროკავშირთან დაკავშირებადობის გაუმჯობესებას. მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის მიზანია საქართველოს სტრატეგიული გეოგრაფიული მდებარეობისა და სატრანზიტო, ენერგეტიკული და ციფრული ტრანსფორმაციის 112 პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენება ქვეყნის შემდგომი განვითარებისთვის. ამ პოტენციალის ეფექტიანი გამოყენება უმნიშვნელოვანეს წვლილს შეიტანს მომდევნო წლებში ქვეყანაში ახალი ინვესტიციების მოზიდვაში, მაღალი ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნებაში და თვისობრივად ახალ დონეზე აიყვანს საქართველოს ეკონომიკურ როლს გლობალურ ღირებულებათა ჯაჭვში. საქართველოს მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს ქვეყნის მაკროეკონომიკური სტაბილურობა და მისი მუდმივი გაჯანსაღება წარმოადგენს. მთავრობის გონივრული ეკონომიკური პოლიტიკის შედეგად, საქართველომ მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია ეკონომიკის ყველა მიმართულებით. პოსტპანდემიურ პერიოდში ჩვენი ქვეყანა წარმატებით გაუმკლავდა ყველა საგარეო შოკს და საქართველოს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ეკონომიკური ზრდა ფართე რეგიონის, ევროპისა და ევროკავშირის წევრობის კანდიდატ ქვეყნებს შორის. პანდემიის შემდგომ საქართველოს ეკონომიკა განსაკუთრებით მაღალი ტემპით იზრდება. 2021 − 2023 წლებში საშუალო რეალურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 9.8% შეადგინა. მაღალი ეკონომიკური აქტივობა მიმდინარე წელსაც გრძელდება, იანვარ-სექტემბრის მონაცემებით, ეკონომიკურმა ზრდამ მიმდინარე წელსაც 9.8% შეადგინა. ბოლო ორი წლის განმავლობაში, საქართველოს მაღალ ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად დაბალი ინფლაციაც აქვს. 2023 წელს ინფლაციამ 2.5% შეადგინა, ხოლო მიმდინარე წლის ოქტომბერში 0.3%-ს გაუტოლდა. ბოლო 2 წლის განმავლობაში საქართველოს ეკონომიკაში დაფიქსირებული ტენდენციები − მაღალი ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნება და ინფლაციის დაბალი დონე მიანიშნებს ეკონომიკის პოტენციური დონისა და პროდუქტიულობის ზრდაზე, რაც ,თავის მხრივ, ეკონომიკის სტრუქტურული გაუმჯობესების შედეგია. მაღალი ეკონომიკური ზრდისა და ძლიერი მაკროეკონომიკური ფუნდამენტების პარალელურად, ფისკალური პარამეტრები უმჯობესდება. 2024 წელს მოსალოდნელია ბიუჯეტის დეფიციტის მშპ-ის 2.5%-ამდე შენარჩუნება, რაც 3%-იან ფისკალური წესით განსაზღვრულ ზღვარზე დაბალი მაჩვენებელია. მაღალი ეკონომიკური ზრდა ასახვას პოვებს სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. 2023 წელს უმუშევრობის დონე შემცირდა 16.4%-ამდე. უმუშევრობის შემცირების ტენდენცია ასევე გაგრძელდა 2024 წლის სამ კვარტალში და უმუშევრობის დონე შესაბამისად რეკორდულად დაბალ მაჩვენებლამდე − პირველ კვარტალში 14.0%-ამდე, მეორე კვარტალში − 13.7%-ამდე, ხოლო მესამე კვარტალში 13.8%-ამდე შემცირდა. რაც შეეხება სიღარიბეს, 2023 წელს სიღარიბის აბსოლუტურ ზღვარს ქვევით მყოფი მოსახლეობის წილი ისტორიულ მინიმუმამდე − 11.8%-ამდე შემცირდა და მხოლოდ სამი წლის განმავლობაში 350 ათასზე მეტმა ადამიანმა დააღწია თავი სიღარიბეს. საშუალოვადიან პერიოდში საქართველომ უნდა შეინარჩუნოს სწრაფი ეკონომიკური ზრდის ტენდენცია. მთავრობა უზრუნველყოფს გონივრული და თანმიმდევრული მაკროეკონომიკური პოლიტიკის გაგრძელებასა და სტრუქტურული ეკონომიკური რეფორმების გატარებას. მომდევნო წლებში, მაკროეკონომიკური პოლიტიკის ჩარჩოს გაძლიერების მიზნით, მთავრობის მიერ გატარებული პოლიტიკა უზრუნველყოფს მაღალი ეკონომიკური ზრდის დინამიკის შენარჩუნებას. შედეგად, 2028 წლისთვის მთლიანი შიდა პროდუქტი 130 მილიარდ ლარს, მშპ ერთ სულზე კი − 35 000 ლარს (13 000 აშშ დოლარს) 113 გადააჭარბებს. მაღალი ეკონომიკური ზრდა შექმნის შესაძლებლობას, თანდათანობით შემცირდეს სხვაობა საქართველოსა და განვითარებული ქვეყნების ცხოვრების დონეებს შორის და მსყიდველუნარიანობის პარიტეტზე დაფუძნებული მშპ ერთ სულზე 36 000 საერთაშორისო დოლარს გადააჭარბებს; შედეგად, საქართველო მსყიდველუნარიანობის პარიტეტზე დაფუძნებული ერთ სულზე მშპ-ის ოდენობით იქნება ლიდერი ევროკავშირის წევრობის კანდიდატ ყველა ქვეყანას შორის, რომელთაც გახსნილი აქვთ მოლაპარაკებები ევროკავშირთან. ეკონომიკური ზრდა გახდება კიდევ უფრო ინკლუზიური და მაღალი ეკონომიკური აქტივობისა და სტრუქტურული გაუმჯობესების პარალელურად, ქვეყანაში დამატებით 200 000-ზე მეტი სამუშაო ადგილი შეიქმნება. გაგრძელდება სიღარიბის შემცირების ტენდენცია. 2028 წლისთვის სიღარიბე 4%-ამდე შემცირდება და სიღარიბეს დამატებით 290 ათასზე მეტი ადამიანი დააღწევს თავს. მაკროეკონომიკური პოლიტიკისა და ფისკალური სტაბილურობის გაძლიერების მიზნით, მომდევნო წლებში განხორციელდება შემდეგი პოლიტიკა: • შენარჩუნებული იქნება ფისკალური დისციპლინა და ბიუჯეტის დეფიციტი მუდმივად დაიგეგმება ორგანული კანონით დასაშვები 3%-იანი დეფიციტის ფარგლებში. მოსალოდნელია, რომ 2025 − 2028 წლებში დეფიციტის საშუალო მაჩვენებელი იქნება მშპ-ის 2,5%; • მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი მომდევნო წლებშიც 5 პროცენტის ქვემოთ შენარჩუნდება და კლებადი ტენდენცია ექნება; • ქვეყნის ბიუჯეტი 40 მილიარდ ლარამდე გაიზრდება. გაგრძელდება ადგილობრივი ბიუჯეტების ზრდის ტენდენცია და 2028 წელს მათი მოცულობა გაიზრდება დაახლოებით 3,5-ჯერ (6.8 მილიარდ ლარზე მეტი); • 2025 − 2028 წლებში ვალის მაჩვენებელი შენარჩუნებული იქნება მის უსაფრთხო დონეზე, რაც გულისხმობს მშპ-თან მიმართებით არაუმეტეს 40%-იან მაჩვენებელს. პორტფელის დივერსიფიცირება უზრუნველყოფილი იქნება საშინაო და საგარეო წყაროების ჯანსაღი კომპოზიციით. არსებული პროგნოზებით, 2028 წლისათვის ვალის პორტფელში უცხოური ვალუტის წილი ჩამოცდება 65 პროცენტს; • გაგრძელდება რეფორმები საჯარო ფინანსების მართვისა და მისი გამჭვირვალობის მიმართულებით, რაც შესაძლებელს გახდის ბიუჯეტის ღიაობის ინდექსში მოსალოდნელი ქულების შემდგომ გაუმჯობესებას. აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა ბიუჯეტის გამჭვირვალობის მიმართულებით, განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდება საბიუჯეტო პროცესში მოსახლეობისა და დაინტერესებული ორგანიზაციების ჩართულობის გაუმჯობესებაზე; • გაგრძელდება ხაზინის რეფორმები როგორც საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) სახელმწიფო ბიუჯეტის ორგანიზაციებში, ავტონომიურ რესპუბლიკებსა და ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულებში დამატებით შემოღებასთან დაკავშირებით, ასევე ხაზინის ერთიანი ანგარიშის მომცველობის გაზრდასთან დაკავშირებით, რაც ხელს შეუწყობს ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესებას საჯარო სექტორში; • მუშაობა გაგრძელდება სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის რეფორმის (PIFC) მდგრადი და უწყვეტი განვითარების მიმართულებით მთელ საჯარო სექტორში, ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე, რომელიც მოიცავს ძლიერი მენეჯერული ანგარიშვალდებულების, უფლებამოსილების დელეგირების, რისკების მართვის სისტემისა და ეფექტიანი შიდა აუდიტის მექანიზმს; 114 • კონკურენტული გარემოს შესაქმნელად და საგადასახადო ადმინისტრირების სისტემის შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით, გაგრძელდება საგადასახადო შეღავათების სისტემის ანალიზი; • შენარჩუნდება ეკონომიკისთვის ოპტიმალური მოცულობის კაპიტალური ინვესტიციები − საქართველო საშუალოვადიან პერიოდში შეინარჩუნებს კაპიტალური ხარჯების 6-7%-იან დონეს მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებით; • ქვეყნის ეკონომიკური საჭიროებების შესაბამისად, მოხდება კაპიტალური პროექტების პრიორიტეტიზაცია; • ხელი შეეწყობა სახელმწიფო საწარმოების მიერ კაპიტალის ბაზარზე დაფინანსების მოზიდვას. ეკონომიკური მდგრადობის ზრდის, საგარეო მოწყვლადობის შემცირების, მაკროეკონომიკური სტაბილურობისა და მმართველობის მაღალი ხარისხის ფონზე, მთავრობის მიზანია, შეინარჩუნოს ქვეყნის სუვერენული რეიტინგის გაუმჯობესების ტენდენცია, რაც შესაძლებელს გახდის საკრედიტო რეიტინგის საინვესტიციო დონის მიღწევას. ბიზნესსექტორთან მიმართებით, საქართველოს მთავრობის პოლიტიკა დაფუძნებულია მაქსიმალურად თავისუფალი, სტაბილური და მხარდამჭერი გარემოს შექმნაზე, რაც საშუალებას მისცემს ქვეყნის ეკონომიკას, გახდეს უფრო კონკურენტუნარიანი და ინოვაციური. ბიზნესგარემოს მუდმივი გაჯანსაღებისა და სრულყოფის მიზნით, გაგრძელდება ქმედითი და ეფექტიანი ნაბიჯების გადადგმა: • ამ მიმართულებით, მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმობა დღგ-ის დაბრუნების მაჩვენებლის გაზრდას, რომელიც ჯამურად 15 მილიარდ ლარს მიაღწევს; • აქტიურად გაგრძელდება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული რესურსების აქტიური ჩართვა ეკონომიკურ აქტივობაში, მათ შორის, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პრივატიზაცია; • მომდევნო 4 წლის განმავლობაში გაძლიერდება მუშაობა ქვეყნის სასარგებლო წიაღისეულის რაციონალური გამოყენებისა და მისი ეკონომიკურ საქმიანობაში ეფექტიანად ჩართვის მიმართულებით. შენარჩუნდება წიაღითსარგებლობის ლიცენზიების გაცემის მზარდი ტენდენცია, რაც ხელს შეუწყობს სამუშაო ადგილების შექმნასა და ბიუჯეტში გენერირებული შემოსავლების მოცულობის გაზრდას; • გაგრძელდება რეგულირების ზეგავლენის შეფასების (RIA) ინსტრუმენტის შემდგომი განვითარება, რაც რეგულაციების მოსალოდნელი შედეგების ფართო ანალიზის საშუალებას იძლევა. დაინერგება RIA-ს მცირე და საშუალო მეწარმეობის ტესტი (RIA SME Test), რაც ხელს შეუწყობს ახალი რეგულაციის მცირე და საშუალო საწარმოებთან მიმართებით გავლენის წინასწარ იდენტიფიცირებას და, საჭიროების შემთხვევაში, მათთვის შემამსუბუქებელი აქტივობების განსაზღვრას; • გაგრძელდება ბიზნესთან ინტენსიური კომუნიკაცია და ახალი რეგულაციების მიღება მოხდება მათთან კონსულტაციით; • დამატებით, პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის მიზნით, იგეგმება პარტნიორ ქვეყნებთან (კანადა, კორეის რესპუბლიკა, იტალიის რესპუბლიკა, ისლანდია) ინვესტიციების ორმხრივი დაცვისა და წახალისების შესახებ შეთანხმებებზე მოლაპარაკებების გამართვა და შესაბამისი შეთანხმებების გაფორმება; • გაგრძელდება აქტიური მუშაობა „ციფრული იდენტიფიკაციის საფულის“ დანერგვის მიმართულებით, რაც შეამცირებს ელექტრონული იდენტიფიკაციისა და ავთენტიფიკაციის პროცედურებთან დაკავშირებულ საოპერაციო ხარჯებსა და დროს, მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მომსახურების ხარისხს და გაზრდის საჯარო და ფინანსურ სერვისებზე ხელმისაწვდომობას. 115 ბოლო წლების განმავლობაში საქართველომ არაერთი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რეფორმა გაატარა. აღნიშნულს ადასტურებს მსოფლიო ბანკის კვლევებიც, სადაც საქართველო რამდენჯერმე დასახელდა, როგორც მოწინავე რეფორმატორი ქვეყანა. განხორციელებულმა რეფორმებმა ხელი შეუწყო მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას, კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობას, ბიზნეს და საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებას, ეკონომიკურ შესაძლებლობებზე ინკლუზიურ ხელმისაწვდომობას, სავაჭრო ინტეგრაციასა და საგარეო მოწყვლადობის შემცირებას. ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსიდან გამომდინარე, საქართველო პირველად შეუერთდა ევროკომისიის მიერ წევრობის კანდიდატი ქვეყნებისათვის შემუშავებული მეთოდოლოგიით ეკონომიკური რეფორმების საშუალოვადიანი პროგრამის მომზადების პროცესს და დათქმულ ვადაში (2024 წლის 15 იანვარს) ევროკომისიას წარუდგინა „ეკონომიკური რეფორმების პროგრამა“ 2024 − 2026 წლებისათვის. აღნიშნული მიმართულებით აქტიური მუშაობა კვლავ გაგრძელდება. შემდგომ წლებში გაგრძელდება სტრუქტურული ეკონომიკური რეფორმების განხორციელება, რომელიც უზრუნველყოფს ეკონომიკური ზრდის პოტენციური დონის დაჩქარებას, მდგრადი და გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდისთვის შესაბამისი ეკონომიკური სტრუქტურის ჩამოყალიბებასა და ჩვენი ქვეყნის პოზიციონირებას, როგორც მთელი რიგი ეკონომიკური რეფორმების განხორციელების წარმატების მაგალითი. კაპიტალის ბაზრის რეფორმის ფარგლებში, დაინერგება კერძო კაპიტალის საინვესტიციო ფონდების მხარდამჭერი პროგრამები, რაც გულისხმობს მეტი კაპიტალის მობილიზებას არასაბანკო პროდუქტებში და ამ კაპიტალის რელოკაციას მცირე და საშუალო საწარმოებში. გარდა ამისა, გაგრძელდება მუშაობა უძრავი ქონების საინვესტიციო ფონდების განვითარებასა და დაგროვილი კაპიტალის/ტრასტების ინსტრუმენტების დანერგვაზე. მოკლევადიანი სამუშაო კაპიტალის დაკმაყოფილების საჭიროებისათვის, სამართლებრივი ჩარჩოს გარდა, შეიქმნება ფაქტორინგის ბაზრის განვითარებისათვის განკუთვნილი შესაბამისი პროდუქტები და აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების სავაჭრო პლატფორმა. გაგრძელდება ინსტიტუციური ინვესტორების ბაზის განვითარება და მხარდაჭერილი იქნება როგორც კერძო საპენსიო ფონდების შექმნა/სტიმულირება, ისე სავალდებულო საპენსიო სააგენტოს/ფონდის შემდგომი განვითარება. გარდა სადაზღვევო სექტორის ესტონურ მოდელზე გადაყვანისა, მხარდაჭერილი იქნება სხვადასხვა სადაზღვევო პროდუქტის სტიმულირება, როგორიცაა, მაგალითად, სიცოცხლის დაზღვევა და ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელის მესამე პირის სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევა. დაიწყება აქტიური მუშაობა სასაქონლო ბაზრებისა და ვაჭრობის განვითარებაზე, რაც ხელს შეუწყობს სხვადასხვა ტიპის ფინანსური ინსტრუმენტების დანერგვას რისკის მართვის მიმართულებით და დაფინანსების ინსტრუმენტების დამატებით გაჩენას. გატარდება ფინანსური ტექნოლოგიების განვითარებაზე ორიენტირებული ღონისძიებები, დაინერგება სახალხო დაფინანსების ინსტრუმენტი (Crowd Funding) და გაიზრდება საცალო 116 ინვესტორების ჩართულობა სახელმწიფო სავალო ფასიანი ქაღალდების ბაზარზე. გაგრძელდება ე.წ. ბენჩმარკ ბონდების გამოშვების პროგრამა, რაც ხელს შეუწყობს სახელმწიფოს JP Morgan Government Bond Index-ში (GBI) მოხვედრას და მეტი უცხოელი ინვესტორის შემოდინებას კაპიტალის ბაზარზე. სახელმწიფო საწარმოების რეფორმის ფარგლებში, გაუმჯობესდება სახელმწიფო საწარმოების კორპორაციული მართვა, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად და განხორციელდება სახელმწიფო კორპორაციების კომერციული მიზნების პრიორიტეტიზაცია, ასევე ხელი შეეწყობა კონკურენციასა და კონკურენტული ნეიტრალურობის პრინციპების დაცვას. უზრუნველყოფილი იქნება ეფექტიანი ფლობის პოლიტიკის განხორციელება და გაძლიერდება სახელმწიფო საწარმოების ანგარიშვალდებულება და სტრატეგიული მართვა. რეფორმა ითვალისწინებს სახელმწიფო საწარმოების შესახებ ჩარჩოკანონის მიღებას, რომელიც შექმნის რეფორმის ძირითადი მიმართულებების განხორციელების მკაფიო საკანონმდებლო საფუძველს. ენერგეტიკული რეფორმის სრულყოფილად განსახორციელებლად, მომდევნო წლებში გაგრძელდება მუშაობა ბაზრის შემდგომი ლიბერალიზაციის მიმართულებით, რაც ბაზრის მოთამაშეებისთვის კონკურენტული და ღია ბაზრის პრინციპების დაცვას უზრუნველყოფს. წიაღის სექტორის რეფორმის ფარგლებში, ბუნებრივი რესურსების სარგებლობის პროცესის ეფექტიანი მართვის მიზნით, წიაღით სარგებლობისას განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ტექნიკური, ეკონომიკური და გარემოსდაცვითი ასპექტების გათვალისწინებას და გაგრძელდება მუშაობა წიაღის სექტორის მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩოს მოწესრიგების მიმართულებით. საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთ პრიორიტეტს კერძო სექტორის განვითარება და სამეწარმეო პოტენციალის მაქსიმალურად ათვისება წარმოადგენს. ქვეყანაში აქტიური ბიზნესსუბიექტების უმრავლესობას მცირე და საშუალო ზომის საწარმოები წარმოადგენენ (99,7%). შესაბამისად, ეკონომიკის ინკლუზიური ზრდის უზრუნველყოფის, დასაქმების ზრდისა და კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობის ამაღლებისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მცირე და საშუალო საწარმოების კონკურენტუნარიანობის გაუმჯობესებასა და მიზნობრივი პროგრამების საშუალებით მათ მხარდაჭერას. წარმოების ხელშეწყობისა და განვითარების მიზნით, შემდგომ წლებში გადაიდგმება შესაბამისი ნაბიჯები: • გაფართოვდება ბიზნესის მხარდაჭერის სახელმწიფო პროგრამები, ტრადიციულ მხარდაჭერის მექანიზმებთან ერთად, კომპანიებს საშუალება ექნებათ, მოიზიდონ საინვესტიციო რესურსი ალტერნატიული ფინანსური ინსტრუმენტების გამოყენებით. ჯამურად, „აწარმოე საქართველოს“ ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის მხარდამჭერი პროგრამებით ისარგებლებს 11 000-ამდე მეწარმე სუბიექტი, აქედან შეიქმნება 5 000-ამდე ახალი მეწარმე სუბიექტი. მხარდაჭერილი პროექტების ფარგლებში შეიქმნება 70 000-ამდე ახალი სამუშაო ადგილი. მეწარმეობის მხარდამჭერი პროგრამების დაფინანსება წლიდან წლამდე იქნება მზარდი და მომდევნო 4 წელიწადში ბიზნესის მხარდამჭერი პროგრამების ჯამური დაფინანსება 1,5 მილიარდ ლარს გადააჭარბებს; • გაგრძელდება კერძო სექტორის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდისკენ მიმართული სტრუქტურული რეფორმები, მათ შორის, ხელი შეეწყობა მოძრავი ქონებით დაკრედიტებას; • ქვეყანაში სრული მასშტაბით ამოქმედდება რეგიონული საკონსულტაციო ცენტრების 117 ქსელი, რომელიც მიზნად ისახავს მიკრო, მცირე და საშუალო მეწარმეების ინფორმაციით უზრუნველყოფას, მათთვის საკონსულტაციო მომსახურების მიწოდებასა და ტრენინგებისა და სემინარების შეთავაზებას, რაც გაზრდის მათ კონკურენტუნარიანობას და დაეხმარება შემდგომ ზრდაში. დღეს საპილოტე რეჟიმში მოქმედი სამი რეგიონული საკონსულტაციო ცენტრის (სამეგრელო-ზემო სვანეთი, აჭარა, კახეთი) რაოდენობა გაიზრდება 11-ამდე და 2028 წლამდე პერიოდში რეგიონული საკონსულტაციო ცენტრების მეშვეობით საკონსულტაციო სერვისების თანადაფინანსებას მიიღებს 4 000-ამდე, ხოლო ტრენინგებს გაივლის 12 000-ამდე მეწარმე; • სრული მასშტაბით ამოქმედდება მიკროსესხების ახალი პროგრამა, რომელიც გულისხმობს მიკრობიზნესისთვის 50 000 ლარამდე სესხების უზრუნველყოფას, რათა მათ საკუთარი წარმოების გაფართოება/განვითარება შეძლონ. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში, მომდევნო წლებში 6 000-ამდე მეწარმე ისარგებლებს; • კაპიტალის ბაზრის რეფორმის ფარგლებში, „აწარმოე საქართველოში“ დაიწყებს რამდენიმე მნიშვნელოვან პროგრამას, რაც კომპანიებს საშუალებას მისცემს, მოიზიდონ საინვესტიციო რესურსი ალტერნატიული წყაროებიდან. კერძოდ, გაფართოვდება სასესხო ფასიანი ქაღალდების გამოშვების მხარდამჭერი პროგრამა, რომლის ფარგლებში, 2025 − 2028 წლებში მოხდება 100-ამდე ემისიის მხარდაჭერა, რითაც 3 მილიარდ ლარამდე საინვესტიციო რესურსის მობილიზება იქნება შესაძლებელი; • სახელმწიფოს ხელშეწყობით და უშუალო მონაწილეობით, ამოქმედდება 3 კერძო კაპიტალის საინვესტიციო ფონდი, რომელთა ჯამური მოცულობაც 200 მილიონ ლარამდე იქნება; ფონდები განახორციელებენ ინვესტირებას მცირე და საშუალო ზომის კომპანიებში, რაც მათ დაეხმარება შემდგომ სწრაფ ზრდაში; • შეიქმნება აქტივებზე დაფუძნებული დაფინანსების პლატფორმა, რაც კომპანიებს საშუალება მისცემს, საკუთარი აქტივების გამოყენებით, მოიზიდონ დამატებითი ფინანსური რესურსი; ამ მიმართულებით, მომდევნო 4 წლის განმავლობაში 10 მილიარდ ლარზე მეტი ფინანსური რესურსის მობილიზება მოხდება; • პარალელურად, განახლებული ფორმით გაგრძელდება ბიზნესის მხარდამჭერი ტრადიციული პროექტები. ჩაღრმავებული სექტორული ანალიზისა და ეკონომიკური პრიორიტეტების განსაზღვრის საფუძველზე (პროდუქტიულობა, ზრდის პოტენციალი, ინოვაციები, დასაქმება, ექსპორტი ა. შ.), განხორციელდება სესხის პროცენტის სუბსიდირების პროგრამის ტრანსფორმაცია; მომდევნო 4 წლის განმავლობაში, აღნიშნული პროგრამით 3 000-ამდე კომპანია ისარგებლებს, რომლის ფარგლებშიც, ხელი შეეწყობა 6 მილიარდ ლარამდე ინვესტიციის განხორციელებას; • გაფართოვდება საკრედიტო საგარანტიო სქემაც, რომელიც კიდევ უფრო გაზრდის მცირე და საშუალო ბიზნესის ფინანსებზე ხელმისაწვდომობას; მომდევნო 4 წლის განმავლობაში სქემით ისარგებლებს 2 000-ამდე კომპანია და მოხდება 2 მილიარდ ლარამდე ბიზნესსესხების უზრუნველყოფა; საექსპორტო მიმართულებას დაემატება ტრანსპორტირებისა და სავაჭრო ფინანსური პროდუქტების თანადაფინანსების კომპონენტი, რაც დამატებით გააძლიერებს ქართული კომპანიების საექსპორტო პოტენციალს; • გაგრძელდება „უნარებზე საწარმოთა მოთხოვნის“ რეგულარული კვლევებისა და შრომის ბაზრის ყოველწლიური ანალიზი, რომლის ფარგლებშიც, მოხდება სამუშაო ძალის მოთხოვნის, საჭირო უნარებისა და გამოწვევების მუდმივი მონიტორინგი და შესაბამისი ინფორმაციის ანალიზი; კვლევის შედეგების ფართოდ გამოყენებისა და მომხმარებელზე ორიენტირებულობის გაზრდის მიზნით, გაციფრულდება კვლევის შედეგები; • ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის სფეროში მიმდინარე რეფორმის ფარგლებში, გაგრძელდება ანგარიშგების პორტალის (Reportal.ge) მართვა, რისკზე დაფუძნებული მიდგომით წარდგენილი ანგარიშგებების სტანდარტებსა და კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შემოწმება, რაც უზრუნველყოფს ანგარიშგებების 118 ხარისხის ამაღლებასა და საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის ზრდას. გარდა ამისა, რეფორმის შემდგომი ეტაპის ფარგლებში, ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების მიზნით, საქართველოში მოქმედ რიგ საწარმოებს დაევალებათ ანგარიშგების პორტალზე (www.reportal.ge) კორპორაციული მდგრადობის ანგარიშგების წარდგენა/გასაჯაროება, რაც ხელს შეუწყობს საწარმოებში მდგრადობის პოლიტიკის დანერგვასა და განვითარებას. ასევე, პორტალის შემდგომი განვითარების მიზნით, იგეგმება ციფრული ანგარიშგების სტანდარტის (XBRL) დანერგვა. ანგარიშგებების სრულად გაციფრულება ხელს შეუწყობს ანგარიშგების ხარისხის ზრდას და გაამარტივებს მის დამუშავებას დაინტერესებული პირების, მათ შორის, პოტენციური ინვესტორების მიერ. აღნიშნული ასევე ხელს შეუწყობს „ერთი ფანჯრის პრინციპით“ თანამშრომლობას სხვა უწყებებთან. საგარეო ვაჭრობის გაძლიერება საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია და აღნიშნული მიმართულების ხედვა ლიბერალური სავაჭრო რეჟიმების დამკვიდრებას ეფუძნება. შესაბამისად, არაერთი განხორციელებული რეფორმის შედეგად, დღეისათვის საქართველოს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე თავისუფალი საგარეო სავაჭრო პოლიტიკა აქვს, რაც გამარტივებულ საგარეო ვაჭრობის რეჟიმსა და საბაჟო პროცედურებს, ასევე დაბალ საიმპორტო ტარიფებს გულისხმობს. საგარეო სავაჭრო ურთიერთობების განმტკიცების მიზნით, საქართველოს მთავრობა განახორციელებს შესაბამის ქმედებებს, რომლებიც ხელს შეუწყობს საერთაშორისო ბაზრებზე ქართული პროდუქციის ხელმისაწვდომობასა და ქვეყნის ეკონომიკური პოტენციალის ზრდას. უზრუნველყოფილი იქნება უცხოელ ინვესტორსა და საქართველოს მთავრობას შორის გასაფორმებელ საინვესტიციო ხელშეკრულებებში, სამართლებრივი რისკების მინიმიზაციის გზით, საინვესტიციო დავების პრევენცია და სამართლებრივი უსაფრთხოების გაძლიერება. DCFTA-ით გათვალისწინებული ვალდებულებების ეფექტიანი განხორციელების მიზნით, გაგრძელდება საშუალოვადიანი და ყოველწლიური გეგმების განხორციელება და საკანონმდებლო დაახლოების პროცესი შესაბამისი რეფორმების გატარების გზით, რითაც საქართველო 2028 წელს დაასრულებს DCFTA-ით აღებული საკანონმდებლო ვალდებულებების შესრულებას. ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის საქართველოსთვის მინიჭებიდან გამომდინარე, გააქტიურდება მუშაობა DCFTA-ის ვალდებულებების მიღმა ევროკავშირთან საკანონმდებლო და ინსტიტუციური დაახლოების მიმართულებით. ამ მიზნით, ქართული მხარის მიერ შემუშავდა და ევროკავშირთან თანხმდება პრიორიტეტული სამოქმედო გეგმა DCFTA-ის განხორციელების ინტენსიფიკაციისთვის. ამასთან, შემუშავდება შესაბამისობის შეფასების, აკრედიტაციის, სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროებში საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების სტრატეგია, რომელიც მოიცავს ევროკავშირის წევრობის ვალდებულებებს. გაგრძელდება მთავრობის ძალისხმევა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებების გაფორმების მიმართულებით, რათა ხელი შეეწყოს ადგილობრივი კომპანიებისთვის უცხოურ ბაზარზე წვდომას. მოლაპარაკებები დასრულებულია და 2025 წელს ხელი მოეწერება სამხრეთ კორეასთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას. ინდოეთსა და ისრაელთან, თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმების მიზნით, წარიმართება მოლაპარაკებები. გარდა 119 ამისა, გაგრძელდება მუშაობა აშშ-სთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებების დაწყების მიმართულებით, როგორც პოლიტიკურ, ისე ტექნიკურ დონეზე. კონსულტაციები გაგრძელდება ყურის არაბული სახელმწიფოების საბჭოსთან (Gulf Countries) თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმების გაფორმებასთან დაკავშირებით და დაიწყება შესაბამისი მოლაპარაკებები. ასევე მოლაპარაკებები დაიწყება სერბეთთან თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაზე. საქართველოსთვის ტურიზმის სექტორის გაძლიერება და ამ მიმართულებით ქვეყნის პოტენციალის ათვისება მნიშვნელოვან პრიორიტეტს წარმოადგენს. შესაბამისად, ბოლო წლების განმავლობაში აქცენტი გაკეთდა ახალი ტურისტული ბაზრების ათვისებასა და ტურიზმის ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე. მათ შორის, არაერთი ინფრასტრუქტურული პროექტი განხორციელდა სამთო-სათხილამურო კურორტების განვითარების მიზნით. საქართველოს სასტუმროების ბაზარს შეემატება 310-ზე მეტი განთავსების ობიექტი, 34 700ზე მეტი საწოლი ადგილით. შედეგად, 2 680-ამდე გაიზრდება სასტუმროების რაოდენობა, ხოლო საწოლი ადგილების რაოდენობა გაიზრდება 142 700-ამდე. გარდა ამისა, შემდგომი 4 წლის განმავლობაში კერძო ინვესტიციების ოდენობა სასტუმროების სექტორში დაახლოებით 1 მილიარდ ლარს გაუტოლდება. ამასთან, ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარების მიზნით, სახელმწიფო მომდევნო 4 წლის განმავლობაში 1 მლრდ ლარზე მეტ ინვესტიციას განახორციელებს. განხორციელდება მიზნობრივი კამპანიები და სხვადასხვა აქტივობა წამყვან საერთაშორისო მედიასაშუალებებთან, რომლებიც ევროკავშირისა და სპარსეთის ყურის ქვეყნებთან ერთად მოიცავს ახალ სამიზნე ბაზრებს, როგორიცაა: ინდოეთი, ჩინეთი, აშშ და სხვა ქვეყნები. 5.1 მეწარმეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 24 07) კერძო სექტორის, როგორც ეკონომიკური ზრდისა და განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალის, ჩამოყალიბებისთვის შესაბამისი გარემოს შექმნა, მისი კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა და იმ სფეროების ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა, სადაც კერძო სექტორის შესაძლებლობები სუსტი და შეზღუდულია; ქვეყნის მდგრადი განვითარებისა და ინკლუზიური ზრდის მისაღწევად მეწარმეობის (მათ შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის) განვითარება, კერძო სექტორისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, საქართველოს ეკონომიკის რეგიონული და გლობალური კონკურენტუნარიანობის გაზრდის ხელშეწყობა; საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის შესაძლებლობების გაზრდა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; საქართველოს საწარმოო პოტენციალის წარმოჩენა მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების პოპულარიზაციით; 120 მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; პრიორიტეტულ სექტორებში სამიზნე კომპანიების იდენტიფიცირება, მათთან პროაქტიულად დაკავშირება და შეხვედრების ორგანიზება; პოტენციური და არსებული ინვესტორების დახმარება ინვესტიციის განხორციელების პროცესში; მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ფინანსების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა საკრედიტო საგარანტიო სქემისა და ბიზნესის მხარდაჭერის უნივერსალური პროგრამის მეშვეობით; ფასიანი ქაღალდების ბაზრის გაფართოება ალტერნატიული ინსტრუმენტების წახალისებით, როგორებიცაა: ბონდების თანადაფინანსება, კერძო საინვესტიციო ფონდების შექმნა და დაფუძნებული დაფინანსების პლატფორმის დანერგვა. 5.1.1 ფინანსური გამოშვების აქტივებზე მეწარმეობის განვითარების ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 24 07 01) მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისათვის; ექსპორტისა და ინვესტიციების მიმართულებების გაძლიერების მიზნით დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტური განხორციელება. 5.1.2 მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 24 07 02) მეწარმე სუბიექტების მხარდაჭერა ახალი საწარმოების შექმნის, არსებული საწარმოების გაფართოების ან გადაიარაღების ხელშეწყობის გზით; კერძო სექტორის კონკურენტუნარიანობისა და საექსპორტო პოტენციალის ზრდა ფინანსურ რესურსებზე და ტექნიკურ დახმარებაზე ხელმისაწვდომობის გზით; მიკრო, მცირე და საშუალო მეწარმეობის მხარდაჭერა რეგიონებში, მათ შორის სესხების თანადაფინანსებითა და გარანტირების მექანიზმებით; შემოქმედებითი სექტორის, მათ შორის კინოწარმოების, გაძლიერება შესაბამისი ფინანსური და ინსტიტუციური მხარდაჭერით; სამშენებლო სექტორისა და საცხოვრისის ხელმისაწვდომობის მხარდაჭერა, მათ შორის კომერციული ბანკების მიერ გაცემული იპოთეკური სესხების გარანტირებისა და/ან საპროცენტო განაკვეთის თანადაფინანსების გზით; ერთ წლამდე ასაკის ახალშობილის მქონე ოჯახებისთვის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების ხელშეწყობა იპოთეკური სესხების სუბსიდირების მეშვეობით; ფინანსურ ბაზარზე ალტერნატიული დაფინანსების მექანიზმების ხელშეწყობა: ფასიანი ქაღალდების ბაზრის გაფართოება და ხელმისაწვდომობის ზრდა, ბონდების გამოშვებასთან დაკავშირებული ხარჯების თანადაფინანსება; 121 საინვესტიციო ფონდების განვითარება დაფინანსების მექანიზმების ხელშეწყობა. 5.2 და აქტივებზე დაფუძნებული სახელმწიფო ქონების მართვა (პროგრამული კოდი 24 06) სახელმწიფო ქონების მართვა/განკარგვა და სახელმწიფო საწარმოთა მართვა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მართვაში არსებული ლიკვიდური, გადახდისუუნარო და მომგებიანი საწარმოების კლასიფიკაცია, არამომგებიანი საწარმოების რაოდენობის შემცირება; გამოუყენებელი აქტივების ეკონომიკურ ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; ბრუნვაში ჩართვისა და მათი სახელმწიფო ქონების განკარგვის პროცესის შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; სახელმწიფო ქონების მოვლა-პატრონობისა და დაცვის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცეული და პრივატიზებული ქონების მიღებიდან რეალიზაციამდე არსებული პროცედურების ეფექტიანად მართვა; მოძრავი ქონების განკარგვის გამჭვირვალე, კონკურენტული და გამარტივებული პროცედურების უზრუნველყოფა; მომსახურების ხარისხის გასაუმჯობესებლად ვებგვერდის − eAuction.ge-ს მოდერნიზაციისთვის სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელება და ახალი სერვისების დამატება; მთის კურორტებზე საბაგიროებისა და სასრიალო ტრასების მშენებლობა და მათი ინფრასტრუქტურის განვითარება. მომხმარებელზე ორიენტირებული ხარისხიანი სერვისების შეთავაზების ხელშეწყობა; საქართველოს აეროპორტების განვითარება უსაფრთხო ფრენების უზრუნველსაყოფად. 5.3 სახელმწიფო ფინანსების მართვა (პროგრამული კოდი 23 01) სახელმწიფო ფინანსების მართვა და ფისკალური წესების შემდგომი რეგულირება სტაბილური ფისკალური პარამეტრების მიღწევისთვის, საერთაშორისო დონეზე აღიარებული საუკეთესო გამოცდილების შესაბამისად; სტრატეგიული/სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტებსა და სახელმწიფო ბიუჯეტს შორის კავშირების გაძლიერების ხელშეწყობა; საშუალოვადიანი ფისკალური პოლიტიკის შემუშავება; სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესასრულებლად სათანადო რესურსების მობილიზებისა და ეფექტიანად განაწილებისთვის ხარჯების საშუალოვადიანი გეგმებისა და წლიური ბიუჯეტების პროექტების მომზადება; საბიუჯეტო პროცესის კალენდრით გათვალისწინებული ეტაპების განხორციელება; საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების მართვის რეფორმის სრულყოფილად განხორციელება საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების მართვის განახლებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად; 122 ბიუჯეტის დაგეგმვის პროცესში ელექტრონული სისტემის დანერგვა; მოქალაქეთა ჩართულობის გასაზრდელად ცენტრალური ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის ორგანოებში სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის გაძლიერების ხელშეწყობა; საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული პრიორიტეტული პროგრამებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად საჭირო ფინანსური რესურსების მობილიზებისთვის დონორ ორგანიზაციებსა და საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებთან ეფექტიანი თანამშრომლობის გაგრძელება; საქართველოს მთავრობის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შემდგომი განვითარების ხელშეწყობისთვის სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტების დანერგვა/გამოყენება; ფისკალური რისკების შეფასება და მართვა (სახელმწიფო საწარმოებიდან, საჯარო და კერძო თანამშრომლობის პროექტებიდან, სასამართლო დავებიდან მომდინარე და სტიქიური მოვლენებისა და კლიმატის ცვლილების ფისკალური რისკები); სახელმწიფო საწარმოთა ფინანსური ზედამხედველის ან/და პარტნიორის უფლებამოსილებების განხორციელება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს როლის გაძლიერება; გრძელვადიანი ფისკალური რისკების შეფასება და ანალიზი; საერთო წონასწორობის დინამიკურ-სტოქასტური (DSGE) მოდელის თეორიული და ტექნიკური მახასიათებლების სრულყოფა და პროგნოზის ხარისხის მონიტორინგი; ქვეყნის მაკროეკონომიკური განვითარების და სტაბილურობის ამსახველი მაჩვენებლების შესახებ ანალიტიკური და ინფორმაციული მასალის მომზადება; საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოებთან ურთიერთობის გაგრძელება; სუვერენული სარეიტინგო შეფასებების შენარჩუნება და გაუმჯობესება; ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციასთან დაკავშირებული საკითხების გადაწყვეტის კოორდინაცია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს კომპეტენციის ფარგლებში და აღებული ვალდებულებების შესრულების მონიტორინგი; დამატებითი საინვესტიციო რესურსების მოზიდვის პარალელურად საქართველოს მთავრობის ვალის მდგრადობის შენარჩუნება როგორც საშუალოვადიან, ისე გრძელვადიან პერიოდში; საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის საგადასახადო კანონმდებლობის სრულყოფა; გათვალისწინებით, საქართველოს პრიორიტეტულ სახელმწიფოებთან შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის 123 თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობისა და გადასახადებისთვის თავის არიდების აღკვეთის შესახებ შეთანხმების გაფორმება, აგრეთვე არსებული შეთანხმებების განახლება; დარიცხვის მეთოდზე დაფუძნებული სააღრიცხვო სისტემის შემოღება და საჯარო სექტორის ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების (IPSAS) დანერგვა როგორც საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის, ისე, ავტონომიური რესპუბლიკების, მუნიციპალიტეტების და მათდამი დაქვემდებარებული ერთეულების დონეზე; სახელმწიფო ფინანსების მართვის ინტეგრირებული საინფორმაციო სისტემის (PFMS) განვითარება, რაც მოიცავს სახელმწიფო ფინანსების მართვის ელექტრონული სისტემის მიმდინარე ბიზნეს-პროცესების დახვეწას, გამარტივებას, არსებული საინფორმაციო სისტემის მოდერნიზებას, გაფართოებას და დარიცხვის მეთოდზე დაფუძნებული ხაზინის მთავარი წიგნის სრულად შემოღებას; საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის მომდევნო ეტაპების განხორციელება საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის სტრატეგიის შესაბამისად. 5.4 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება (პროგრამული კოდი 24 01) საქართველოს ეკონომიკური განვითარებისა და ეკონომიკის ინკლუზიური ზრდის ხელშეწყობისთვის ეკონომიკური ზრდის პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესის წარმართვა და ანალიზი, პოლიტიკის კოორდინაცია/განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება დაინტერესებული მხარეების ჩართულობით; თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემოს შექმნისა და ინვესტიციების მოზიდვის მიმართულებით, აგრეთვე მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარების მიმართულებით, რაც მნიშვნელოვანია ახალი სამუშაო ადგილების შესაქმნელად; სტაბილური მაკროეკონომიკური გარემოს შენარჩუნება/გაუმჯობესება; მცირე და საშუალო მეწარმეობის განვითარებისთვის განსაზღვრული ღონისძიებების განხორციელების ეფექტიანი კოორდინაცია, მონიტორინგი და შეფასება; კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისთვის საჯარო-კერძო დიალოგის პლატფორმის ფარგლებში კერძო სექტორთან აქტიური თანამშრომლობა, აგრეთვე კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობისა და სახელმწიფო და კერძო სექტორებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საკანონმდებლო ინიციატივებთან დაკავშირებით რეგულირების გავლენის შეფასების (RIA) განხორციელება; საერთაშორისო რეიტინგებში გაუმჯობესების/შენარჩუნების/ხელშეწყობის განხორციელება; საქართველოს მიზნით შესაბამისი პოზიციების ღონისძიებების შრომის ბაზრის ტენდენციების შესწავლა და ანალიზი, შრომის ბაზრის შესაბამისი კვლევების განხორციელება; შრომის ბაზრის საინფორმაციო სისტემის განვითარება; ეკონომიკური გაჯანსაღების ხელშეწყობის ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება, საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესებისა და კერძო სექტორის 124 კონკურენტუნარიანობის ხელშეწყობისთვის თანამიმდევრული ნაბიჯების გადადგმა; ეკონომიკის განვითარებაზე განხორციელება; ორიენტირებული რეფორმების შემუშავება და საგარეო სავაჭრო ბრუნვის სტრუქტურული გაუმჯობესებისა და სავაჭრო რეჟიმების განვითარებისთვის რეკომენდაციების შემუშავების მიზნით, საგარეო სავაჭრო ბრუნვის რეგულარული ანალიზი. საქართველოს უარყოფითი სავაჭრო ბალანსის გაუმჯობესება; რეგიონული, მრავალმხრივი და ორმხრივი სავაჭრო ურთიერთობების, აგრეთვე პრეფერენციული და თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმების განვითარება; ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) გამოყენების ხელშეწყობა ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების შემცირების და ქვეყანაში წარმოებული პროდუქტისა და მომსახურების საერთაშორისო და ევროპულ მოთხოვნებთან შესაბამისობის ხელშეწყობით; ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისთვის ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება და საქართველოს საერთაშორისო და ევროპულ ეკონომიკურ სივრცეში ინტეგრაცია; სავაჭრო პარტნიორ ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავება და შესაბამისი ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის განვითარება; საგარეო სავაჭრო ურთიერთობების განვითარება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმის გათვალისწინებით, საქართველოს კანონმდებლობის ჰარმონიზაცია ენერგეტიკული გაერთიანების მიერ ადაპტირებულ ენერგეტიკულ რეგულაციებთან/დირექტივებთან და შესაბამისი ენერგეტიკული რეფორმების განხორციელება; თანამედროვე, გამჭვირვალე, კონკურენტული და საბაზრო პრინციპებზე დაფუძნებული ელექტროენერგიის ბაზრის ჩამოყალიბება („სამიზნე მოდელი"), რომელიც უზრუნველყოფს საათობრივ ჭრილში ელექტროენერგიითა და თანამდევი მომსახურებით ვაჭრობას, დღით ადრე, დღიურ, საბალანსო და დამხმარე მომსახურებებს საბითუმო ბაზრების სეგმენტებში; ასოცირების შესახებ შეთანხმებითა და ენერგეტიკული გაერთიანების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულება ენერგეტიკის სექტორში; მწვანე ეკონომიკის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი მიმართულებების იდენტიფიცირება მწვანე ეკონომიკის ზრდის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავებისთვის, რის შედეგადაც ქვეყანაში შეიქმნება მიმზიდველი სამეწარმეო და საინვესტიციო გარემო; მდგრადი დაფინანსების ქართული ტაქსონომიის შემუშავება, რომლის მიზანი იქნება, 125 ნათლად განსაზღვროს, რომელი ბიზნესსაქმიანობა, პროგრამა ან პროექტი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს რესურსეფექტიან, ენერგოეფექტურ, მწვანე ეკონომიკისა და მდგრადი, ინკლუზიური განვითარებისკენ მიმართულ ღონისძიებად; ენერგეტიკის სფეროს მდგრადი განვითარების პოლიტიკის, სტრატეგიის, მოკლე-, საშუალო- და გრძელვადიანი პროგრამების/გეგმების შემუშავება; ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის მიწოდების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მართვაში არსებული ენერგეტიკული საწარმოების პარტნიორის/აქციონერის უფლებამოსილებების განხორციელება; ენერგეტიკის სფეროში ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; მეზობელ ქვეყნებთან ენერგეტიკული ურთიერთობის გაძლიერების მიზნით შესაბამისი ინფრასტრუქტურის განვითარების ოპტიმალურ მიმართულებათა განსაზღვრა და მათი რეალიზაციის კოორდინაცია; საავტომობილო ტრანსპორტის, საზღვაო ტრანსპორტისა და სამოქალაქო ავიაციის სფეროში სხვადასხვა ქვეყანასთან ორმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმებების გაფორმება; მრავალმხრივი სამთავრობათაშორისო შეთანხმების („რუმინეთის მთავრობას, საქართველოს მთავრობას, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთავრობასა და თურქმენეთის მთავრობას შორის საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის „შავი ზღვა-კასპიის ზღვა“ დაარსებისა და ფუნქციონირების შესახებ” შეთანხმება) გაფორმება; საგზაო უსაფრთხოების ეფექტური პოლიტიკის შემუშავება და საგზაო უსაფრთხოების სოციალური კამპანიის წარმოება; სამშენებლო სექტორის განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაზე, უზრუნველყოფს მშენებლობის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესებას, დასაქმების ზრდას და მოსახლეობის საცხოვრებელ ადგილებზე შენარჩუნებას; ევროპულ და საერთაშორისო მოთხოვნებთან ჰარმონიზებული საქართველოს სამშენებლო სფეროს მარეგულირებელი კანონმდებლობისა და ტექნიკური რეგლამენტების/სტანდარტების შემუშავება, ახალი თაობის ევროკოდების თარგმნა/რედაქტირება, მიღება და დანერგვა; საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის გარდამავალი დებულებებით განსაზღვრული კანონქვემდებარე აქტების შემუშავება; ევროკოდების ეროვნული დანართების შემუშავება; ექსპლუატაციაში მიღებული ჰიდროტექნიკური ნაგებობების უსაფრთხო ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად უსაფრთხოების ნორმების შემუშავება და მონიტორინგის სისტემის ჩამოყალიბება; სატელეკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის და თანამედროვე ტექნოლოგიების, როგორებიცაა: ღრუბლოვანი ტექნოლოგიები, მონაცემთა გაცვლის ჰიპერმასშტაბური ცენტრები (TIER III/IV) და ხელოვნური ინტელექტი (AI), განვითარების ხელშეწყობა; საინვესტიციო გარემოს გაძლიერება და ევროკავშირის სატელეკომუნიკაციო და ფოსტის სამართლებრივ ჩარჩოსთან საკანონმდებლო ჰარმონიზაცია; ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების მიმართულებით სახელმწიფო 126 უწყებების ეფექტიანი საკოორდინაციო მექანიზმის შექმნა; ელექტრონული კომუნიკაციებისა და საფოსტო ქსელების საგანგებო სიტუაციების მართვისა და რეაგირების ეროვნული გეგმის შემუშავება; საქართველოში ციფრული ინფრასტრუქტურის, ციფრული ეკონომიკისა და საინფორმაციო საზოგადოების განვითარება; საგანგებო ან/და საომარი სიტუაციების დროს ქვეყნის მდგრადობის ხელშეწყობა და ეფექტიანი რეაგირების უზრუნველყოფა; ადრეული შეტყობინების სისტემის შექმნა, რომელიც უზრუნველყოფს სტიქიური უბედურებების, საგანგებო სიტუაციებისა და სხვა კრიზისული მოვლენების შესახებ მოსახლეობის დროულ შეტყობინებას, საფრთხეებზე რეაგირების დროის შემცირებას, ადამიანური და მატერიალური ზარალის შემცირებას და ქვეყნის რეზილიენტობის ზრდას; ქვეყნის მდგრადი ეკონომიკური განვითარებისთვის ადგილობრივ და საერთაშორისო ინვესტორებთან აქტიური თანამშრომლობა; სწორი და ეფექტიანი კომუნიკაციითა და მხარდაჭერით ქვეყანაში მსხვილი ინვესტიციების განხორციელების ხელშეწყობა; საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების მიზნით საკანონმდებლო ჩარჩოს ფორმირება, რომლის დებულებებიც თანხვდენილი იქნება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკასთან, წაახალისებს ადგილობრივ ინვესტიციებს და ხელს შეუწყობს ქვეყანაში უცხოური ინვესტიციების შემოდინებას. 5.5 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება (პროგრამული კოდი 23 02) ადამიანური კაპიტალის გაძლიერებით, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვით, ინოვაციური მიდგომებით, ორგანიზაციის გაციფრულებითა და მონაცემებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებებით მარტივი, მომხმარებელზე მორგებული გარემოს შექმნა, ნებაყოფლობითი კანონშესაბამისობის დონის ამაღლება და სამართლიანი საერთაშორისო ვაჭრობის ხელშეწყობა; „საგადასახადო ადმინისტრაცია 3.0“ მოდელის ძირითადი პრინციპების დანერგვა, რაც გულისხმობს ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენებას, საგადასახადო ადმინისტრაციისა და საბაჟო ადმინისტრაციის ფუნდამენტური პროცესების ეფექტიანობის უზრუნველყოფას; გადასახადის გადამხდელებისთვის კანონშესაბამისობის უზრუნველყოფის ტვირთის შემცირებისა და გადასახადის გადამხდელის მიერ კანონშეუსაბამო ქცევის გართულების მიზნით გადასახადის გადამხდელის შიდა ბიზნესსისტემებზე მორგებული პროცესების დანერგვა; საგადასახადო ადმინისტრაციაში ინტეგრირებული, ციფრული აზროვნების პრინციპების დამკვიდრება, ანალიტიკური შესაძლებლობების გაუმჯობესება, მონაცემთა დაცვისა და გამჭვირვალობის მაღალი სტანდარტების დანერგვა; საგადასახადო რისკების მართვის სისტემის შემდგომი განვითარება; საგადასახადო და სახელმწიფო საზღვრის კვეთის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებების შესრულებასთან დაკავშირებული კანონშესაბამისობის დონის ამაღლების მიზნით საბაჟო რისკების მართვის სისტემის მოდერნიზაცია და პარტნიორ იურისდიქციებთან საბაჟო ინფორმაციის წინასწარი გაცვლის მექანიზმების 127 განვითარება; საერთაშორისო ვაჭრობის მიწოდების ჯაჭვის მონაწილეების ქცევის მონიტორინგი ტრანსნაციონალური დანაშაულის, ფულის გათეთრების, სტრატეგიული ვაჭრობის, ქვეყნის ეკონომიკური ინტერესებისთვის ზიანის მიყენების თავიდან აცილებისა და მოსახლეობისა და გარემოს უსაფრთხოების დაცვის მიზნით; გადასახადის გადამხდელების მიერ კანონშესაბამისობის უზრუნველსაყოფად გაწეული ძალისხმევისა და რესურსების შემცირების მიზნით საგადასახადო დეკლარაციების წინასწარი და ავტომატური შევსების მექანიზმების დანერგვა; მსხვილ გადასახადის გადამხდელთა ადმინისტრირების პროცესის დახვეწა, ინოვაციური მიდგომების დანერგვითა და ციფრული ტრანსფორმაციის მიღწევების აქტიური გამოყენებით; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შემოსავლების სამსახურის მიერ მიწოდებული სერვისების ხელმისაწვდომობისა და ინკლუზიურობის გაზრდა, ამ სერვისების ბიზნესპროცესების ოპტიმიზაცია; თვითმომსახურების წახალისება, რაც მომხმარებელს შესაძლებლობას აძლევს, მომსახურების მიღების პროცესი თავად მართოს, ხოლო შემოსავლების სამსახურს − გრძელვადიან პერსპექტივაში, უზრუნველყოს რესურსების ოპტიმიზაცია; საზოგადოების საგადასახადო და საბაჟო განათლების და ცნობიერების დონის ამაღლების ხელშეწყობა; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − შემოსავლების სამსახურის საქმიანობის საჯაროობის უზრუნველყოფა და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებულების პრინციპების დანერგვა საზოგადოებაში შემოსავლების სამსახურის მიმართ ნდობისა და მისი საოპერაციო ეფექტიანობის ამაღლების მიზნით; გადამხდელთათვის გადახდის პროცედურების გამარტივებით და ადრეული შეტყობინებების სისტემის შექმნით, საგადასახადო დავალიანებების თავიდან აცილება. საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებების ეფექტიანობის ზრდა; საგადასახადო კონტროლის ეფექტიანობის დონის ზრდა და დავების თავიდან აცილების მექანიზმების შემუშავება, საბაჟო კონტროლის განხორციელების ეფექტიანობის გაზრდა, საბაჟო პროცედურების გამარტივება; გადასახადების გადამხდელთა მიმართვის საფუძველზე საგადასახადო, საბაჟო ან მოსაკრებლებთან დაკავშირებული ვალდებულებების ან/და ანგარიშგების წესების განსაზღვრის მიზნით იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტის გამოცემა; საინფორმაციო ტექნოლოგიების მართვის პროცესის მოდერნიზაცია, თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა, საინფორმაციო სისტემების სათანადო ტექნიკური უზრუნველყოფა, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - შემოსავლების სამსახურის მონაცემთა საცავის განვითარება, მონაცემების ხარისხის გაუმჯობესება და ავტომატური ანალიტიკური ანგარიშების სისტემის განვითარება; 128 კორპორაციული მართვის სისტემის განვითარება და ანგარიშგების თანამედროვე მიდგომების დანერგვა; ინფორმაციული უსაფრთხოების კონფიდენციალურობის დაცვა; სისტემის გაძლიერება და მონაცემთა ევროკავშირის საბაჟო და საგადასახადო ელექტრონულ სისტემებთან ინტეგრაციის პროცესის ხელშეწყობა. 5.6 ინვესტიციების განვითარების ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 24 13) საგარეო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარება, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად მცირე და საშუალო ბიზნესის ექსპორტის შესაძლებლობების გაზრდა; ექსპორტზე ორიენტირებული წარმოებისა და მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქციის შექმნისკენ მიმართული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ხელშეწყობა; თანამედროვე და ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვა და მომსახურების სფეროს განვითარება, რაც უზრუნველყოფს ეკონომიკური განვითარების პროცესში მოსახლეობის მონაწილეობას; ექსპორტის ხელშეწყობისთვის ქართული კომპანიების უცხოურ ბაზრებზე წარდგენა და მათი საერთაშორისო გამოფენებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ბაზრის კვლევის კუთხით კომპანიებისთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დაგეგმვისა და მიზანმიმართული განვითარებისთვის; ექსპორტზე ორიენტირებულ კომპანიებთან რეგულარული კომუნიკაცია და მათთვის დახმარების გაწევა ექსპორტის დასაგეგმად საჭირო მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებით; საქართველოს საწარმოო პოტენციალის წარმოჩენა მასშტაბური საერთაშორისო მარკეტინგული კამპანიების წარმოებით და პროდუქციის/მომსახურების პოპულარიზაციით; მეწარმეობის განვითარების წახალისება, დამწყები და არსებული მცირე და საშუალო საწარმოების სათანადო ხელშეწყობა პროდუქტიულობისა და კონკურენტუნარიანობის გაზრდისთვის; ქვეყნის გარეთ საქართველოს საინვესტიციო პოტენციალის პოპულარიზაცია და ამ მიზნით სექტორული კვლევების, საინვესტიციო პროექტების, გზამკვლევებისა და სხვა მარკეტინგული მასალების მომზადება; პრიორიტეტულ სექტორებში სამიზნე კომპანიების იდენტიფიცირება, პროაქტიულად დაკავშირება და შეხვედრების ორგანიზება; მათთან 129 პოტენციური და არსებული ინვესტორების დახმარება ინვესტიციის განხორციელების პროცესში. 5.7 ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 23 04) სახელმწიფო ფინანსების მართვის (ელექტრონული) სისტემის (PFMS) მხარდაჭერა, განვითარება, მოდერნიზება, ფუნქციური განახლება და დანერგვა; საქმისწარმოების ავტომატიზებული სისტემის - eDocument-ის ფუნქციური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა, ინციდენტების ეფექტიანი მართვა, სისტემის ტექნოლოგიური განვითარება და ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაცია; გარემოსდაცვითი ინფორმაციის მართვის სისტემის (EIMS) (რომელიც შეიცავს ბიზნესპორცესის ავტომატიზაციის კომპონენტს და რომლის მომხმარებლები არიან კერძო ბიზნესის წარმომადგენლები) აღრიცხვა, მართვის და მონიტორინგის პროცესების გამარტივება, სისტემის მოდერნიზაცია, ფუნქციური განახლება, დანერგვა და მხარდაჭერა; ყიდვა-გაყიდვის უნიკალური ელექტრონული სისტემის „eAuction.ge“-ს (უძრავმოძრავი ქონების გაყიდვის ელექტრონული აუქციონის სისტემის) მოდერნიზაცია და ფუნქციური განახლება; საინფორმაციო სისტემებისა და ვებგვერდების ეფექტიანი ფუნქციონირება, ვებგვერდების მფლობელთა ცნობადობის ამაღლება, საზოგადოებისთვის დეტალური ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა, დაინტერესებული პირებისთვის ინფორმაციის ონლაინ რეჟიმში მიწოდება და უკუკავშირის მიღება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და მისი სტრუქტურული ერთეულების ფუნქციონირებისათვის საჭირო საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურის შექმნა, ელექტრონული საინფორმაციო სისტემების შექმნა, განვითარება, მომსახურება, მდგრადობისა და საიმედოობის უზრუნველყოფა, ბიზნეს-უწყვეტობის უზრუნველყოფა და ტექნიკური მხარდაჭერა. 5.8 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 47 01) სტატისტიკური სისტემის პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავება, განხორციელება და მონიტორინგი; სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამის შემუშავება; სტატისტიკური კვლევებისა და მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის დაგეგმვა, მართვა, წარმოება, მონაცემთა გავრცელება და ანგარიშგება; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ საკანონმდებლო ბაზის განახლება; მეთოდოლოგიური და სტატისტიკური სტანდარტების შემუშავება/განახლება; საერთაშორისო ორგანოებში წარმომადგენლობა და თანამშრომლობა; ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ ცნობიერების ამაღლება და მომხმარებელთა ნდობის განმტკიცება; 130 დასახული ამოცანებისა და მიზნების მისაღწევად საჭირო საკადრო, ფინანსური, მატერიალურ-ტექნიკური და ინფორმაციულ-ტექნოლოგიური რესურსების უზრუნველყოფა; ეფექტიანობისა და ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა; ტექნიკური და კომპიუტერული აღჭურვილობის განახლება. 5.9 სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა (პროგრამული კოდი 40 02) სამთავრობო რეზიდენციებში საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პრემიერმინისტრის, სხვა უმაღლესი თანამდებობის პირთა, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა მათი საქმიანობისთვის საჭირო, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პირობებით, აგრეთვე სამთავრობო რეზიდენციების თანამედროვე ინვენტარითა და დანადგარებით აღჭურვა. 5.10 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 47 02) მთლიანი შიდა პროდუქტის გაანგარიშება, მდგომარეობის ძირითადი მახასიათებელი; როგორც ქვეყნის ეკონომიკური ქვეყნის საგარეო ვაჭრობისა და ქვეყანაში განხორციელებული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობის გაანგარიშება; მომსახურებით საერთაშორისო ვაჭრობის შესახებ მონაცემების მოპოვება; სამომხმარებლო ფასებისა და მწარმოებელთა ფასების ინდექსების გაანგარიშება, ფასების საერთაშორისო შედარების განხორციელება; საქართველოს რეზიდენტებისა და უცხოელი ვიზიტორების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული ვიზიტების შესახებ, აგრეთვე საქართველოს რეზიდენტების მიერ ქვეყნის გარეთ განხორციელებული ვიზიტების თაობაზე მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; ბიზნესსექტორსა და არაკომერციული ორგანიზაციების სექტორში მიმდინარე მოვლენებისა და პროცესების ანალიზი და მათ შესახებ სტატისტიკური მონაცემების წარმოება; ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ სტატისტიკური კვლევის ჩატარება და საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსის შემუშავება; არაფინანსური კორპორაციების ფინანსური მაჩვენებლების გაანგარიშება; სამაცივრო, სასაკლაო მეურნეობებისა და ელევატორების საქმიანობის გამოკვლევა; საფინანსო საქმიანობის განმახორციელებელი საწარმოებისა საქმიანობის შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის შეგროვება; და ლომბარდების ტრანსპორტის სტატისტიკის წარმოება (მგზავრთა გადაყვანა და ტვირთის გადაზიდვა); 131 საავტომობილო ტრანსპორტის ნატურალური მაჩვენებლებისა და ამ ენერგორესურსების საბოლოო მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; დარგში შინამეურნეობებში ენერგორესურსების მოხმარების შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; შრომის სტატისტიკის მაჩვენებლების გაანგარიშება; შრომის ბაზრისა და სამუშაო ძალის დეტალური გამოკვლევა; მიმდინარე დემოგრაფიული კვლევის ჩატარება; შინამეურნეობების მდგომარეობის შესახებ სტატისტიკური მონაცემების (შინამეურნეობების შემოსავლები და ხარჯები, მოსახლეობის სიღარიბისა და უთანაბრობის მაჩვენებლები და სხვა) მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; სოფლის მეურნეობის შესახებ მიმდინარე სტატისტიკური მონაცემების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელება; შინამეურნეობებსა და ბიზნესში საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება; საწარმოთა ინოვაციური აქტივობის გამოკვლევა; დაუკვირვებადი ეკონომიკის გამოკვლევა სხვადასხვა სექტორში 5.11 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური (პროგრამული კოდი 38 00) საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის ეროვნული სისტემის ფორმირება; საქართველოს კანონმდებლობის საერთაშორისო FATF ევროკავშირის შესაბამის დირექტივებთან დაახლოება; − სტანდარტებსა და ფულის გათეთრების, ტერორიზმის დაფინანსებისა და მათთან დაკავშირებული სხვა დანაშაულებრივი ფაქტების გამოვლენა და პრევენცია; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერება; ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის სფეროში ადგილობრივი და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავების ხელშეწყობა. 5.12 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო (პროგრამული კოდი 43 00) საქართველოში ბაზრის ლიბერალიზაციის, თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის ხელშეწყობის, ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპების დაცვის მიზნით სააგენტოში წარმოდგენილი საჩივრების განხილვა და მათზე შესაბამისი რეაგირება; მოკვლევების ფარგლებში დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების, კონკურენციის შემზღუდველი შეთანხმებისა და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის 132 ფაქტების გამოვლენა და აღკვეთა; სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების მიერ განხორციელებული კონკურენციის შემზღუდველი ქმედებების გამოვლენა და მათი გამოსწორების გზების დასახვა; კომპეტენციის ფარგლებში ქვეყანაში განხორციელებული კონცენტრაციებისა და გაცემული სახელმწიფო დახმარებების კონტროლი; სხვადასხვა ბაზრის მონიტორინგი და კონკურენტული გარემოს გაუმჯობესებისთვის შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება; ადგილობრივი ინდუსტრიის დაცვა დემპინგური იმპორტით მიყენებული ზიანისგან ან/და შესაძლო ზიანის მიყენებისგან; ანტიდემპინგური ღონისძიებების შემოღებასთან დაკავშირებით შესაბამისი დასკვნების შემუშავება და საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; საქართველოს ბაზარზე მომხმარებლის უფლებების დარღვევის პრევენცია, დაცვა და დარღვევების აღმოჩენის შემთხვევაში შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული დავების განხილვის საბჭოს ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. 5.13 ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 23 06) ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების პორტალის (www.reportal.ge) განვითარება და ეფექტიანი ფუნქციონირების უზუნველყოფა დირექტივასთან − „2013 წლის 26 ივნისის ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2013/34/EU დირექტივა გარკვეული კატეგორიის საწარმოების წლიური ფინანსური ანგარიშგების, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებისა და დაკავშირებული ანგარიშგებების მოთხოვნების გავრცელება ანგარიშვალდებული საწარმოებისათვის“, რეგულაციასთან − „ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2002 წლის 19 ივლისის რეგულაცია 1606/2002 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენების შესახებ“ და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოების მიზნით; ფინანსური და მმართველობის ანგარიშგებების წარდგენის მაჩვენებლების ზრდის შენარჩუნება, წარდგენილი ანგარიშგებების მიმოხილვა რისკზე დაფუძნებული ზედამხედველობის მიდგომით, გამოვლენილი შეუსაბამობების აღმოფხვრის პროგრესის შეფასება, წარდგენილი ანგარიშგებების ხარისხის გაუმჯობესებისა და საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; ასოცირების ხელშეკრულებისა და „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ საქართველოს კანონის“ მიხედვით ნაკისრი ვალდებულებების ფარგლებში, ფინანსური ანგარიშგებების საერთაშორისო სტანდარტების (ფასს სტანდარტებისა და მსს ფასს სტანდარტის) თარგმნისა და სამოქმედოდ შემოღების უზურუნველყოფა, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გაზიარების მიზნით; აუდიტისადმი დაქვემდებარებული სუბიექტების ფინანსური ანგარიშგების სანდოობის ამაღლების მიზნით აუდიტის ზედამხედველობის სისტემის დახვეწა და საერთაშორისო პრაქტიკასთან დაახლოება, რაც უზრუნველყოფს აუდიტორული მომსახურების საერთაშორისო სტანდარტებთან, აუდიტორების პროფესიული 133 განათლების საერთაშორისო სტანდარტებთან, ეთიკის ნორმებთან, ევროდირექტივასა და 537/2014 ევრორეგულაციასთან შესაბამისობას; 2006/43/EC სრულფასოვანი სამართლებრივი ჩარჩოს ჩამოყალიბება, ანგარიშვალდებულ პირთა ცნობიერების ამაღლება და რისკზე დაფუძნებული ზედამხედველობის უზრუნველყოფა ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიმართულებით. 5.14 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 18) საქართველოს მთავრობასა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის გაფორმებული „ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“ შეთანხმებისა და „სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და „TURKISH ELECTRICITY TRADING AND CONTRACTING CO.“-ს შორის გასაფორმებელი ოქმის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 27 აპრილის №923 განკარგულების შესაბამისად, სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულ ოპერატორსა“ და თურქეთის ელექტროენერგიით ვაჭრობისა და ხელშემკვრელ კომპანიას (TETAS) შორის გაფორმებული ოქმის საფუძველზე აღებული ვალდებულებების დაფარვა. 5.15 ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 24 04) ბაზარზე განთავსებული ინდუსტრიული და სამომხმარებლო პროდუქტების ზედამხედველობი უზრუნველყოფა ევროპის ბაზარზე არსებული ზედამხედველობის სისტემის დანერგვით. 5.16 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა (პროგრამული კოდი 44 00) საწარმოების მხარდაჭერა და ექსპორტ-იმპორტის ხელშეწყობა მათი რეგიონულ და საერთაშორისო ბაზრებში ინტეგრაციისთვის; სხვადასხვა ქვეყნის სავაჭრო-სამრეწველო პალატებსა და ბიზნესგაერთიანებებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება, ინტეგრაცია და მჭიდრო თანამშრომლობა; ქართულ და უცხოურ კომპანიებს შორის ბიზნესკავშირების დამყარების ხელშეწყობა და პარტნიორების მოძიება; საქართველოს ბიზნესსუბიექტების ინტერესების დაცვისა და მეწარმე სუბიექტების ხელშეწყობის მიზნით მათი ინტერესების ადვოკატირება; საქართველოს რეგიონული ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა; საერთაშორისო კომერციული და საინვესტიციო დავების საქართველოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო ცენტრის განვითარება; განსახილველად პროფესიული განათლების ხელშეწყობა, მათ შორის საწარმოო ინსტრუქტორების გადამზადების გზით; კომპანიების თანამედროვე მოთხოვნებთან შესაბამისობის ხელშეწყობა, მათ შორის, გაციფრულების ხელშეწყობა; უზრუნველყოფის პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის ხელშეწყობა; 134 ქვეყნის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ ქართული კულტურის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა; სხვადასხვა კულტურულ ღონისძიებაზე საქართველოს კულტურული ფასეულობების წარდგენა და ამ ღონისძიებებში ხელოვანთა მონაწილეობის ხელშეწყობა; ქართული ხელოვნებისა და კულტურის საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართული კულტურის მოღვაწეთა და ქართული კულტურის განვითარებისთვის უცხო ქვეყნის კულტურის თვალსაჩინო მოღვაწეთა დამსახურებების სხვადასხვა ფორმით აღნიშვნა და წახალისება; კულტურასა და ბიზნესს შორის პარტნიორული ურთიერთობების გამყარება; ხელოვნების დარგების წარმომადგენელთა მიერ კავშირების დამყარება ინსტიტუციურ და კერძო ინვესტორებთან, ბიზნესმენებთან, რომლებიც დაინტერესებული არიან კულტურის სფეროში საინვესტიციო პროექტებით; სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის პალატებსა და შოუბიზნესის წარმომადგენლებთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარება და მჭიდრო თანამშრომლობა. 5.17 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება (პროგრამული კოდი 24 03) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს მომსახურების სფეროსა და დიაპაზონის გაფართოება: საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტოს სტანდარტების დეპარტამენტში დანერგილი ხარისხის მენეჯმენტის სტანდარტის − EN ISO 9001:2015-ის შესაბამისი მომსახურების მიწოდება, ქვეყნის ეკონომიკური პრიორიტეტების შესაბამისად სტანდარტიზაციის სფეროში ტექნიკური კომიტეტების ჩამოყალიბება, საერთაშორისო და ევროპული სტანდარტების საქართველოს სტანდარტებად მიღება; მეტროლოგიის სფეროში საერთაშორისო აღიარების შენარჩუნება/გაფართოება და დამკვეთებისთვის, მათ შორის, რეგიონალურ დონეზე სერვისების შეთავაზება; მეტროლოგიისა და სტანდარტიზაციის სფეროში საერთაშორისო აღიარების მისაღწევად ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) და ვაჭრობაში ტექნიკური ბარიერების (TBT) მოთხოვნების შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. 5.18 ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა (პროგრამული კოდი 24 09) ნავთობისა და გაზის რესურსებით სარგებლობის გენერალური ლიცენზიის მოსაპოვებლად შავი ზღვის შელფზე (შავი ზღვის პროექტი) და ხმელეთის თავისუფალ ბლოკებზე ღია საერთაშორისო ტენდერის ჩატარება; ნავთობისა და გაზის სფეროში მონაცემებისა და ინფორმაციის ცენტრალური საინფორმაციო ბანკის მართვა; ნავთობის გადამუშავების ლიცენზიის, ბუნებრივი გაზის დამუშავების ლიცენზიის, 135 ნავთობის ტრანსპორტირების ლიცენზიის ან ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირების ლიცენზიის (საქმიანობის ლიცენზია) გაცემა; ნავთობისა და გაზის სფეროში სტანდარტების შემუშავება; „წევრი სახელმწიფოებისთვის ნედლი ნავთობის ან/და ნავთობპროდუქტების მინიმალური სარეზერვო მარაგების უზრუნველყოფის ვალდებულების დაკისრების შესახებ“ საბჭოს 2009 წლის 14 სექტემბრის 2009/119/EC დირექტივის შესრულება; ბუნებრივი წყალბადის ძებნა-ძიებისა და მოპოვების ოპერაციების რეგულირების სფეროს საკანონმდებლო ცვლილებების მომზადება. 6 ინსტიტუციური განვითარება და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერა საქართველოს მთავრობა მიზნად ისახავს ძლიერი, სამართლიანი და ერთიანი სახელმწიფოს მშენებლობას, სადაც თითოეულ მოქალაქეს აქვს თანასწორი შესაძლებლობები და სახელმწიფო ინსტიტუტები ეფექტიანად და გამჭვირვალედ ემსახურებიან მათ. გამჭვირვალე, ანგარიშვალდებული და ეფექტიანი, შედეგებზე ორიენტირებული სახელმწიფო მართვის სისტემის ჩამოყალიბების უზრუნველსაყოფად, ევროპული საჯარო მმართველობის პრინციპების შესაბამისად, უწყვეტად გაგრძელდება საჯარო მმართველობის რეფორმა. გაძლიერდება პოლიტიკის დაგეგმვის ეფექტიანი და ეფექტური სისტემის მხარდაჭერა და უზრუნველყოფილი იქნება მისი შემდგომი გაუმჯობესება გამოვლენილი საჭიროებებისა და საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის საფუძველზე. გაუმჯობესდება სამთავრობო დაწესებულებათა მიერ პოლიტიკის განხორციელების მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და შეფასების ხარისხი; დაინერგება პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიანი ელექტრონული სისტემა, რომლის საშუალებით ციფრულ სივრცეში მოექცევა მთავრობის ყველა პოლიტიკის დოკუმენტი; პოლიტიკის შემუშავების, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიან ელექტრონულ სისტემაში ინტეგრირდება საჯარო კონსულტაციების გამართვის მოდულიც, რაც ახალ შესაძლებლობას აჩენს ინკლუზიური საჯარო პოლიტიკის წარმოებისთვის და ქმნის ქმედით პლატფორმას მოქალაქეებთან მჭიდრო ინტერაქციისთვის. ინტენსიურად გაგრძელდება საჯარო სამსახურის სრულყოფა. ამ მიზნით, შემუშავდება საჯარო სამსახურის განვითარების სტრატეგია, რომელიც შექმნის ერთიან ხედვას მიმზიდველი საჯარო სამსახურის ჩამოყალიბების, მართვის თანამედროვე სტანდარტების დანერგვის, საჯარო სამსახურში დასაქმებული ადამიანური კაპიტალის გაძლიერების, პროფესიონალიზმის ამაღლების, ძლიერი, ანგარიშვალდებული და ქმედითი საჯარო დაწესებულებების ფუნქციონირების ხელშეწყობისთვის, აგრეთვე შესაბამისი პოლიტიკური დონის პასუხისმგებლობის განსაზღვრისა და რეფორმის კოორდინირებული განხორციელებისთვის; საჯარო სამსახურის სისტემის ერთიანობის უზრუნველსაყოფად და არსებული პრაქტიკის გაუმჯობესების მიზნით, დაიხვეწება კანონმდებლობა და მკაფიოდ დადგინდება საჯარო სამსახურის ფარგლები, მათ შორის, დაზუსტდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სამართლებრივი ჩარჩო; საჯარო სამსახურში დაინერგება ადამიანური რესურსების მართვის თანამედროვე მექანიზმები, რაც ხელს შეუწყობს ადამიანური რესურსების მართვის ოპერაციული სისტემიდან ადამიანური კაპიტალის სტრატეგიული განვითარების სისტემაზე გადასვლას; საჯარო სამსახურის მიმზიდველობის გაზრდისთვის განვითარდება სამოტივაციო პრაქტიკები, თანასწორი და 136 ინკლუზიური დასაქმების სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობის მიზნით, წახალისდება ოჯახზე მორგებული დასაქმების პოლიტიკა, საჯარო სამსახურში ქალთა მონაწილეობა, მათი ლიდერობა და პროფესიული განვითარება. მომავალი წლიდან საქართველოს მთავრობა უზრუნველყოფს სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერას, რისთვისაც შეიქმნება შესაბამისი სახელმწიფო პროგრამა. გაგრძელდება საკანონმდებლო აქტების კოდიფიკაციის რეფორმა, რომლის ფარგლებში შემუშავდება და საქართველოს პარლამენტს წარედგინება მიწის კოდექსი, აგრეთვე მიღებული იქნება ხანდაზმულ პირთა უფლებების მარეგულირებელი ერთიანი საკანონმდებლო აქტი. საკანონმდებლო რეფორმები კვლავაც წარიმართება სამეცნიერო წრეებთან აქტიური დიალოგის ფონზე. 2028 წლისთვის იუსტიციის სახლის მოქმედების არეალი სრულად დაფარავს ყველა მუნიციპალიტეტს. „მობილური იუსტიციის სახლების“ მეშვეობით 2028 წლისთვის 500-მდე სოფლის მოსახლეს პირდაპირ სახლის კართან მიეწოდება 500-მდე სერვისი. სახელმწიფო სერვისები ხელმისაწვდომი გახდება my.gov.ge − მობილური აპლიკაციით. მომსახურების დისტანციური ელექტრონული ფორმა მომხმარებლებს, განსაკუთრებით კი დიასპორის წარმომადგენლებს, გაუმარტივებთ სერვისებზე წვდომას. საჯარო მმართველობის რეფორმის ფარგლებში სერვისების მიწოდების კომპონენტის ეფექტიანი უზრუნველყოფის მიზნით, განხორციელდება სახელმწიფო სერვისების განვითარების 2022−2025 წლების სტრატეგიით გათვალისწინებული ღონისძიებები, რათა უმაღლესი სტანდარტით შეიქმნას სერვისები, მოხდეს განფასება, მიწოდება და ხარისხის კონტროლი. შეიქმნება ეროვნული სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის (NSDI) გეოპორტალი, რომელზედაც ქვეყნის ყველა უწყება და სივრცითი მონაცემების მწარმოებელი სუბიექტი განათავსებს ინფორმაციას. საჯაროდ ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოში არსებული სივრცითი მონაცემები, რომლებიც თავსებადი და შესაბამისი იქნება ევროკავშირის სივრცითი ინფორმაციის ინფრასტრუქტურასთან (INSPIRE) და რეგულაციებთან. დასრულდება დამისამართების პროექტი და მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციული საზღვრების პროექტები დასამტკიცებლად წარედგინება საქართველოს პარლამენტს, ხოლო დასახლებების ადმინისტრაციული საზღვრები დამტკიცდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ზუსტი მისამართების არსებობა ხელს შეუწყობს სახელმწიფო და კერძო სერვისების დროულ და უფრო ხარისხიან მიწოდებას. დასრულდება მიწის სისტემური რეგისტრაციის პროცესი და ქვეყანაში არსებულ მიწის ფონდთან მიმართებით საბოლოოდ დადგინდება, რომელი მიწის ნაკვეთია კერძო, სახელმწიფო თუ მუნიციპალური საკუთრება. პროექტის დასრულების შედეგად ხარისხობრივად გაუმჯობესდება მიწაზე საკუთრების უფლების დაცვა, მიწის ეფექტიანად მართვა, სოფლის მეურნეობის სექტორისა და აგრობიზნესის მართვა. დაინერგება ახალი გამარტივებული სერვისი − „სასყიდლიანი ხელშეკრულებების რეგისტრაცია“, რომელიც ითვალისწინებს სასყიდლიანი ხელშეკრულების, მათ შორის, იჯარის/ქირავნობის ხელშეკრულების, დარღვევის შემთხვევაში მესაკუთრეთა უფლებების დაცვის/აღდგენის ეფექტიან მექანიზმებს. სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე შესაძლებელი გახდება როგორც ფულადი ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის 137 დაკმაყოფილება, ისე საკუთრების უფლების აღდგენა, იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც მოიჯარე/დამქირავებელი არ იხდის საიჯარო ქირას/ქირას ან/და ნებაყოფლობით არ ათავისუფლებს უძრავ ქონებას. ევროკავშირის დირექტივების გათვალისწინებით მიღებული „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონის შესაბამისად, დასრულდება მეწარმე სუბიექტების ხელახალი რეგისტრაციის პროცესი, რის შედეგადაც, საქართველოში რეგისტრირებული ყველა მეწარმე სუბიექტის მონაცემები შესაბამისობაში იქნება ევროკავშირში მოქმედ რეგულაციებთან. საჯარო რეესტრმა მომხმარებლებს შესთავაზა ახალი, ინოვაციური და თანამედროვე ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული სერვისი. დაცული აპლიკაციის მეშვეობით, მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ან/და საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში მყოფ საქართველოს მოქალაქეებს დისტანციურად, ინტერნეტში ჩართული ელექტრონული მოწყობილობის (კომპიუტერი, ტელეფონი და ა. შ.) საშუალებით შეუძლიათ უძრავ ქონებაზე გარიგებების დადება, ნასყიდობის საფასურის გადახდა და უფლების რეგისტრაცია. აღსანიშნავია, რომ „გონიერი კონტრაქტის“ საშუალებით ხელშეკრულების მხარეები დაცული იქნებიან შესაძლო რისკებისგან. „გონიერი კონტრაქტის“ განვითარების მომდევნო ეტაპზე არსებულ სერვისებს დაემატება შემდეგი ახალი სერვისები: საწარმოს რეგისტრაცია, პარტნიორთა კრების ჩატარება, წილის ნასყიდობა, იჯარის რეგისტრაცია. თანამედროვე სტანდარტებისა და ტექნოლოგიების გამოყენებით, დარგობრივ და აკადემიურ სექტორთან, აგრეთვე საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით, შეიქმნება საქართველოს ციფრული რუკა. მოხდება საქართველოს ციფრული მმართველობის 2025−2030 წლების სტრატეგიის იმპლემენტაცია, რომელიც საქართველოს მთავრობის გრძელვადიანი, სექტორული პოლიტიკის დოკუმენტია ციფრული მმართველობის სფეროში და ასახავს ციფრული მმართველობის თანამედროვე ტენდენციებს. მუშაობა გაგრძელდება სანდო მომსახურების მარეგულირებელი საკანონმდებლო ჩარჩოს სრულყოფასა და ევროკავშირის კანონმდებლობასთან (eIDAS 2.0) ჰარმონიზაციაზე, რაც საქართველოში არსებული სანდო მომსახურებების სხვა ქვეყნებში (მათ შორის, ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში) აღიარებას ისახავს მიზნად. შედეგად, საქართველოს მოქალაქეებსა და რეზიდენტ იურიდიულ პირებს ექნებათ შესაძლებლობა, ელექტრონული ფორმით წარადგინონ საქართველოში მოქმედი კვალიფიციური ელექტრონული ხელმოწერით/შტამპით დამოწმებული დოკუმენტები. გარდა არსებული სანდო მომსახურებების ევროკავშირში აღიარებისა, იგეგმება ციფრული იდენტიფიკაციის სისტემის (Digital ID) განვითარება და მისი მეშვეობით სანდო მომსახურების მიწოდება. „ციფრული ID“ აპრობირებულია მსოფლიოსა და ევროკავშირის ბევრ ქვეყანაში და ნიშნავს მობილური ტელეფონის გამოყენებას ელექტრონული იდენტიფიკაციის ფუნქციის უზრუნველსაყოფად, ისევე, როგორც ელექტრონული ხელმოწერისა და შტამპის გამოსაყენებლად. „ციფრული ID“ და ციფრული ხელმოწერა, როგორც ელექტრონული იდენტიფიკაციის ცალკე არხი, გაზრდის აღნიშნული სანდო მომსახურების გამოყენებას მოსახლეობასა და ბიზნესსექტორში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ანალიტიკური და სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის, სახელმწიფოს მიერ დასადები ხელშეკრულებების სამართლებრივი ექსპერტიზის, საერთაშორისო სასამართლოებსა და არბიტრაჟებში საქმისწარმოების წარმართვის ეფექტიანობის გაუმჯობესებისთვის, აგრეთვე საქართველოს საკანონმდებლო მაცნის მომხმარებელთათვის გამარტივებული სერვისების მიწოდების მიზნით, 138 დაგეგმილია ხელოვნური ინტელექტის სისტემების დანერგვა და გამოყენება. გარდა ამისა, ხელოვნურ ინტელექტთან დაკავშირებული მსოფლიო ტენდენციების შესწავლის, ანალიზის, საქართველოს კანონმდებლობის ციფრულ სტანდარტებთან ადაპტირებისთვის საჭირო დასკვნებისა და რეკომენდაციების მომზადებისა და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების მიზნით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასწავლო ცენტრის ბაზაზე შეიქმნება ხელოვნური ინტელექტის სამართლებრივი კვლევის ცენტრი. 6.1 საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 09 01) განხორციელდება ღონისძიებები საერთო სასამართლოების მოსამართლეთა და აპარატის თანამშრომელთა სოციალური დაცვის გარანტიების უზრუნველსაყოფად; განხორციელდება მოსამართლეთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევა; მოსამართლეებს, რომლებსაც სამოსამართლო უფლებამოსილების განსახორციელებლად თვითმმართველ ქალაქში (მუნიციპალიტეტში) არ ექნებათ საცხოვრებელი ბინა, აუნაზღაურდებათ საცხოვრებელი ფართის დასაქირავებლად საჭირო ხარჯები; მოწესრიგდება სასამართლო შენობების იერსახე; ჩატარდება სასამართლოთა შენობების მიმდინარე და კაპიტალური სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები; სასამართლოთა შენობები აღიჭურვება ავეჯით, ტექნიკითა და აუცილებელი ინვენტარით; საერთო სასამართლოების სისტემაში დაიხვეწება და გაუმჯობესდება ინფრასტრუქტურა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა და არასრულწლოვანთა ინტერესების შესაბამისი ადაპტირებული გარემოს შესაქმნელად; განხორციელდება ინფორმაციულ-ტექნოლოგიური (IT) ინფრასტრუქტურის განახლება; საერთო სასამართლოები უზრუნველყოფილი იქნებიან ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი საქონლითა და მომსახურებით; ნაფიც მსაჯულებსა და მსაჯულობის კანდიდატებს აუნაზღაურდებათ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ხარჯი, რომლებიც პირდაპირაა დაკავშირებული მათ მიერ საკუთარი მოვალეობების შესრულებასთან. 6.2 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება (პროგრამული კოდი 26 01) სამართლის ცალკეული დარგის განვითარების აუცილებლობისა და პერსპექტივების შესწავლა; სამართალშემოქმედებითი საქმიანობის შესრულების მიზნით სამინისტროებისა და დარგობრივი უწყებების პრობლემატიკის შესწავლა; სხვადასხვა პრიორიტეტული სფეროს განვითარების მიზნით საკანონმდებლო ინიციატივების, საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების პროექტების მომზადება; საზღვარგარეთის სახელმწიფოთა კანონმდებლობების შესწავლა და გაანალიზება; ევროკავშირის სამართალთან საქართველოს კანონმდებლობის ჰარმონიზაციის მიზნებისთვის სამინისტროს კომპეტენციების ფარგლებში საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის შესაბამის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შესწავლა და საჭიროების შემთხვევაში წინადადებების შემუშავება. ჰარმონიზაციის მიზნებიდან გამომდინარე სამართლებრივი დაახლოების მეთოდიკის გამოყენებისას უწყებების სამართლებრივი მხარდაჭერა და მათ მიერ ევროკავშირთან დაახლოების მიზნით შემუშავებული ნორმატიული აქტების ევროკავშირის სამართალთან შესაბამისობის ექსპერტიზა. სამართლებრივი ჰარმონიზაციის დონის შესახებ სრული მონაცემების შეგროვება, ელექტრონულ პლატფორმაზე ასახვა და მათი მუდმივი 139 განახლება. ევროკავშირის სასამართლო პრაქტიკის გამოყენების ხელშეწყობა. ქართულ ჰარმონიზებულ ნორმებში ამავე პრაქტიკიდან შესაბამისი განმარტებების ჩაშენება. აღნიშნული, ასევე, ხელს შეუწყობს სამართლებრივი განჭვრეტადობის ამაღლებას ქართულ სამართლებრივ სივრცეში. ასოცირების შესახებ შეთანხმების იმპლემენტირების მიზნით შექმნილ სხვადასხვა ფორმატში მონაწილეობა, ეროვნულ სამოქმედო გეგმებში სამინისტროს კომპეტენციის ფარგლებში აქტივობების დაგეგმვის კოორდინაცია, ანგარიშგების უზრუნველყოფა და ევროკავშირის სამართლის ექსპერტიზა; არბიტრაჟებსა და უცხო ქვეყნების სასამართლოებში კომერციულ და საინვესტიციო დავებზე, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და გაერო-ს სახელშეკრულებო ორგანოებში სახელმწიფოთაშორის ან/და ინდივიდუალურ დავებზე სახელმწიფოს წარმომადგენლობა; სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან თანამშრომლობა და მასთან სხვა სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლობის კოორდინაცია; საქართველოს სასამართლოებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ შეტანილ სარჩელებზე სამინისტროს ინტერესების დაცვა; სახელისუფლებო დაწესებულებების წინააღმდეგ დავებში მონაწილეობა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს კომპეტენციის გათვალისწინებით; სახელმწიფოსა და სახელმწიფო უწყებების მიერ გასაფორმებელი საერთაშორისო და კერძო (მრავალმილიონიანი ან/და საარბიტრაჟო ინსტიტუტის შემცველი) ხელშეკრულებების პროექტების სამართლებრივი შეფასება/ექსპერტიზა მათი საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით და სათანადო დასკვნის პროექტის მომზადება; ხელშეკრულების პროექტის სამართლებრივი შეფასება მასში არსებული სამართლებრივი რისკების კუთხით და შესაბამისი დასკვნის პროექტის მომზადება; კარგი მმართველობის პრინციპების დამკვიდრებისა და განვითარების პერსპექტივების სიღრმისეული შესწავლა, რაც ეფუძნება სხვა სახელმწიფოთა კანონმდებლობის ანალიზს, დარგობრივი და შედარებით-სამართლებრივი კვლევების მომზადებასა და სტრატეგიული ინიციატივების ექსპერტიზას, საერთაშორისო სტანდარტებისა და ადამიანის უფლებათა სასამართლო პრაქტიკასთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით; ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკის გაძლიერება; ადამიანის უფლებების დაცვაზე ორიენტირებული ნარკოპოლიტიკის შემუშავება; საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის იმპლემენტაციის მიზნით პოლიტიკის განვითარება. 6.3 საარჩევნო გარემოს განვითარება (პროგრამული კოდი 06 01) მიუკერძოებელი, გამჭვირვალე და მაღალ პროფესიულ დონეზე ადმინისტრირებული არჩევნების საქართველოს კანონმდებლობის დაცვით ჩატარება და ამომრჩევლებისა და საარჩევნო პროცესებში ჩართული სხვა მხარეების მიერ საარჩევნო უფლების თავისუფლად განსახორციელებლად ყველა პირობის შექმნა; ინსტიტუციური გაძლიერება: საარჩევნო ადმინისტრაციის დამოუკიდებლობის, პროფესიონალიზმისა და სანდოობის განმტკიცება, ეფექტიანი საბიუჯეტო პოლიტიკისა და უწყვეტ ორგანიზაციულ და პროფესიულ განვითარებაზე ორიენტირებული სისტემის დამკვიდრება, დემოკრატიული პროცესების განვითარებაში წვლილის შეტანა; 140 სამოქალაქო და ამომრჩევლის განათლება: საგანმანათლებლო პროგრამების განხორციელებით საარჩევნო პროცესებში მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა, ამომრჩეველთა აქტივობის ზრდისა და ინფორმირებული არჩევანის გაკეთების ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესებში ჩართული მხარეების აქტიური მონაწილეობით მაქსიმალურად ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს შექმნა, საქართველოს კანონმდებლობის დახვეწის პროცესის ხელშეწყობა; საარჩევნო პროცესების ჰარმონიზაცია საკანონმდებლო (ტექნოლოგიურ) სიახლეებთან, ელექტრონული სერვისების განვითარება; საარჩევნო პროცესების დაგეგმვა, ყველა ტიპის არჩევნების ორგანიზაციული, სამართლებრივი და ტექნიკური უზრუნველყოფა. 6.4 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 01 03) საქართველოს პარლამენტის ბიუროს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარისა და მისი მოადგილეების, საქართველოს პარლამენტის წევრების, კომიტეტების, ფრაქციების, პოლიტიკური ჯგუფების, უმრავლესობისა და ოპოზიციის, დროებითი საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიების საქმიანობის ორგანიზაციული, სამართლებრივი, დოკუმენტური, საიფორმაციო, საფინანსო, მატერიალურ-ტექნიკური და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო მომსახურების უზრუნველყოფა; საქართველოს პარლამენტის პლენარული სხდომების მომზადება, კანონპროექტებით უზრუნველყოფა და საკითხების განხილვისას გამოთქმული წინადადებებისა და შენიშვნების აღრიცხვა; საქართველოს პარლამენტის წევრების მიერ უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა; საქართველოს პარლამენტის საქმიანობის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით გაშუქება და დოკუმენტების გამოქვეყნება; საქართველოს პარლამენტისა და მისი აპარატის საქმიანობის თანამედროვე ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნის, გამართული მუშაობისა და განვითარების უზრუნველყოფა; მნიშვნელოვან საკითხებზე თემატური მოკვლევების მომზადება და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს პარლამენტის ვებგვერდის მართვა, განვითარება და ტექნიკური უზრუნველყოფა; საქართველოს კანონმდებლობით საქართველოს პარლამენტის გამგებლობისთვის მიკუთვნებული სხვა საკითხების გადაწყვეტის ხელშეწყობა. 6.5 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური (პროგრამული კოდი 05 00) სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამედროვე უმაღლეს აუდიტორულ ორგანოდ ჩამოყალიბება, რომელიც თავის საქმიანობას საერთაშორისო სტანდარტების 141 შესაბამისად ახორციელებს და საზოგადოების მაღალი ნდობით სარგებლობს; გარე აუდიტის შესაძლებლობებისა და საკანონმდებლო მანდატის გაძლიერება; საბიუჯეტო სახსრების, სხვა საჯარო რესურსების ხარჯვისა და გამოყენების კანონიერების, მიზნობრიობის დაცვისა და ეფექტიანობის ხელშეწყობა; საჯარო სექტორში ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გაუმჯობესება; აუდიტორული საქმიანობის განხორციელებისას შედეგად მოტანილი სარგებლის გაზრდა; გაცემული რეკომენდაციების საქართველოს პარლამენტთან თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო და დონორ პარტნიორ ორგანიზაციებთან პროფესიული თანამშრომლობის გაღრმავება; თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაციის მიღების, შევსებისა და ჩაბარების კონტროლის უზრუნველყოფა და მონიტორინგი; მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების (პოლიტიკური პარტიის), საარჩევნო სუბიექტისა და განცხადებული პარტიულ-პოლიტიკური მიზნის მქონე პირის ფინანსური საქმიანობის მონიტორინგი; მამხილებლის დაცვის ღონისძიებათა გაუმჯობესების, აგრეთვე საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობის თავიდან აცილების, გამოვლენისა და აღკვეთის შესახებ წინადადებების შემუშავება, სათანადო რეკომენდაციების გაცემა და ამ სფეროსთან დაკავშირებით სხვა ღონისძიებების განხორციელება; საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ ქვეყნის შეფასების პროცესში უწყებათაშორისი კოორდინაციის უზრუნველყოფა; „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი წესით გრანტის გაცემისა და მიღების კანონიერების მონიტორინგი; „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და საქართველოს კანონით „უცხოეთის აგენტების რეგისტრაციის აქტი“ გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განხორციელება; პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების კონტროლი, ფარული საგამოძიებო მოქმედებებისა და ელექტრონული კომუნიკაციის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემთა ცენტრალურ ბანკში განხორციელებული აქტივობების კონტროლი; მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე კონსულტაციის გაწევა; მონაცემთა დაცვასთან დაკავშირებული განცხადებების განხილვა; მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება); საქართველოში მონაცემთა დაცვის მდგომარეობისა და მასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ ინფორმაციის საზოგადოებისთვის მიწოდება და მისი ინფორმირებულობის გაზრდა; 142 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის საერთაშორისო სტანდარტების იმპლემენტაციის პროცესის ხელშეწყობა; აუდიტორთა სერტიფიცირების სისტემის სრულყოფა, კვალიფიკაციის ასამაღლებელი (მათ შორის, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მოსამსახურეთა კვალიფიკაციის ასამაღლებელი) სასწავლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება, კვლევითი და ანალიტიკური საქმიანობის განხორციელება; სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის სტაჟირების პროგრამის თანამშრომელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა; ფარგლებში სწავლების ონლაინპლატფორმის შემუშავება და დანერგვა; ახალი ტრენინგების შემუშავება და განხორციელება, გარემოსდაცვითი პოლიტიკის დანერგვა. 6.6 საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 01) საქართველოს მოსახლეობის მიერ საქართველოს პარლამენტისთვის მინდობილი ინტერესების დაცვის უზრუნველყოფა; კანონშემოქმედებითი საქმიანობის უზრუნველყოფა; ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრა; საქართველოს ოკუპირებული რეგიონების ე. წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკით და საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობით ქვეყნის დეოკუპაციის მისაღწევად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილ ფარგლებში საქართველოს მთავრობის საქმიანობის კონტროლი და სხვა უფლებამოსილებების განხორციელება; საერთაშორისო ხელშეკრულებების რატიფიცირება და მათთან შეერთება; საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის მიღება და მისი შესრულების საპარლამენტო კონტროლი; საქართველოს პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების ყოველწლიური ანგარიშების მოსმენა და შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება; საერთაშორისო საპარლამენტთაშორისო ორგანიზაციებსა და სხვა სახელმწიფოთა პარლამენტების წევრებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრებისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, ევროკავშირსა და ნატოსთან ინტეგრაციის პროცესების გაღრმავება და მათ დირექტივებთან ჰარმონიზაცია. 6.9 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო (პროგრამული კოდი 46 00) 143 საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, კვალიფიციური ექსპერტების მეშვეობით განსაზღვრული ექსპერტიზებისა და გამოკვლევების ჩატარება, შესაბამისი დასკვნის შედგენა და გაცემა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე; სასამართლო ექსპერტიზის დაწესებულებათა ევროპული ქსელის (ENFSI) ფარგლებში მოქმედ ექსპერტთა სამუშაო ჯგუფებთან თანამშრომლობის გაღრმავება; საერთაშორისო შენარჩუნება; შემფასებელთა საბჭოს (IVSC) სრულუფლებიანი წევრობის საერთაშორისო დონეზე აღიარებული ინოვაციური საექსპერტო კვლევის მეთოდების დანერგვა და გამოყენება; საქართველოში ევროკავშირის და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლობებთან შეხვედრების ორგანიზება და სასამართლო ექსპერტიზის მიმართულებით მიმდინარე პროექტებთან დაკავშირებით თანამშრომლობა; ექსპერტიზის ახალი მეთოდოლოგიების დანერგვა და აკრედიტაციის სფეროს გაფართოება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საგამოცდო ლაბორატორიებისათვის შესაბამისი, საერთაშორისო აკრედიტაციის მინიჭება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული საექსპერტო დასკვნების სანდოობისა და ვალიდურობის მაღალი ხარისხის შენარჩუნება და მომსახურების სფეროს მუდმივი განვითარება; ექსპერტების პროფესიული ტრენინგებითა და სასწავლო კურსებით უზრუნველყოფა, ადგილობრივ და საერთაშორისო დონეზე, პროფესიულ და ლაბორატორიათაშორის ტესტირებებში მონაწილეობა და ISO/IEC 17025-ის სტანდარტის აკრედიტაციის შენარჩუნება; საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ საერთაშორისო მასშტაბის სამეცნიერო ფორუმებისა და შეხვედრების ორგანიზება; ბიუროს ახალი თანამედროვე სტანდარტების მქონე სათავო ოფისის მშენებლობა; ტერიტორიული ორგანოების ინფრასტრუქტურის განვითარება; მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის განახლება. 6.10 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური (პროგრამული კოდი 36 00) საქართველოს პარლამენტთან მჭიდრო თანამშრომლობით საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − იურიდიული დახმარების სამსახურის მანდატის გადახედვა და შესაბამის საკანონმდებლო ცვლილებებზე მუშაობა; სამსახურში დასაქმებულ პირთა განგრძობადი განათლების მიღების და სათანადო პროფესიული გადამზადების უზრუნველყოფა; 144 სამსახურის მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება და ამ მიზნით ხარისხის შეფასების სისტემის დახვეწა შესაბამისი სტანდარტებისა და მეთოდოლოგიის დანერგვით, აგრეთვე ციფრული ტექნოლოგიების განვითარებით; საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიაზე სოციალურად დაუცველი პირებისთვის, არასრულწლოვანებისა და კანონით გათვალისწინებული სხვა პირებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში იურიდიული დახმარების გაწევა; სამსახურის მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ინფრასტრუქტურის და საინფორმაციო ტექნოლოგიების განვითარება; იურიდიული დახმარების სისტემის შესახებ, აგრეთვე სხვადასხვა სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება; სამსახურის ანალიტიკური საქმიანობის და საერთაშორისო ურთიერთობების გაუმჯობესება მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პოლიტიკის დაგეგმვის, სერვისების გაუმჯობესების და პრევენციული ღონისძიებების ეფექტიანად დანერგვის მიზნით; აგრეთვე სისტემატურ მონაცემთა დამუშავება და ანალიზი; სამსახურის მოწვეულ საზოგადოებრივ ადვოკატთა რეესტრის რეფორმირება, მათი შერჩევისა და შეფასების პროცესის გაუმჯობესება, საქმიანობის მონიტორინგისა და მხარდაჭერის მექანიზმების განვითარება, აგრეთვე მათი ჩართულობის გაზრდა რეგიონულ და თემატურ საჭიროებებზე მორგებული მომსახურების გაწევაში. 6.12 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 26 03) ეროვნული საარქივო ფონდის მატერიალური ან/და ელექტრონულ მატარებელზე გადატანილი დოკუმენტებით შევსება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ბაზის შექმნა და მუდმივი განახლება, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების აღწერა და ცენტრალიზებული აღრიცხვა; ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების დაცვის, შენახვის, სათანადო პირობებისა და მათი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საარქივო დოკუმენტების ელექტრონულ მატარებლებზე გადატანა, რაც უზრუნველყოფს დოკუმენტების დედნების დაუზიანებლად შენარჩუნებას, ეროვნული მეხსიერების დაცულობას, ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების ელექტრონული ასლების ხელმისაწვდომობას; მოქალაქეზე ორიენტირებული მომსახურების დანერგვისა და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით მოქალაქეთა მომსახურების ელექტრონული სისტემის განვითარება და ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტების (ტექსტური დოკუმენტები, კინოფოტოფონოდოკუმენტები) ელექტრონული კატალოგების შექმნა. 6.13 საპარლამენტო ფრაქციების, საპარლამენტო პოლიტიკური ჯგუფებისა და ოლქების დელეგატების ბიუროების საქმიანობა (პროგრამული კოდი 01 02) საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, საქართველოს პარლამენტის ფრაქციების, საპარლამენტო პოლიტიკური ჯგუფების და ოლქების დელეგატების ბიუროების 145 საქმიანობის ხელშეწყობისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, აგრეთვე საქართველოს პარლამენტისა და მისი ორგანოების საქმიანობაში მონაწილეობის მისაღებად და კანონშემოქმედებითი და მაკონტროლებელი (საზედამხედველო) საქმიანობის განსახორციელებლად მათი ხელშეწყობა; საქართველოს პარლამენტის დროებითი კომისიების საქმიანობის უზრუნველყოფა. 6.14 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი (პროგრამული კოდი 41 00) საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, თავისუფლების შეზღუდვის და სხვადასხვა ტიპის დახურულ დაწესებულებებში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით გეგმური და არაგეგმური მონიტორინგის განხორციელება; მონიტორინგის ანგარიშების მომზადება და წარდგენა; წამებისა და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის პრევენციისთვის რეკომენდაციების შემუშავება და შესრულების თაობაზე ანგარიშების მომზადება; სახელმწიფოს ეფექტიანი კონტროლის ქვეშ მყოფ პირთა უფლებრივ მდგომარეობაზე ზედამხედველობა, შესაბამისი რეაგირება, ანგარიშების მომზადება, რეკომენდაციების შემუშავება და წარდგენა; არასრულწლოვანთა დაწესებულებების მონიტორინგი, ანგარიშების მომზადება, რეკომენდაციების შემუშავება; საქართველოს მოქალაქეთა, უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა, აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიულ პირთა, პოლიტიკურ და რელიგიურ გაერთიანებათა განცხადებებისა და საჩივრების მიღება, განხილვა და შესაბამისი რეაგირება; მხილების თაობაზე მომართვების განხილვა; ადამიანის უფლებების თაობაზე ცნობიერების ასამაღლებლად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, მათ შორის, საინფორმაციო ბიულეტენებისა და სოციალური რეკლამის დამზადება და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში განთავსება; ადამიანის უფლებათა თემებზე პუბლიკაციების გამოცემა და გავრცელება; შესაბამისი სამიზნე ჯგუფებისთვის ტრენინგების/ვორქშოპების ორგანიზება; „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული თანასწორობის მექანიზმის ფუნქციების შესრულება; ეროვნული და რელიგიური უმცირესობების ინტეგრაციის ხელშეწყობა; გაეროს 2006 წლის „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის“ იმპლემენტაციის მონიტორინგი; ბავშვთა უფლებების დაცვაზე ზედამხედველობა; ქალთა უფლებების, მათ შორის, ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის დაცვის 146 სფეროში არსებული ეროვნული და საერთაშორისო აქტების, შესრულებაზე ზედამხედველობა, ანგარიშების მომზადება და რეკომენდაციების შემუშავება; ადამიანის უფლებების დარღვევის შესახებ ინფორმაციის 24 საათის განმავლობაში მისაღებად მრავალარხიანი საკომუნიკაციო სისტემის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; საქართველოს სახალხო დამცველის რეგიონული დაფარვის გაზრდა და რეგიონული ოფისების მუშაობის მხარდაჭერა; საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებისთვის საქართველოში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიშის საქართველოს პარლამენტისთვის წარდგენა, სპეციალური ანგარიშების და გაწეული საქმიანობის შესახებ ანგარიშების მომზადება და გავრცელება; რეკომენდაციების, წინადადებების, ზოგადი შემუშავება და ადრესატებისთვის წარდგენა; წინადადებებისა და დასკვნების საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესწავლა და მონიტორინგი; კონსტიტუციური სარჩელისა და სასამართლოს მეგობრის მოსაზრების მომზადება და სასამართლოში წარდგენა; საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ადამიანის უფლებების დაცვის საზედამხედველო მექანიზმებში ალტერნატიული/ჩრდილოვანი ანგარიშების წარდგენა; ადამიანის უფლებების დაცვის ეროვნულ ინსტიტუტებსა და ომბუდსმენთა საერთაშორისო ქსელებში ჩართულობა და საერთაშორისო აქტივობაში აქტიური მონაწილეობა. 6.15 პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება (პროგრამული კოდი 06 03) „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად პოლიტიკური პარტიებისა და ჯანსაღი, კონკურენტუნარიანი პოლიტიკური სისტემის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. 6.16 ელექტრონული მმართველობის განვითარება (პროგრამული კოდი 26 05) სახელმწიფოს საქმიანობაში თანამედროვე საინფორმაციო-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დანერგვა, მათზე გაწეული დანახარჯების შემცირება, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და კომუნიკაციების საშუალებით სახელმწიფოს გამართული ფუნქციონირების ხელშეწყობა; სახელმწიფო უწყებების მომსახურება IT-სერვისების სრული სპექტრით, რაც მოიცავს ქსელურ უზრუნველყოფას, ინტერნეტის მიწოდებას, ელექტრონული ფოსტის სერვისს, ონლაინ კომუნიკაციის საშუალებებს, ტელევიდეოკონფერენციას, დროისა და დავალებების მართვის პროგრამულ უზრუნველყოფას, უსაფრთხოების ერთიანი პოლიტიკის განხორციელებას, არასასურველი და მავნე ელექტრონული ფოსტის 147 პროგრამებისა და ვირუსებისგან დაცვას, სახელმწიფო სტრუქტურებისთვის ერთიანი IT მხარდაჭერის სატელეფონო ცენტრის შექმნასა და ინციდენტების მართვას, ციფრული ტელეფონიის სერვისს, სახელმწიფო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირთა კომპიუტერული ტექნიკის ადგილზე მომსახურებას და სხვა; სახელმწიფო ორგანიზაციებში პროცესების ავტომატიზებისა და ელექტრონულ მმართველობაზე გადასვლის მიზნით შესაბამისი კვლევების ჩატარება და კონკრეტული ინოვაციური ბიზნესგადაწყვეტილებების შემუშავება, რომლებიც მორგებული იქნება დამკვეთის ბიზნესპროცესებზე; ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნა და არსებული პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმჯობესება; ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის მათზე ორიენტირებული, ხელმისაწვდომი, ეფექტიანი და გამჭვირვალე ელექტრონული სერვისების მიწოდება ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალის (my.gov.ge) მეშვეობით; თანამედროვე ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებისას ინფორმაციული სისტემების ურთიერთთავსებადობის უზრუნველყოფა და მონაცემთა გაცვლის ერთიანი სისტემის (ინფრასტრუქტურის) მართვა და განვითარება; დანერგილი „ქლაუდტექნოლოგიის“ (ღრუბლოვანი ტექნოლოგიის) მიმართულებით განვითარება როგორც პროგრამული, ისე გამოთვლითი სიმძლავრეებისა და მასშტაბების კუთხით; დაინტერესებული ორგანიზაციების მიერ „ქლაუდინფრასტრუქტურით“ (IaaS) სარგებლობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის, კერძო სექტორისა და მოქალაქეებისთვის ელექტრონული სერვისების მიწოდების და მონაცემთა გაცვლის ეფექტიანად და უსაფრთხოდ უზრუნველყოფა ერთი ფანჯრის პრინციპით; მონაცემთა გაცვლის ინფრასტრუქტურის გამოყენება, რომლის კომპონენტია 3 სახის აპარატურულ-პროგრამული მიმართულება/ინსტრუმენტი: „საქართველოს სამთავრობო კარიბჭე“ − ელექტრონული სერვისების მეშვეობით, უსაფრთხო გარემოში სხვადასხვა ინფორმაციის გაცვლა; „ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალი“ − სახელმწიფო და ბიზნესსექტორის მიერ რეალიზებული სხვადასხვა სახის ელექტრონული სერვისის ყველა დაინტერესებული პირისთვის უსაფრთხო ხელმისაწვდომობა ერთი ფანჯრის პრინციპით; ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროში სერვისების მიწოდება: ინფორმაციული უსაფრთხოების აუდიტის განხორციელება; ინფორმაციული უსაფრთხოების შეღწევადობის (მდგრადობის) ტესტირება; კომპიუტერული ინციდენტების აღმოჩენისთვის გამიზნული ქსელური სენსორის დაყენება და მართვა; „ინფორმაციული უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში ინფორმაციული და კიბერუსაფრთხოების სფეროს რეგულირება, აგრეთვე კომპიუტერულ ინციდენტებზე დახმარების ჯგუფის მიერ კომპიუტერული ინციდენტების პრევენცია, გამოვლენა და მათი მართვა. 6.17 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) (პროგრამული კოდი 26 08) მიწის ადმინისტრირების სერვისების გაძლიერება და ციფრული მმართველობის ინფრასტრუქტურის მოწყობა, კერძოდ: 148 სსიპ „საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს“ საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემების (განსაკუთრებით − უძრავი ქონების რეგისტრაციის სისტემის) გაძლიერება; ძირითადი საკადასტრო და სარეგისტრაციო სისტემების განახლება; შერჩეული ელექტრონული სერვისების განვითარება ინოვაციური ტექნოლოგიების მეშვეობით და ციფრული ტრანსფორმაციის მხარდაჭერა; სსიპ „საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს“ სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის დიზაინის შექმნა, პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარება და დანერგვა სხვა ინსტიტუციურ დაინტერესებულ მხარეებთან თანამშრომლობით (მათ შორის, შესაძლებლობების განვითარებაზე, ტრენინგსა და ცოდნის გაზიარებაზე ფოკუსირებით და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვით). 6.18 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაციები (პროგრამული კოდები 11 00 – 19 00) სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან კოორდინაციით მუნიციპალიტეტების განვითარების სტრატეგიებისა და პრიორიტეტების დოკუმენტების შემუშავება; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და ტურისტული პოტენციალის წარმოჩენის მიზნით წინადადებების მომზადება; მუნიციპალიტეტის ორგანოების საქმიანობის მონიტორინგი. 6.19 საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 06 02) არჩევნებში ჩართული მხარეებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამების შემუშავება და განხორციელება; ადგილობრივ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეთა სერტიფიცირების ჩატარება. 6.20 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი (პროგრამული კოდი 39 00) სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვა; ქართული სალიტერატურო ენის ნორმებისა და ტერმინოლოგიური სტანდარტების დადგენა და დამკვიდრება; სახელმწიფო ენის ცოდნის დონის ამაღლების ხელშეწყობა; ქართველური ენების დაცვა, შენახვა, სისტემური კვლევა და განვითარება; საქართველოსა და საერთაშორისო ასპარეზზე ქართული ენის, როგორც უნიკალური კულტურული მემკვიდრეობის, დაცვა და წარმოჩენა; აფხაზური ენის პოპულარიზაციის ხელშეწყობა; საქართველოს ტოპონიმიკის, მათ შორის, ოკუპირებული, საზღვრისპირა და სხვა რეგიონების გეოგრაფიულ სახელთა დადგენა და კლასიფიკაცია; ოფიციალურ დოკუმენტებში ადამიანთა და გეოგრაფიულ სახელთა მართლწერისა და 149 ტრანსლიტერაციის საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემების ხელშეწყობა სხვადასხვა ენობრივი ინსტრუმენტის გამოყენებით; გადაჭრის გაეროს და ევროკავშირის ოფიციალური და სამუშაო ენების ქართულ ენაზე ტრანსლიტერაცია-ტრანსკრიფციის წესების დადგენა და დამტკიცება; საქართველოს სახელმწიფო ენების (ქართული ენისა − საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, აფხაზური ენისა − ქართულთან ერთად აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე) ფუნქციონირების, დაცვის, კვლევისა და განვითარების მიზნით სახელმწიფო ენის პორტალის − მრავალფუნქციური საინფორმაციო ელექტრონული პლატფორმის − შექმნა, რომელიც ასახავს საქართველოს მთავრობის ენობრივი პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს და მომხმარებელს სთავაზობს სხვადასხვა სახის ენობრივ ინსტუმენტებს, სხვადასხვა სახის ლექსიკონებსა და კორპუსებს. 6.21 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 26 07) სახელმწიფო სერვისების მიწოდების მაღალი სტანდარტის შენარჩუნება და გაუმჯობესება, ახალი პროდუქტების/სერვისების დანერგვა და დაინტერესებული პირებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ადმინისტრაციული პროცედურებისთვის საჭირო დროის შემცირება; სახელმწიფო და კერძო სერვისის (სსიპ - შემოსავლების სამსახურის, სსიპ - შსს მომსახურების სააგენტოს, საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ცენტრის „საქპატენტის“, ენერგეტიკისა და წყლის კომპანიების და კერძო სექტორის, ჯამში დაახლოებით 500 სერვისის) დანერგვა; ასევე, შშმ პირთა ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით, თბილისის ცენტრალური იუსტიციის სახლის ავტოსადგომის ტერიტორიაზე, ციფრული გამოძახების სისტების დამონტაჟებას, რაც გულისხმობს შშმ პირების შესაძლებლობას, დამოუკიდებლად მოითხოვონ ეტლის გამოძახება; იუსტიციის სახლის სერვისების პოპულარიზაცია, ცნობადობის ამაღლება და იუსტიციის სახლის კონცეფციის ექსპორტი დაინტერესებულ ქვეყნებში; არსებული სერვისების ოპტიმიზაცია და რედიზაინი; თითოეული პროდუქტისთვის სერვისის მიწოდების პროცესის აღმწერი დოკუმენტების შექმნა, ორგანიზაციის პროცესების ურთიერთქმედების რუკის შემუშავება, საოპერაციო პროცედურების გამართვა და განახლება სერვისების შეუფერხებლად მიწოდებას უზრუნველსაყოფად; იუსტიციის სახლის ტერიტორიული ორგანოების, სტრუქტურული ერთეულებისა და მობილური იუსტიციის სახლების მეშვეობით სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა თითოეული მოქალაქისთვის დიდ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში, აგრეთვე მრავალმოსახლიან და მუნიციპალიტეტების ცენტრებიდან მოშორებულ სოფლებში, სადაც მოსახლეობას საშუალება ექნება სოფლიდან გაუსვლელად ისარგებლოს საჯარო და კერძო სექტორების სერვისებით. 7 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა სახელმწიფო მხარდაჭერა და რეინტეგრაციის ხელშეწყობა 150 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება. მომდევნო წლებში ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობის დასრულება, რის შემდეგაც, დამატებით 6 000 დევნილი ოჯახი იქნება უზრუნველყოფილი ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით და დაიხურება დევნილთა ყველა კოლექტიური განსახლების ცენტრი, მათი ტექნიკური მდგომარეობის მიუხედავად. დევნილთა დასაქმების ხელშეწყობა დასაქმების მხარდამჭერი სხვადასხვა სახის პროგრამების განვითარებით; ეკომიგრანტების განსახლების პროგრამის გაგრძელება. სტიქიით დაზარალებული 1 000-ზე მეტი ოჯახის საცხოვრებელი ფართობით უზრუნველყოფა უსაფრთხო გარემოში. 2025 წელს 1 000 უსახლკარო/მძიმე საცხოვრებელ პირობებში მყოფი მრავალშვილიანი ოჯახის საცხოვრებელი ფართობით უზრუნველყოფა. აღნიშნული პროგრამა მომდევნო წლებშიც გაგრძელდება და მის ფარგლებში იდენტიფიცირებული, საჭიროების მქონე ყველა ოჯახი უზრუნველყოფილი იქნება ღირსეული საცხოვრებელი პირობებით; საქართველოში დაბრუნებულ მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარების გაგრძელება და მათ მხარდასაჭერად სხვადასხვა სოციალური ბენეფიტების განვითარება; გარდა ამისა, საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად შეიქმნება და განვითარდება სხვადასხვა სერვისი. 7.1 იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06) საქართველოში დაბრუნებულ უზრუნველყოფა; მიგრანტთა სარეინტეგრაციო დახმარებით ეკომიგრანტების საცხოვრებელი სახლებით უზრუნველყოფა; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა გრძელვადიანი განსახლება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა სოციალური და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება; საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა, თავშესაფრის მაძიებლებისა და საქართველოში სტატუსის მქონე, მოქალაქეობის არმქონე პირთა ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად სხვადასხვა სერვისის შექმნა და განვითარება; საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა. 7.1.1 სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის (პროგრამული კოდი 27 06 01) საქართველოში ევროკავშირის ქვეყნებიდან და სხვა გეოგრაფიული არეალებიდან დაბრუნებული მიგრანტების სოციალურ-ეკონომიკური რეინტეგრაციის ხელშეწყობა, მათ შორის, მათთვის სხვადასხვა სარეინტეგრაციო მომსახურების გაწევა: სამედიცინო მომსახურებისა და მედიკამენტების დაფინანსება, ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; 151 შემოსავლის წყაროს გაჩენისა და თვითდასაქმების ხელშეწყობის მიზნით სოციალური პროექტების დაფინანსება; პროფესიული მომზადების, გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; დროებითი საცხოვრებლის უზრუნველყოფა. 7.1.2 ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა (პროგრამული კოდი 27 06 02) ეკომიგრანტთათვის საცხოვრებელი სახლების შეძენა; ეკომიგრანტთა დროებითი განსახლება. 7.1.3 იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების სოციალური და საცხოვრებელი პირობების შექმნა (პროგრამული კოდი 27 06 03) მრავალბინიანი კორპუსების მშენებლობა ქვეყნის მასშტაბით (გრძელვადიანი განსახლება); მენაშენეებისგან ბინების (კორპუსების) შესყიდვა ქვეყნის მასშტაბით (გრძელვადიანი განსახლება); ადმინისტრაციული დაპირების საფუძველზე დევნილი ოჯახების მიერ შერჩეული/წარმოდგენილი საცხოვრებელი ბინების შესყიდვა (გრძელვადიანი განსახლება); სახლების შესყიდვა და დევნილი ოჯახებისთვის სულადობის მიხედვით საკუთრებაში გადაცემა (გრძელვადიანი განსახლება); კერძო მესაკუთრეებისგან ობიექტების გამოსყიდვა (იდენტიფიცირებული იქნება კოლექტიური ცენტრები, რომლებიც კერძო საკუთრებაშია, მაგრამ მისაღებია დევნილთა გრძელვადიანი განსახლებისთვის) და მათი დევნილებისთვის საკუთრებაში გადაცემა (გრძელვადიანი განსახლება); სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, დევნილთა მართლზომიერ სარგებლობაში მყოფი საცხოვრებელი ობიექტების კერძო საკუთრებაში გადაცემა/დაკანონება (გრძელვადიანი განსახლება); დევნილთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობისა და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებისთვის, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, მათთვის ფულადი დახმარებების გაცემა და დროებითი საცხოვრებელი ფართობების დაქირავებისთვის დევნილთა მატერიალური უზრუნველყოფა (ფულადი დახმარება); დევნილთა საკუთრებაში არსებულ ობიექტებში ჩასატარებელი სამუშაოების ღირებულების თანადაფინანსება და მათ მიერ შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების განვითარების ხელშეწყობა (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობები); კომპეტენციის ფარგლებში დევნილთა მიერ შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებისთვის საერთო სარგებლობის ფართების გადაცემა და ამ მიზნით ყველა საჭირო ღონისძიების უზრუნველყოფა კანონმდებლობის შესაბამისად (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა); 152 დევნილთა გრძელვადიანი განსახლების პროცესში და ყოფილი კომპაქტურად განსახლების ობიექტებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით ბუნებრივი აირის ქსელზე მიერთების სამუშაოების განხორციელება და ელექტროენერგიით, წყლისა და წყალარინების სისტემებით უზრუნველყოფა (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობები); სავალალო მდგომარეობაში არსებული დევნილთა ყოფილი კომპაქტურად განსახლების ობიექტების (გარდა იმ ობიექტებისა, რომლებიც სრულად კერძო საკუთრებაშია) შესწავლა და რეაბილიტაცია; დევნილთა ყოფილი ორგანიზებულად განსახლების ობიექტების ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება (ადმინისტრაციული ხარჯი). 7.1.4 საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა ინტეგრაციის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 27 06 04) ქართული ენის შემსწავლელი კურსების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ისტორიისა და კულტურის შესახებ საინფორმაციო კურსების ორგანიზება; საკუთარი უფლებებისა და მოვალეობების შესახებ საინფორმაციო კურსების ორგანიზება; საქართველოს კანონმდებლობის იმ მიმართულებების შესახებ საინფორმაციო კურსის ორგანიზება, რომლებიც დაეხმარება მათ ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ეკონომიკური საქმიანობის ორგანიზებაში, განათლების მიღებაში და სხვა; სამედიცინო მომსახურებისა და მედიკამენტების დაფინანსება, ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია; საკონსულტაციო მომსახურების გაწევა. 7.1.5 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის პროგრამა (პროგრამული კოდი 27 06 05) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა და ეკომიგრანტთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებისა და ინტეგრაციისთვის მიზნობრივი პროექტებისა და პროგრამების შემუშავება და განხორციელება. 7.2 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი (პროგრამული კოდი 22 00) კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პოლიტიკის, მათ შორის, შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის, განხორციელება და კოორდინაცია, ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიის − ჩართულობა თანამშრომლობის გზით, აგრეთვე ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელება, სამშვიდობო ინიციატივის − „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ განხორციელების კოორდინაცია, ჩართულობის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის განხორციელების მიზნით სამთავრობო კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და საკოორდინაციო მექანიზმის ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სოციალურ-ეკონომიკური 153 მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებთან გამყოფი ხაზების გასწვრივ ვაჭრობის წახალისება, ეკონომიკური კავშირების ხელშეწყობა სამშვიდობო ინიციატივით გათვალისწინებული სტატუსნეიტრალური ინსტრუმენტებისა და ფინანსური მექანიზმების, მათ შორის, არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − „მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის“ გამოყენებით; გამყოფი ხაზების გასწვრივ ეკონომიკური სივრცის, არსებული სერვისებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა, ახალი სერვისების დანერგვა და ამოქმედება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მასალისა და ტექნიკის, მცენარეთა მოვლის საშუალებების მიწოდებისა და მავნებლებთან ბრძოლაში დახმარების გაწევის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გარემოს დაცვის, ბუნებრივ და ადამიანის მიერ გამოწვეულ კატასტროფებზე რეაგირების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოს მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიაზე ხარისხიანი განათლების ყველა საფეხურის ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა, აგრეთვე საერთაშორისო საგანმანათლებლო პროგრამებში მონაწილეობის ხელშეწყობა; მათი პროფესიული განათლების სისტემაში ჩართვის ხელშეწყობა; მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიღებული განათლების აღიარების უზრუნველყოფა სტატუსნეიტრალური მექანიზმის გამოყენებით; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების მიერ განათლების მშობლიურ ენაზე მიღების ხელშეწყობა; მათთვის სასწავლო პროცესის სხვადასხვა (მათ შორის, დისტანციური) ფორმით შეთავაზების მხარდაჭერა; აფხაზური ენის დაცვისა და განვითარების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სამეცნიერო პროგრამებში ჩართვის გამარტივება და სამეცნიერო თანამშრომლობის ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის სახელმწიფო პროგრამებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის გამარტივება და გაუმჯობესება; მოქალაქის პასპორტის ხელმისაწვდომობისა და სამოქალაქო აქტების გაცემის გამარტივების ხელშეწყობა; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების სახელმწიფო რეფერალურ და სხვა შესაბამის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა; ოკუპირებული ტერიტორიებისთვის სხვადასხვა მედიკამენტისა და სამედიცინო ტექნიკის მიწოდება; ევროინტეგრაციის პროცესის სხვადასხვა საჭირო საკითხზე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირების ცნობიერების ამაღლება; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები პირებისთვის საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან, მათ შორის, ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებიდან, და საქართველოსა და ევროკავშირს შორის უვიზო მიმოსვლიდან გამომდინარე ყველა სარგებლისა და შესაძლებლობის შეთავაზება; 154 საერთაშორისო და დონორ ორგანიზაციებთან ურთიერთობების კოორდინაცია; ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათი ჩართულობისა და საქმიანობის ხელშეწყობა; ნდობის აღდგენის პროექტების განხორციელება; არაფორმალური დიალოგის სხვადასხვა პლატფორმისა და ორმხრივი შეხვედრების მხარდაჭერა; საერთაშორისო პარტნიორებსა და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაძლიერება; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების მეორე სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელობა; გალსა და ერგნეთში გამართულ ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის (IPRM) შეხვედრებში მონაწილეობა; საქართველოში და საზღვარგარეთ გამართულ ღონისძიებებში, საერთაშორისო ფორუმებსა და ფორმატებში მონაწილეობა; შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის საერთაშორისო უზრუნველყოფა; ფინანსური დახმარების მობილიზება; მხარდაჭერის 1990-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის აგვისტოს რუსეთსაქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძიების, იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის პროგრამის შემდგომი მდგრადობისა და ეფექტიანობის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის კომპეტენციის ფარგლებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძებნისა და გადმოსვენების ღონისძიებების ორგანიზება; წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ეგიდით, 1992-1993 წლების შეიარაღებულ კონფლიქტსა და მის შემდგომ პერიოდთან დაკავშირებით უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების საკითხებზე ჩამოყალიბებულ ქართულ-აფხაზურ საკოორდინაციო მექანიზმსა და სამედიცინო ექსპერტიზის სამუშაო ჯგუფის მუშაობაში მონაწილეობა, ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა; შეიარაღებული მოქმედებების შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიებისა და გადმოსვენების უწყებათაშორისი კომისიის საქმიანობის ხელმძღვანელობა და ორგანიზაციულტექნიკური უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირებთან დაკავშირებულ საკითხებზე საინფორმაციო სესიებში, საკოორდინაციო და სამუშაო შეხვედრებში მონაწილეობა; მათი იდენტიფიკაციის მიზნით ადგილობრივი შესაძლებლობების გაძლიერების უზრუნველყოფაში მონაწილეობა; პირთა უგზო-უკვლოდ დაკარგვის თემაზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებისა და სიმბოლური/მემორიალური ღონისძიებების ორგანიზება; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ოჯახებთან შეხვედრა და კომპეტენციის ფარგლებში მათი საჭიროებების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა; უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა ბედისა და ადგილსამყოფლის შესახებ ინფორმაციის შეგროვება; პოტენციური სამარხების მდებარეობის განსაზღვრა და სამარხების გახსნის დაგეგმვა; ნეშტების ექსჰუმირებასა და იდენტიფიცირებაში მონაწილეობა; ოჯახის წევრების ინფორმირება უგზოუკვლოდ დაკარგული პირების ბედის შესახებ, ხოლო მათი გარდაცვალების დადასტურების შემთხვევაში − ნეშტების ადგილსამყოფლის თაობაზე; ოჯახის წევრებისთვის მათი ნეშტების გადაცემა, ამოცნობილი ნეშტების დაკრძალვის 155 ორგანიზება და ხარჯების დაფარვის კოორდინაცია; გენეტიკური საექსპერტო მომსახურების გაწევა, კერძოდ: უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირის ოჯახის წევრებისა და ბიოლოგიური ნათესავების ბიოლოგიური ნიმუშების აღება, დაარქივება (შენახვა) და შემდგომი გენეტიკური გამოკვლევა-პროფილირება; სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებსა და ექსპერტებთან თანამშრომლობა, მათ შორის, არსებული პლატფორმების ფარგლებში; სამშვიდობო პროცესში ქალთა და ქალთა საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციების, აგრეთვე კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების როლისა და ჩართულობის გაზრდის ხელშეწყობა; კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ქალების საჭიროებების გამოვლენა და მათზე რეაგირება; თანამშრომლობის პლატფორმების ეფექტიანი ფუნქციონირება; სამშვიდობო პროცესში კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული და, ზოგადად, დაინტერესებული ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობის საჭიროებებზე რეაგირების დროებითი სამთავრობო კომისიის თანათავმჯდომარეობა; გამყოფი ხაზების სიახლოვეს მდებარე რეგიონების განვითარების ხელშეწყობა; გამყოფი ხაზების მიმდებარე სოფლებში დაზარალებული მოსახლეობისთვის დახმარების გაწევა, ზამთრის პერიოდში მისი გათბობით უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; სტუდენტებისა და მოსწავლეებისთვის განათლების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; მოსახლეობისთვის სახელმწიფო სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; დაზარალებულ სოფლებში ინფრასტრუქტურული ღონისძიებების განხორციელება; მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ხელშეწყობა; აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის რაიონში ოჯახების დაბრუნების პროცესის ხელშეწყობა, ნებაყოფლობით დაბრუნებული მოსახლეობის ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მისი საოჯახო მეურნეობების განვითარების მიზნით მატერიალური დახმარების გაცემა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიმართულებით გრძელვადიანი და შეუქცევი პოზიტიური ცვლილებების განხორციელების უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; შესაბამისი პოლიტიკის განსახორციელებლად განსაზღვრული ხუთი პრიორიტეტული მიმართულებით − სახელმწიფო ენა ინტეგრაციის მხარდასაჭერად; ხარისხიანი განათლების ხელმისაწვდომობა; თანასწორობა, სამოქალაქო და პოლიტიკური მონაწილეობა; სოციალური და ეკონომიკური ინტეგრაცია; კულტურათაშორისი დიალოგი − განსაზღვრული მიზნებისა და დაგეგმილი კონკრეტული ამოცანების ეფექტიანი განხორციელების მონიტორინგი და შეფასება, სტრატეგიული პრიორიტეტების, თითოეული დასახული ამოცანის ფარგლებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალებისა და ახალგაზრდების გაძლიერების მიზნით ეფექტიანი მექანიზმების განვითარება და ხელშემწყობი მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება, აგრეთვე მათი სოციალურ-ეკონომიკური 156 მდგომარეობის გაუმჯობესებისთვის პროაქტიული მიდგომების დანერგვასა და თანასწორობაზე ფოკუსირებული პოლიტიკისა და ინსტიტუციური შესაძლებლობების განვითარების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის მიზნით სახელმწიფო ენის სწავლების გაძლიერება და პოპულარიზაცია ფორმალურ განათლებაში (სკოლამდელი, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლება); სახელმწიფო ენის ცოდნის გაუმჯობესება ზრდასრულ მოსახლეობაში; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში სახელმწიფო ენის პოპულარიზაცია, მისი ფუნქციონირების მხარდაჭერა და გამოყენების ზედამხედველობა; სკოლამდელი განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდა და ხარისხის უზრუნველყოფა; ხარისხიანი ზოგადი განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება; ეთნიკური უმცირესობების მხარდაჭერა პროფესიული და უმაღლესი განათლების მისაღებად; განათლების მიღმა დარჩენილი ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი პირების (შშმ პირები და ბოშები) საგანმანათლებლო შესაძლებლობების რეალიზების ხელშეწყობა; სამოქალაქო თანასწორობის ხელშეწყობა და კულტურული მრავალფეროვნების პოპულარიზაცია ფორმალურ და არაფორმალურ განათლებაში; მმართველობისა და თვითმმართველობის განხორციელების პროცესებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა ჩართულობის ხელშეწყობა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებისთვის აქტიური და პასიური საარჩევნო უფლებების ეფექტიანი რეალიზების მექანიზმების განვითარება; ეთნიკური უმცირესობების ენებზე მედიაპროდუქტების ხარისხის გაუმჯობესება; მედიაწიგნიერების განვითარების მხარდაჭერა; ადამიანის უფლებების, სამოქალაქო თანასწორობისა და ინტეგრაციის პოლიტიკის, ასევე, ანტიდისკრიმინაციულ და ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის საკითხებში სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლება; მართლმსაჯულების სისტემისა და სამართალდამცავი ორგანოების მექანიზმების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, ხარისხიანი იურიდიული დახმარების უზრუნველყოფა; სახელმწიფო სოციალურ-ეკონომიკურ პროგრამებში ეთნიკური უმცირესობების ჩართულობის გაზრდა; ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში ინფრასტრუქტურის განვითარება; კულტურული მრავალფეროვნების შესახებ კულტურათაშორისი დიალოგის ხელშეწყობა; ცნობიერების ამაღლება და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა შენარჩუნების ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია; კულტურული მემკვიდრეობის არაქართულენოვანი მედიასაშუალებების, კერძოდ, სომხურენოვანი გაზეთის „ვრასტანის“ და აზერბაიჯანულენოვანი გაზეთის „გურჯისტანის“ მხარდაჭერა; მასობრივი ინტერკულტურული სპორტისა და მულტიკულტურალიზმის მხარდაჭერა, კულტურულსაგანმანათლებლო და სპორტული ღონისძიებების განხორციელება და შესაბამისი სივრცეების/ინფრასტრუქტურის განვითარება. 8 კულტურა, რელიგია, ახალგაზრდობის ხელშეწყობა და სპორტი 157 კულტურის, ხელოვნებისა და სპორტის დარგები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საზოგადოების განვითარებასა და კეთილდღეობის გაძლიერებაში. აღნიშნული მიმართულებები ხელს უწყობს არა მხოლოდ სოციალურ და კულტურულ პროგრესს, არამედ მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქვეყნის ეკონომიკაზე და ასევე საგულისხმო როლი აქვს საერთაშორისო არენაზე ქვეყნის პოზიციონირებისა და საერთაშორისო რეპუტაციის განმტკიცებისთვის; საქართველოში, როგორც კულტურისა და ხელოვნების მხარდაჭერა, ისე სპორტის დარგების განვითარება სახელმწიფო პოლიტიკის უმნიშვნელოვანესი და პრიორიტეტული მიმართულებებია. შესაბამისად, საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ნაცვლად, დარგობრივი სამინისტროების დამოუკიდებლად შექმნა კულტურისა და სპორტის სფეროებში სახელმწიფოს მიერ გაცხადებული სტრატეგიული მიზნების მიღწევასა და დასახული ამოცანების ეფექტიანად შესრულებას მნიშვნელოვნად დაეხმარება. ამასთანავე, აღნიშნული ხელს შეუწყობს ამ უმნიშვნელოვანესი დარგების უფრო სწრაფი განვითარების დამატებითი მექანიზმის შექმნასა და სახელმწიფოს მხარდაჭერის გაძლიერებას; აღნიშნული მიდგომა შექმნის კულტურის შესაბამისი დარგების განვითარებისა და მათი მართვის თანამედროვე მოდელის ჩამოყალიბების საფუძველს და მოემსახურება კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, კულტურის ხელმისაწვდომობას, შემოქმედებითი ინდუსტრიის განვითარებასა და ხელოვანთა მხარდაჭერას. ამასთანავე, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება სპორტის სფეროს მენეჯმენტის სისტემა, რაც, თავის მხრივ, ფინანსების ეფექტიან ხარჯვას, და ამ სფეროში ჩართული სუბიექტების საჭიროებების დაკმაყოფილებას ხელს შეუწყობს. აღნიშნული ასევე დადებითად აისახება მაღალი მიღწევების სპორტის შედეგებსა და მასობრივი სპორტის პოპულარიზაციაზე; საქართველოს მთავრობის ხედვა კულტურის ხელშეწყობისა და ხელოვნების დარგების განვითარების მიმართულებით ეფუძნება კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნების შენარჩუნებასა და ხელშეწყობას, ეროვნული იდენტობის დაცვას, კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვასა და ქვეყნის კულტურული და შემოქმედებითი პოტენციალის სრულად გამოყენებისთვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნას; საქართველოს მთავრობა გააგრძელებს კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების ხელშეწყობის ეფექტიანი პოლიტიკის განხორციელებას − ლიტერატურის, თეატრის, მუსიკის, კინოს, ვიზუალური ხელოვნების, ფოლკლორის, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის, კულტურის ინფრასტრუქტურის განვითარების, ეროვნული კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიების საერთაშორისო პოპულარიზაციისა და ინტერნაციონალიზაციის, კულტურის ხელმისაწვდომობისა და სახელოვნებო განათლების განვითარების მიმართულებით. ამასთანავე, საქართველოს კულტურის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი პროექტების დაფინანსება ყოველწლიურად გაიზრდება; კულტურის ხელმისაწვდომობისა და კულტურული თვითგამოხატვის მრავალფეროვნების ხელშეწყობის მიზნით, ყოველწლიურად განხორციელდება 450-მდე პროექტი, მათ შორის, იქნება პროექტები, რომლებიც ხელს შეუწყობს მაღალმთიან, ეთნიკური უმცირესობებით მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტებში, გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში მცხოვრებთა, აგრეთვე ქალების, ბავშვების, ახალგაზრდების, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების, ეთნიკური უმცირესობების კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაციას; კულტურისა და შემოქმედებითი ინდუსტრიის განვითარების პრიორიტეტების 158 შესაბამისად, ყოველწლიურად დაიგეგმება სხვადასხვა კონკურსისა თუ არასაკონკურსო პროექტის განხორციელება, რომელთა მიზანი იქნება: ქართული წიგნისა და ლიტერატურის ხელშეწყობა; ქართული თეატრისა და თეატრალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; ქართული პროფესიული მუსიკალური ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; ქართული კინოს ხელშეწყობა; სახვითი და თანამედროვე ხელოვნების განვითარების ხელშეწყობა; სახელოვნებო განათლების ხელშეწყობა; ქართული ფოლკლორის ხელშეწყობა; სამუზეუმო საქმიანობის განვითარება; სამუზეუმო ფონდების შევსება; ქვეყნის კულტურის წარმოჩენა მნიშვნელოვან საერთაშორისო კულტურულ ღონისძიებებზე; საერთაშორისო ღონისძიებების საქართველოში მასპინძლობა; კულტურის ობიექტების ინფრასტრუქტურული განვითარების პროექტების შემუშავება/რეაბილიტაცია, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვისა და შენარჩუნებისთვის საპროექტო/სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარება. სულ, ყოველწლიურად, 600-მდე პროექტი განხორციელდება; 2025−2028 წლებში სახელოვნებო უმაღლეს სასწავლებლებში გატარდება ღონისძიებები საგანმანათლებლო პროგრამების კულტურის სფეროს საჭიროებებთან შეთავსების, ახალი პროგრამების, მათ შორის, პროფესიული პროგრამების ხელშეწყობის კუთხით. გაგრძელდება ახალი კადრების მოზიდვა, ნიჭიერ ახალგაზრდა ხელოვანთა ხელშეწყობა, სტუდენტთა და აკადემიური კადრების მობილობა და გამოცდილების გაზიარება საზღვარგარეთის მოწინავე სახელოვნებო სასწავლებლებთან; 2025−2028 წლებში გაგრძელდება სკოლისგარეშე (არაფორმალური) სახელოვნებო სასწავლებლების დაფინანსება და მათი ინსტიტუციური განვითარების მხარდაჭერა, ასევე სასწავლებლების ინფრასტრუქტურული და მატერიალური ბაზებისა და ფონდების განახლების მხარდაჭერა; ქართული კინოსა და თეატრალური ხელოვნების განვითარების მიზნით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა არანაკლებ 1 500-მდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას. გაგრძელდება ქართული ფილმების გაციფრულება; სახვითი და თანამედროვე ხელოვნების განვითარების მიმართულებით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა 200-მდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას, ასევე ხელი შეეწყობა ყოველწლიურად ხელოვანთა საიუბილეო წიგნ-ალბომის გამოცემას; ქართული პროფესიული მუსიკის განვითარების მიმართულებით, კონკურსებისა და არასაკონკურსოდ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, ხელი შეეწყობა 250-მდე ხელოვანსა და ორგანიზაციას, ასევე პროფესიული კონკურსებისა და ფესტივალების ჩატარებას; გაგრძელდება ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებების ელექტრონული ვერსიების მომზადება/გამოცემა/ვებპორტალზე განთავსება; შეიქმნება ქართული საკომპოზიტორო მემკვიდრეობის, მათ შორის, პარტიტურის ელექტრონული ვერსიები; გაგრძელდება შემოქმედებითი ინდუსტრიის ხელშეწყობისა მიმართულებით კონკურსებისა და პროექტების დაფინანსება; და განვითარების კულტურის პოპულარიზაციის მიმართულებით დაფინანსდება სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების, ორგანიზაციების, სხვა შემოქმედებითი ჯგუფებისა და ხელოვანთა (ფიზიკური პირების) საქართველოსა და საზღვარგარეთ კულტურულ ღონისძიებებში მონაწილეობა; გარდა 159 ამისა, წარმატებული შემოქმედებითი ჯგუფების, ხელოვანთა (მათ შორის, სტუდენტთა) საზღვარგარეთ განათლებისა და საერთაშორისო დონეზე პოპულარიზაციის ხელშეწყობის მიზნით წლის განმავლობაში დაფინანსდება 60-ზე მეტი პროექტი; სახელოვნებო განათლების ხელმისაწვდომობის მიმართულებით, წლის განმავლობაში, როგორც საკონკურსო, ისე არასაკონკურსო გზით, დაფინანსდება 30-მდე პროექტი; სამუსიკო სასწავლებლებში გაგრძელდება ინსტრუმენტების ბაზის განახლება; განხორციელდება რეგიონებში სამუსიკო სკოლების დათვალიერება ნორჩი პერსპექტიული, ნიჭიერი მუსიკოსების გამოვლენისა და მათი ხელშეწყობის მიზნით; მუზეუმების საქმიანობის ხელშეწყობის მიზნით განხორციელდება სამუზეუმო ფასეულობათა ელექტრონულ სისტემაში აღრიცხვისა და სამუზეუმო ფონდებისთვის ნამუშევრების შეძენის ღონისძიებები. გაგრძელდება სამუზეუმო ფონდების ხელოვნების ნიმუშებითა და არტეფაქტებით შევსება; თანამშრომლობა დამყარდება მსოფლიოს სხვადასხვა ცნობილ მუზეუმთან; ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ ქართული კულტურული მემკვიდრეობის/სახვითი ხელოვნების გამოფენების ჩატარებას; გაგრძელდება მუზეუმებში კადრების განახლება და გადამზადება; მომდევნო წლებში, ყოველწლიურად, ქართული კულტურა წარმოდგენილი იქნება საზღვარგარეთ ფესტივალსა და სხვადასხვა სახელოვნებო ფორუმზე. ქართული კულტურისა და ქართველ ხელოვანთა პოპულარიზაციის მიზნით, საზღვარგარეთ არანაკლებ 15 პროექტის განხორციელებას შეეწყობა ხელი; გაგრძელდება ლევილის მამულის ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია და ის ქართული კულტურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცენტრად იქცევა ევროპაში. ხელი შეეწყობა საზღვარგარეთ ქართული თეატრების, ანსამბლების, ფოლკლორული გუნდების გასტროლებს, ქართული კულტურის დღეების ჩატარებას, ახალგაზრდა ხელოვანთა სახელოვნებო-შემოქმედებით რეზიდენციებში საქმიანობას; გაგრძელდება საქართველოს კულტურის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების ინსტიტუციური განვითარების ხელშეწყობა, გადაიდგმება ნაბიჯები ადამიანური რესურსების, ადმინისტრაციული და პროფესიული კადრების მოზიდვის, გადამზადებისა და განახლების/განვითარების მიზნით; ხელი შეეწყობა, ყოველწლიურად: მუსიკის, კინოს, თეატრის, სახვითი ხელოვნების, ფოლკლორის, ლიტერატურის არანაკლებ 15 ფესტივალის ჩატარებას; გამოჩენილ ხელოვანთა 30-მდე საიუბილეო თარიღის აღნიშვნას; 10-მდე წიგნ-ალბომის გამოცემას; 10მდე კულტურულ/შემეცნებით პროექტს ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების მოსწავლეებისთვის; ყოველწლიურად მუსიკის, ფოლკლორის, სახვითი ხელოვნების მიმართულებით ჩატარდება არანაკლებ 50 მასტერკლასი და 3 პროფესიული კონკურსი; განახლდება სამინისტროს სისტემაში მოქმედი სამუსიკო სასწავლებლების, აგრეთვე სხვა სასწავლებლების, ორკესტრების ინსტრუმენტული ფონდები; გაგრძელდება რეგიონების კულტურული პროექტების მხარდაჭერა და მიზნობრივი პროგრამების განხორციელება; რეაბილიტაცია ჩაუტარდება, თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღიჭურვება და ფუნქციონირებას განაახლებს: სტეფანწმინდის ისტორიული მუზეუმი, დიდი მცხეთის 160 არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი, პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქიტექტურულ-არქეოლოგიური მუზეუმი; გაიხსნება გრაკლიანი გორის არქეოლოგიური მუზეუმი და დასრულდება არქეოლოგიური მუზეუმის − „გადაჭრილი გორის“ მშენებლობა; დასრულდება ლევილის მამულის შატოს ფასადისა და ინტერიერის სრული რეაბილიტაცია, მეგრული ოდის მოწყობა; 2025 წელს დასრულდება ჭიათურისა და მესხეთის სახელმწიფო თეატრების, ქუთაისის მ. ბალანჩივაძის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის შენობების რეაბილიტაცია. ამასთანავე, ყოველწლიურად განხორციელდება კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების კვლევითი, საპროექტო, სარეაბილიტაციო სამუშაოები, არქეოლოგიური შესწავლა-კონსერვაცია; გაგრძელდება ქართული თეატრის, კინოს, საკომპოზიტორო შემოქმედების, სახვითი ხელოვნების, ფოლკლორის, ლიტერატურული თარგმანების, სამუზეუმო ფასეულობათა, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების შესახებ ვებპორტალების განვითარების მხარდაჭერა; სახელმწიფო ხელს შეუწყობს საქართველოს სახალხო არტისტების, საქართველოს სახალხო მხატვრების, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატების, ლიტერატურისა და ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეების ღვაწლის დაფასებას, სოციალური და შემოქმედებითი პირობების გაუმჯობესებას; საქართველოს მთავრობა მიზნად ისახავს ქვეყნის მასშტაბით აქტიური და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას და ქართული სპორტის ღირსეულად წარმოჩენას საერთაშორისო სარბიელზე. ამისთვის გაიზრდება სახელმწიფოს მიერ მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის დაფინანსება. შემუშავდება სპორტული ინფრასტრუქტურის განვითარების სტრატეგია. მუნიციპალიტეტებში სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების მხარდაჭერის მიზნით დაიწყება 2 მილიარდი ლარის მოცულობის ახალი პროგრამა. პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება მრავალფუნქციური სპორტული კომპლექსების/სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობა/რეაბილიტაცია, რომლებიც მოიცავს საფეხბურთო და სარაგბო მოედნებს, სხვადასხვა სპორტის სახეობისთვის ინფრასტრუქტურასა და საცურაო აუზებს; სპორტის სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება ხელს შეუწყობს მასობრივი სპორტის ხელმისაწვდომობას, სპორტული ნიჭის მქონე ბავშვების გამოვლენასა და მათ კარიერულ განვითარებას; შემუშავდება და განხორციელდება მასობრივი სპორტის სამდონიანი (სკოლამდელი, სასკოლო და საუნივერსიტეტო) პოლიტიკა. განსაკუთრებული ზრუნვის საგანი იქნება პარასპორტის განვითარება და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების სპორტულ აქტივობებში ჩართვა. მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარების ხელშესაწყობად ჩამოყალიბდება ინსტიტუციური საფუძვლები, განისაზღვრება დაფინანსების ეფექტიანი პრინციპები და მექანიზმები; ყურადღება დაეთმობა სპორტული განათლების განვითარებას სწავლის ყველა საფეხურზე, შეიქმნება თანამედროვე სტანდარტების სპორტული განათლების სისტემა, რომელიც მოემსახურება როგორც მასობრივ, ისე მაღალი მიღწევების სპორტს. თითოეული სპორტის სახეობისათვის გადამზადდებიან მწვრთნელები, ფიზიკური აღზრდის მასწავლებლები, სპორტული მედიცინისა და რეაბილიტაციის სპეციალისტები, ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სფეროს სხვა სპეციალისტები, დარგის განვითარებისთვის საჭირო რაოდენობის გათვალისწინებით. უმაღლესი და პროფესიული სასპორტო საგანმანათლებლო 161 დაწესებულებები აღიჭურვება თანამედროვე სასწავლო, საწვრთნელი და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურით. სპორტის სფეროში დაინერგება სამწვრთნელო და სხვა ტიპის საქმიანობის სერტიფიცირების სისტემა; ყველა სკოლამდელ დაწესებულებაში დაინერგება ფიზიკური აღზრდის ელემენტები. ქვეყანაში იმოქმედებს კლასგარეშე და სასკოლო კლუბების, ასევე სტუდენტური საუნივერსიტეტო ლიგების სისტემა. ყოველწლიურად გაიმართება ახალგაზრდული ეროვნული თამაშები სპორტის სხვადასხვა სახეობაში. ამოქმედდება ახალგაზრდა პერსპექტიული სპორტსმენების აღმოჩენის, შერჩევისა და მათი სპორტული განვითარების მექანიზმები; გაგრძელდება სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო ჩემპიონატების/ტურნირების საქართველოში მასპინძლობისათვის აქტიური მხარდაჭერა, კერძოდ, საქართველო უმასპინძლებს ჭადრაკში ქალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატს, გაიმართება ზამთრის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალი − „ბაკურიანი 2025“; ქალაქ თბილისში გაიმართება ფარიკაობაში მსოფლიო ჩემპიონატი (2025 წელს); გაიმართება ქალთა შორის მსოფლიო თასის გათამაშება ჭადრაკში (2025 წელს); საქართველოში ჩატარდება ძიუდოში ევროპის ჩემპიონატი (2026 წელს); გარდა ამისა, განხორციელდება ინფრასტრუქტურული პროექტები: აშენდება 70 ათას მაყურებელზე გათვლილი, „უეფას“ ყველაზე მაღალი სტანდარტის მეოთხე კატეგორიის სტადიონი, სადაც ასევე გაიმართება რაგბის თამაშები, კონცერტები და სხვა მასშტაბური კულტურული ღონისძიებები; აშენდება ყინულის სასახლე (განკუთვნილი ფიგურული ციგურაობისა და ყინულის ჰოკეისათვის); ქალაქ ფოთში, მალთაყვაში, დასრულდება კანოე და ნიჩბოსნობის სპორტული კომპლექსის მშენებლობა; რეაბილიტაცია ჩაუტარდება საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური რეზერვების მზადების ცენტრს (იგეგმება სპორტსმენთა საერთო საცხოვრებლის, ძიუდოს დარბაზის, ახალი მრავალპროფილური ორსართულიანი სპორტული დარბაზის მშენებლობა/რეაბილიტაცია); სოფელ დიღომში დასრულდება სპორტული ბაზის რეაბილიტაცია; ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დასრულდება „აილამას სამთო ბანაკის“ მშენებლობა; დასრულდება საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სასწავლო უნივერსიტეტის ევროპული სტანდარტების შესაბამისი შენობის მშენებლობა; საქართველოს მთავრობა აღიარებს ახალგაზრდების მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის მომავლის განვითარებაში, შესაბამისად, მისი პოლიტიკა მიზნად ისახავს ისეთი გარემოს შექმნას, რომელიც ხელს შეუწყობს მათი საჭიროებებისა და ინტერესების გათვალისწინებასა და პოტენციალის სრულად რეალიზებას; ჩამოყალიბდება ახალგაზრდობის პოლიტიკის განვითარების მრავალკომპონენტიანი ინოვაციური ეკოსისტემა, რომელიც ახალგაზრდების მნიშვნელოვან საჭიროებებს უპასუხებს; მნიშვნელოვნად გაიზრდება ახალგაზრდობის პოლიტიკის ფარგლებში განხორციელებული ღონისძიებების დაფინანსება და გაფართოვდება ახალგაზრდული სერვისები (საგრანტო კონკურსები, სტაჟირება). ამასთანავე, გაგრძელდება და კიდევ უფრო გაუმჯობესდება ახალგაზრდული ინიციატივების დაფინანსების მიზნობრივი პროგრამები; პროფესიული და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების სტუდენტებისათვის შემუშავდება „სტარტაპების“ სისტემა და განხორციელდება სტუდენტთა ფინანსური 162 მხარდაჭერის პროგრამა; სკოლებსა და უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში განხორციელდება ახალგაზრდა ინოვატორთა მხარდაჭერის პროგრამა, უპირატესად, ტექნოლოგიებისა და STEM მიმართულებით; მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება ახალგაზრდული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების მიმართულებით, მათ შორის, განახლდება ახალგაზრდული ბანაკები და სივრცეები; ინტერნაციონალიზაციის ფარგლებში განხორციელდება საერთაშორისო გაცვლითი სტუდენტური ბანაკები, რაც საშუალებას მოგვცემს ასობით ქართველმა სტუდენტმა მონაწილეობა მიიღოს ახალგაზრდულ საერთაშორისო ღონისძიებებში. 8.1 მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 34 02) საქართველოში სპორტის განვითარებისთვის საქართველოს ნაკრები გუნდების მომზადება და საერთაშორისო სპორტულ ღონისძიებებში (მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატები, ეროვნული ჩემპიონატები, საერთაშორისო ტურნირები და სხვა) მონაწილეობა; მათი მომზადების ეტაპზე სასწავლო-საწვრთნელი შეკრებების მოწყობა, საქართველოს ჩემპიონატებისა და პირველობების ჩატარება; სპორტის სახეობების პოპულარიზაცია და სპორტის ეროვნული სახეობების განვითარების ხელშეწყობა; მასობრივი სპორტისა და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დანერგვა და პოპულარიზაცია; მოძრაობის „სპორტი ყველასათვის“ განვითარება; მასობრივი სპორტული ღონისძიებების გამართვა; ოლიმპიური, პარალიმპიური, სურდლიმპიური, სპეციალური ოლიმპიური და სხვა მოძრაობების განვითარების ხელშეწყობა და მხარდაჭერა; სპორტულ ორგანიზაციებში „კარგი მმართველობის“ პრინციპების დასანერგად დაგეგმვის ეტაპზე მონაწილეობა და სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგი; სპორტული ფედერაციებისა და რეგიონული სპორტული ორგანიზაციებისთვის გადასაცემად სპორტული ინვენტარისა და ეკიპირების შეძენა; საქართველოში სპორტის სხვადასხვა სახეობაში საერთაშორისო შეჯიბრებების მასპინძლობა და მასობრივი სპორტული ღონისძიებების მაღალ დონეზე ორგანიზება; საერთაშორისო მასშტაბით ქვეყნის ცნობადობის გაზრდა და იმიჯის ამაღლება, სპორტული ტურიზმის განვითარება; საქართველოში ფეხბურთის განვითარებისთვის საქართველოს საფეხბურთო ჩემპიონატის მონაწილე კლუბების მხარდაჭერა; ეროვნული მასობრივი საფეხბურთო ღონისძიებებისა და საფეხბურთო განათლების ხელშემწყობი პროგრამების განხორციელება. 8.2 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 33 02) კულტურის დარგების განვითარების, სახელოვნებო ტრადიციების შენარჩუნების, შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარების მხარდაჭერა; 163 სახელოვნებო განათლების განვითარება; საქართველოში კულტურული ცხოვრების გააქტიურება, მასში საზოგადოებისა და ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მონაწილეობის მხარდაჭერა; ქართული კულტურისა და ხელოვნების ცნობადობის გაზრდა და მათი საერთაშორისო სახელოვნებო სივრცეში ინტეგრაცია; საქართველოს კულტურის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირების სახელოვნებო ორგანიზაციების პროგრამების მხარდაჭერა; მოქალაქეთათვის ქვეყნის კულტურული ცხოვრების შეუზღუდავი, ხელმისაწვდომობისა და მასში ჩართულობის უზრუნველყოფა; თანაბარი ქართული კულტურის პოპულარიზაციისა და საერთაშორისო ცნობადობის ასამაღლებლად, ქვეყნის შიგნით და მისი ფარგლების გარეთ დაგეგმილ ღონისძიებებში საქართველოს მონაწილეობის ხელშეწყობა; ევროპისა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით კულტურული პროგრამების განხორციელება და კულტურათაშორისი დიალოგის გაღრმავება როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ; საქართველოს დედაქალაქსა და რეგიონებში კულტურული პროგრამებისა და პროექტების მხარდაჭერით ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაში წვლილის შეტანა. 8.3 მაუწყებლობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 42 00) საზოგადოების ინტერესების გათვალისწინებით გადაცემების, მათ შორის, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გადაცემების, ფილმებისა და სპორტული ღონისძიებების მომზადება და მათი გაშუქების უზრუნველყოფა. 8.4 კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა (პროგრამული კოდი 33 03) საჯარო სამართლის იურიდიული პირების − კულტურული მემკვიდრეობის ორგანიზაციების სრულყოფილი ფუნქციონირებისთვის შესაბამისი პირობების შექმნა, სამუზეუმო ფასეულობათა დაცვისთვის პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება, მუზეუმების/მუზეუმ-ნაკრძალების პოპულარიზაცია და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი მართვის სისტემის ჩამოყალიბება, საერთაშორისო კონვენციებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, ეროვნულ უმცირესობათა კულტურის წარმოჩენა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში ინტეგრაცია; სამუზეუმო ფასეულობათა აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის − საქართველოს მუზეუმების კოლექციების საინფორმაციო სისტემის (www.egmc.gov.ge) შენახვა/ადმინისტრირება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვა და რეაბილიტაცია; 164 არქეოლოგიური ობიექტების შესწავლა-კონსერვაცია; საქართველოს არქიტექტურული კომპლექსების, კულტურული მემკვიდრეობის ცალკეული ნიმუშების დაცვა და რეაბილიტაცია, საერთაშორისო და ორმხრივი ურთიერთობების წარმართვა და განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის, გამოცდილების გაზიარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; იუნესკოს წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება; არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების/ძეგლების ინვენტარიზაცია, მათი დაცვისა და სისტემატიზაციის მექანიზმების შექმნა; საქართველოს კანონმდებლობის იუნესკოს „არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციასთან ჰარმონიზაციისთვის შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის/სივრცის შესაქმნელად კულტურული მემკვიდრეობის მონაცემთა ერთიანი ბაზის შევსება; კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე უნებართვო სამუშაოების აღკვეთა; კულტურული ტურიზმის განვითარების და მისთვის მიმზიდველი გარემოს შექმნის ხელშეწყობა; ლევილის მამულის რეაბილიტაციის გაგრძელება; საბიბლიოთეკო ფონდების ორგანიზება, სისტემატური შევსება, დაცვა და მათი საყოველთაო ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა; საქართველოს ეროვნული ელექტრონული მემკვიდრეობის არქივის შექმნა. 8.5 ბიბლიოთეკისა და ციფრული სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 34 03) საქართველოში მცხოვრები ოლიმპიური და პარალიმპიური თამაშების ჩემპიონებისა და პრიზიორებისთვის, საჭადრაკო ოლიმპიადების გამარჯვებულთათვის, მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონებისთვის, საქართველოს ეროვნული, ოლიმპიური და ასაკობრივი ნაკრებების წევრებისთვის, მწვრთნელებისთვის, ადმინისტრაციული და საექიმო პერსონალისა და პერსპექტიული სპორტსმენებისთვის ყოველთვიური სტიპენდიების გაცემა; ვეტერანი სპორტსმენებისა და სპორტის მუშაკებისთვის ყოველთვიური სოციალური დახმარებების გაცემა; მაღალმთიან დასახლებებში სპორტის სფეროში დასაქმებული მწვრთნელებისთვის ყოველთვიური ფინანსური დახმარების გაცემა. 8.6 საქართველოს საპატრიარქო (პროგრამული კოდი 45 00) 165 ახალგაზრდების ქრისტიანული ღირებულებებით აღზრდისთვის საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში (მათ შორის, მაღალმთიან რეგიონებში) საქართველოს საპატრიარქოს 70-ზე მეტი საგანმანათლებლო-კულტურული და საქველმოქმედო ორგანიზაციის (სასულიერო აკადემიები და სემინარიები, უნივერსიტეტი, სკოლაგიმნაზიები, დედათა და ბავშვთა სახლები, ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონები, სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ცენტრი, პროფესიული კოლეჯი და სახელობო სასწავლებლები) დაფინანსება. 8.7 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა (პროგრამული კოდი 32 08) ქვეყნის მასშტაბით ახალგაზრდებისა ინიციატივების მხარდაჭერა; და ახალგაზრდული ორგანიზაციების ახალგაზრდულ თემატიკაზე და ახალგაზრდებთან სპეციალისტების/პირების განვითარების ხელშეწყობა; მომუშავე ახალგაზრდული ცენტრების/სივრცეების მოწყობისა და ფუნქციონირების ხელშეწყობა; ახალგაზრდული ბანაკების განხორციელება; მრავალფეროვანი ახალგაზრდული ღონისძიებების (მათ შორის, ფესტივალების, მოხალისეობრივი პროექტების, ფორუმების, ინსპირაციული შეხვედრების, კონკურსების და სხვა) ორგანიზება და მათში ახალგაზრდების ჩართულობის ხელშეწყობა; საერთაშორისო თანამშრომლობის გაფართოება ახალგაზრდული პოლიტიკისა და ახალგაზრდული საქმიანობის მიმართულებით. 8.8 ინფრასტრუქტურის განვითარება (პროგრამული კოდი 33 07) საქართველოს კულტურის სამინისტროს სისტემაში შემავალი ინფრასტრუქტურის განვითარება, რეაბილიტაცია/მშენებლობა/აღჭურვა. 8.9 უწყებების კულტურის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 33 01) საქართველოს კულტურის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; კულტურის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში კულტურის სფეროს პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროს განვითარებისა და ინტერნაციონალიზაციის ხელშეწყობა. 8.10 სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა (პროგრამული კოდი 34 04) 166 საქართველოს სპორტის სამინისტროსა და მის სისტემაში შემავალი ორგანიზაციების ინფრასტრუქტურის განვითარება; სპორტის სფეროში ინფრასტრუქტურის განვითარება და მისი რეაბილიტაცია. 8.11 საქართველოს სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა (პროგრამული კოდი 34 01) საქართველოს სპორტის სამინისტროს კომპეტენციის შესაბამისი სფეროს/დარგის/მიმართულების განვითარების ხელშეწყობა, საკანონმდებლო ბაზის სრულყოფა; აღნიშნული სამინისტროს სისტემაში შემავალი სტრუქტურული ერთეულებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების საქმიანობის კოორდინაცია და კონტროლი; სპორტის მართვის სისტემების განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის წევრ ქვეყნებსა და სხვა პარტნიორ ქვეყნებთან, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფონდებთან თანამშრომლობით საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავება; კომპეტენციის ფარგლებში სპორტის სფეროს პოპულარიზაციის ხელშეწყობა, ეფექტიანი პოლიტიკის გატარება, ამ სფეროს განვითარების ხელშეწყობა. 8.12 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო (პროგრამული კოდი 35 00) საქართველოში რელიგიის სფეროში არსებული მდგომარეობის კვლევა და შესაბამისი ინფორმაციის საქართველოს მთავრობისთვის წარდგენა; რელიგიური გაერთიანებების პრობლემებისა და რელიგიის სფეროში განათლების შესახებ რეკომენდაციებისა და წინადადებების შემუშავება; საქართველოში არსებული რელიგიური გაერთიანებებისთვის საბჭოთა, ტოტალიტარული რეჟიმის დროს მიყენებული ზიანის ნაწილობრივ ანაზღაურების უზრუნველყოფა. 8.13 სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება (პროგრამული კოდი 33 06) სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრების, შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატებისა და ხელოვნების მუშაკებისთვის სოციალური დახმარებების გაცემა. 9 საერთაშორისო ურთიერთობები და ევროატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაცია საქართველოს მთავრობის ხედვა საგარეო პოლიტიკისა და თავდაცვის მიმართულებით ორიენტირებულია ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენისა და სუვერენიტეტის განმტკიცებაზე, რეგიონში სტაბილურობისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, საქართველოს ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციასა და საერთაშორისო პარტნიორებთან ურთიერთობების გაღრმავებაზე; 2020−2024 წლები უპრეცედენტო საერთაშორისო ტურბულენტობით აღინიშნა. რუსეთუკრაინის ომმა საფუძვლიანად შეარყია საერთაშორისო წესრიგი და როგორც ევროპულ, ისე გლობალურ უსაფრთხოებას ეგზისტენციალური საფრთხე შეუქმნა; ასეთ კრიტიკულ ვითარებაში საქართველოს საგარეო პოლიტიკა სიმტკიცითა და 167 თანამიმდევრულობით გამოირჩეოდა და ემყარებოდა როგორც ქვეყნის კონსტიტუციით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ღირებულებებსა და ფასეულობებს, ისე საერთაშორისო სამართლის ფუძემდებლური პრინციპებისადმი საქართველოს ერთგულებას; საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ურყეობა გარანტირებული იქნება მომდევნო წლებშიც; საქართველო გააგრძელებს მტკიცე, პრაგმატული და შედეგებზე ორიენტირებული პოლიტიკის გატარებას; საქართველოს მთავრობისთვის უმთავრეს პრიორიტეტად რჩება ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენა; ამ მხრივ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საერთაშორისო დღის წესრიგში საკითხის მაღალი დონის შენარჩუნება და მხარდაჭერის გაძლიერება; საქართველოს ხელისუფლება აქტიურ მუშაობას გააგრძელებს და ყველა შესაძლო დიპლომატიურ და სამართლებრივ ბერკეტს გამოიყენებს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების დეოკუპაციის, რუსეთის ფედერაციის მიერ ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების რუსეთის ფედერაციის პოლიტიკურ, სამხედრო, ეკონომიკურ, სოციალურ, სამართლებრივ სივრცეში ინტეგრაციისკენ გადადგმული ნაბიჯების აღკვეთის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებისა და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებების დაცვის, საოკუპაციო ხაზით გაყოფილი მოსახლეობის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის მიმართულებებით საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ძალისხმევის უზრუნველყოფისათვის, რაც უმნიშვნელოვანესია რეგიონში შექმნილი უსაფრთხოების გარემოს ფონზე; აქტიური თანამშრომლობა გაგრძელდება როგორც ცალკეულ ქვეყნებთან, ისე შესაბამის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, რათა საერთაშორისო საზოგადოების დღის წესრიგსა და ყველა შესაბამის ფორმატში აქტიურად იდგეს რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით მოგვარებასთან დაკავშირებული პრიორიტეტული საკითხები და ზემოხსენებული ამოცანების შესასრულებლად გადაიდგას ქმედითი ნაბიჯები; 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის თაობაზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსა და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილებები და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2024 წლის 9 აპრილის გადაწყვეტილება ე. წ. განგრძობადი ოკუპაციის საქმეზე აქტიურად იქნება გამოყენებული ყველა შესაძლო სამართლებრივ და პოლიტიკურ ფორმატებში სახელმწიფო სუვერენიტეტის განსამტკიცებლად და დევნილთა საცხოვრებელ ადგილებზე დასაბრუნებლად. საქართველოს სახელმწიფო ინტერესების დაცვა სტრასბურგისა და ჰააგის სასამართლოებში გაგრძელდება; საქართველოს მიერ რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ მოგებული სახელმწიფოთაშორისი დავების აღსრულების ღონისძიებების ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტში გაგრძელება; საქართველოს მთავრობის ძალისხმევა მიმართული იქნება ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ფორმატის გაგრძელებისა და ეფექტიანი ფუნქციონირებისკენ. ამასთანავე, ამ პროცესის გასაძლიერებლად და ხელშესახები შედეგის მისაღწევად უფრო აქტიური მუშაობა გაგრძელდება. თანათავმჯდომარე ორგანიზაციებსა და ამერიკის 168 შეერთებულ შტატებთან, ასევე ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებთან მჭიდრო თანამშრომლობა გაგრძელდება, დეოკუპაციის პროცესის უფრო ქმედითი მხარდაჭერისთვის; საქართველოს მთავრობა ოკუპირებულ რეგიონებში არსებული მძიმე ჰუმანიტარული საკითხებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის მიმართულებით საერთაშორისო მხარდაჭერისა და ძალისხმევის უზრუნველყოფის მიზნით აქტიურ მუშაობას გააგრძელებს; ევროკავშირისთვის სადამკვირვებლო მისიის მანდატის სრულად განსახორციელებლად, განსაკუთრებული პრიორიტეტია საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე წვდომის უზრუნველყოფა. ამასთანავე, გაგრძელდება საქმიანობა ადგილზე უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო მექანიზმების დაშვებისთვის; აქტიურად გაგრძელდება არაღიარების პოლიტიკის შემდგომი განმტკიცება საერთაშორისო არენაზე, რათა ეფექტიანად დავუპირისპირდეთ რუსეთის ფედერაციის მცდელობებს, რომ ე. წ. აღიარებით მიაღწიოს საერთაშორისო დონეზე მისი საოკუპაციო რეჟიმების ლეგიტიმაციას და აირიდოს პასუხისმგებლობა აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონების უკანონო ოკუპაციისა და ადამიანის უფლებების დარღვევებისთვის; აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში მიმდინარე ოკუპაციით შექმნილი მძიმე რეალობისა და არსებული გამოწვევების მიუხედავად, შერიგებისა და ჩართულობის პოლიტიკის განუხრელი, პრაგმატული და თანამიმდევრული განხორციელების აქტიური გაგრძელება, რომლის ძირითადი დანიშნულება და მიზანია სტატუსნეიტრალური, ჰუმანიტარული ინსტრუმენტებისა და სამშვიდობო ინიციატივების გამოყენებით, კონფლიქტის სრულმასშტაბიან მოგვარებამდე, შეიქმნას წინაპირობები და მომზადდეს სათანადო საფუძველი ომით ხელოვნურად გაყოფილ ადამიანებს შორის, ისტორიულად დამკვიდრებული − ურთიერთგაგებასა და პატივისცემაზე დამყარებული მშვიდობიანი თანაცხოვრების აღსადგენად ერთიან, ძლიერ, ქართულ სახელმწიფოში; ამ კონტექსტში, გაგრძელდება ომითა და საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ მოსახლეობას შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში საერთაშორისო თანამეგობრობის ქმედითი ჩართულობის ხელშეწყობა; ამასთანავე, 90-იანი წლების შეიარაღებული მოქმედებებისა და 2008 წლის რუსეთსაქართველოს ომის შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგული პირების მოძიების, იდენტიფიცირებისა და ოჯახებისთვის გადაცემის სახელმწიფო პროგრამის გაგრძელება, რომელიც დაკარგულთა ნეშტების მოძიების დადგენასა და მათი ხსოვნისადმი სათანადო პატივის მიგებას ემსახურება; საქართველო, საქართველოს კონსტიტუციის 78-ე მუხლის შესაბამისად, განაგრძობს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის შეუქცევად გზას. ამისათვის, საქართველო: • განუხრელად განაგრძობს ასოცირების შეთანხმების განხორციელებას, ყოველწლიური სამოქმედო გეგმის შესაბამისად, ევროკავშირთან როგორც საკანონმდებლო, ისე ინსტიტუციური დაახლოებით; წარმართავს ევროკავშირთან თანამშრომლობას საქართველო-ევროკავშირის ინსტიტუციური დიალოგის ფარგლებში (ასოცირების საბჭო, ასოცირების კომიტეტები და ქვეკომიტეტები და სხვა); • პროაქტიულად განახორციელებს ევროკავშირის შესაბამისი სამართლებრივი აქტების იდენტიფიცირებასა და მათთან დაახლოების პროცესის მონიტორინგს; უზრუნველყოფს სამართლებრივი დაახლოების შესახებ ინფორმაციის ერთიან ელექტრონულ ბაზაში 169 აღრიცხვას; • შექმნის ევროკავშირის სამართლის ცენტრს, რომელიც ხელს შეუწყობს ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესსა და ევროკავშირის სამართლის თაობაზე ცნობიერების ამაღლებას საგანმანათლებლო დაწესებულებების, დარგის ექსპერტებისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენლების მონაწილეობით; • ევროკავშირში ინტეგრაციის მიზნით აქტიურად გამოიყენებს როგორც „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ფარგლებში არსებულ ინსტრუმენტებსა და თანამშრომლობის ფორმატებს, ისე ევროკავშირის სხვა რეგიონალური პროექტებითა და პროგრამებით გათვალისწინებულ შესაძლებლობებს; • გააგრძელებს ძალისხმევას ევროკავშირში გაწევრების თაობაზე მოლაპარაკებების დასაწყებად; გამოიყენებს ევროპელ პარტნიორებთან კომუნიკაციის ყველა საშუალებას და შეეცდება მათთან ერთად მოხსნას არსებული ხელის შემშლელი ხელოვნური ბარიერები; • გააძლიერებს ძალისხმევას ევროკავშირში დაჩქარებული ინფრასტრუქტურული ინტეგრაციის მიმართულებით. აქტიურად იმუშავებს ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის ფარგლებში წარმოდგენილი საფლაგმანო ინიციატივების, უწინარესად, შავ ზღვაზე დაკავშირებადობის გაძლიერების პროექტების განსახორციელებლად, მათ შორის, ანაკლიის პორტისა და ამ პორტში როგორც სატვირთო ტერმინალების, ისე მგზავრების მომსახურების შესაძლებლობის მქონე საზღვაო ვაგზლის მშენებლობის გზით; გააგრძელებს ტექნიკურ-ეკონომიკურ კვლევებს ფიზიკური ინტეგრაციის პროცესის დასაჩქარებლად ახალი ეკონომიკური თუ ინფრასტრუქტურული პროექტების მოსამზადებლად; ამ მიზნით შეეცდება „შუა დერეფნის“ მზარდი შესაძლებლობების ეფექტიან გამოყენებას; • გაააქტიურებს ევროპის ერთიან ბაზარში ინტეგრაციისკენ მიმართულ ძალისხმევას; ამ მიმართულებებით შემდგომი პროგრესის მისაღწევად, განხორციელდება ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებით გათვალისწინებული რეფორმები, გაგრძელდება მუშაობა შესაბამისი სახელმწიფო უწყებებისა და ევროკავშირის სამსახურების მონაწილეობით შესაბამის ფორმატში; • გააგრძელებს ძალისხმევას გაფართოების პაკეტის შესაძლებლობების გამოყენებისა და ევროკავშირის სხვადასხვა თანამშრომლობის მექანიზმსა და ინიციატივებში ეტაპობრივად მონაწილეობისთვის; • გააგრძელებს ევროკავშირთან თანამშრომლობას მსოფლიოს მასშტაბით მშვიდობის ხელშეწყობისა და გლობალური უსაფრთხოების უზრუნველყოფისათვის. ამასთანავე, განიხილავს ევროკავშირის საერთო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის (CSDP) ფარგლებში სამშვიდობო მისიებში თავისი მონაწილეობის შესაძლებლობას; • გააგრძელებს მჭიდრო თანამშრომლობას და გამოცდილების გაზიარებას ევროკავშირის სხვა კანდიდატ ქვეყნებთან, ინტეგრაციის შემდგომი ეტაპებისთვის მაღალი მზადყოფნის უზრუნველყოფისა და შესაბამისი რეფორმების ეფექტიანად განხორციელების მიზნით; • გააგრძელებს ძალისხმევას ევროკავშირში გაწევრებისთვის საჭირო რეფორმების გასატარებლად; ამ მიზნით საქართველო შეასრულებს ევროკავშირში ინტეგრაციის სამთავრობო კომისიის მიერ დამტკიცებულ სამოქმედო გეგმას; • განაგრძობს ნატო-საქართველოს კომისიის ფორმატის, როგორც ალიანსთან პოლიტიკური დიალოგისა და პრაქტიკული თანამშრომლობის ერთ-ერთი უმთავრესი ინსტრუმენტის, ეფექტიან გამოყენებას; • გააგრძელებს წლიური ეროვნული პროგრამის შემუშავებასა და განხორციელებას; • განაგრძობს 2022 წლის მადრიდის სამიტზე მიღებული, საქართველოზე მორგებული დახმარების ღონისძიებათა (Tailored Support Measures) პაკეტის განხორციელებას, მათ შორის, განახლებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის იმპლემენტაციის გზით; • გააგრძელებს ალიანსთან თანამშრომლობას ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამის (ITTP – Individually Tailored Partnership Programme) ფარგლებში; 170 • „გაძლიერებული შესაძლებლობის პარტნიორის“ (EOP) სტატუსით განაგრძობს მონაწილეობას ალიანსში გამართულ სხვადასხვა მნიშვნელოვან ფორმატში; • იმუშავებს, რათა შესაბამის დონეზე იქნეს წარმოდგენილი ნატოს სამიტებში, საგარეო საქმეთა და თავდაცვის მინისტერიალებში; • განაგრძობს შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით ალიანსთან კონსულტაციებს, რეგიონში არსებული ვითარების ანალიზისა და ინფორმაციის გაზიარების გზით; • ხელს შეუწყობს საქართველოს თავდაცვის ძალების თავდაცვითი შესაძლებლობების გაძლიერებას, ნატოს სტანდარტებთან კიდევ უფრო მიახლოებასა და მდგრადობის უზრუნველყოფას; • აქტიურ კონსულტაციებს გამართავს ალიანსის წევრ ქვეყნებთან მათი მხრიდან საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის საკითხზე, ორგანიზაციის პოლიტიკურ დოკუმენტებში ასახული გადაწყვეტილებების მხარდაჭერის მიზნით; საქართველოს ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით პრიორიტეტულია ევროპის ქვეყნებთან პარტნიორული ურთიერთობების შემდგომი განმტკიცება, პოლიტიკური დიალოგისა და დარგობრივი თანამშრომლობის გაღრმავება, მათ შორის, თავდაცვისა და უსაფრთხოების, იუსტიციის, სავაჭროეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, გარემოს დაცვის, სოფლის მეურნეობისა და კლიმატის, რეგიონული განვითარების, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში არსებული სტრატეგიული პარტნიორობის ფორმატების აქტიური გამოყენება. ამ კონტექსტში გაერთიანებულ სამეფოსთან „უორდროპის სტრატეგიული დიალოგის“ და საფრანგეთთან „დიმიტრი ამილახვრის“ სახელობის ქართულ-ფრანგული დიალოგის“ რეგულარული სხდომების გამართვა; უნგრეთთან სტრატეგიული თანამშრომლობის გაგრძელება, რუმინეთთან სტრატეგიული და იტალიასთან მაღალი დონის დიალოგების საინაუგურაციო სხდომების ჩატარება და მათი შემდგომი იმპლემენტაცია; „ქართულგერმანულ-ფრანგული“ სამკუთხედის ფარგლებში კონსულტაციების გაგრძელება; ურთიერთობების ფართო სპექტრის მქონე ქვეყნებთან დიალოგის ახალი პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; საგარეო საქმეთა სამინისტროებს შორის ორმხრივი პოლიტიკური კონსულტაციების რეგულარულად წარმართვა; საქართველო კვლავაც ურყევად განაგრძობს უკრაინის ჰუმანიტარულ დახმარებას საკუთარი შესაძლებლობის ფარგლებში და მისი სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის სრულ დიპლომატიურ მხარდაჭერას; საქართველოს მთავრობისთვის პრიორიტეტულია და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამერიკის შეერთებულ შტატებთან საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობა, სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით გათვალისწინებული ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით, რაც გულისხმობს ქარტიით გათვალისწინებული ოთხი სამუშაო ჯგუფისა (თავდაცვისა და უსაფრთხოების; ეკონომიკის, ენერგეტიკისა და ვაჭრობის; დემოკრატიისა და მმართველობის; ხალხთაშორისი ურთიერთობებისა და კულტურული გაცვლების) და ყოველწლიური შემაჯამებელი შეხვედრის („ომნიბუსშეხვედრის“) განახლებას. საქართველოს მთავრობა იმედოვნებს და მოელის, რომ ორ ქვეყანას შორის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიით განსაზღვრული პრიორიტეტები სათანადოდ აისახება თანამშრომლობის ყველა მიმართულებით. საქართველოს მთავრობის ამოცანაა, მიღწეულ იქნეს ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გადატვირთვა, რაც მოიაზრებს მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, თანასწორ, სამართლიანობის პრინციპზე დაფუძნებული ურთიერთობების აღდგენას, ყველა მიმართულებით თანამშრომლობის სრული მოცულობით განახლებასა და განვითარებას; მომდევნო წლებში საქართველოს სამეზობლო პოლიტიკა იწარმოებს დაბალანსებულად და 171 დამყარებული იქნება ტერიტორიული მთლიანობის დაცვის, სუვერენიტეტის, კეთილმეზობლობის, უსაფრთხოების განმტკიცების, რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის პრინციპებზე; საქართველო ხელს შეუწყობს მეზობელ ქვეყნებს შორის დიალოგსა და კონსტრუქციულ თანამშრომლობას, რაც მთელი რეგიონის ინტერესში შედის. საქართველო კვლავ იქნება ადგილი ჩვენი მეზობლებისთვის, სადაც მხარეებს შეეძლებათ, განიხილონ ნებისმიერი აქტუალური საკითხი, როგორც ორმხრივ, ისე სამმხრივ ფორმატში (საქართველო, აზერბაიჯანის რესპუბლიკა და სომხეთის რესპუბლიკა). აღნიშნული ძალისხმევა ხელს შეუწყობს ნდობის აღდგენასა და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობას; გაგრძელდება თურქეთის რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში მრავალგანზომილებიანი თანამშრომლობა, რეგიონული და გლობალური მნიშვნელობის პროექტების განსახორციელებლად. სამმხრივი თანამშრომლობის პლატფორმა საქართველოს, აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის დარჩება მნიშვნელოვან რეგიონულ ფორმატად, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება აქტიური ინტერაქცია სექტორულ სამინისტროებს შორის. სომხეთის რესპუბლიკასთან ახალ ნიშნულზე გადასული სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში გაგრძელდება აქტიური თანამშრომლობა. არის მზაობა, სამივე ქვეყანასთან შენარჩუნებულ იქნეს უმაღლესი და მაღალი დონეების ვიზიტების უპრეცედენტოდ მაღალი დინამიკა, რაც ბოლო წლების განმავლობაში გვქონდა; საქართველოს მთავრობისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან სტრატეგიულ პარტნიორობას. შესაბამისად, გაგრძელდება: მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლა, ურთიერთობების გაღრმავება და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერება; ჩინეთსა და საქართველოს შორის არსებული ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის გაფართოება და მისი სრული გამოყენება სავაჭროეკონომიკური და სხვა სახის თანამშრომლობის განვითარების მიზნით; ორმხრივად შემოღებული უვიზო რეჟიმის გამოყენება ხალხთაშორისი კონტაქტების, ტურისტული, კულტურული და ბიზნესკავშირების გასაღრმავებლად; ძალისხმევა საქართველოსთვის დამკვირვებლის სტატუსის მოსაპოვებლად ჩინეთსა და ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ფორმატში (China-CEEC, იგივე 14+1), რაც, საქართველოს გეოპოლიტიკური მდებარეობის გათვალისწინებით, წარმოადგენს ევროკავშირსა და ჩინეთს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის დამატებითი, ეფექტიანი მექანიზმის გამოყენებას; თანამშრომლობის გაღრმავება განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში, მათ შორის, მუშაობა ჩინეთის მხარესთან დიპლომების ორმხრივი აღიარების შესახებ შეთანხმების გაფორმების მიმართულებით; განმტკიცდება საქართველოს საერთაშორისო თანამშრომლობა მშვიდობისა და განვითარებისთვის; გაძლიერდება საქართველოს ცნობადობა და გაღრმავდება დიპლომატიური ურთიერთობები მსოფლიოს ყველა რეგიონის − აზიის, ახლო აღმოსავლეთის, ავსტრალიისა და ოკეანეთის რეგიონის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, აფრიკის ქვეყნებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობების დასამყარებლად: • საქართველოს ტერიტორიაზე გამავალი სატრანსპორტო, ენერგეტიკული და ციფრული სატრანზიტო მარშრუტების გაძლიერებისთვის (როგორიც არის „ევროკავშირ-ჩინეთის დაკავშირებულობის პლატფორმა“, „ევროკავშირ-იაპონიის დაკავშირებულობის შეთანხმება“ და ევროკავშირის Global Gateway სტრატეგია), რომელთა მიზანია კავშირების გაღრმავება ციფრულ, ენერგეტიკულ და სატრანსპორტო სექტორებში და ამისათვის ფიზიკური და ციფრული ინფრასტრუქტურის გამართვა; აქტიურად გაგრძელდება მუშაობა საქართველოს, როგორც ევროპისა და აზიის დაკავშირებადობის სტრატეგიისა და გეგმის მნიშვნელოვანი მონაწილე ქვეყნის, პოზიციონირების განსამტკიცებლად; 172 • გაგრძელდება მუშაობა აზიისა და ყურის ქვეყნებთან ორმხრივი სახელშეკრულებო ბაზის სრულყოფის მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს სხვადასხვა სფეროში ორმხრივი თანამშრომლობის შემდგომ განვითარებას; ასევე მთავრობა გააგრძელებს მუშაობას რეგიონის პარტნიორ ქვეყნებთან უვიზო რეჟიმის მოპოვების მიზნით, რაც ხელს შეუწყობს მეტი ხალხთაშორისი, ბიზნესის და ჰუმანიტარული კონტაქტების დამყარებას; • გაგრძელდება აქტიური მუშაობა პარტნიორ ქვეყნებთან (ლათინური ამერიკა, არაბული ქვეყნები, აზია, ოკეანეთი, აფრიკა) მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლასთან დაკავშირებით, ურთიერთობების გაღრმავებისა და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერების მიზნით; გაგრძელდება სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის მუშაობაში ქართული მხარის აქტიური მონაწილეობა, ამ ორგანიზაციების ფარგლებში ქვეყნის ეროვნული ინტერესების რეალიზაციის, საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე მდგარი გამოწვევების საპასუხო ძალისხმევაში წვლილის შეტანისა და სხვადასხვა სფეროში საქართველოში გატარებული და მიმდინარე რეფორმებისა და ქვეყნის დადებითი იმიჯის საერთაშორისო რეიტინგების გაუმჯობესების მიზნით. გააქტიურდება მუშაობა საქართველოში სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ მაღალი დონის საერთაშორისო ღონისძიებების მასპინძლობის მიმართულებით. გაგრძელდება განიარაღებასა და შეიარაღებაზე კონტროლის, გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების მექანიზმებთან დაკავშირებული რეჟიმებით საქართველოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება; საქართველო მონაწილეობას მიიღებს მნიშვნელოვან საერთაშორისო ღონისძიებებში. გაგრძელდება მუშაობა, რათა ხელი შეეწყოს საქართველოს, როგორც უძველესი ცივილიზაციის, მდიდარი ისტორიისა და კულტურის მქონე ქვეყნის საერთაშორისო ცნობადობის ამაღლებას, მისი ძლიერი ტრადიციების პოპულარიზაციას; ხელი შეეწყობა ქვეყნის საჯარო და კერძო სექტორების მონაწილეობას საერთაშორისო კულტურულ, სამეცნიერო თუ ეკონომიკურ ფორუმებში, საერთაშორისო კონტაქტების გაფართოებაში, სხვადასხვა გამოფენებსა და ფესტივალებში, მათ შორის, საკვები პროდუქტების, ღვინის, ტურისტული სახელმწიფო სერვისების თაობაზე მსოფლიო ცნობადობის კიდევ უფრო მეტად გასაზრდელად 2026 წლის ივნისში საქართველო უმასპინძლებს გაეროს საჯარო სერვისების ფორუმს; გაძლიერდება ქართული დიასპორის მიმართ ყურადღება და ხელშეწყობა. ამ მიზნით ამოქმედდება ოთხი ახალი პროგრამა, რომელიც ხელს შეუწყობს მაღალი კვალიფიკაციის მქონე ახალგაზრდა სპეციალისტების მოზიდვას, საზღვარგარეთ დაბადებული წარმატებული ქართველი მოზარდებისთვის საკუთარი სამშობლოს კულტურის, ტრადიციების გაცნობას, თანატოლებთან დაახლოებასა და სამშობლოსთან შემდგომი მყარი კავშირისთვის საფუძვლის შექმნას; დასრულების პროცესშია და უახლოეს მომავალში განსახილველად წარედგინება საქართველოს პარლამენტს „უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეებისა და დიასპორული ორგანიზაციების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებათა პაკეტი, რომელიც განსაზღვრავს დიასპორასთან თანამშრომლობის ახალ მიმართულებებს და კიდევ უფრო განამტკიცებს დიასპორასთან ურთიერთობის სამართლებრივ საფუძვლებს; მომზადდება დიასპორის მონაცემთა ბაზის პროგრამა; გაიშვება დიასპორული ვებპორტალი; საზღვარგარეთ ქართველი ბავშვების საკვირაო სკოლებისთვის მომზადდება სახელმძღვანელოები, კვალიფიკაციის ასამაღლებლად გადამზადდებიან საკვირაო სკოლის პედაგოგები; გაიზრდება საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების ქსელი, საკონსულო სერვისების მაღალი 173 ხელმისაწვდომობისა და საკონსულო დაცვის ეფექტიანად განხორციელების მიზნით, რაც კიდევ უფრო გააუმჯობესებს საზღვარგარეთ მყოფ საქართველოს მოქალაქეთა ინტერესების დაცვასა და მათ მომსახურებას; საზღვარგარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეებისათვის მაღალი ხარისხის, კვალიფიციური და კომფორტული საკონსულო მომსახურების გაწევის მიზნით ჩატარდება რეგულარული სამუშაოები საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარებისა და საკონსულო თანამდებობის პირების პროფესიული შესაძლებლობებისა და უნარების გაუმჯობესებისათვის. 9.1 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება (პროგრამული კოდი 28 01) საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის მიზნით ძალისხმევის განხორციელება და ამ პროცესში საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობისა და მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, მათ შორის, აქტიური მუშაობა ორმხრივ და მრავალმხრივ საერთაშორისო ფორმატებში, ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ეფექტიანი გამოყენება. საქართველოს ოკუპირებული რეგიონების ე.წ. დამოუკიდებლობის არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება. საოკუპაციო ხაზით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის ხელშეწყობა და ამ პროცესში საერთაშორისო თანამეგობრობის ჩართულობის უზრუნველყოფა; მოლაპარაკების მთავარ საკითხებზე პროგრესის მისაღწევად თანათავმჯდომარეებისა და ამერიკის შეერთებული შტატების მხარდაჭერის მობილიზება; ადგილზე უსაფრთხოების, ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის გაუმჯობესება და რუსეთის ფედერაციის მიერ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების სრულად შესრულების საკითხის საერთაშორისო თანამეგობრობის ყურადღების ცენტრში გააქტიურება; საქართველოს ევროკავშირში გაწევრებაზე მოლაპარაკებების დაწყების მხარდაჭერა; ასოცირების შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის ეფექტიანი განხორციელება; სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შემდგომი შესრულება; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის პოლიტიკური და სექტორული დიალოგის ეფექტიანი წარმართვა; ევროკავშირთან თანამშრომლობის გაღრმავება, მათ შორის, მრავალმხრივი თანამშრომლობის ფორმატში, განსაკუთრებით „აღმოსავლეთ პარტნიორობის“ ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმისა და მის ფარგლებში არსებული საფლაგმანო ინიციატივების განხორციელების მხარდაჭერა; საქართველოს მიერ საბოლოო მიზნის − ნატოში გაწევრების მისაღწევად ყველა ინტეგრაციული მექანიზმის (ნატო-საქართველოს კომისიის, წლიური ეროვნული პროგრამის, გაძლიერებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტის) ეფექტიანი გამოყენება; საქართველოს წლიური ეროვნული პროგრამის შემუშავება და განხორციელება. გაძლიერებული ნატო-საქართველოს არსებითი პაკეტით გათვალისწინებული პროექტების ეფექტიანი განხორციელების ხელშეწყობა; ნატოსაქართველოს ინდივიდუალურად მორგებული პარტნიორობის პროგრამით განსაზღვრული სტრატეგიული ამოცანებისა და თანამშრომლობის მიზნების იმპლემენტაცია; ნატოსთან შავი ზღვის უსაფრთხოების კუთხით არსებული თანამშრომლობის გაღრმავება; ნატოს სამიტებზე საქართველოს მონაწილეობის უზრუნველყოფა და სამიტის ოფიციალურ დოკუმენტებში საქართველოს საკითხის სათანადოდ ასახვაზე მუშაობის წარმართვა; საქართველოს ჩართულობა ნატოს ეგიდით მიმდინარე ოპერაციებსა და სწავლებებში; 174 საერთაშორისო უსაფრთხოების მიმართულებით საქართველოს პოზიციების დაცვა. განიარაღებისა და შეიარაღებაზე კონტროლის, გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების მექანიზმებთან დაკავშირებული რეჟიმებით, საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ხელშეწყობა; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების განახლება ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ფარგლებში. მაღალი და უმაღლესი დონის პოლიტიკური დიალოგის შემდგომი გაძლიერება; ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივ, რეგიონულ და მრავალმხრივ ფორმატებში თანამშრომლობის გაძლიერება. საქართველოს შესახებ ცნობადობის ამაღლება; წარმატებული რეფორმების გაზიარება; უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების გაცვლა და ორმხრივი პოლიტიკური კონსულტაციების წარმოება; ევროპის ქვეყნებთან ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება და პოლიტიკური დიალოგის გაღრმავება, სტრატეგიული თანამშრომლობის არსებული ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება და ურთიერთობების ფართო სპექტრის მქონე ქვეყნებთან ახალი, მაღალი დონის პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; აზიისა და ოკეანეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის ქვეყნებთან აქტიური თანამშრომლობა ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში; მუშაობის გააქტიურება სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარების, ინვესტიციების მოზიდვის, საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის გამოყენებისა და რეგიონებში საქართველოს ზოგადი პოპულარიზაციის მიმართულებით; ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასა და საქართველოს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის შემდგომი განვითარება და საქართველოსა და ამ პარტნიორობის ფარგლებში არსებული შესაძლებლობების მაქსიმალურად გამოყენება. მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლა. საქართველოს მთავრობას და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მთავრობას შორის „სარტყელისა და გზის“ პროექტის ფარგლებში გაფორმებული ორმხრივი თანამშრომლობის გეგმის რეალიზაცია; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, აგრეთვე რეგიონის მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გაგრძელება, რომელიც მოიცავს ორმხრივი და მრავალმხრივი პარტნიორული ურთიერთობების გაძლიერებას და ხელსაყრელი, უსაფრთხო, საინვესტიციო გარემოს შექმნას; სამხრეთ კავკასიის რეგიონის ქვეყნებს შორის პრაქტიკული, ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის ხელშეწყობა; სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება თურქეთთან, აზერბაიჯანთან და სომხეთთან; საერთაშორისო ორგანიზაციების მუშაობაში აქტიური ჩართულობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება; საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში რუსეთსაქართველოს კონფლიქტთან დაკავშირებული თემატიკის შეტანა/შენარჩუნება და მათი მხარდაჭერის მობილიზება; საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობის გაზრდის მიზნით კანდიდატების წინასაარჩევნო კამპანიის გაგრძელება/გააქტიურება; 175 თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი მონაწილეობის, სახელშეკრულებო ბაზის გაღრმავებით, ქვეყნის ენერგო და სატრანსპორტო სატრანზიტო შესაძლებლობების გამოყენების გაძლიერების, ერთობლივ რეგიონულ და რეგიონთაშორის სატრანსპორტო პროექტებში აქტიური ჩართულობით დაკავშირებადობის განვითარების, ექსპორტის ხელშეწყობის, ინვესტიციების და ინოვაციური ტექნოლოგიების მოზიდვისათვის დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; მთავრობათაშორის ეკონომიკურ კომისიებში მონაწილეობა, უცხო ქვეყნის რეგიონებთან თანამშრომლობის მხარდაჭერა, ტურიზმის ხელშეწყობა, საერთაშორისო საფინანსო და ეკონომიკურ ორგანიზაციებთან ახალი შესაძლებლობების გამოვლენა; საგარეო ურთიერთობებში კულტურული დიპლომატიის აქტიური გამოყენება; საქართველოს, როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის წარმოჩენა; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; აქტიური თანამშრომლობა გაერთიანებული ერების განათლების, კულტურის და მეცნიერების ორგანიზაციასთან − იუნესკოსთან (UNESCO); საქართველოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაცია და ახალი ძეგლების ნომინირების პროცესის ხელშეწყობა; საზღვარგარეთ ქართულ დიასპორასთან ურთიერთობისა და კავშირების ინტენსიფიკაცია, სისტემატიზაცია და შესაბამისი სტრატეგიით პრობლემების ერთიანი ძალისხმევით მოგვარება; საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულეებში ეროვნული იდენტობისა და კულტურული თვითმყოფადობის შენარჩუნების ხელშეწყობა, დიასპორის ჩართულობის უზრუნველყოფა ქვეყნის განვითარების, საქართველოს პოპულარიზაციისა და მისი პოზიტიური იმიჯის განმტკიცების პროცესში; საზღვარგარეთ საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარება; საქართველოს მოქალაქეებისათვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობის გაზრდა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შესაქმნელად უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა მომზადება და გადამზადება, საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში დასაქმებულ სხვა საჯარო მოხელეთა პროფესიული განვითარებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა; საზღვარგარეთის ქვეყნებთან სახელშეკრულებო–სამართლებრივი ბაზის სრულყოფის/განვითარების მიზნით, შიდასახელმწიფოებრივი პროცედურების განხორციელება. 9.1.1 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა (პროგრამული კოდი 28 01 01) ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის მშვიდობიანი გზით აღდგენის ხელშეწყობა; საერთაშორისო საზოგადოების ძალისხმევის მობილიზება რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების დეოკუპაციის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებისა და ოკუპირებულ 176 ტერიტორიებზე უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით. ცალკეული ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების რეგულარული ინფორმირება და მუშაობა რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოს რეგიონების ოკუპაციისა და დე-ფაქტო ანექსიის, ადგილზე არსებული უსაფრთხოების, ადამიანის უფლებებისა და ჰუმანიტარული მდგომარეობის, ასევე, რუსეთის ფედერაციის მიერ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების აუცილებლობასთან დაკავშირებით, საერთაშორისო გამოხმაურების უზრუნველსაყოფად; ცალკეული ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების დეკლარაციებში, რეზოლუციებში, გადაწყვეტილებებში, ანგარიშებში, განცხადებებსა და პრესრელიზებში რუსეთის ფედერაციის უკანონო ქმედებების დამგმობი და საქართველოს მხარდამჭერი ფორმულირებების ასახვა; ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში საქართველოს დეოკუპაციის და რუსეთსაქართველოს კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების აუცილებლობის საკითხის გააქტიურება; რუსეთის ფედერაციის მიერ განხორციელებულ დარღვევებთან დაკავშირებით, საერთაშორისო სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების (ECHR, ICC) სისტემატურად გამოყენება საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფორუმებზე, რუსეთის ფედერაციის პასუხისმგებლობის დაყენების, ოკუპაციის სამართლებრივი შეფასებისა და არაღიარების პოლიტიკის ეფექტიანი გატარების უზრუნველსაყოფად; ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ეფექტიანი გამოყენება რუსეთის ფედერაციის მიერ ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების უზრუნველყოფის, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნების თემებზე პროგრესის და რუსეთის ოკუპაციიდან მომდინარე უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული პრობლემების გადაჭრის მიზნით; ევროკავშირთან და მის წევრ ქვეყნებთან მუშაობა ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის (EUMM) შემდგომი გაძლიერებისა და საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მისიის მანდატის განხორციელების მიზნით; არაღიარების პოლიტიკის მიმართულებით არსებული რისკების პრევენცია და ცალკეულ შემთხვევებზე რეაგირება; საოკუპაციო ხაზებით გაყოფილ საზოგადოებებს შორის შერიგებისა და ნდობის აღდგენის პროცესებში პარტნიორი ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ეფექტიანი ჩართულობის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ორგანიზაციების (გაეროს, ეუთოს, ევროპის საბჭოს და სხვა საერთაშორისო და რეგიონული ორგანიზაციების) მუშაობაში აქტიური მონაწილეობა და საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად შესაბამისი პოლიტიკის გატარება/პოზიციონირება. საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი საკითხების (მათ შორის, უპირველეს ყოვლისა, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტთან დაკავშირებული თემატიკის) დაყენება და მხარდაჭერის მობილიზება, მათ შორის, საქართველოს მხარდამჭერი დოკუმენტების (გადაწყვეტილებების, რეზოლუციების, განცხადებების, 177 ანგარიშებისა და სხვა) მიღების, გაკეთების/მომზადების, ასევე, საქართველოსთვის პრიორიტეტული საკითხების საერთაშორისო და რეგიონული ორგანიზაციების ფარგლებში მიღებულ დოკუმენტებში ასახვის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო ორგანიზაციების დღის წესრიგში არსებულ და სხვა მნიშვნელოვან, აქტუალურ საკითხებზე განხილვებში საქართველოს ჩართულობისა და შესაბამის პროცესებში მონაწილეობის უზრუნველყოფა. საერთაშორისო ორგანიზაციების არჩევით და მმართველ სტრუქტურებში საქართველოს წარმომადგენლობითობის გაზრდის ხელშეწყობა; პარტნიორ სახელმწიფოებთან და შესაბამის საერთაშორისო და რეგიონულ ორგანიზაციებთან მჭიდრო თანამშრომლობა, საერთაშორისო ფორუმებში აქტიური ჩართულობა; საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებისა და ასოცირების დღის წესრიგის განხორციელება; ევროკავშირის გაფართოების პოლიტიკაში ჩართულობის, მათ შორის, ყოველწლიური გაფართოების ანგარიშების მომზადების კოორდინაცია; ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული ვალდებულებების შემდგომი შესრულება და აღნიშნულ საკითხზე აქტიური თანამშრომლობა ევროკომისიასა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან; ევროკავშირთან ეფექტიანი დიალოგის წარმართვა, მათ შორის, არსებული ინსტიტუციური დიალოგის ფარგლებში; ევროკავშირის ერთიან ბაზარზე როგორც ეტაპობრივი, ისე სექტორული ინტეგრაციის ხელშეწყობა; შავი ზღვის რეგიონის მიმართ ევროკავშირის სტრატეგიული მიდგომის შესახებ კომუნიკაციის განხორციელებაში საქართველოს მონაწილეობის ხელშეწყობა; ევროკავშირის კანდიდატ ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ხელშეწყობა ევროინტეგრაციის საკითხებზე; ევროპაში სხვადასხვა რეგიონულ გაერთიანებასა თუ თანამშრომლობის ფორმატში მონაწილეობის ხელშეწყობა; ევროკავშირის დახმარების პროგრამების დაგეგმვა და განხორციელება; ევროკავშირის ჩარჩო პროგრამებში საქართველოს მონაწილეობის ხელშეწყობა; ევროკავშირის სპეციალიზებულ სააგენტოებთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა; მრავალმხრივი თანამშრომლობის ფორმატებში, მათ შორის აღმოსავლეთ პარტნიორობასა და ევროპულ პოლიტიკურ გაერთიანებაში მონაწილეობის ხელშეწყობა; ნატო-ში ინტეგრაციისა და ალიანსთან პოლიტიკური და პრაქტიკული თანამშრომლობის მიმართულებით არსებული მექანიზმებისა და ინსტრუმენტების ფარგლებში საქართველოს საქმიანობის დაგეგმვა და კოორდინაცია, შესაბამისი ვალდებულებებისა და დაგეგმილი ღონისძიებების შესრულების მონიტორინგი და შეფასება, ასევე, ალიანსთან შავი ზღვის უსაფრთხოების განმტკიცების კუთხით არსებული თანამშრომლობის გაგრძელება. საქართველოს ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრების ხელშეწყობის, მათ შორის, ქვეყნის ევროპული და ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციისა და ამ პროცესში განხორციელებული და მიმდინარე დემოკრატიული რეფორმების შესახებ მართებული წარმოდგენებისა და ნარატივების შექმნის მიზნით, სტრატეგიული კომუნიკაციის პოლიტიკის დაგეგმვა, კოორდინაცია და განხორციელება; საქართველოს ცნობადობის, ქვეყნის მიერ გაწეული ძალისხმევისა და პოზიტიური იმიჯის განმტკიცების მიზნით საკომუნიკაციო ღონისძიებების განსაზღვრა და განხორციელება; 178 საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და მრავალმხრივი თანამშრომლობის მიმართულებით საქართველოს საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტების დაგეგმვა, შესაბამისი პოლიტიკისა და პოზიციების შემუშავება და უწყებათაშორისი კოორდინაცია. განიარაღების, შეიარაღებაზე კონტროლის, გაუვრცელებლობის, ნდობისა და უსაფრთხოების განმტკიცების, ტერორიზმთან ბრძოლის, კიბერუსაფრთხოებისა და სხვა ჰიბრიდული საფრთხეების მიმართულებით საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებისა და ინტერესების გათვალისწინებით პოლიტიკის დაგეგმვა, შესაბამის სახელმწიფო უწყებებთან კოორდინაცია და მრავალმხრივ ფორმატებში წარსადგენი ეროვნული პოზიციების შეჯერება. საერთაშორისო მექანიზმების ფარგლებში, მათ შორის, ეუთოს უსაფრთხოებისთვის თანამშრომლობის ფორუმის, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს, ბიოლოგიური იარაღის აკრძალვის კონვენციის (BWC), ჩვეულებრივი შეიარაღების აკრძალვის ან გამოყენების შეზღუდვის შესახებ კონვენციისა (CCW) და იარაღით ვაჭრობის ხელშეკრულების (ATT) შესაბამისი ანგარიშების შეჯერება, დამუშავება და ვადების დაცვით გავრცელება; ამერიკის შეერთებულ შტატებთან სტრატეგიული პარტნიორობის აღდგენა და ახალი სტრატეგიული ფორმატის ფარგლებში განსაზღვრული მიმართულებებით თანამშრომლობა. ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და საქართველოს შორის სავაჭრო-საინვესტიციო ურთიერთობების გაღრმავება, ამერიკული ინვესტიციების გაზრდა საქართველოში. ამერიკის შეერთებული შტატების აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლების წარმომადგენლებთან, აგრეთვე კვლევით ცენტრებთან, არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, ამასთან, ბიზნეს და მედია წრეებთან მჭიდრო თანამშრომლობის შედეგად საქართველოს მხარდაჭერის განმტკიცება და ვაშინგტონის ყურადღების მობილიზაცია საქართველოსთან დაკავშირებულ საკითხებზე. საქართველოსათვის მნიშვნელოვანი საკითხების პრიორიტეტულობის შენარჩუნება უმაღლესი დონის შეხვედრების და საერთაშორისო ფორუმების დღის წესრიგში; საქართველოსა და კანადას შორის ურთიერთობების გაღრმავება და განვითარება პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროებში. ორ ქვეყანას შორის პოლიტიკური დიალოგის წარმართვა როგორც აღმასრულებელ, ისე საკანონმდებლო დონეზე. საქართველოსა და კანადას შორის ინვესტიციების ორმხრივი დაცვის შესახებ შეთანხმებაზე (FIPA) მოლაპარაკებების გაგრძელება. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და ოკუპირებული ტერიტორიების არაღიარების პოლიტიკის კონტექსტში კანადის მხარდაჭერის შენარჩუნება და განმტკიცება; ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებთან ორმხრივ, რეგიონულ და მრავალმხრივ ფორმატებში ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის გაღრმავება. რეგიონის ქვეყნების მიერ საქართველოს მიმართ პოლიტიკური მხარდაჭერის გაძლიერება და არაღიარების პოლიტიკის განხორციელება; რეგიონულ ორგანიზაციებთან - ამერიკულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციასთან (OAS), წყნარი ოკეანეთის ალიანსთან (Pacific Alliance), კარიბის ქვეყნების გაერთიანებასა (CARICOM) და ცენტრალური ამერიკის ინტეგრაციის სისტემასთან (SICA) თანამშრომლობის გაღრმავება და არსებული ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება; საქართველოს ცნობადობის ამაღლება; უწყებათაშორისი თანამშრომლობის გაფართოება და განვითარება; წარმატებული რეფორმების 179 გაზიარება; რეგიონის ქვეყნებთან უვიზო მიმოსვლის შესახებ შეთანხმებების გაფორმება; საქართველოს, როგორც რეგიონული, ეკონომიკური და ლოგისტიკური ჰაბის წარმოჩენა ლათინური ამერიკის ქვეყნების პროდუქციის რეექსპორტის მიმართულებით; ევროპის ქვეყნებთან როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თანამშრომლობის განვითარება. ევროპის ქვეყნებთან არსებული ურთიერთობების გააქტიურება პოლიტიკურ, სავაჭრო–ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში; უმაღლესი და მაღალი დონის ვიზიტების განხორციელება; მაღალი დონის შეხვედრებისათვის საერთაშორისო მრავალმხრივი ფორუმების აქტიური გამოყენება; არსებული სტრატეგიული თანამშრომლობის ფორმატების განახლება და გამოყენება; ფართო სპექტრის თანამშრომლობის მქონე ქვეყნებთან დიალოგის ახალი პლატფორმების ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; საქართველოსა და მეზობელ ქვეყნებს, კერძოდ, აზერბაიჯანს, სომხეთსა და თურქეთს შორის ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის განვითარებისა და გაღრმავების ხელშეწყობა; რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის ხელშეწყობის, ასევე რეგიონის მიმზიდველობის გაზრდის მიზნით ქმედითი და დაბალანსებული რეგიონული პოლიტიკის გატარება, რომელიც მოიცავს ორმხრივი და მრავალმხრივი პარტნიორული ურთიერთობების გაძლიერებას და რეგიონში საქართველოს როლის გაზრდას; საქართველო-აზერბაიჯანი-თურქეთის სამმხრივი თანამშრომლობის მექანიზმის ეფექტიანად ფუნქციონირების ხელშეწყობა და მისი შემდგომი განვითარება, მათ შორის, საერთო ინტერესის სფეროებში თანამშრომლობის გაღრმავება; საქართველოს, აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის სამმხრივ ფორმატში კონსტრუქციული დიალოგისა და მოლაპარაკებების ხელშეწყობა, ურთიერთსასარგებლო და ეფექტიანი თანამშრომლობის განვითარება და საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი შეხვედრებისა და მოლაპარაკებების საქართველოში მასპინძლობის უზრუნველყოფა; კომპეტენციის ფარგლებში, რეგიონული დაკავშირებადობის, მათ შორის, სატრანსპორტო, ენერგეტიკული და ციფრული კავშირების განვითარების ხელშეწყობა და ამ მიმართულებით რეგიონული თანამშრომლობის გაღრმავება, საქართველოს, როგორც რეგიონული სატრანზიტო და ეკონომიკური ჰაბის, როლის გაძლიერების მიზნით; საქართველოაზერბაიჯანისა და საქართველო-სომხეთის სახელმწიფო საზღვრების დელიმიტაციის პროცესის განახლება/გაგრძელება; აზიისა და ოკეანეთის ქვეყნებთან ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატებში აქტიური თანამშრომლობა; ტრადიციულ პარტნიორებთან ურთიერთობების განმტკიცება, სხვადასხვა სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებისა და გაფართოების ხელშეწყობა; აზიისა და ოკეანეთის იმ ქვეყნებთან თანამშრომლობის განვითარება და წახალისება, რომლებთანაც საქართველოს ნაკლებად ინტენსიური ურთიერთობა აქვს; საქართველოს ცნობადობის ამაღლება, წარმატებული რეფორმების გაზიარება, პოპულარიზაცია და შედეგზე ორიენტირებული სამომავლო თანამშრომლობის კონკრეტული მიმართულებების დაგეგმვა; სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ერების ასოციაციასთან (ASEAN) საქართველოს თანამშრომლობის ინსტიტუციურ დონეზე გადაყვანის კუთხით მუშაობის გააქტიურება, კერძოდ მეგობრობისა და თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმებაზე (TAC) საქართველოს მიერთება; საქართველოსა და კორეის რესპუბლიკას შორის ყოვლისმომცველი ეკონომიკური პარტნიორობის შესახებ შეთანხმების (CEPA) 180 ფარგლებში კორეის რესპუბლიკასთან თანამშრომლობის ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება და ურთიერთობების გაღრმავება; ცენტრალური აზიის ქვეყნებთან ურთიერთობების გაღრმავება და განმტკიცება; „შუა დერეფნის“ სატრანსპორტო მარშრუტების განვითარების ხელშეწყობა; ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან, როგორც ყოვლისმომცველ სტრატეგიულ პარტნიორთან, თანამშრომლობის ახალი შესაძლებლობების გამოყენება; ურთიერთობების გაღრმავება და თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაძლიერება; მაღალი/უმაღლესი დონის ვიზიტების გაცვლა; ჩინეთსა და საქართველოს შორის არსებული ორმხრივი სამართლებრივი ბაზის გაფართოება და მისი სრული გამოყენება სავაჭრო-ეკონომიკური და სხვა სახის თანამშრომლობის განვითარების მიზნით; ორმხრივად შემოღებული უვიზო რეჟიმის გამოყენება ხალხთაშორისი კონტაქტების, ტურისტული, კულტურული და ბიზნესკავშირების გასაღრმავებლად; ძალისხმევის გაგრძელება საქართველოსთვის დამკვირვებლის სტატუსის მოსაპოვებლად ჩინეთსა და ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ფორმატში (China-CEEC, იგივე 14+1); თანამშრომლობის გაღრმავება განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში; ორმხრივი და მრავალმხრივი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარება როგორც ახლო აღმოსავლეთის რეგიონის და აფრიკის კონტინენტის სახელმწიფოებთან, ისე რეგიონულ ორგანიზაციებთან, მათ შორის, აფრიკის კავშირთან (AU), ყურის თანამშრომლობის საბჭოსთან (GCC), არაბული სახელმწიფოების ლიგასთან (LAS), ფრანკოფონიის საერთაშორისო ორგანიზაციასა (OIF) და ლუზოფონურ სახელმწიფოთა თანამშრომლობის ორგანიზაციასთან (CPLP); ყურის რეგიონის ქვეყნებთან თანამშრომლობის ფორმატების ეფექტიანი გამოყენება და ურთიერთობების გაღრმავება პოლიტიკურ, სავაჭრო-ეკონომიკურ, ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და ჰუმანიტარულ სფეროებში; აფრიკის კონტინენტზე საქართველოს დიპლომატიური დაფარვის გაძლიერება; აფრიკელი საჯარო მოხელეების პროფესიული განვითარების პროგრამაში ჩართვა; საპატიო კონსულების ინსტიტუტის გააქტიურება. ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის ქვეყნებთან საქართველოს მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებთან დაკავშირებულ რეზოლუციებზე მხარდაჭერის გაძლიერება; თანამედროვე საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობებში საქართველოს სრულფასოვანი მონაწილეობა და ამ მიზნით დიპლომატიური ურთიერთობების აქტიური გამოყენება; საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიცირებისა და ექსპორტის ზრდის ხელშეწყობა, ქვეყანაში მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების და ინოვაციური ტექნოლოგიების მოზიდვა; დიპლომატიური წარმომადგენლობების მეშვეობით ადგილსამყოფელ/დაფარვის ქვეყნებთან ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობების გააქტიურება; ენერგომომარაგების ალტერნატიული წყაროების განვითარების, აგრეთვე ენერგორესურსების იმპორტის დივერსიფიცირების უზრუნველყოფისა და ენერგომატარებლების სატრანზიტო ქვეყნის სტატუსის განმტკიცების ხელშეწყობა; ერთობლივ რეგიონულ და რეგიონთაშორის სატრანსპორტო პროექტებზე მუშაობა; სამთავრობოთაშორისო ეკონომიკური კომისიების გამართვა; ტურიზმის, მათ შორის, კონვენციური ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა და სტიმულირება; ქართული სტარტაპებისა და ინოვაციური სექტორის ხელშეწყობა; საქართველოს რეგიონებსა და უცხო ქვეყნის რეგიონებს შორის თანამშრომლობის განვითარების ხელშეწყობა; 181 შესაძლებლობების ფარგლებში უცხოეთში ქართული ბიზნესის ინტერესების დაცვა და ქართული პროდუქციის ფალსიფიკაციისგან დაცვის ხელშეწყობა; საერთაშორისო საფინანსო და ეკონომიკურ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ხელშეწყობა, გააქტიურება და ახალი შესაძლებლობების გამოვლენა; საგარეო ურთიერთობებში კულტურული დიპლომატიის აქტიური გამოყენება; საქართველოს, როგორც სტაბილური, უსაფრთხო, ევროპული კულტურული იდენტობის მქონე, დემოკრატიული და წარმატებული ქვეყნის წარმოჩენა; საზღვარგარეთ ქართული კულტურისა და ინტელექტუალური პოტენციალის წარმოჩენის ხელშეწყობა; გაერთიანებული ერების განათლების, კულტურის და მეცნიერების ორგანიზაციასთან − იუნესკოსთან (UNESCO) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან აქტიური თანამშრომლობა; საქართველოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაცია და ახალი ძეგლების ნომინირების პროცესის ხელშეწყობა, საზღვარგარეთ ქართული კულტურული მემკვიდრეობის წარმოჩენის მიმართულებით თანამშრომლობის გაძლიერება (კულტურის დღეები/პროექტები, გამოფენები, პოლიფონიური მუსიკა, კინოჩვენებები); ორმხრივი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო თანამშრომლობის ხელშეწყობა, აკადემიური და კვლევითი გაცვლითი პროგრამების მხარდაჭერა, საერთაშორისო სასტიპენდიო პროგრამების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება; საერთაშორისო ინიციატივებისა და პროექტების მხარდაჭერა/განხორციელება საქართველოს საერთაშორისო კულტურული, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო პოზიციონირების გაძლიერების მიზნით; საქართველოს საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტებისა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საქმიანობის შესახებ საზოგადოების პროაქტიული ინფორმირება. მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან და ჟურნალისტებთან თანამშრომლობა. საინფორმაციო გარემოს აქტიური მონიტორინგი და კომპეტენციის ფარგლებში ყოველდღიური დაიჯესტებისა და ყოველკვირეული ანალიტიკური ბარათების მომზადება; მაღალი დონის ვიზიტების გაშუქება, სხვადასხვა ღონისძიების ორგანიზება, უმაღლესი თანამდებობის პირების მედიააქტივობების დაგეგმვა და საინფორმაციო კამპანიების განხორციელება; საქართველოს საკონსულო დაწესებულებების დაფარვის არეალის გაფართოება; საკონსულო საქმიანობაში თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების შემდგომი განვითარება; საქართველოს მოქალაქეებისათვის უვიზო მიმოსვლის შესაძლებლობების გაზრდა; სახელმწიფო ინტერესებისა და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, საქართველოს სავიზო და საკონსულო კანონმდებლობის დახვეწა; საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების უფლებების უკეთ რეალიზებისთვის სამართლებრივი ბაზის შესაქმნელად, უცხო ქვეყნებთან საკონსულო ურთიერთობების გაღრმავება; საკონსულო თანამდებობის პირთა პროფესიული შესაძლებლობებისა და უნარების გაუმჯობესება; უნებართვოდ მცხოვრებ პირთა რეადმისიის შესახებ შეთანხმებების ეფექტიანი იმპლემენტაციის ხელშეწყობა; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთა მომზადება, გადამზადება, პროფესიული განვითარება და კვალიფიკაციის ამაღლება; სამინისტროს საჭიროების შესაბამისად, სასწავლო კომპონენტის განვითარება, მოქმედი პროგრამების გადამუშავება და საჭიროების შემთხვევაში, ახალი 182 პროგრამების/მოდულების შემუშავება და განხორციელება; ორმხრივი სახელშეკრულებო ბაზის განვითარების მიზნით, შიდასახელმწიფოებრივი პროცედურების განხორციელება. მრავალმხრივი საერთაშორისო ხელშეკრულებების საქართველოს მიერ სავალდებულოდ აღიარების პროცესის კოორდინაცია; გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის მექანიზმებისათვის წარსადგენი საქართველოს პერიოდული ანგარიშების მომზადებისა და წარდგენის კოორდინაცია. 9.1.2 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა (პროგრამული კოდი 28 01 02) საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ყოველწლიური ფინანსური ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა მრავალმხრივი დიპლომატიის მიზნებისა და ამოცანების მისაღწევად. 9.1.3 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება (პროგრამული კოდი 28 01 03) საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა დოკუმენტების თარგმნა/დამოწმება; და სხვა ოფიციალური სათარგმნი მასალის, სხვადასხვა ოფიციალური შეხვედრის სინქრონული თარგმნით მომსახურების და გასაფორმებელი კონტრაქტების რაოდენობების გაზრდა; თარჯიმანთა კვალიფიკაციისა და გამოცდილების დონის ამაღლება; თარგმნის პროცესში წარმოქმნილი კონკრეტული უზუსტობებისა და სიძნელეების გასარკვევად მთარგმნელებისთვის პერიოდულად პრაქტიკული სემინარების, ტრენინგებისა და კონსულტაციების ჩატარების მიზნით უცხოური ენის მცოდნე, სხვადასხვა სფეროში მომუშავე სპეციალისტების მოწვევა, აგრეთვე დიპლომატების მოწვევა, რომლებიც უცხო ქვეყნების საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში მუშაობენ; უცხო ქვეყნებში საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობების მეშვეობით თანამედროვე განმარტებითი და ტექნიკური ლექსიკონების, საცნობარო და მეთოდური ლიტერატურის, აგრეთვე თანამედროვე ელექტრონული ლექსიკონების შეძენა; საქართველოს სამინისტროებისა და სხვა სახელმწიფო უწყებებისგან, აგრეთვე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფებისგან ინფორმაციის მიღება იმ ხელშეკრულებების შესახებ, რომლებიც შესაძლოა/უნდა იქნეს დადებული, აგრეთვე კონვენციებსა და სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან შეერთების თაობაზე, სავარაუდო დროისა და მოცულობის მითითებით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა თარგმნის ბიუროს მუშაობის კოორდინაციისა და ძალების უკეთ განაწილების მიზნით; ოფიციალურ დოკუმენტებში იურიდიული და დარგობრივი ტერმინოლოგიის გამართული და თანმიმდევრული გამოყენების ხელშეწყობა. 9.1.4 დიასპორული პოლიტიკა (პროგრამული კოდი 28 01 04) 183 საზღვარგარეთ მყოფ თანამემამულეებთან მჭიდრო, სტრუქტურირებული კომუნიკაცია; ქვეყნის განვითარებაში, საზღვარგარეთ საქართველოს ინტერესების დასაცავად დიასპორის აქტიური მონაწილეობის, ეროვნული იდენტობის შესანარჩუნებლად მკაფიო და ეფექტიანი მექანიზმების არსებობა. 9.1.5 საგარეო დახმარების განხორციელება (პროგრამული კოდი 28 01 05) საქართველოს, როგორც დონორი ქვეყნის, როლის განსაზღვრა, მისი ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური პროგრესის გათვალისწინებით, რაც მიზნად ისახავს საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერებას, გლობალური მდგრადი განვითარების ხელშეწყობასა და საქართველოს, როგორც საიმედო პარტნიორის, რეპუტაციის განმტკიცებას. აღნიშნული პოლიტიკის ფარგლებში საქართველოს მიერ სხვა ქვეყნების დახმარების შესაძლებლობების განსაზღვრა და დახმარების გაწევა. (მაგალითად, ფინანსურ, ტექნიკურ, ჰუმანიტარულ, ასევე, განათლებისა და სამედიცინო სფეროებში ან სხვა ნებისმიერი ფორმით, რაც არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას); ყოველწლიურად მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონის ქვეყნების დიპლომატებისა და სხვა საჯარო მოხელეებისთვის პროფესიული განვითარების პროგრამების განხორციელება, მათი პროფესიული შესაძლებლობებისა და კომპეტენციების გაძლიერების მიზნით, საქართველოს გამოცდილებისა და საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარება. 10 სოფლის მეურნეობა ბოლო წლების განმავლობაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო სოფლის მეურნეობის განვითარებას და, შესაბამისად, გაიზარდა ამ დარგის დაფინანსება. გაზრდილმა დაფინანსებამ და არაერთმა მიზნობრივმა სახელმწიფო პროგრამამ აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდაც განაპირობა; საქართველოს მთავრობა აგრძელებს მუშაობას სოფლის მეურნეობაში პროდუქტიულობის ამაღლებისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიმართულებით, რაც ხელს შეუწყობს სოფლის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებასა და აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდას; საქართველოს მთავრობა მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებისკენ მნიშვნელოვან რესურსებს მიმართავს, რისთვისაც დაგეგმილია 3 მილიარდ ლარამდე ფინანსური მხარდაჭერის გაწევა. იგეგმება სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და რეალიზაციის საწარმოო პროცესების გაუმჯობესება, ასევე ფერმერებისა და მეწარმეების ცოდნის ამაღლება და მათთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის უზრუნველყოფა. საქართველოს მთავრობა ხელს შეუწყობს თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვას, სერვისების ხელმისაწვდომობასა და ახალი სასოფლო-სამეურნეო პროექტების განვითარებას. ყურადღება გამახვილდება აგროდაზღვევის სისტემაზე, სამელიორაციო მომსახურების გაძლიერებასა და კლიმატგონივრული, გარემოსთან ადაპტირებული პრაქტიკის გავრცელებაზე, რაც ხელს შეუწყობს სოფლის მეურნეობის მდგრად განვითარებასა და დარგის ეკონომიკური პოტენციალის ზრდას; სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვა-რეალიზაციის საწარმოო პროცესების ხელშეწყობისთვის გაგრძელდება ფიზიკური და იურიდიული პირების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა. გაგრძელდება ფერმერთა და მეწარმეთა ცოდნის ამაღლება, თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად. გარდა ამისა, გაფართოვდება დეფიციტური აგრარული პროფესიების მხარდამჭერი პროგრამები; 184 სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით დაკავებული პირებისთვის, რისკების შემცირების მიზნით, გაგრძელდება და დაიხვეწება აგროდაზღვევის პროგრამა; გაგრძელდება მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა და შედეგად, 2028 წლისთვის, თანამედროვე ინტენსიური ბაღების საერთო ფართობი 35 000 ჰექტარს მიაღწევს; გაგრძელდება სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზით/ტექნოლოგიებით აღჭურვა; აგროწარმოების ხელშეწყობისა და კონკურენტუნარიანობის ასამაღლებლად გაგრძელდება ერთწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების პირველადი წარმოების ხელშეწყობა; წახალისდება ერთწლიანი კულტურების წარმოებისათვის თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება და სასათბურე მეურნეობების განვითარება; საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით, შეიქმნება ფერმერული მეურნეობების ინტეგრირებული ადმინისტრირების სისტემა, მათ შორის, ფერმერული მეურნეობების რეესტრი და მიწის ნაკვეთების იდენტიფიკაციის სისტემა; საკანონმდებლო დონეზე დარეგულირდება საძოვრების მდგრადი მართვა; გაგრძელდება სხვადასხვა სახის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის (მათ შორის, მოსავლის ამღები) თანადაფინანსება; დაინერგება ფერმერთა კოოპერირების ახალი, მოქნილი მექანიზმები ფერმერებისა და მწარმოებელი ორგანიზაციების ურთიერთთანამშრომლობის სტიმულირებისთვის; განხორციელდება ქალ ფერმერთა და მეწარმეთა განვითარების ღონისძიებები; გაფართოვდება ქართული ღვინისა და სხვა აგროსასურსათო პროდუქციის ცნობადობის ამაღლებისა და პოპულარიზაციის მიზნით განსაზღვრული მარკეტინგული აქტივობები და ბაზრების დივერსიფიკაციისკენ მიმართული პროგრამები; 2028 წლისთვის დასრულდება ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებით (DCFTA) გათვალისწინებული ვალდებულებიდან გამომდინარე სურსათის უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროში მოქმედი ნორმატიული აქტების ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზაცია. გაგრძელდება აქტიური მუშაობა სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო ლაბორატორიის შესაძლებლობების გაძლიერებისთვის, რაც მომხმარებლისათვის უვნებელი სურსათის მიწოდების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია; გაგრძელდება სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მავნე ორგანიზმებთან ბრძოლის ღონისძიებები; წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების მოდერნიზებისა და რეაბილიტაციის სამუშაოების ღირებულება 1 მილიარდ ლარს მიაღწევს და, შედეგად, 50 000 ჰექტარზე მეტ ფართობზე 70 000 ფერმერული მეურნეობისათვის გაუმჯობესდება სამელიორაციო მომსახურება, რაც მოსავლის რაოდენობისა და ხარისხის ზრდას ხელს შეუწყობს. ტექნიკურ-ეკონომიკური კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე, დაიწყება მდინარე ილტოზე საირიგაციო დანიშნულების წყალსაცავის პროექტირება და სამშენებლო სამუშაოები. აღნიშნული წყალსაცავი კახეთში 40 000 ჰექტარზე მეტ მიწის ფართობზე გარანტირებულად გაზრდის წყალუზრუნველყოფის ხარისხს, რაც სოფლის მეურნეობის სექტორში დასაქმებული 50 ათასზე მეტი ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკურ პირობებს გააუმჯობესებს; მნიშვნელოვანი აქცენტი გაკეთდება აკვაკულტურის განვითარების ხელშეწყობაზე. აკვაკულტურის განვითარების არსებული სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა მიზნად ისახავს 185 შემდეგი ოთხი წლის განმავლობაში წარმოების მნიშვნელოვანი ზრდის ხელშეწყობას. შავ ზღვაში აკვაკულტურის განვითარებისთვის დამტკიცებული ზონების ბიზნესისთვის საინვესტიციოდ შეთავაზება წარმოშობს როგორც საზღვაო, ისე შიდა წყლების აკვაკულტურის განვითარებისა და ქვეყანაში ათასობით ტონა აკვაკულტურის პროდუქციის წარმოების შესაძლებლობას; ხელი შეეწყობა გარემოსთან ადაპტირებული, კლიმატგონივრული სასოფლო-სამეურნეო პრაქტიკის გავრცელებასა და ბიოწარმოების განვითარებას; სოფლის მეურნეობის დარგის განვითარებისკენ მიმართული სახელმწიფო პროგრამების განხორციელების შედეგად 2028 წლისთვის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის საერთო გამოშვება 24 მილიარდ ლარს მიაღწევს, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ექსპორტი 2,3 მილიარდ დოლარს გადააჭარბებს. 10.1 ერთიანი აგროპროექტი (პროგრამული კოდი 31 05) სოფლის მეურნეობის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვარეალიზაციის განმახორციელებელი საწარმოების იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით უზრუნველყოფა. მრავალწლიანი კულტურების ბაღების გაშენების ხელშეწყობა. იმპორტის ჩამანაცვლებელი პროდუქციის წარმოებისა და ადგილობრივი სანედლეულო ბაზის განვითარებისთვის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ახალი გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების (ინფრასტრუქტურის) შექმნა და თანამედროვე საწარმოო ხაზებით და ტექნოლოგიებით აღჭურვა. მეცხოველეობის, მეფრინველეობისა და აკვაკულტურის დარგის განვითარება. აგროსექტორში სადაზღვევო ბაზრის განვითარება, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის ხელშეწყობა, კონკურენტუნარიანობის გაზრდა, ფერმერებისთვის შემოსავლების შენარჩუნების და რისკების შემცირების ხელშეწყობა; ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწე სრიგებლად სასოფლოსამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის სრულყოფა ბენეფიციართა რეგისტრაციის გზით; პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერა; სხვადასხვა სახის სასოფლო - სამეურნეო ტექნიკის (მათ შორის მოსავლის ამღები) თანადაფინანსება; ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია; მეფუტკრეობის დარგის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; ბიოპროდუქტების წარმოების ხელშეწყობა. 10.1.1 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 05 01) სოფლის მეურნეობის დარგში დაგეგმილი და მიმდინარე პროექტების მართვა და ეფექტური განხორციელება. 10.1.2 შეღავათიანი აგროდაფინანსების პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 02) ქვეპროგრამის მიზანია მეწარმეთა (შემდგომში - ბენეფიციარები) უზრუნველყოფა იაფი და ხელმისაწვდომი ფულადი სახსრებით; 186 ინტენსიური ბაღების გაშენების ხელშეწყობა; სოფლის მეურნეობის პროდუქციის თანამედროვე გადამამუშავებელი და შემნახველი სიმძლავრეების შექმნა; სტანდარტების მდგრადი მეფუტკრეობის დარგის ჩამოყალიბების ხელშეწყობა; ქვეყნის მასშტაბით ერთწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების წარმოების ხელშეწყობა, თანამედროვე კლიმატგონივრული ტექნოლოგიების დანერგვის გზით; მეცხოველეობის და მეფრინველეობის მეურნეობების განვითარება, არსებული ფერმების გაფართოება და ახლის მშენებლობა; მტკნარი წყლის აკვაკულტურის და/ან მარიკულტურის დარგის განვითარება; ცხოველების სასაკლაოების მოწყობა დადგენილი სტანდარტების შესაბამისად. 10.1.3 აგროდაზღვევა (პროგრამული კოდი 31 05 03) სასოფლო-სამეურნეო სფეროში დაზღვევის სისტემის განვითარება, ფერმერთა ფინანსური მდგრადობის გაძლიერება და აგრორისკების მართვის მექანიზმების დანერგვა; პროგრამა უზრუნველყოფს სახელმწიფო თანადაფინანსებას სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაზღვევისათვის, რაც ხელს უწყობს ფერმერების შემოსავლების შენარჩუნებას, რისკების შემცირებას; სადაზღვევო პრემიების თანადაფინანსებას სააგენტო განახორციელებს საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.4 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 04) ფერმათა/ფერმერთა რეესტრის ერთიანი სისტემის მოსაწესრიგებლად სასოფლოსამეურნეო საქმიანობის განმახორციელებელი პირების ერთიანი ელექტრონული ბაზის შექმნა, რის შედეგადაც სახელმწიფოს ექნება სტატისტიკური ინფორმაცია სამიზნე ჯგუფების სწორად შესარჩევად და მათთვის სხვადასხვა მასტიმულირებელი პროექტის/პროგრამის საჭიროებისამებრ დასაგეგმად და განსახორციელებლად. 10.1.5 პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 05) არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − სოფლის განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელებული/განსახორციელებელი პროექტების/პროგრამების ფარგლებში დაფინანსებული/დასაფინანსებელი პოტენციური ბენეფიციარების მხარდაჭერა თანადაფინანსების ან/და საკონსულტაციო მომსახურების ან/და ტრენინგის ჩატარების გზით; არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის − სოფლის განვითარების სააგენტოს მიერ განხორციელებული/განსახორციელებელი პროგრამებით/პროექტებით გათვალისწინებული დარგებისა და მიმართულებების გაძლიერება, სრულყოფა და მხარდაჭერა. 10.1.6 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი (პროგრამული კოდი 31 05 06) 187 ქვეყანაში სხვადასხვა სახის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკაზე (მათ შორის მოსავლის ამღები) ხელმისაწვდომობის გაზრდა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის შესყიდვის საგრანტო თანადაფინანსების გზით; სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკაზე, ხელმისაწვდომობის გაზრდა სასოფლოსამეურნეო ტექნიკის (სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ტრაქტორი, ხელის ტრაქტორი (მოტობლოკი), ტრაქტორზე მისაბმელი (იმპლემენტი) და სასოფლოსამეურნეო დანიშნულების მიწის სარეაბილიტაციო სამუშაოებისათვის განკუთვნილი თვითმავალი ტექნიკის თანადაფინანსება საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი პირობების შესაბამისად. 10.1.7 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია (პროგრამული კოდი 31 05 07) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის ხელშეწყობით საერთაშორისო ღონისძიებებში მონაწილეობა; სამინისტროს საქართველოში და საზღვარგარეთ საქართველოს საელჩოების მიერ ორგანიზებული, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი მიღებები, ყველისა და კულინარიის ფესტივალი, ჩაისა და თაფლის ფესტივალი, თევზისა და ზღვის პროდუქტების, სოფლის მეურნეობის, კვების მრეწველობის, გადამამუშავებელი და შემფუთველი ტექნოლოგიების გამოფენები. 10.1.8 ბიოწარმოების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 05 08) საქართველოში ბიოპროდუქტების წარმოების ხელშეწყობა; არსებული და ახალი ბიომეურნეობების სერტიფიცირების მხარდაჭერა; ბიოპროდუქციის ცნობადობისა ღონისძიებების განხორციელება; და პოპულარიზაციისთვის აუცილებელი ბიოწარმოებისთვის საჭირო ტექნიკური დახმარების გაწევა და გადამამუშავებელი საწარმოების განვითარების ხელშეწყობა. 10.2 სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია (პროგრამული კოდი 31 06) წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაცია და სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკით უზრუნველყოფა; მიწის აღდგენის სამუშაოების განხორციელება; სამელიორაციო სისტემების ინსტიტუციური გაძლიერების ხელშეწყობა. 10.2.1 სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა (პროგრამული კოდი 31 06 01) საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში წყალსაცავების, სარწყავი და დამშრობი სისტემების რეაბილიტაცია; შესაბამისი საინჟინრო კვლევების, ექსპერტიზის განხორციელება; დაპროექტების, ზედამხედველობის, 188 ოპერირებისა და რეაბილიტაციისთვის განკუთვნილი ტექნიკური აღჭურვილობის შეძენა. 10.2.2 სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია (პროგრამული კოდი 31 06 02) შპს „საქართველოს მელიორაციის“ სუბსიდირება, სარწყავი და დამშრობი სისტემების ინფრასტრუქტურის ტექნიკური ექსპლუატაციის ღონისძიებების, მექანიკური სატუმბი სადგურების ფუნქციონირებისთვის მოსახმარი ელექტროენერგიის, სამელიორაციო დანიშნულების ტექნიკის, სატრანსპორტო საშუალებებისა და სხვა მანქანა-მექანიზმების მოვლა-შენახვის ღონისძიებების დაფინანსება. 10.2.3 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (პროგრამული კოდი 31 06 03) პროექტით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე კლიმატის ცვლილების მიმართ მდგრადი დაგეგმვისთვის სარწყავი და სადრენაჟო მომსახურებისა და სასოფლოსამეურნეო წარმოების გაუმჯობესება, ეროვნული ირიგაციისა და მიწის მართვის ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერება; შერჩეული ირიგაციისა და დრენაჟის სქემების რეაბილიტაცია და მოდერნიზაცია; მიწის ადმინისტრირების სერვისების გაძლიერება და ციფრული მმართველობის ინფრასტრუქტურის მოწყობა. 10.2.4 საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 06 04) მაგისტრალური არხის განახლება; კომბინირებული (ღია არხისა და გამანაწილებელი ქსელის მშენებლობა; დახურული მილსადენის სისტემა) წყლის ნაკადების მონიტორინგისა და რეგულირებისთვის საზედამხედველო კონტროლისა და მონაცემთა შეგროვების სისტემის ჩამოყალიბება; სარწყავი და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტექნოლოგიების მოდერნიზაციისა და გაუმჯობესებისათვის ფერმერების მხარდაჭერის უზრუნველყოფა; თანამედროვე ხელშეწყობა; ტექნოლოგიების დანერგვის მიზნით ფერმერთა სწავლების ზემო სამგორის საირიგაციო სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია. 10.2.4.1 კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) (პროგრამული კოდი 31 06 04 01) სარწყავი წყლის მართვის სისტემის ღონისძიებების განხორციელება; გაუმჯობესებისათვის შესაბამისი ქვემო-სამგორის მარცხენა მაგისტრალური სარწყავი არხის განახლება; კომბინირებული (ღია არხის და გამანაწილებელი ქსელის მშენებლობა; დახურული მილსადენის სისტემა) 189 წყლის ნაკადების მონიტორინგისა და რეგულირებისთვის საზედამხედველო კონტროლისა და მონაცემთა შეგროვების სისტემის ჩამოყალიბება; სარწყავი და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტექნოლოგიების მოდერნიზაციისა და გაუმჯობესებისთვის ფერმერების მხარდაჭერის უზრუნველყოფა. 10.2.4.2 საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) (პროგრამული კოდი 31 06 04 02) ზემო სამგორის ირიგაციის სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია; ფერმერების სარწყავი წყლით უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის მიზნით ფერმერთა სწავლების ხელშეწყობა. 10.2.4.3 საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროექტი (AFD) (პროგრამული კოდი 31 06 04 03) ზემო სამგორის საირიგაციო სისტემის რეაბილიტაცია/მოდერნიზაცია; ფერმერების სარწყავი წყლით უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; სასოფლო-სამეურნეო პოპულარიზაცია. 10.2.4.4 დანიშნულების მიწის ნაკვეთის გამოყენების მდგრადი და ინკლუზიური სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი (AFD) (პროგრამული კოდი 31 06 04 04) წყლის რესურსების მართვის მდგრადობისა და ეფექტურობის გაუმჯობესება კლიმატის ცვლილების კონტექსტში; ზემო-სამგორის რეგიონში წყლის რესურსების მართვის ახალი პოლიტიკის დანერგვა; სარწყავი წყლის გამოყენების ეფექტურობის გაზრდა; სასოფლო-სამეურნეო წარმოების მდგრადი ზრდის ხელშეწყობა; 10.3 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება (პროგრამული კოდი 31 03) ქართული ღვინოპროდუქციის საერთაშორისო და ადგილობრივი დეგუსტაციების, კონკურსების, გამოფენებისა და პრესტურების მოწყობა; სპეციალიზებული უცხოური ჟურნალებისთვის საქართველოს მეღვინეობის შესახებ სტატიების მომზადება და მათი გამოქვეყნება; მევენახეობა- სარეკლამო რგოლების დამზადება და ქართული ღვინის პოპულარიზაციისთვის საჭირო სხვა ღონისძიებების განხორციელება; ადგილობრივ და საერთაშორისო ბაზრებზე ქართული ღვინისა და კულინარიის შესახებ საგანმანათლებლო ღონისძიებების მოწყობა; ალკოჰოლიანი სასმელების სასერტიფიკაციო ნიმუშების ან/და სერტიფიცირებული 190 პარტიებიდან აღებული ნიმუშების შედარების უზრუნველსაყოფად და სახელმწიფო კონტროლისა და სახელმწიფო ზედამხედველობის ფარგლებში ღვინისა და ყურძნისეული წარმოშობის სხვა ალკოჰოლიანი სასმელების ნიმუშების ლაბორატორიული კვლევის ჩატარება; ვენახების კადასტრის დანერგვა; ვენახების ფართობების აღრიცხვა; საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი წიპწებისა და მერქნის მოლეკულური გენეტიკის ამპელოგრაფიის მეთოდებით შესწავლის ხელშეწყობა და წიპწების მოსაპოვებლად არქეოლოგიურ გათხრებში თანამონაწილეობა; მევენახეობის სფეროში დასაქმებული ფიზიკური პირების მიერ მიღებული ყურძნის მოსავლის რეალიზაციის ხელშეწყობა; ქართული ღვინის ადგილწარმოშობის დასახელებების სისტემის განვითარების ხელშეწყობა და ქართულ ღვინოსთან დაკავშირებული აღნიშვნების დაცვის ღონისძიებების განხორციელება. 10.4 სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა (პროგრამული კოდი 31 02) სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლი; ცხოველთა დაავადებების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური, ღონისძიებებისა და ლაბორატორიული კვლევების განხორციელება; იძულებითი ცხოველთა იდენტიფიკაცია-რეგისტრაცია; ვეტერინარული ზედამხედველობის პუნქტებში ცხოველთა გარეგან პარაზიტებზე დამუშავება; მიმოქცევაში მყოფი ვეტერინარული პრეპარატების სახელმწიფო ვეტერინარული კონტროლი; ცხოველებში ვეტპრეპარატებისა და სხვა დამაბინძურებლების ნარჩენების არსებობის კონტროლი; საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში მავნე საწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელება; ორგანიზმების პესტიციდების/აგროქიმიკატების ხარისხის კონტროლი აფთიაქებისა და სამკურნალოების მონიტორინგი; და გავრცელების ვეტერინარული სურსათის ხარისხისა და უსაფრთხოების მაჩვენებლების, ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში დაავადებების, მცენარეთა საკარანტინო და სხვა მავნე ორგანიზმებისა და სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ლაბორატორიული კვლევა; ქვეყნის ტერიტორიის მონიტორინგის (მავნებლის გამოჩენისა და მისი რიცხოვნობის დაფიქსირება ფერომონიანი ხაფანგების საშუალებით) საფუძველზე, თანამედროვე, 191 სპეციფიკური შესასხურებელი ტექნიკის გამოყენებით, აზიური ფაროსანას პოპულაციის რიცხოვნობის შესამცირებლად შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება, კერების ლოკალიზაცია/ლიკვიდაცია; ცხოველებში ჰიპერპოპულაციის მართვა, დაავადების გადაცემის პრევენცია, ასევე, ადამიანების ჯანმრთელობის დაცვა და საზოგადოების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. 10.5 სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი ღონისძიებების განხორციელება (პროგრამული კოდი 31 04) საქართველოში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების, ფრინველების, თევზებისა და სამეურნეო სასარგებლო მწერების ადგილობრივი ჯიშებისა და პოპულაციების ტიპური სულადობების მოძიება, შესწავლა, გაუმჯობესება, გენეტიკური რესურსების გავრცელების ხელშეწყობა; ერთწლიანი და მრავალწლიანი კულტურების კოლექციების შექმნა, ადგილობრივი ჯიშების მოძიება და აღდგენა, ex-situ და in-situ კოლექციების შექმნა, გენეტიკური ბანკის ჩამოყალიბება და საქართველოს პირობებში ინტროდუციული ჯიშების ადაპტაციის შესწავლა; თესლისა და სარგავი მასალის სერტიფიცირების სისტემების შექმნა და დანერგვა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად; ხილისა და ბოსტნეულის შენახვისა და პირველადი გადამუშავების თანამედროვე ტექნოლოგიების აპრობაცია და მათი ფერმერებში გავრცელების ხელშეწყობა; საქართველოს ნიადაგის მდგომარეობის კვლევა, შესწავლა და რუკების შექმნა; შექმნილი საფრთხეების სურსათისმიერი, ვეტერინარული და ფიტოსანიტარიული რისკების შეფასება. 10.6 სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიულ მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობა (პროგრამული კოდი 31 14) სტანდარტის − ISO 17025:2017/2018-ის მოთხოვნების შესაბამისად: ცხოველთა განსაკუთრებით საშიში ინფექციური და არაინფექციური დაავადებების ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა; სურსათის/ცხოველის საკვების ხარისხობრივი და უსაფრთხოების მაჩვენებლების განსაზღვრა და სასმელი წყლის კვლევა; მცენარეთა მავნე ორგანიზმების კვლევა; გენეტიკური კვლევების განხორციელება; პლასტიკისა და ბიოდეგრადირებადი ბიოდეგრადირებადობის განსაზღვრა; პარკების კომპოსტირებადობის ან/და სახელმწიფო კონტროლის პროგრამებში ლაბორატორიის მონაწილეობა; 192 საქართველოს კანონმდებლობით და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების და ქვეყანაში არსებული საჭიროებების მოთხოვნით ახალი სტანდარტების შემუშავება. 10.7 მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 15) მიწათსარგებლობისა განახლება; და მიწათდაფარულობის ერთიანი გეომონაცემთა ბაზის მიწის საინფორმაციო სისტემის განვითარება და მომხმარებლისთვის სერვისების მიწოდება; ქარსაფარი (მინდორდაცვითი) ზოლების ინვენტარიზაციის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება; ქარსაფარი ზოლის აღდგენის, გაშენებისა და მართვის სახელმწიფო პროგრამის განხორციელება; სახელმწიფო და მუნიციპალურ საკუთრებაში არსებული საძოვრების იდენტიფიკაცია, კატეგორიზაცია, რეგისტრაცია, ზონირება და სარგებლობის რეჟიმების განსაზღვრა. 10.8 გასტრონომიის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის მართვა და კოორდინაცია (პროგრამული კოდი 31 18) გასტრონომიის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ფორმირება და განხორციელება; სხვადასხვა უწყებებსა და დაინტერესებულ მხარეებს შორის ეფექტიანი კოორდინაციის უზრუნველყოფა; გასტრონომიული მემკვიდრეობის კვლევისა და პოპულარიზაციის, ასევე მისი დაცვის სამართლებრივი მექანიზმების სრულყოფა. 11 გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსების მართვა საქართველოს მთავრობის გარემოსდაცვითი პოლიტიკა ორიენტირებულია ქვეყნის ბუნებრივი რესურსების დაცვის, მდგრადი განვითარებისა და ეკოლოგიური მდგრადობის უზრუნველყოფაზე, რაც ქვეყნის მდგრად განვითარებას შეუწყობს ხელს. მომდევნო წლებში დაგეგმილი ქმედებები გარემოს დაცვის პოლიტიკის შემდგომ წარმატებას უზრუნველყოფს; გარემოსდაცვითი სტანდარტები სრულად დაუახლოვდება საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს; სტიქიური მოვლენების საფრთხის ქვეშ მყოფი დასახლებებისა და ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად გაგრძელდება ადრეული შეტყობინების სისტემების გაუმჯობესების სამუშაოები; დაინერგება თანამედროვე საინფორმაციო სისტემები, რაც ამინდის პროგნოზისა და მოსალოდნელი სტიქიური მოვლენების შესახებ გაფრთხილებების თანამედროვე ტექნოლოგიებით გავრცელებას შეუწყობს ხელს. ასევე გაგრძელდება წყალდიდობის პროგნოზირებისა და გეოლოგიური მონიტორინგის სისტემების გაუმჯობესების სამუშაოები; წყლის რესურსების რაციონალური მართვის მოდელის დასანერგად განხორციელდება წყლის რესურსების მართვის რეფორმა და ქვეყანა მდინარეთა სააუზო მართვის ევროპულ 193 მოდელზე გადავა; გარემოს დაბინძურების არსებული მდგომარეობის შეფასებისათვის გაგრძელდება წყლის ხარისხის მონიტორინგის გაუმჯობესების სამუშაოები. ამოქმედდება ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის ახალი ავტომატური სადგურები. 2026 წლისთვის ქვეყანას ექნება ევროპული სტანდარტების შესაბამისი წყლისა და ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სისტემები. სამრეწველო სექტორიდან დაბინძურების შესამცირებლად 2026 წლიდან ამოქმედდება ახალი სტანდარტები, მათ შორის, ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესების ახალი მოთხოვნები დადგინდება. დაიხვეწება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურები და გარემოსდაცვითი ნებართვები გაიცემა „ერთი ფანჯრის“ პრინციპით. ავტომობილებისთვის უკვე დადგენილი ევრო 5 სტანდარტი ამოქმედდება იმპორტირებული სატვირთო ავტომობილებისა და ავტობუსებისთვის. ასევე გაგრძელდება და გაფართოვდება საწვავის ხარისხის კონტროლის ღონისძიებები; ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებისა და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობისათვის დაცული ტერიტორიების გაფართოებისა (რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი, სამეგრელოზემო სვანეთი) და განვითარების მიმართულებით განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთდება. 2028 წლისათვის დაცული ტერიტორიების ფართობი დამატებით 100 000 ჰექტრით გაიზრდება; ტყისთვის საჭირო ღონისძიებების გრძელვადიანი დაგეგმვისა და ტყის რესურსებით მდგრადი სარგებლობის მიზნით გაგრძელდება ტყის აღრიცხვის სამუშაოები. ტყეების მდგომარეობის გაუმჯობესებისათვის ტყის მოვლისა და აღდგენის ღონისძიებების მასშტაბები გაიზრდება. ტყის აღდგენის ღონისძიებები 2030 წლისთვის დამატებით 20 000 ჰექტარ ფართობზე განხორციელდება; ტყის რესურსებზე, განსაკუთრებით სათბობ შეშაზე მოსახლეობისა და კერძო სექტორის ხელმისაწვდომობის გამარტივების მიზნით გაგრძელდება სატყეო ინფრასტრუქტურის მოწყობა „საქმიანი ეზოებისა“ და სატყეო გზების სახით; გაგრძელდება ქვეყნის მასშტაბით სპეციფიკური ნარჩენების შეგროვების სეპარირებული სისტემის დანერგვა და გაფართოვდება სეპარირებული შეგროვებისადმი დაქვემდებარებული სპეციფიკური ნარჩენების ჩამონათვალი; შეიქმნება სპეციფიკური ნარჩენების სეპარირების ცენტრები; წახალისდება ნარჩენების გადამამუშავებელი საწარმოების შექმნა; მოეწყობა სახიფათო ნარჩენების მართვის თანამედროვე სტანდარტების ინფრასტრუქტურა ლენტეხისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტებში, რაც საბოლოოდ მოაწესრიგებს დარიშხანის ნარჩენებით ისტორიულად დაბინძურებულ ტერიტორიებს; ნარჩენების მართვის ევროპული სტანდარტების შესაბამისად განხორციელებისათვის მომდევნო წლებში განხორციელდება ღონისძიებები, რომელთა ფარგლებშიც დასრულდება ევროპული სტანდარტების შესაბამისი 2 ახალი რეგიონული არასახიფათო ნარჩენების განთავსების ობიექტის მშენებლობა (სამეგრელო-ზემო სვანეთისა და ქვემო ქართლის რეგიონებისთვის) და ამ მიმართულებით გაგრძელდება შემდგომი მუშაობა; შესაბამისად, აღნიშნული ობიექტების მშენებლობის დასრულების კვალდაკვალ, დაიხურება რეგიონის ნაგავსაყრელები; აგრეთვე ნარჩენების მართვის ინტეგრირებული სისტემის დასანერგად, ობიექტების მშენებლობის პარალელურად, აშენდება ნარჩენების გადამტვირთავი სადგურები და მუნიციპალიტეტების შესაძლებლობის გაძლიერებისთვის შესყიდული იქნება ნარჩენების მართვისთვის საჭირო ტექნიკა, ურნები და ინვენტარი; 194 გაფართოვდება დეფიციტური გარემოსდაცვითი პროფესიების მხარდამჭერი პროგრამები; გაგრძელდება სკოლამდელი, სასკოლო, პროფესიული და უმაღლესი განათლების სისტემაში გარემოსდაცვითი და აგრარული საკითხების ინტეგრირება და ახალი სასწავლო პროგრამების შემუშავება; გარემოსდაცვითი სამართალდარღვევების პრევენციის გამოვლენისა და აღკვეთის მიზნით გაგრძელდება გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის გაძლიერება; ასევე დაინერგება რისკების მართვაზე დაფუძნებული ელექტრონული სისტემა. 11.1 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა (პროგრამული კოდი 31 07) გარემოს დაბინძურებისა და ბუნებრივი რესურსებით უკანონო სარგებლობის პრევენცია, გამოვლენა და აღკვეთა; გარემოსდაცვითი სახელმწიფო კონტროლის სისტემის სრულყოფა, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა ჯეროვან შესრულებას; რეგულირების ობიექტების მიერ გარემოსთვის ზიანის მიყენების თავიდან ასაცილებლად პრევენციული ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი; გარემოსთვის მიყენებული ზიანის ევროპულ გამოცდილებაზე შემუშავებული კრიტერიუმების მიხედვით შეფასება; დაყრდნობით გარემოს პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის ან სანაცვლო ღონისძიებების განხორციელების კონტროლი. 11.2 გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი (პროგრამული კოდი 31 13) ჰიდრომეტეოროლოგიის სფეროში მონიტორინგი, პროგნოზირება და სტიქიური მოვლენების შესახებ ადრეული გაფრთხილებების მომზადება/გავრცელება, აგრეთვე კლიმატური, აგრომეტეოროლოგიური და ჰიდროლოგიური საინფორმაციო პროდუქტებით მომსახურება; გეოლოგიური მონიტორინგი (გაზაფხულსა და შემოდგომაზე) და ფორსმაჟორულ სიტუაციაში სტიქიური გეოლოგიური პროცესების შეფასება; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გეოლოგიური საფრთხეების ზონირების რუკის შედგენა/განახლება და მონიტორინგი; მიწისქვეშა მტკნარი სასმელი წყლების მონიტორინგი; სახელმწიფო გეოლოგიური რუკების შედგენა (გეოლოგიური აგეგმვა); გარემოს დაბინძურების დონის შეფასებისთვის ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის მონიტორინგის სისტემის გაუმჯობესება; საქართველოს ტერიტორიაზე ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის დაბინძურების მონიტორინგის ჩატარება, შესაბამისი საინფორმაციო მასალების (ბიულეტენების, წელიწდეულების, ანგარიშების) მომზადება და გავრცელება, მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება და რეგიონული ინფრასტრუქტურის 195 მოწყობა, დაკვირვებების ქსელის გაზრდა; საქართველოს საზღვაო სივრცესა და შიგა წყალსატევებში გავრცელებული ძირითადი სარეწაო თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების რესურსების შეფასება და სარეწაო პროგნოზირება; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს ბიოლოგიური მონიტორინგი და გარემოს მდგომარეობის შეფასება; სტრატეგიულ დოკუმენტებში გარემოსა დაკავშირებული ასპექტების ინტეგრირება; და ადამიანის ჯანმრთელობასთან ინტეგრირებული სანებართვო სისტემის შემოღება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 11.6 ამოცანის შესაბამისად, ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მონიტორინგისთვის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი, ახალი ავტომატური სადგურების შეძენა და დამონტაჟება; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, საქართველოს შავი ზღვის ტერიტორიული წყლების, განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონისა და შიდა წყალსატევების სარეწაო ობიექტების პოპულაციათა მარაგების შეფასება, სარეწაო პროგნოზირება და კვოტების განსაზღვრა; საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე და შიდა წყალსატევებში თევზჭერის სტატისტიკური ანალიზის, ბიოლოგიური კვლევისა და მონიტორინგის განხორციელება და მათი გარემოსდაცვითი სტატუსის განსაზღვრა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) 14.4 ამოცანის შესაბამისად, თევზებისა და სხვა ჰიდრობიონტების კონსერვაციული სტატუსის შეფასება; აკვაკულტურის, მარიკულტურისა და მდგრადი მეთევზეობის დანერგვის ხელშეწყობა. 11.3 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 08) დაცული ტერიტორიების ქსელის განვითარება − დაცული ტერიტორიების განვითარება და გაფართოება, ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა, მოვლა და აღდგენა; დაცული ტერიტორიების სისტემის მართვა, დაცვა და მონიტორინგი − დაცული ტერიტორიების მოვლა-პატრონობა, მეთვალყურეობა, არსებული ინფრასტრუქტურული ელემენტებისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა, მოვლა და შენარჩუნება; დაცული ტერიტორიების ტყეების სანიტარიული მდგომარეობის გაუმჯობესება − დაზიანებული ფართობების აღდგენა და შესაბამისი მეთოდებით მავნებლებთან ბრძოლა; დაცული ტერიტორიების დაცვა, ხანძრის პრევენცია − საჭირო აღჭურვილობის გამოყენება და ხანძრის გავრცელების საშიშროების აღკვეთა, საზოგადოებისთვის დაცულ ტერიტორიებზე გადაადგილებისა და ქცევის წესების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება; ბუნებრივი რესურსების მდგრადი მართვა − ტყეების ინვენტარიზაცია და მათი 196 მართვის გეგმების შემუშავება; დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაცია, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება; ეკოტურიზმის განვითარება − ეკოტურისტული სერვისების დანერგვა და განვითარება, ვიზიტორების მოზიდვა და დაინტერესება. 11.4 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 09) ტყის აღრიცხვის ღონისძიებების განხორციელება, ტყის მართვის გეგმების შემუშავება და ტყეების მდგომარეობის შესახებ მონაცემების მიღების, ანალიზისა და სატყეოსამეურნეო ღონისძიებების დაგეგმვის ეფექტიანი სისტემის დანერგვა; მდგრადი ტყითსარგებლობის სისტემის ჩამოყალიბება; ხეტყის დამზადებისთვის შესაბამისი ფართობების გამოვლენა და სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებების განხორციელება (მათ შორის, სატყეო-სამეურნეო გზების მოწყობა, მერქნულ რესურსზე (მათ შორის, სათბობ შეშაზე) მოსახლეობისა და საბიუჯეტო ორგანიზაციების მოთხოვნილების დაკმაყოფილების უზრუნველყოფა); ტყის მოვლის (მათ შორის, ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების დაგეგმვა და განხორციელება. 11.5 პრევენციული), აღდგენის გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 01) ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; აგრარული და გარემოს დაცვის სექტორების განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებათა განსაზღვრა და შესაბამისი პროგრამების შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებების მართვა და ადმინისტრირება; საქართველოს გარემოს დაცვის მოქმედებათა ეროვნული პროგრამის შემუშავება; საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატისა და სამინისტროს სისტემაში შემავალი უწყებების საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა და მონაცემთა ერთიანი სისტემის უზრუნველყოფა; მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისად, ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო პროგრამებში ქალთა ჩართულობის გაზრდისათვის სოფლის მეურნეობის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებისას ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტის გათვალისწინება. 11.5.1 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 01 01) ქვეყნის აგრარულ და გარემოს დაცვის სექტორებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და რეფორმების განხორციელება; 197 მდგრადი განვითარების მიზნების (SDG) შესაბამისად, ნაციონალიზაციის პროცესში გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით პრიორიტეტული ამოცანების განსაზღვრა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება; სახელმწიფო პროგრამებში ქალთა ჩართულობის გაზრდისათვის სოფლის მეურნეობის სექტორში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებისას ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ასპექტის გათვალისწინება. 11.5.2 ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 02) საქართველოს „წითელი ნუსხის“ განახლების მიზნით პრიორიტეტულ სახეობათა გამოვლენა და პოპულაციების შეფასება. 11.5.3 გარემოსდაცვითი პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 01 03) გარემოსთვის ზიანის მიყენების პრევენცია; დაზიანებული გარემოს მდგომარეობის აღდგენის ხელშეწყობა; გარემოს მდგომარეობის გაუმჯობესება და გარემოს კვლევა. 11.5.4 დაცული ლანდშაფტების განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებები (პროგრამული კოდი 31 01 04) დაცული ლანდშაფტების, როგორც საქართველოს დაცული ტერიტორიების სისტემის ნაწილის, ფუნქციონირება და შესაბამისი დაცული ლანდშაფტის შექმნისა და მართვის შესახებ კანონების აღსრულება, დელეგირებული უფლებამოსილებების ფარგლებში. 11.6 ინფორმაციული ტექნოლოგიების, გარემოსდაცვითი და აგროსერვისების ადმინისტრირება (პროგრამული კოდი 31 17) საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, მის სისტემაში შემავალი უწყებებისა და მისთვის მართვაში გადმოცემული კერძო სამართლის იურიდიული პირების ინფორმაციული ტექნოლოგიების, ციფრული ტრანსფორმაციის, მონაცემთა ცენტრისა და ქსელური ინფრასტრუქტურის მართვა; პროგრამული უზრუნველყოფის განვითარებისა და ადმინისტრირების ხელშეწყობა, გეოსაინფორმაციო სისტემებისა და სივრცითი მონაცემების მართვა, აეროგადაღების განხორციელება, სახელმწიფო სერვისების განვითარება და მათი მიწოდების პროცესების სტანდარტიზაცია, მომხმარებელთა სატელეფონო და ტექნიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, ასევე ერთიანი ციფრული და ტექნოლოგიური ეკოსისტემის ფორმირება და განვითარება. 11.7 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა (პროგრამული კოდი 31 12) ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შესაბამისად საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების სააგენტოს მიერ სახელმწიფო რეგულირებისა და კონტროლის განხორციელება; ბირთვული და რადიაციული საქმიანობების ავტორიზაცია; 198 რადიოაქტიური მასალების, მაიონებელი გამოსხივების გენერატორების, რადიოაქტიური ნარჩენების, მათი მფლობელი ორგანიზაციების და პროფესიული დოზების უწყებრივი რეესტრის განახლება და წარმოება; ბირთვული და რადიაციული ავარიებისა და ინციდენტების, ბირთვული და რადიოაქტიური ნივთიერებების არალეგალური მიმოქცევის, აგრეთვე სასაზღვრო გამტარ პუნქტებზე, საბაჟო და სატრანსპორტო ტერმინალებზე რადიაციული განგაშის შემთხვევებზე რეაგირება; რადიოაქტიური ნარჩენების მართვა; საქართველოში არსებული გარემოს რადიაციული მდგომარეობის მონიტორინგი და კონტროლი; ქვეყანაში არსებული რადიაციული მდგომარეობის შესახებ მთავრობისთვის წარსადგენი ყოველწლიური ანგარიშის მომზადება; დარიშხანშემცველი უზრუნველყოფა; ნარჩენების ლოკაციების (სოფ. ცანა) საქართველოს უსაფრთხოების სოფელ ცანას ტერიტორიაზე დარიშხანშემცველი ნარჩენების განთავსების ადგილების სისტემური მართვა, მოვლა-პატრონობა,ფიზიკური დაცვის კომპლექსური სისტემების შექმნა და ფუნქციონირების უზრუნველყოფა. 11.8 ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა (პროგრამული კოდი 31 10) პილოტურ რეჟიმში ფაუნის მსხვილი სახეობების, მათ შორის კეთილშობილი ირემის შესწავლა და გამრავლება; ქათმისებრთა ოჯახის ენდემური (ადგილობრივი) იშვიათი სახეობების რაოდენობის ყოველწლიური გაზრდის უზრუნველყოფის ხელშეწყობა; იქთიოფაუნის ერთ-ერთი იშვიათი წარმომადგენლის − ნაკადულის კალმახის ბუნებრივ პირობებში გაშვების მიზნით მისი თანამედროვე სტანდარტებით მოწყობილ საკალმახეში გამრავლება; ბუნებაში საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ რაოდენობრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება; შეტანილ მცენარეთა სახეობების ჰაბიტატების აღდგენისა და აღწარმოების ღონისძიებებისათვის ხელის შეწყობა. 11.9 გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა (პროგრამული კოდი 31 11) მოსახლეობის მიერ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით განათლების მიღების ხელშეწყობა, შესაბამისი ინფორმაციისა და ცოდნის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მდგრადი განვითარების მიზნების მისაღწევად; გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების აქტიური მონაწილეობის ხელშეწყობა. 199

თავი VI საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები მუხლი 16. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები განისაზღვროს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში 2027 წლის გეგმა კოდი 00 00 დასახელება სულ ჯამი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა 01 00 2026 წლის გეგმა 27,723,319.2 117,004.0 სულ საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 30,881,358.0 32,071,483.0 30,305,483.0 95,600.0 1,670,400.0 117,170.0 117,164.0 117,164.0 0.0 0.0 22,854,435.8 23,267,605.3 25,833,275.4 25,384,844.4 63,775.0 384,656.0 2,952,019.5 3,420,284.5 3,735,980.8 3,735,280.8 700.0 0.0 3,057,769.8 4,043,991.7 4,025,613.6 3,380,294.6 31,825.0 613,494.0 392,831.4 650,000.0 674,950.0 2,700.0 0.0 672,250.0 ვალდებულებების კლება 1,418,282.2 2,919,761.0 1,537,644.0 1,537,644.0 0.0 0.0 საქართველოს პარლამენტი 68,901.5 91,544.0 91,544.0 91,544.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 722.0 708.0 708.0 708.0 0.0 0.0 65,219.6 84,844.0 85,502.0 85,502.0 0.0 0.0 31,812.2 46,235.0 45,861.0 45,861.0 0.0 0.0 3,681.8 6,700.0 6,042.0 6,042.0 0.0 0.0 23,533.0 35,213.0 35,652.0 35,652.0 0.0 0.0 449.0 447.0 481.0 481.0 0.0 0.0 23,533.0 35,213.0 35,652.0 35,652.0 0.0 0.0 20,768.0 30,433.0 30,746.0 30,746.0 0.0 0.0 9,182.9 12,120.0 12,192.0 12,192.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 01 01 2025 წლის ფაქტი საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და საზედამხედველო საქმიანობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 01 02 საპარლამენტო ფრაქციების, საპარლამენტო პოლიტიკური ჯგუფებისა და ოლქების დელეგატების ბიუროების საქმიანობა 9,182.9 12,120.0 12,192.0 12,192.0 0.0 0.0 01 03 საკანონმდებლო საქმიანობის ადმინისტრაციული მხარდაჭერა 36,185.5 44,211.0 43,700.0 43,700.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 273.0 261.0 227.0 227.0 0.0 0.0 32,503.7 37,511.0 37,658.0 37,658.0 0.0 0.0 11,044.2 15,802.0 15,115.0 15,115.0 0.0 0.0 3,681.8 6,700.0 6,042.0 6,042.0 0.0 0.0 7,308.5 10,500.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 03 00 სსიპ - საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი მომუშავეთა რიცხოვნობა 69.0 69.0 69.0 69.0 0.0 0.0 6,390.4 9,992.0 10,863.0 10,863.0 0.0 0.0 3,026.8 4,670.0 5,086.0 5,086.0 0.0 0.0 918.1 508.0 137.0 137.0 0.0 0.0 734.6 930.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 15.0 15.0 15.0 15.0 0.0 0.0 200 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 05 00 5.0 1,095.0 1,095.0 0.0 0.0 700.0 700.0 0.0 0.0 10.0 5.0 5.0 0.0 0.0 22,449.8 30,000.0 31,000.0 31,000.0 0.0 0.0 227.0 227.0 242.0 242.0 0.0 0.0 22,230.3 29,230.0 30,460.0 30,460.0 0.0 0.0 17,500.0 17,500.0 0.0 0.0 770.0 540.0 540.0 0.0 0.0 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 24,904.7 40,690.0 43,146.0 43,146.0 0.0 0.0 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 341.0 441.0 471.0 471.0 0.0 0.0 24,309.0 39,643.0 42,250.0 42,250.0 0.0 0.0 20,244.5 33,005.0 33,382.0 33,382.0 0.0 0.0 595.7 1,047.0 896.0 896.0 0.0 0.0 114,951.9 46,240.0 58,428.0 58,428.0 0.0 0.0 527.0 506.0 506.0 506.0 0.0 0.0 107,141.3 46,006.0 46,103.0 46,103.0 0.0 0.0 43,992.8 19,277.0 19,117.0 19,117.0 0.0 0.0 7,810.7 234.0 12,325.0 12,325.0 0.0 0.0 საარჩევნო გარემოს განვითარება 31,245.4 35,448.0 47,583.0 47,583.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 502.0 481.0 481.0 481.0 0.0 0.0 30,366.0 35,218.0 35,263.0 35,263.0 0.0 0.0 17,122.8 17,962.0 17,813.0 17,813.0 0.0 0.0 879.5 230.0 12,320.0 12,320.0 0.0 0.0 2,135.9 1,820.0 1,873.0 1,873.0 0.0 0.0 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 2,130.9 1,816.0 1,868.0 1,868.0 0.0 0.0 1,265.5 1,315.0 1,304.0 1,304.0 0.0 0.0 5.0 4.0 5.0 5.0 0.0 0.0 8,922.3 8,972.0 8,972.0 8,972.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საარჩევნო ინსტიტუციის განვითარების და სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 06 03 პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება 06 04 არჩევნების ჩატარების ღონისძიებები ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 08 00 645.0 კრედიტი 15,400.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 07 00 920.0 406.6 გრანტი 219.5 შრომის ანაზღაურება 06 02 729.6 საბიუჯეტო სახსრები სულ 11,825.5 ხარჯები 06 01 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა 06 00 2025 წლის ფაქტი 8,922.3 8,972.0 8,972.0 8,972.0 0.0 0.0 72,648.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 65,722.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 25,604.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,926.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,064.2 7,860.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 83.0 83.0 83.0 83.0 0.0 0.0 5,724.2 7,710.0 7,850.0 7,850.0 0.0 0.0 4,348.4 5,517.0 5,914.0 5,914.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 340.0 150.0 150.0 150.0 0.0 0.0 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 19,884.7 22,300.0 23,800.0 23,800.0 0.0 0.0 225.0 225.0 225.0 225.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 201 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 09 00 საერთო სასამართლოები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 09 01 534.4 23,720.0 23,720.0 0.0 0.0 18,550.0 18,550.0 0.0 0.0 435.0 80.0 80.0 0.0 0.0 131,744.1 180,290.0 186,310.0 186,310.0 0.0 0.0 1,949.0 1,954.0 1,954.0 1,954.0 0.0 0.0 129,754.5 168,140.0 179,855.0 179,855.0 0.0 0.0 139,590.0 139,590.0 0.0 0.0 12,150.0 6,455.0 6,455.0 0.0 0.0 საერთო სასამართლოების სისტემის განვითარება და ხელშეწყობა 129,917.8 175,450.0 181,220.0 181,220.0 0.0 0.0 1,906.0 1,906.0 1,906.0 1,906.0 0.0 0.0 127,929.1 163,840.0 175,205.0 175,205.0 0.0 0.0 100,519.1 125,370.0 137,150.0 137,150.0 0.0 0.0 1,988.7 11,610.0 6,015.0 6,015.0 0.0 0.0 1,826.3 4,840.0 5,090.0 5,090.0 0.0 0.0 43.0 48.0 48.0 48.0 0.0 0.0 1,825.3 4,300.0 4,650.0 4,650.0 0.0 0.0 1,272.3 1,990.0 2,440.0 2,440.0 0.0 0.0 0.9 540.0 440.0 440.0 0.0 0.0 6,845.4 13,000.0 13,600.0 13,600.0 0.0 0.0 მოსამართლეებისა და სასამართლოს თანამშრომლების მომზადება-გადამზადება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 13 00 17,000.0 კრედიტი 127,360.0 შრომის ანაზღაურება 12 00 21,865.0 15,045.7 გრანტი 1,989.6 არაფინანსური აქტივების ზრდა 11 00 19,350.3 საბიუჯეტო სახსრები სულ 101,791.3 ხარჯები 10 00 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა 09 02 2025 წლის ფაქტი სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში 99.0 99.0 99.0 99.0 0.0 0.0 6,796.8 11,025.0 11,825.0 11,825.0 0.0 0.0 3,727.8 6,300.0 6,800.0 6,800.0 0.0 0.0 48.6 1,975.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 1,287.0 1,500.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 1,251.4 1,493.0 1,590.0 1,590.0 0.0 0.0 837.8 1,039.0 1,124.7 1,124.7 0.0 0.0 35.7 7.0 10.0 10.0 0.0 0.0 1,193.6 1,300.0 1,350.0 1,350.0 0.0 0.0 27.0 27.0 27.0 27.0 0.0 0.0 1,072.1 1,296.7 1,345.7 1,345.7 0.0 0.0 752.6 870.0 949.0 949.0 0.0 0.0 121.5 3.3 4.3 4.3 0.0 0.0 1,392.1 1,500.0 1,550.0 1,550.0 0.0 0.0 202 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 14 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 15 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 16 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 17 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 18 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 19 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები სულ გრანტი კრედიტი 31.0 31.0 31.0 31.0 0.0 0.0 1,369.5 1,459.0 1,520.0 1,520.0 0.0 0.0 926.0 1,015.0 1,110.8 1,110.8 0.0 0.0 22.5 41.0 30.0 30.0 0.0 0.0 1,218.3 1,400.0 1,450.0 1,450.0 0.0 0.0 24.0 24.0 24.0 24.0 0.0 0.0 1,197.0 1,384.0 1,433.0 1,433.0 0.0 0.0 848.6 919.0 995.0 995.0 0.0 0.0 21.3 16.0 17.0 17.0 0.0 0.0 1,057.8 1,275.0 1,350.0 1,350.0 0.0 0.0 30.0 30.0 25.0 25.0 0.0 0.0 1,029.0 1,271.0 1,345.0 1,345.0 0.0 0.0 671.8 905.0 976.5 976.5 0.0 0.0 28.8 4.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,232.1 1,320.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 1,207.6 1,305.0 1,379.0 1,379.0 0.0 0.0 873.4 930.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 24.6 15.0 21.0 21.0 0.0 0.0 1,034.6 1,200.0 1,250.0 1,250.0 0.0 0.0 25.0 25.0 25.0 25.0 0.0 0.0 1,031.0 1,194.0 1,246.0 1,246.0 0.0 0.0 758.1 850.6 916.0 916.0 0.0 0.0 3.6 6.0 4.0 4.0 0.0 0.0 1,359.7 1,600.0 1,650.0 1,650.0 0.0 0.0 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 1,335.6 1,590.9 1,641.0 1,641.0 0.0 0.0 805.1 1,018.9 1,080.1 1,080.1 0.0 0.0 24.1 9.1 9.0 9.0 0.0 0.0 1,027.0 1,220.0 2,350.0 2,350.0 0.0 0.0 29.0 29.0 37.0 37.0 0.0 0.0 1,001.4 1,215.0 2,344.0 2,344.0 0.0 0.0 203 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 00 საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 20 01 712.2 880.0 25.6 5.0 296,882.2 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 1,460.0 1,460.0 0.0 0.0 6.0 6.0 0.0 0.0 380,000.0 390,000.0 390,000.0 0.0 0.0 3,850.0 3,850.0 3,850.0 3,850.0 0.0 0.0 227,401.8 321,179.0 331,050.0 331,050.0 0.0 0.0 სულ 143,689.9 205,370.0 215,650.0 215,650.0 0.0 0.0 54,480.4 58,821.0 58,950.0 58,950.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 15,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 202,534.6 279,098.0 293,050.0 293,050.0 0.0 0.0 3,421.0 3,421.0 3,361.0 3,361.0 0.0 0.0 164,683.6 239,250.0 245,950.0 245,950.0 0.0 0.0 სახელმწიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 123,745.9 177,070.0 186,000.0 186,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 37,851.0 39,848.0 47,100.0 47,100.0 0.0 0.0 ოპერატიულ-ტექნიკური საქმიანობის უზრუნველყოფა 65,260.9 66,357.0 59,800.0 59,800.0 0.0 0.0 398.0 398.0 398.0 398.0 0.0 0.0 34,722.4 47,759.0 48,200.0 48,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 20 03 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა 20 02 2025 წლის ფაქტი 18,642.1 23,500.0 24,850.0 24,850.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 15,538.5 18,598.0 11,600.0 11,600.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 15,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,586.7 6,545.0 7,850.0 7,850.0 0.0 0.0 31.0 31.0 91.0 91.0 0.0 0.0 2,495.8 6,170.0 7,600.0 7,600.0 0.0 0.0 1,301.9 4,800.0 4,800.0 4,800.0 0.0 0.0 1,090.9 375.0 250.0 250.0 0.0 0.0 25,500.0 28,000.0 29,300.0 29,300.0 0.0 0.0 უსაფრთხოების კადრების მომზადება, გადამზადება და კვალიფიკაციის ამაღლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 20 04 სადაზვერვო საქმიანობის უზრუნველყოფა 25,500.0 28,000.0 29,300.0 29,300.0 0.0 0.0 21 00 საქართველოს პროკურატურა 76,269.3 98,700.0 105,000.0 105,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 874.0 1,024.0 1,024.0 1,024.0 0.0 0.0 71,689.3 92,260.0 99,280.0 99,280.0 0.0 0.0 53,719.0 70,051.0 75,597.0 75,597.0 0.0 0.0 4,580.0 6,440.0 5,720.0 5,720.0 0.0 0.0 4,918.1 5,200.0 5,270.0 5,270.0 0.0 0.0 ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 22 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 00 საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 46.0 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 4,884.1 4,925.0 5,055.0 5,055.0 0.0 0.0 1,878.4 2,400.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 34.0 275.0 215.0 215.0 0.0 0.0 114,015.4 130,000.0 145,000.0 145,000.0 0.0 0.0 5,168.0 5,264.0 5,268.0 5,268.0 0.0 0.0 102,018.8 107,530.0 125,378.0 125,378.0 0.0 0.0 204 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 01 სახელმწიფო ფინანსების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 23 02 შემოსავლების მობილიზება და გადამხდელთა მომსახურების გაუმჯობესება 28,253.9 35,490.0 90,758.0 90,758.0 0.0 0.0 19,622.0 19,622.0 0.0 0.0 38,430.0 38,430.0 0.0 0.0 311.0 313.0 313.0 313.0 0.0 0.0 23,614.1 26,350.0 29,430.0 29,430.0 0.0 0.0 13,249.7 15,645.0 17,600.0 17,600.0 0.0 0.0 4,639.7 9,140.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 22,774.9 15,320.0 14,770.0 14,770.0 0.0 0.0 4,013.0 4,013.0 4,013.0 0.0 0.0 14,820.0 14,470.0 14,470.0 0.0 0.0 14,983.2 13,200.0 12,970.0 12,970.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,662.1 500.0 300.0 300.0 0.0 0.0 ეკონომიკური დანაშაულის პრევენცია 47,536.7 61,630.0 73,000.0 73,000.0 0.0 0.0 693.0 787.0 787.0 787.0 0.0 0.0 44,127.0 50,895.0 64,176.0 64,176.0 0.0 0.0 32,115.0 37,542.0 49,369.0 49,369.0 0.0 0.0 3,409.6 10,735.0 8,824.0 8,824.0 0.0 0.0 10,041.3 10,840.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 85.0 85.0 85.0 85.0 0.0 0.0 8,976.3 9,945.0 10,388.0 10,388.0 0.0 0.0 5,318.8 5,889.0 6,327.0 6,327.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,065.0 895.0 1,112.0 1,112.0 0.0 0.0 საფინანსო სექტორში დასაქმებულთა კვალიფიკაციის ამაღლება 2,224.5 2,440.0 2,600.0 2,600.0 0.0 0.0 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 2,078.6 1,440.0 2,300.0 2,300.0 0.0 0.0 827.0 935.0 1,028.0 1,028.0 0.0 0.0 145.9 1,000.0 300.0 300.0 0.0 0.0 3,184.2 4,280.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 44.0 44.0 48.0 48.0 0.0 0.0 3,109.9 4,080.0 4,614.0 4,614.0 0.0 0.0 2,213.0 2,869.0 3,464.0 3,464.0 0.0 0.0 74.3 200.0 86.0 86.0 0.0 0.0 902,538.9 929,250.0 1,457,000.0 746,620.0 0.0 710,380.0 653.0 693.0 657.0 657.0 0.0 0.0 813,881.0 562,433.0 1,031,634.0 732,854.0 0.0 298,780.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსების მართვის ელექტრონული და ანალიტიკური უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 00 22,470.0 კრედიტი 4,013.0 შრომის ანაზღაურება 23 06 76,080.0 11,996.7 გრანტი 20,112.8 ხარჯები 23 05 68,706.7 საბიუჯეტო სახსრები სულ ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 23 04 2026 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 23 03 2025 წლის ფაქტი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 24,933.7 31,298.0 32,032.0 32,032.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება 54,832.4 140,667.0 218,366.0 6,366.0 0.0 212,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 29,706.9 221,450.0 202,300.0 2,700.0 0.0 199,600.0 ვალდებულებების კლება 4,118.5 4,700.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 205 2027 წლის გეგმა კოდი 24 01 დასახელება 224.0 25,390.0 25,390.0 0.0 0.0 225.0 225.0 225.0 0.0 0.0 19,837.6 21,907.0 25,125.0 25,125.0 0.0 0.0 9,375.7 11,338.0 12,260.0 12,260.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 91.0 263.0 265.0 265.0 0.0 0.0 ტექნიკური და სამშენებლო სფეროს რეგულირება 2,227.7 2,875.0 3,050.0 3,050.0 0.0 0.0 48.0 48.0 48.0 48.0 0.0 0.0 2,190.8 2,789.0 2,892.0 2,892.0 0.0 0.0 1,538.6 1,906.0 1,950.0 1,950.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 36.9 86.0 158.0 158.0 0.0 0.0 სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის სფეროს განვითარება 1,907.0 2,400.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 70.0 70.0 70.0 70.0 0.0 0.0 1,734.1 2,080.0 2,180.0 2,180.0 0.0 0.0 1,186.4 1,422.0 1,522.0 1,522.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 172.8 320.0 320.0 320.0 0.0 0.0 ბაზარზე ზედამხედველობის სფეროს რეგულირება და განხორციელების ღონისძიებები 2,181.6 3,200.0 3,400.0 3,400.0 0.0 0.0 43.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 2,113.5 3,095.0 3,295.0 3,295.0 0.0 0.0 1,221.2 1,773.0 1,930.0 1,930.0 0.0 0.0 68.1 105.0 105.0 105.0 0.0 0.0 50,275.1 65,125.0 68,000.0 68,000.0 0.0 0.0 75.0 94.0 94.0 94.0 0.0 0.0 47,691.6 60,710.0 65,930.0 65,930.0 0.0 0.0 3,367.5 4,300.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 2,583.4 4,415.0 2,070.0 2,070.0 0.0 0.0 243,323.3 30,380.0 107,480.0 104,980.0 0.0 2,500.0 ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება და განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 05 22,170.0 კრედიტი შრომის ანაზღაურება 24 04 19,928.5 გრანტი ხარჯები 24 03 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები მომუშავეთა რიცხოვნობა 24 02 2025 წლის ფაქტი ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სულ 24 06 სახელმწიფო ქონების მართვა 243,323.3 30,380.0 107,480.0 104,980.0 0.0 2,500.0 24 07 მეწარმეობის განვითარება 229,759.5 232,700.0 200,000.0 185,000.0 0.0 15,000.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 50.0 50.0 0.0 0.0 0.0 0.0 229,345.3 217,680.0 200,000.0 185,000.0 0.0 15,000.0 2,619.0 2,960.0 0.0 0.0 0.0 0.0 414.2 20.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 15,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,157.5 5,700.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 50.0 50.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,049.5 5,680.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 2,619.0 2,960.0 0.0 0.0 0.0 0.0 108.0 20.0 0.0 0.0 0.0 0.0 224,601.9 227,000.0 195,000.0 180,000.0 0.0 15,000.0 ხარჯები ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა 24 07 01 მეწარმეობის განვითარების ადმინისტრირება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 07 02 მეწარმეობის განვითარების ხელშეწყობა 206 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 0.0 180,000.0 0.0 15,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 15,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 84,134.9 156,400.0 161,000.0 53,000.0 0.0 108,000.0 35.0 45.0 45.0 45.0 0.0 0.0 30,154.0 53,950.0 48,300.0 47,300.0 0.0 1,000.0 1,758.2 2,208.0 2,388.0 2,388.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 50,896.9 100,000.0 110,000.0 3,000.0 0.0 107,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 3,084.1 2,450.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 1,142.2 1,400.0 1,700.0 1,700.0 0.0 0.0 საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება ხარჯები შრომის ანაზღაურება ნავთობისა და გაზის სექტორის რეგულირება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა სულ 29.0 29.0 29.0 29.0 0.0 0.0 1,099.5 1,365.0 1,565.0 1,565.0 0.0 0.0 811.2 858.0 928.0 928.0 0.0 0.0 42.7 35.0 135.0 135.0 0.0 0.0 14,920.9 27,000.0 27,000.0 27,000.0 0.0 0.0 14,920.9 27,000.0 27,000.0 27,000.0 0.0 0.0 12,862.0 14,000.0 14,000.0 14,000.0 0.0 0.0 12,862.0 14,000.0 14,000.0 14,000.0 0.0 0.0 7,837.1 15,100.0 16,280.0 11,000.0 0.0 5,280.0 33.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 7,318.2 14,690.0 15,980.0 10,700.0 0.0 5,280.0 1,485.0 2,380.0 2,570.0 2,570.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 518.9 410.0 300.0 300.0 0.0 0.0 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ხელშეწყობა 5,690.5 9,600.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 33.0 43.0 43.0 43.0 0.0 0.0 5,171.6 9,280.0 9,700.0 9,700.0 0.0 0.0 1,485.0 2,380.0 2,570.0 2,570.0 0.0 0.0 518.9 320.0 300.0 300.0 0.0 0.0 2,146.6 5,500.0 6,280.0 1,000.0 0.0 5,280.0 2,146.6 5,410.0 6,280.0 1,000.0 0.0 5,280.0 0.0 90.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ინვესტიციების განვითარების ადმინისტრირება 334.4 700.0 13,100.0 13,100.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 10.0 10.0 24.0 24.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 10 ტრანსპორტის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების დაფარვა და ტრანსპორტირების ხარჯების სუბსიდირება 24 11 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება 24 12 სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარება ხარჯები ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა - სივრცითი და ქალაქმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს კომპონენტი (ADB) ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 13 0.0 195,000.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 24 12 02 212,000.0 306.2 კრედიტი ფინანსური აქტივების ზრდა 24 12 01 224,295.8 გრანტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 09 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 24 08 2025 წლის ფაქტი 207 2027 წლის გეგმა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 334.4 700.0 13,100.0 13,100.0 0.0 0.0 278.8 522.0 2,020.0 2,020.0 0.0 0.0 66,594.9 222,000.0 224,400.0 29,800.0 0.0 194,600.0 ხარჯები 41,312.1 48,000.0 54,800.0 29,800.0 0.0 25,000.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 25,282.8 174,000.0 169,600.0 0.0 0.0 169,600.0 რეგიონალური ელექტროგადაცემის გაუმჯობესების პროექტი 60,115.6 197,000.0 199,400.0 29,800.0 0.0 169,600.0 ხარჯები 34,832.8 23,000.0 29,800.0 29,800.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 25,282.8 174,000.0 169,600.0 0.0 0.0 169,600.0 11,195.4 45,000.0 55,000.0 9,000.0 0.0 46,000.0 კოდი დასახელება ხარჯები შრომის ანაზღაურება 24 14 24 14 01 24 14 01 01 24 14 01 02 24 14 01 03 24 14 01 04 24 14 01 05 24 14 01 06 24 14 02 სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ქსელის განვითარება 500 კვ ეგხ "წყალტუბო-ახალციხე-თორთუმი" (EU-NIF, KfW) გრანტი კრედიტი ხარჯები 7,168.0 5,000.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 4,027.4 40,000.0 46,000.0 0.0 0.0 46,000.0 8,304.7 45,000.0 34,000.0 7,400.0 0.0 26,600.0 ხარჯები 5,900.6 5,000.0 7,400.0 7,400.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 2,404.1 40,000.0 26,600.0 0.0 0.0 26,600.0 500 კვ ეგხ ჯვარი-წყალტუბო (WB) 6,485.2 27,500.0 31,000.0 1,000.0 0.0 30,000.0 ჩრდილოეთის რგოლი (EBRD), ნამახვანი წყალტუბო - ლაჯანური (EBRD, EU-NIF, KfW) ხარჯები 2,777.2 2,500.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 3,708.0 25,000.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 12,079.2 4,500.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 ხარჯები 8,286.0 500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 3,793.2 4,000.0 5,000.0 0.0 0.0 5,000.0 8,432.3 30,000.0 9,400.0 2,400.0 0.0 7,000.0 გურიის ელგადაცემის ხაზების ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EU-NIF, KfW) კახეთის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება (EUNIF, KfW) ხარჯები 4,619.2 5,000.0 2,400.0 2,400.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 3,813.1 25,000.0 7,000.0 0.0 0.0 7,000.0 13,618.7 45,000.0 65,000.0 10,000.0 0.0 55,000.0 ხელედულა-ლაჯანური-ონი (EU-NIF, KfW) ხარჯები 6,081.7 5,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 7,537.0 40,000.0 55,000.0 0.0 0.0 55,000.0 6,479.3 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 25,000.0 6,479.3 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 25,000.0 1,705.0 1,400.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის პროექტი (WB) ხარჯები 24 15 საზღვაო პროფესიული განათლების ხელშეწყობა 24 16 ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარება ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 17 საბიუჯეტო სახსრები სულ სარკინიგზო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,705.0 1,400.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 150,927.3 53,200.0 127,000.0 127,000.0 0.0 0.0 8.0 8.0 8.0 8.0 0.0 0.0 150,923.4 53,192.0 126,992.0 126,992.0 0.0 0.0 277.7 434.0 469.0 469.0 0.0 0.0 3.9 8.0 8.0 8.0 0.0 0.0 1,476.6 1,500.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 28.0 28.0 28.0 28.0 0.0 0.0 208 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 1,495.0 1,014.4 1,197.0 3.6 კრედიტი 1,595.0 1,595.0 0.0 0.0 1,295.0 1,295.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 4,118.5 4,700.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 4,118.5 4,700.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 1,340.0 35,000.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,340.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 0.0 35,000.0 120,000.0 15,000.0 0.0 105,000.0 ხარჯები 0.0 0.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 35,000.0 105,000.0 0.0 0.0 105,000.0 3,192.0 0.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 3,192.0 0.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 250,000.0 0.0 0.0 250,000.0 0.0 0.0 250,000.0 0.0 0.0 250,000.0 2,181.1 3,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,181.1 3,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 146.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 146.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 23.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 23.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,878,813.4 3,113,650.0 3,296,900.0 2,765,400.0 35,500.0 496,000.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 24 18 ორმხრივი ხელშეკრულებების ფარგლებში აღიარებული ვალდებულებების დაფარვასთან დაკავშირებული ღონისძიებები 24 19 ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი (EBRD, EIB, EU) ვალდებულებების კლება ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტი (ADB) 24 21 მოსახლეობის ელექტროენერგიითა და ბუნებრივი აირით მომარაგების გაუმჯობესება 24 22 ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფანი 24 23 ტექნიკური დახმარების პროექტი საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის რეფორმის პროგრამის (GESRP) მხარდასაჭერად (EU-NIF) ხარჯები ხარჯები ხარჯები 24 24 საქართველოს მწვანე მიმართულებაზე გადასვლის ხელშეწყობა (KfW) 24 25 საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირება, მართვა და განვითარება 25 00 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ხარჯები ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ფინანსური აქტივების ზრდა რეგიონებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 02 1,472.9 გრანტი შრომის ანაზღაურება 25 01 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 24 20 2025 წლის ფაქტი საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები სულ 247.0 336.0 429.0 429.0 0.0 0.0 1,050,875.9 425,070.0 611,570.0 599,050.0 5,500.0 7,020.0 14,447.9 20,050.0 28,800.0 28,800.0 0.0 0.0 1,721,413.5 2,530,380.0 2,479,830.0 2,166,350.0 30,000.0 283,480.0 106,524.0 158,200.0 205,500.0 0.0 0.0 205,500.0 9,389.3 10,600.0 17,000.0 17,000.0 0.0 0.0 62.0 95.0 163.0 163.0 0.0 0.0 9,119.8 10,400.0 16,800.0 16,800.0 0.0 0.0 4,389.8 6,150.0 10,800.0 10,800.0 0.0 0.0 269.5 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 1,501,196.6 1,538,800.0 1,627,900.0 1,352,900.0 20,500.0 254,500.0 185.0 241.0 266.0 266.0 0.0 0.0 200,582.3 261,670.0 294,620.0 288,820.0 0.0 5,800.0 209 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 02 01 საავტომობილო გზების პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 25 04 25 05 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 1,333,280.0 1,064,080.0 20,500.0 248,700.0 15,890.7 18,100.0 23,900.0 23,900.0 0.0 0.0 266.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,058.1 13,900.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 2,122.2 780.0 1,480.0 1,480.0 0.0 0.0 612,799.6 765,700.0 819,000.0 774,500.0 20,500.0 24,000.0 ხარჯები 163,777.2 226,250.0 210,200.0 210,200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 449,022.4 539,450.0 608,800.0 564,300.0 20,500.0 24,000.0 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების მშენებლობა 872,506.2 755,000.0 785,000.0 554,500.0 0.0 230,500.0 ხარჯები 23,036.6 18,100.0 62,000.0 56,200.0 0.0 5,800.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 849,469.7 736,900.0 723,000.0 498,300.0 0.0 224,700.0 რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია 133,060.2 237,600.0 139,000.0 116,000.0 0.0 23,000.0 ხარჯები 27,065.0 5,400.0 4,300.0 3,300.0 0.0 1,000.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 105,995.2 232,200.0 134,700.0 112,700.0 0.0 22,000.0 წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია 882,103.5 304,650.0 365,500.0 154,500.0 5,500.0 205,500.0 ხარჯები 784,820.6 146,450.0 160,000.0 154,500.0 5,500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 97,282.9 158,200.0 205,500.0 0.0 0.0 205,500.0 246,673.4 667,000.0 570,500.0 548,000.0 9,500.0 13,000.0 საავტომობილო გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია ზოგადსაგანმანათლებლო და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებების მშენებლობა-რეაბილიტაცია ხარჯები 2,302.0 1,150.0 5,650.0 5,430.0 0.0 220.0 244,371.4 665,850.0 564,850.0 542,570.0 9,500.0 12,780.0 124,433.6 537,000.0 450,500.0 428,000.0 9,500.0 13,000.0 1,358.2 1,150.0 3,700.0 3,480.0 0.0 220.0 123,075.4 535,850.0 446,800.0 424,520.0 9,500.0 12,780.0 122,239.8 130,000.0 120,000.0 120,000.0 0.0 0.0 943.8 0.0 1,950.0 1,950.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 121,296.0 130,000.0 118,050.0 118,050.0 0.0 0.0 ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები 61,766.3 150,000.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 251.5 0.0 1,300.0 1,300.0 0.0 0.0 61,514.8 150,000.0 148,700.0 148,700.0 0.0 0.0 10,889.1 205,000.0 300,000.0 300,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 2,240.7 0.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 8,648.4 205,000.0 298,100.0 298,100.0 0.0 0.0 0.0 0.0 123,000.0 123,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 123,000.0 123,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 08 13,900.0 1,277,130.0 22,420.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 07 10,058.1 1,300,614.3 266.0 ხარჯები 25 06 კრედიტი 22,420.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 05 02 გრანტი 241.0 ხარჯები 25 05 01 საბიუჯეტო სახსრები 17,320.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25 03 სულ 185.0 შრომის ანაზღაურება 25 02 03 2026 წლის გეგმა 13,768.5 ხარჯები 25 02 02 2025 წლის ფაქტი სპორტული ინფრასტრუქტურის მხარდამჭერი ღონისძიებები მუნიციპალიტეტებში საგანმანათლებლო პროცესების ხელშეწყობა ხარჯები 210 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 25 09 ზამთრის პერიოდში გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლების ხელშეწყობის ღონისძიებები 25 10 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა ხარჯები ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 26 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 01 სამართალშემოქმედებისა და ქვეყნის ინტერესების სამართლებრივი მხარდაჭერის მიზნით სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და მართვა, მათ შორის, სისხლის სამართლის სისტემის რეფორმის განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 02 საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი პენიტენციური სისტემის ჩამოყალიბება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 02 01 პენიტენციური სისტემის მართვა და ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა ყოფითი პირობების გაუმჯობესება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 26 02 02 ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა 26 02 03 პენიტენციური სისტემის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება 26 03 ეროვნული საარქივო ფონდის დაცულობის, მომსახურების თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის და დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 0.0 0.0 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 სულ 0.0 0.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 33,735.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 24,493.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 9,241.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 406,958.2 443,235.0 490,350.0 487,450.0 0.0 2,900.0 5,261.0 5,261.0 5,400.0 5,400.0 0.0 0.0 370,251.7 403,225.0 447,550.0 444,650.0 0.0 2,900.0 160,032.5 177,770.0 202,277.0 202,277.0 0.0 0.0 36,706.6 40,010.0 42,800.0 42,800.0 0.0 0.0 62,350.2 72,080.0 68,000.0 68,000.0 0.0 0.0 193.0 212.0 212.0 212.0 0.0 0.0 59,521.5 71,930.0 67,900.0 67,900.0 0.0 0.0 8,930.9 10,515.0 11,690.0 11,690.0 0.0 0.0 2,828.7 150.0 100.0 100.0 0.0 0.0 290,639.2 323,500.0 358,300.0 358,300.0 0.0 0.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 0.0 0.0 257,915.5 288,500.0 318,300.0 318,300.0 0.0 0.0 129,303.4 143,000.0 155,000.0 155,000.0 0.0 0.0 32,723.7 35,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 246,215.9 277,500.0 306,300.0 306,300.0 0.0 0.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 4,070.0 0.0 0.0 246,215.9 277,500.0 306,300.0 306,300.0 0.0 0.0 129,303.4 143,000.0 155,000.0 155,000.0 0.0 0.0 11,699.7 11,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 11,699.7 11,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 32,723.7 35,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 32,723.7 35,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 10,841.3 10,800.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 380.0 377.0 377.0 377.0 0.0 0.0 9,801.6 10,210.0 11,625.0 11,625.0 0.0 0.0 7,369.9 8,050.0 8,900.0 8,900.0 0.0 0.0 1,039.7 590.0 1,375.0 1,375.0 0.0 0.0 211 2027 წლის გეგმა კოდი 26 04 დასახელება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თანამშრომელთა და სხვა დაინტერესებული პირების გადამზადება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 05 ელექტრონული მმართველობის განვითარება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 06 დანაშაულის პრევენცია, პრობაციის სისტემის განვითარება და ყოფილ პატიმართა რესოციალიზაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 4,594.5 4,455.0 სულ 5,250.0 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 5,250.0 0.0 0.0 76.0 76.0 76.0 76.0 0.0 0.0 4,592.8 4,455.0 5,250.0 5,250.0 0.0 0.0 2,088.3 2,655.0 3,167.0 3,167.0 0.0 0.0 1.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,899.5 5,000.0 7,300.0 7,300.0 0.0 0.0 151.0 151.0 151.0 151.0 0.0 0.0 6,880.2 4,980.0 7,300.0 7,300.0 0.0 0.0 1,786.0 1,990.0 3,500.0 3,500.0 0.0 0.0 19.4 20.0 0.0 0.0 0.0 0.0 16,218.7 16,500.0 19,700.0 19,700.0 0.0 0.0 391.0 375.0 375.0 375.0 0.0 0.0 16,125.3 16,250.0 19,425.0 19,425.0 0.0 0.0 10,554.0 11,560.0 13,370.0 13,370.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 93.4 250.0 275.0 275.0 0.0 0.0 26 07 იუსტიციის სახლის მომსახურებათა განვითარება და ხელმისაწვდომობა 6,010.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 6,010.0 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 26 08 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კომპონენტი) (WB) 4,404.8 9,900.0 5,800.0 2,900.0 0.0 2,900.0 4,404.8 5,900.0 5,800.0 2,900.0 0.0 2,900.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 4,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვანის რეაბილიტაცია და მხარდაჭერა 0.0 0.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 139.0 139.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 0.0 10,950.0 10,950.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,650.0 6,650.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,050.0 1,050.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,976,498.1 9,668,640.0 10,479,800.0 10,395,300.0 1,000.0 83,500.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება ხარჯები ხარჯები 26 09 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 26 10 მიწის რეგისტრაციის ხელშეწყობა და საჯარო რეესტრის მომსახურებათა განვითარება/ხელმისაწვდომობა 27 00 საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,719.0 2,712.0 2,712.0 2,712.0 0.0 0.0 8,804,414.0 9,403,872.0 10,148,671.0 10,147,953.0 0.0 718.0 72,898.0 93,843.0 102,468.0 102,468.0 0.0 0.0 172,084.1 264,768.0 331,129.0 247,347.0 1,000.0 82,782.0 212 2027 წლის გეგმა კოდი 27 01 დასახელება ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 01 ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში პოლიტიკის შემუშავება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 02 სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 03 დაავადებათა კონტროლისა და ეპიდემიოლოგიური უსაფრთხოების პროგრამის მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 04 სოციალური დაცვის პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 06 საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 132,127.1 152,032.0 სულ 167,060.0 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 166,060.0 1,000.0 0.0 2,719.0 2,712.0 2,712.0 2,712.0 0.0 0.0 126,771.0 142,270.0 156,394.0 156,394.0 0.0 0.0 72,767.5 93,843.0 102,468.0 102,468.0 0.0 0.0 5,356.1 9,762.0 10,666.0 9,666.0 1,000.0 0.0 16,192.8 16,500.0 18,480.0 18,480.0 0.0 0.0 182.0 179.0 179.0 179.0 0.0 0.0 16,145.6 16,455.0 18,420.0 18,420.0 0.0 0.0 6,350.0 8,800.0 9,678.0 9,678.0 0.0 0.0 47.3 45.0 60.0 60.0 0.0 0.0 7,899.8 8,950.0 9,110.0 9,110.0 0.0 0.0 148.0 148.0 148.0 148.0 0.0 0.0 7,892.8 8,920.0 9,100.0 9,100.0 0.0 0.0 5,116.1 6,438.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 7.0 30.0 10.0 10.0 0.0 0.0 29,228.6 26,000.0 27,260.0 27,260.0 0.0 0.0 299.0 298.0 298.0 298.0 0.0 0.0 29,043.6 22,864.0 25,060.0 25,060.0 0.0 0.0 12,605.3 12,507.0 13,600.0 13,600.0 0.0 0.0 185.0 3,136.0 2,200.0 2,200.0 0.0 0.0 26,427.0 33,000.0 35,350.0 35,350.0 0.0 0.0 911.0 911.0 909.0 909.0 0.0 0.0 23,650.9 27,187.0 29,132.0 29,132.0 0.0 0.0 17,075.0 20,600.0 22,300.0 22,300.0 0.0 0.0 2,776.1 5,813.0 6,218.0 6,218.0 0.0 0.0 14,992.1 17,700.0 19,120.0 19,120.0 0.0 0.0 463.0 460.0 460.0 460.0 0.0 0.0 14,428.8 17,400.0 18,922.0 18,922.0 0.0 0.0 12,106.4 15,380.0 17,000.0 17,000.0 0.0 0.0 563.3 300.0 198.0 198.0 0.0 0.0 5,777.1 7,300.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 121.0 121.0 121.0 121.0 0.0 0.0 5,772.2 7,300.0 8,000.0 8,000.0 0.0 0.0 3,485.2 4,967.0 5,587.0 5,587.0 0.0 0.0 4.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 213 2027 წლის გეგმა კოდი 27 01 07 დასახელება დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 08 დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 09 ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 10 ინფორმაციული ტექნოლოგიების სისტემების განვითარება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 01 11 მოქალაქეთა ინდივიდუალური სამედიცინო დახმარების ხელშეწყობა და მართვა 178.0 კრედიტი 9,500.0 9,500.0 0.0 0.0 178.0 178.0 178.0 0.0 0.0 7,079.6 8,600.0 9,000.0 9,000.0 0.0 0.0 4,754.3 6,000.0 6,165.0 6,165.0 0.0 0.0 377.8 100.0 500.0 500.0 0.0 0.0 1,259.6 2,387.0 2,340.0 2,340.0 0.0 0.0 29.0 32.0 32.0 32.0 0.0 0.0 1,185.7 2,314.0 2,340.0 2,340.0 0.0 0.0 745.4 1,590.0 1,750.0 1,750.0 0.0 0.0 73.9 73.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,356.3 6,065.0 6,400.0 6,400.0 0.0 0.0 130.0 130.0 128.0 128.0 0.0 0.0 3,289.3 6,035.0 6,380.0 6,380.0 0.0 0.0 2,732.9 5,358.0 5,794.0 5,794.0 0.0 0.0 67.0 30.0 20.0 20.0 0.0 0.0 11,559.6 13,850.0 17,100.0 16,100.0 1,000.0 0.0 48.0 40.0 40.0 40.0 0.0 0.0 10,699.8 13,830.0 15,980.0 15,980.0 0.0 0.0 2,001.4 3,419.0 3,697.0 3,697.0 0.0 0.0 859.8 20.0 1,120.0 120.0 1,000.0 0.0 806.8 1,160.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 20.0 20.0 20.0 20.0 0.0 0.0 1,151.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 670.3 947.0 1,024.0 1,024.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 2.1 9.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის პირობების ინსპექტირება 7,145.9 9,120.0 10,200.0 10,200.0 0.0 0.0 190.0 190.0 190.0 190.0 0.0 0.0 6,753.9 9,120.0 10,200.0 10,200.0 0.0 0.0 5,116.5 7,674.0 8,500.0 8,500.0 0.0 0.0 392.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 24.2 1,300.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 5.0 9.0 9.0 0.0 0.0 ხარჯები 24.2 1,094.0 2,660.0 2,660.0 0.0 0.0 8.8 163.0 373.0 373.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 206.0 340.0 340.0 0.0 0.0 მოსახლეობის სოციალური დაცვა 6,327,171.6 6,931,400.0 7,530,860.0 7,530,860.0 0.0 0.0 6,327,157.1 6,928,890.0 7,527,470.0 7,527,470.0 0.0 0.0 14.5 2,510.0 3,390.0 3,390.0 0.0 0.0 4,472,476.5 5,015,000.0 5,570,000.0 5,570,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების მართვა შრომის ანაზღაურება ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 02 01 8,700.0 გრანტი 804.7 ხარჯები 27 02 7,457.3 საბიუჯეტო სახსრები სულ ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 27 01 13 2026 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 27 01 12 2025 წლის ფაქტი მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფა 214 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება ხარჯები 27 02 02 მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება 27 02 03 სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა 27 02 04 სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში 27 02 05 სახელმწიფო ზრუნვის, ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა დაცვისა და დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 01 მოსახლეობის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 27 03 02 01 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 5,015,000.0 5,570,000.0 5,570,000.0 0.0 0.0 1,631,314.1 1,641,500.0 1,650,490.0 1,650,490.0 0.0 0.0 1,631,314.1 1,641,500.0 1,650,490.0 1,650,490.0 0.0 0.0 99,382.6 124,500.0 150,970.0 150,970.0 0.0 0.0 99,382.6 124,500.0 150,970.0 150,970.0 0.0 0.0 115,410.1 134,500.0 143,500.0 143,500.0 0.0 0.0 115,410.1 134,500.0 143,500.0 143,500.0 0.0 0.0 8,588.3 15,900.0 15,900.0 15,900.0 0.0 0.0 8,573.8 13,390.0 12,510.0 12,510.0 0.0 0.0 14.5 2,510.0 3,390.0 3,390.0 0.0 0.0 2,154,438.0 2,219,895.0 2,345,200.0 2,345,200.0 0.0 0.0 2,132,938.1 2,201,435.0 2,329,103.0 2,329,103.0 0.0 0.0 130.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,499.9 18,460.0 16,097.0 16,097.0 0.0 0.0 1,481,800.8 1,500,000.0 1,550,000.0 1,550,000.0 0.0 0.0 1,464,987.1 1,483,000.0 1,535,000.0 1,535,000.0 0.0 0.0 16,813.8 17,000.0 15,000.0 15,000.0 0.0 0.0 124,781.9 148,895.0 152,200.0 152,200.0 0.0 0.0 123,660.0 148,845.0 152,150.0 152,150.0 0.0 0.0 130.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 დაავადებათა ადრეული გამოვლენა და სკრინინგი 3,336.4 4,600.0 5,600.0 5,600.0 0.0 0.0 3,328.4 4,600.0 5,600.0 5,600.0 0.0 0.0 8.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 იმუნიზაცია 26,453.6 30,000.0 26,300.0 26,300.0 0.0 0.0 ხარჯები 26,424.8 29,950.0 26,250.0 26,250.0 0.0 0.0 28.8 50.0 50.0 50.0 0.0 0.0 2,878.7 4,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 2,878.7 4,000.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 5,984.5 7,000.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 5,984.5 7,000.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 284.5 295.0 300.0 300.0 0.0 0.0 284.5 295.0 300.0 300.0 0.0 0.0 16,128.4 18,000.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 15,232.4 18,000.0 18,000.0 18,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა ეპიდზედამხედველობა ხარჯები 27 03 02 04 უსაფრთხო სისხლი 27 03 02 05 საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, გარემოსა და პროფესიულ დაავადებათა ჯანმრთელობის სფეროში არსებული ვალდებულებების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები 27 03 02 06 4,472,476.5 სულ 1,121.8 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 03 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა ხარჯები 27 03 02 02 2025 წლის ფაქტი ტუბერკულოზის მართვა ხარჯები 215 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 26,096.6 19,000.0 20,300.0 20,300.0 0.0 0.0 25,907.6 19,000.0 20,300.0 20,300.0 0.0 0.0 89.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 189.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობა 8,416.4 9,800.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 8,416.4 9,800.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 16,129.5 28,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 16,129.5 28,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 465.4 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 465.4 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 4,534.3 9,200.0 9,200.0 9,200.0 0.0 0.0 4,534.3 9,200.0 9,200.0 9,200.0 0.0 0.0 14,073.5 17,000.0 19,500.0 19,500.0 0.0 0.0 14,073.5 17,000.0 19,500.0 19,500.0 0.0 0.0 530,447.0 570,500.0 642,500.0 642,500.0 0.0 0.0 526,882.7 569,090.0 641,453.0 641,453.0 0.0 0.0 3,564.3 1,410.0 1,047.0 1,047.0 0.0 0.0 42,370.0 55,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 42,370.0 55,000.0 55,000.0 55,000.0 0.0 0.0 25,239.9 30,000.0 33,000.0 33,000.0 0.0 0.0 25,239.9 30,000.0 33,000.0 33,000.0 0.0 0.0 12,294.0 12,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 12,294.0 12,000.0 13,000.0 13,000.0 0.0 0.0 47,747.0 52,000.0 55,400.0 55,400.0 0.0 0.0 47,747.0 52,000.0 55,400.0 55,400.0 0.0 0.0 8,538.1 8,500.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 8,538.1 8,500.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 65,562.3 70,000.0 110,000.0 110,000.0 0.0 0.0 65,562.3 70,000.0 110,000.0 110,000.0 0.0 0.0 240,540.1 273,000.0 295,100.0 295,100.0 0.0 0.0 236,975.8 271,590.0 294,053.0 294,053.0 0.0 0.0 3,564.3 1,410.0 1,047.0 1,047.0 0.0 0.0 86,756.7 70,000.0 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 აივ ინფექციის/შიდსის მართვა ნარკომანიით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობა ჯანმრთელობის ხელშეწყობა ხარჯები 27 03 02 11 ჰეპატიტის მართვა 27 03 02 12 საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ღონისძიებების დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელების ხელშეწყობა 27 03 03 მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების მიწოდება პრიორიტეტულ სფეროებში ხარჯები ხარჯები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა ფსიქიკური ჯანმრთელობა ხარჯები 27 03 03 02 დიაბეტის მართვა ხარჯები 27 03 03 03 ორგანოთა ტრანსპლანტაცია ხარჯები 27 03 03 04 დიალიზი და თირკმლის ტრანსპლანტაცია 27 03 03 05 ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა 27 03 03 06 იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობა 27 03 03 07 პირველადი და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 03 08 კრედიტი 0.0 ხარჯები 27 03 03 01 გრანტი 0.0 ხარჯები 27 03 02 10 საბიუჯეტო სახსრები 0.0 შრომის ანაზღაურება 27 03 02 09 სულ 41.3 ხარჯები 27 03 02 08 2026 წლის გეგმა 896.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 03 02 07 2025 წლის ფაქტი რეფერალური მომსახურება 216 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება ხარჯები 27 03 03 09 წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევ პირთა სამედიცინო შემოწმება ხარჯები 27 03 04 დიპლომისშემდგომი სამედიცინო განათლება ხარჯები 27 03 05 სახელმწიფო კლინიკების მართვა 27 04 სამინისტროს სისტემაში შემავალ სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა ხარჯები 27 05 1,398.8 კრედიტი 70,000.0 70,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,398.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 111.6 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 111.6 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 17,296.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 17,296.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,870.0 80,000.0 145,000.0 61,500.0 0.0 83,500.0 2,464.0 2,524.0 1,806.0 0.0 718.0 6,037.1 77,536.0 142,476.0 59,694.0 0.0 82,782.0 108,979.2 21,613.0 12,980.0 12,980.0 0.0 0.0 108,917.4 21,613.0 12,980.0 12,980.0 0.0 0.0 61.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 245,912.2 263,700.0 278,700.0 278,700.0 0.0 0.0 ხარჯები 106,797.6 107,200.0 120,200.0 120,200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 139,114.6 156,500.0 158,500.0 158,500.0 0.0 0.0 1,410.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 1,410.0 1,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 18,696.8 20,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 18,696.8 20,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 224,298.5 240,000.0 250,000.0 250,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 85,183.8 83,500.0 91,500.0 91,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 139,114.6 156,500.0 158,500.0 158,500.0 0.0 0.0 95.7 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 95.7 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 1,411.3 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 1,411.3 2,000.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 203,643.4 225,000.0 232,800.0 232,800.0 0.0 0.0 817.0 738.0 769.0 769.0 0.0 0.0 201,054.5 222,495.0 228,035.0 228,035.0 0.0 0.0 20,192.3 21,796.0 24,859.0 24,859.0 0.0 0.0 დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა სარეინტეგრაციო დახმარება საქართველოში დაბრუნებული მიგრანტებისათვის ხარჯები ეკომიგრანტთა მიგრაციის მართვა 27 06 03 იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლების სოციალური და საცხოვრებელი პირობების შექმნა ხარჯები 27 06 04 საერთაშორისო დაცვის მქონე პირთა ინტეგრაციის ხელშეწყობა 27 06 05 საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის პროგრამა ხარჯები ხარჯები საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 28 01 70,000.0 გრანტი 1,832.8 27 06 02 28 00 86,756.7 საბიუჯეტო სახსრები სულ არაფინანსური აქტივების ზრდა არაფინანსური აქტივების ზრდა 27 06 01 2026 წლის გეგმა ხარჯები ხარჯები 27 06 2025 წლის ფაქტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 2,588.8 2,505.0 4,765.0 4,765.0 0.0 0.0 საგარეო პოლიტიკის განხორციელება 203,059.9 225,000.0 227,000.0 227,000.0 0.0 0.0 812.0 738.0 738.0 738.0 0.0 0.0 200,472.2 222,495.0 225,495.0 225,495.0 0.0 0.0 20,102.3 21,796.0 23,796.0 23,796.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 217 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 01 საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 01 02 საერთაშორისო ორგანიზაციებში არსებული ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველყოფა 28 01 03 საერთაშორისო ხელშეკრულებების და სხვა დოკუმენტების თარგმნა და დამოწმება ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,505.0 1,505.0 0.0 0.0 216,500.0 217,527.0 217,527.0 0.0 0.0 791.0 736.0 736.0 736.0 0.0 0.0 191,947.5 214,000.0 216,027.0 216,027.0 0.0 0.0 19,789.3 21,663.0 23,650.0 23,650.0 0.0 0.0 2,587.7 2,500.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 5,503.6 6,300.0 5,600.0 5,600.0 0.0 0.0 5,503.6 6,300.0 5,600.0 5,600.0 0.0 0.0 188.8 300.0 373.0 373.0 0.0 0.0 2.0 2.0 0.0 0.0 368.0 368.0 0.0 0.0 77.1 133.0 146.0 146.0 0.0 0.0 0.0 5.0 5.0 5.0 0.0 0.0 1,460.8 1,900.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 1,460.8 1,900.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 1,371.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 19.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,371.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 235.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,800.0 5,800.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 31.0 31.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 0.0 2,540.0 2,540.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,063.0 1,063.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,260.0 3,260.0 0.0 0.0 583.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 582.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 90.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,841,285.3 1,890,000.0 1,965,000.0 1,965,000.0 0.0 0.0 41,176.0 41,176.0 41,176.0 41,176.0 0.0 0.0 1,250,742.6 1,371,511.7 1,463,814.0 1,463,814.0 0.0 0.0 დიასპორული პოლიტიკა ხარჯები საგარეო დახმარების განხორციელება 28 01 06 ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის თაობაზე საზოგადოების ინფორმირება ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება უმაღლესი განათლება დიპლომატიის სფეროში შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა მოხელეთა კვალიფიკაციის ამაღლება საერთაშორისო ურთიერთობების დარგში მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 29 01 194,535.2 კრედიტი 2.0 28 01 05 29 00 2,505.0 გრანტი 295.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 28 03 2,587.7 საბიუჯეტო სახსრები სულ 2.0 შრომის ანაზღაურება 28 02 2026 წლის გეგმა 188.8 ხარჯები 28 01 04 2025 წლის ფაქტი 818,890.5 919,634.0 1,002,008.0 1,002,008.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 503,400.7 518,488.3 501,186.0 501,186.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 87,141.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 676,583.9 771,070.0 838,500.0 838,500.0 0.0 0.0 თავდაცვის მართვა 218 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 37,908.0 37,937.0 37,937.0 0.0 0.0 770,570.0 838,390.0 838,390.0 0.0 0.0 630,461.5 721,100.0 783,694.0 783,694.0 0.0 0.0 637.4 500.0 110.0 110.0 0.0 0.0 110,482.0 121,630.0 129,000.0 129,000.0 0.0 0.0 1,673.0 2,149.0 2,157.0 2,157.0 0.0 0.0 109,963.2 115,539.2 128,464.0 128,464.0 0.0 0.0 98,741.0 102,216.0 114,250.0 114,250.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 518.8 6,090.8 536.0 536.0 0.0 0.0 ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა 60,500.3 69,600.0 70,370.0 70,370.0 0.0 0.0 446.0 394.0 386.0 386.0 0.0 0.0 60,177.1 69,184.0 69,837.0 69,837.0 0.0 0.0 6,082.5 6,320.0 6,480.0 6,480.0 0.0 0.0 323.2 416.0 533.0 533.0 0.0 0.0 15,871.3 23,200.0 22,280.0 22,280.0 0.0 0.0 126.0 126.0 126.0 126.0 0.0 0.0 9,642.6 13,170.5 13,203.0 13,203.0 0.0 0.0 5,660.0 7,326.0 7,000.0 7,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 6,228.7 10,029.5 9,077.0 9,077.0 0.0 0.0 ინფრასტრუქტურის განვითარება 193,209.1 160,000.0 153,430.0 153,430.0 0.0 0.0 2,296.7 2,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 190,912.4 158,000.0 150,430.0 150,430.0 0.0 0.0 სამეცნიერო კვლევა და სამხედრო მრეწველობის განვითარება 64,980.0 57,500.0 60,420.0 60,420.0 0.0 0.0 600.0 599.0 570.0 570.0 0.0 0.0 52,667.3 53,720.0 57,892.0 57,892.0 0.0 0.0 13,856.1 14,672.0 16,584.0 16,584.0 0.0 0.0 12,312.7 3,780.0 2,528.0 2,528.0 0.0 0.0 338,777.8 335,000.0 335,000.0 335,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 251,635.9 335,000.0 335,000.0 335,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 87,141.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა 380,881.0 352,000.0 356,000.0 356,000.0 0.0 0.0 340,049.3 347,328.0 353,028.0 353,028.0 0.0 0.0 64,089.3 68,000.0 74,000.0 74,000.0 0.0 0.0 40,831.6 4,672.0 2,972.0 2,972.0 0.0 0.0 1,399,254.5 1,547,000.0 1,680,000.0 1,680,000.0 0.0 0.0 32,651.0 32,711.0 32,711.0 32,711.0 0.0 0.0 1,255,899.3 1,427,787.0 1,546,450.0 1,546,450.0 0.0 0.0 954,249.6 1,078,519.0 1,167,000.0 1,167,000.0 0.0 0.0 143,355.1 119,213.0 133,550.0 133,550.0 0.0 0.0 1,074,340.1 1,176,240.0 1,258,487.0 1,258,487.0 0.0 0.0 პროფესიული სამხედრო განათლება შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა მართვის, კონტროლის, კავშირგაბმულობისა და კომპიუტერული სისტემები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება ხარჯები 29 06 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 07 29 08 თავდაცვის შესაძლებლობების განვითარება ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 01 კრედიტი 38,331.0 ხარჯები 29 05 გრანტი 675,946.4 მომუშავეთა რიცხოვნობა 29 04 საბიუჯეტო სახსრები სულ ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 29 03 2026 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 29 02 2025 წლის ფაქტი საზოგადოებრივი წესრიგი და საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარება/გაღრმავება 219 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 23,467.0 23,467.0 23,467.0 0.0 0.0 1,163,153.0 1,163,153.0 0.0 0.0 728,658.1 835,335.0 906,545.0 906,545.0 0.0 0.0 121,672.0 87,730.0 95,334.0 95,334.0 0.0 0.0 სახელმწიფო საზღვრის დაცვა 155,751.3 175,370.0 195,565.0 195,565.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 3,657.0 3,657.0 3,657.0 3,657.0 0.0 0.0 143,414.6 157,087.0 172,150.0 172,150.0 0.0 0.0 107,857.4 114,948.0 124,150.0 124,150.0 0.0 0.0 12,336.8 18,283.0 23,415.0 23,415.0 0.0 0.0 10,254.0 14,380.0 14,615.0 14,615.0 0.0 0.0 ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა (მათ შორის, ქონების), ეროვნული საგანძურის დაცვის და უსაფრთხოების დონის ამაღლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სამართალდამცავი სტრუქტურებისათვის მაღალკვალიფიციური კადრების მომზადება, გადამზადება, საარქივო ფონდების დიგიტალიზაცია, სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა და მოქალაქეთა მომსახურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სისტემისა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მოსამსახურეთა ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებით უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სამოქალაქო უსაფრთხოების დონის ამაღლება, სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების შექმნა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 07 საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების ეფექტური სისტემის ფუნქციონირება ხარჯები 31 00 კრედიტი 1,088,510.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 06 გრანტი 23,467.0 შრომის ანაზღაურება 30 05 საბიუჯეტო სახსრები 952,668.1 ხარჯები 30 04 სულ ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 30 03 2026 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 30 02 2025 წლის ფაქტი საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 798.0 798.0 798.0 798.0 0.0 0.0 10,249.5 14,160.0 14,565.0 14,565.0 0.0 0.0 9,172.2 12,280.0 12,540.0 12,540.0 0.0 0.0 4.5 220.0 50.0 50.0 0.0 0.0 8,203.7 10,280.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 121.0 181.0 181.0 181.0 0.0 0.0 7,758.9 8,900.0 10,625.0 10,625.0 0.0 0.0 4,209.7 5,024.0 5,435.0 5,435.0 0.0 0.0 444.8 1,380.0 1,375.0 1,375.0 0.0 0.0 7,229.6 6,850.0 8,543.0 8,543.0 0.0 0.0 35.0 35.0 35.0 35.0 0.0 0.0 7,222.7 6,760.0 8,515.0 8,515.0 0.0 0.0 1,348.0 1,481.0 1,600.0 1,600.0 0.0 0.0 6.9 90.0 28.0 28.0 0.0 0.0 143,475.8 153,880.0 178,790.0 178,790.0 0.0 0.0 4,573.0 4,573.0 4,573.0 4,573.0 0.0 0.0 134,585.6 142,370.0 165,442.0 165,442.0 0.0 0.0 103,004.3 109,451.0 116,730.0 116,730.0 0.0 0.0 8,890.2 11,510.0 13,348.0 13,348.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 0.0 10,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 1,138,176.5 808,161.0 1,015,000.0 924,030.0 18,100.0 72,870.0 4,123.0 4,170.0 4,283.0 4,283.0 0.0 0.0 1,075,203.1 736,934.0 968,482.0 893,947.0 17,275.0 57,260.0 220 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება 31 01 კრედიტი 134,940.0 134,240.0 700.0 0.0 50,877.0 33,418.0 30,083.0 825.0 2,510.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 19,887.4 20,350.0 13,100.0 0.0 0.0 13,100.0 24,958.9 32,128.0 26,460.0 26,460.0 0.0 0.0 266.0 256.0 229.0 229.0 0.0 0.0 21,853.6 25,638.0 26,360.0 26,360.0 0.0 0.0 10,933.7 13,200.0 13,600.0 13,600.0 0.0 0.0 3,105.3 6,490.0 100.0 100.0 0.0 0.0 19,917.2 18,758.0 19,060.0 19,060.0 0.0 0.0 გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ბიოლოგიური მრავალფეროვნების დაცვის ღონისძიებები ხარჯები 31 01 03 გარემოსდაცვითი პროგრამა 31 01 04 დაცული ლანდშაფტების განვითარების ხელშეწყობის ღონისძიებები 31 01 05 ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სისტემების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 266.0 256.0 229.0 229.0 0.0 0.0 19,727.9 18,618.0 18,960.0 18,960.0 0.0 0.0 10,933.7 13,200.0 13,600.0 13,600.0 0.0 0.0 189.4 140.0 100.0 100.0 0.0 0.0 360.0 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 360.0 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 900.0 2,370.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 900.0 2,370.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 2,600.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 0.0 2,600.0 5,000.0 5,000.0 0.0 0.0 3,781.6 8,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 865.7 1,650.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,915.9 6,350.0 0.0 0.0 0.0 0.0 76,030.1 108,148.0 98,850.0 98,850.0 0.0 0.0 568.0 567.0 567.0 567.0 0.0 0.0 65,367.6 103,711.0 89,006.0 89,006.0 0.0 0.0 11,900.0 14,058.0 15,470.0 15,470.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10,662.5 4,437.0 9,844.0 9,844.0 0.0 0.0 მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება 269,601.8 103,300.0 105,700.0 105,700.0 0.0 0.0 50.0 50.0 98.0 98.0 0.0 0.0 269,406.4 102,007.0 104,526.0 104,526.0 0.0 0.0 1,032.0 1,141.0 1,500.0 1,500.0 0.0 0.0 195.4 1,293.0 1,174.0 1,174.0 0.0 0.0 9,406.6 9,450.0 10,235.0 10,235.0 0.0 0.0 119.0 118.0 118.0 118.0 0.0 0.0 8,738.7 7,968.0 10,155.0 10,155.0 0.0 0.0 2,851.6 3,107.0 4,300.0 4,300.0 0.0 0.0 667.9 1,482.0 80.0 80.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 04 გრანტი 110,046.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 03 საბიუჯეტო სახსრები 43,086.0 შრომის ანაზღაურება 31 02 სულ 89,166.9 ხარჯები 31 01 02 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა 31 01 01 2025 წლის ფაქტი სოფლის მეურნეობის დარგში სამეცნიეროკვლევითი ღონისძიებების განხორციელება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 221 2027 წლის გეგმა კოდი 31 05 დასახელება ერთიანი აგროპროექტი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 01 სოფლის მეურნეობის პროექტების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 0.0 317,475.0 312,550.0 312,550.0 0.0 0.0 11,044.9 12,515.0 13,200.0 13,200.0 0.0 0.0 418.7 525.0 200.0 200.0 0.0 0.0 19,625.5 18,500.0 19,300.0 19,300.0 0.0 0.0 343.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,044.9 12,515.0 13,200.0 13,200.0 0.0 0.0 207.6 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 284,209.1 257,750.0 260,500.0 260,500.0 0.0 0.0 284,197.5 257,750.0 260,500.0 260,500.0 0.0 0.0 11.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 აგროდაზღვევა 13,852.1 17,000.0 17,000.0 17,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 13,852.1 17,000.0 17,000.0 17,000.0 0.0 0.0 349.8 450.0 450.0 450.0 0.0 0.0 349.8 450.0 450.0 450.0 0.0 0.0 471.2 1,500.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 471.2 1,500.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 5,475.1 8,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 5,475.1 8,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 2,745.9 3,500.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 2,745.9 3,500.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 86.2 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 86.2 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 10,465.1 10,800.0 0.0 0.0 0.0 0.0 10,265.7 10,475.0 0.0 0.0 0.0 0.0 199.4 325.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,193.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,193.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 209,495.5 54,000.0 223,360.0 150,790.0 12,800.0 59,770.0 207,112.5 48,450.0 218,139.0 148,254.0 12,625.0 57,260.0 2,383.1 5,550.0 5,221.0 2,536.0 175.0 2,510.0 120,000.0 0.0 60,000.0 60,000.0 0.0 0.0 120,000.0 0.0 60,000.0 60,000.0 0.0 0.0 69,006.4 0.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 69,006.4 0.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 შეღავათიანი აგროდაფინანსების პროექტი 31 05 05 პროექტების ტექნიკური მხარდაჭერის პროგრამა 31 05 06 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი 31 05 07 ქართული აგროსასურსათო პროდუქციის პოპულარიზაცია ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ბიოწარმოების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები აგროსექტორის განვითარების ხელშეწყობა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა მაღალმთიან დასახლებებში სამეწარმეო საქმიანობის ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა სამელიორაციო სისტემების რეაბილიტაცია და ტექნიკის შეძენა ხარჯები 31 06 02 0.0 343.0 19,100.0 ფერმათა/ფერმერთა რეგისტრაციის პროექტი 31 06 01 312,750.0 343.0 343.0 31 05 04 31 06 339,054.6 312,750.0 19,100.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 10 366.0 კრედიტი 366.0 ხარჯები 31 05 09 318,000.0 366.0 გრანტი 18,300.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 05 08 339,473.3 საბიუჯეტო სახსრები სულ 366.0 შრომის ანაზღაურება 31 05 03 2026 წლის გეგმა 19,417.9 ხარჯები 31 05 02 2025 წლის ფაქტი სამელიორაციო ინფრასტრუქტურის მიმდინარე ტექნიკური ექსპლუატაცია ხარჯები 222 2027 წლის გეგმა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 15,303.7 30,000.0 ხარჯები 12,920.7 არაფინანსური აქტივების ზრდა კოდი 31 06 03 31 06 04 დასახელება საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 80,000.0 40,000.0 0.0 40,000.0 25,400.0 75,000.0 37,500.0 0.0 37,500.0 2,383.1 4,600.0 5,000.0 2,500.0 0.0 2,500.0 5,185.4 24,000.0 43,360.0 10,790.0 12,800.0 19,770.0 5,185.4 23,050.0 43,139.0 10,754.0 12,625.0 19,760.0 0.0 950.0 221.0 36.0 175.0 10.0 4,418.6 13,000.0 23,700.0 6,590.0 0.0 17,110.0 4,418.6 12,550.0 23,685.0 6,585.0 0.0 17,100.0 0.0 450.0 15.0 5.0 0.0 10.0 461.6 4,000.0 1,680.0 350.0 0.0 1,330.0 461.6 4,000.0 1,680.0 350.0 0.0 1,330.0 305.2 4,000.0 1,680.0 350.0 0.0 1,330.0 305.2 4,000.0 1,680.0 350.0 0.0 1,330.0 0.0 3,000.0 16,300.0 3,500.0 12,800.0 0.0 ხარჯები 0.0 2,500.0 16,094.0 3,469.0 12,625.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 500.0 206.0 31.0 175.0 0.0 29,978.9 40,000.0 41,500.0 41,500.0 0.0 0.0 865.0 879.0 879.0 879.0 0.0 0.0 26,791.3 33,170.0 40,965.0 40,965.0 0.0 0.0 საქართველოს მდგრადი სოფლის მეურნეობის, ირიგაციისა და მიწის პროექტი საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 06 04 01 კლიმატგონივრული ირიგაციის სექტორის განვითარების პროექტი (ADB) ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 06 04 02 საქართველო-ზემო სამგორის ირიგაციის პროექტი (EIB) 31 06 04 03 საქართველოში სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობის პროექტი (AFD) 31 06 04 04 მდგრადი და ინკლუზიური სარწყავი სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტი (AFD) ხარჯები ხარჯები 31 07 გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 31 08 18,504.5 25,435.0 31,000.0 31,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,187.6 6,830.0 535.0 535.0 0.0 0.0 დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა 27,144.7 29,000.0 34,165.0 28,865.0 5,300.0 0.0 729.0 729.0 729.0 729.0 0.0 0.0 21,066.5 20,480.0 28,457.0 23,807.0 4,650.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 09 სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 10 ველური ბუნების ეროვნული სააგენტოს სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 11 სულ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ინფორმაციის 9,604.2 11,090.0 13,572.0 12,872.0 700.0 0.0 6,078.2 8,520.0 5,708.0 5,058.0 650.0 0.0 24,067.5 21,650.0 29,050.0 29,050.0 0.0 0.0 501.0 501.0 501.0 501.0 0.0 0.0 16,403.6 20,300.0 28,190.0 28,190.0 0.0 0.0 5,415.8 7,930.0 8,700.0 8,700.0 0.0 0.0 7,663.9 1,350.0 860.0 860.0 0.0 0.0 2,844.0 2,400.0 3,460.0 3,460.0 0.0 0.0 12.0 12.0 12.0 12.0 0.0 0.0 2,277.6 2,075.0 3,060.0 3,060.0 0.0 0.0 541.2 638.0 702.0 702.0 0.0 0.0 566.3 325.0 400.0 400.0 0.0 0.0 4,244.2 3,145.0 3,250.0 3,250.0 0.0 0.0 223 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 25.0 21.0 4,205.2 650.4 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 21.0 21.0 0.0 0.0 3,045.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 739.0 1,060.0 1,060.0 0.0 0.0 39.0 100.0 50.0 50.0 0.0 0.0 5,756.3 4,400.0 5,830.0 5,830.0 0.0 0.0 სულ ხელმისაწვდომობის და "განათლება მდგრადი განვითარებისთვის" ხელშეწყობის პროგრამა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 12 ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 31 13 გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 978.5 1,204.0 1,605.0 1,605.0 0.0 0.0 3,713.2 2,030.0 2,500.0 2,500.0 0.0 0.0 24,354.0 34,740.0 34,900.0 34,900.0 0.0 0.0 428.0 428.0 0.0 0.0 31,239.0 31,239.0 0.0 0.0 10,647.4 12,957.0 15,500.0 15,500.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,057.6 10,240.0 3,661.0 3,661.0 0.0 0.0 სოფლის მეურნეობის მიმართულებით ლაბორატორიულ მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობა 8,601.1 13,000.0 9,200.0 9,200.0 0.0 0.0 145.0 145.0 145.0 145.0 0.0 0.0 7,410.4 11,300.0 9,145.0 9,145.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 2,745.0 3,044.0 4,260.0 4,260.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,190.7 1,700.0 55.0 55.0 0.0 0.0 მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა 7,303.3 8,800.0 7,700.0 7,700.0 0.0 0.0 70.0 70.0 70.0 70.0 0.0 0.0 7,146.6 8,795.0 7,390.0 7,390.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 2,317.8 2,988.0 3,400.0 3,400.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 156.6 5.0 310.0 310.0 0.0 0.0 მყარი ნარჩენების მართვის პროგრამა 74,916.4 26,000.0 50,350.0 37,250.0 0.0 13,100.0 ხარჯები 55,029.1 5,650.0 37,250.0 37,250.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 19,887.4 20,350.0 13,100.0 0.0 0.0 13,100.0 0.0 0.0 12,500.0 12,500.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 50.0 50.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 0.0 10,500.0 10,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,071.0 4,071.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 0.0 0.0 2,000.0 2,000.0 0.0 0.0 გასტრონომიის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის მართვა და კოორდინაცია 0.0 0.0 5,740.0 5,740.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 0.0 0.0 65.0 65.0 0.0 0.0 ხარჯები 0.0 0.0 5,020.0 5,020.0 0.0 0.0 ინფორმაციული ტექნოლოგიების, გარემოსდაცვითი და აგროსერვისების ადმინისტრირება შრომის ანაზღაურება 31 18 0.0 0.0 428.0 ხარჯები 31 17 28.0 3,330.0 24,500.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 31 16 28.0 3,330.0 379.0 შრომის ანაზღაურება 31 15 28.0 2,370.0 21,296.4 ხარჯები 31 14 28.0 2,043.1 224 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 00 საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 01 განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 32 02 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 0.0 0.0 0.0 0.0 2,704,422.7 საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 720.0 720.0 0.0 0.0 2,702,198.0 2,928,000.0 2,888,800.0 900.0 38,300.0 1,581.0 1,520.0 1,465.0 1,465.0 0.0 0.0 2,486,758.4 2,539,310.0 2,823,901.0 2,817,423.0 900.0 5,578.0 სულ 38,344.8 46,387.0 52,225.0 52,225.0 0.0 0.0 217,664.3 162,888.0 104,099.0 71,377.0 0.0 32,722.0 88,680.9 91,766.0 101,040.0 101,040.0 0.0 0.0 766.0 716.0 740.0 740.0 0.0 0.0 67,948.9 76,055.0 87,380.0 87,380.0 0.0 0.0 18,849.5 24,736.0 29,398.0 29,398.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 20,732.0 15,711.0 13,660.0 13,660.0 0.0 0.0 სკოლამდელი და ზოგადი განათლება 1,803,244.1 1,922,979.0 2,082,880.0 2,082,880.0 0.0 0.0 109.0 109.0 109.0 109.0 0.0 0.0 1,765,184.5 1,864,913.0 2,078,990.0 2,078,990.0 0.0 0.0 3,417.4 4,920.0 5,469.0 5,469.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 38,059.6 58,066.0 3,890.0 3,890.0 0.0 0.0 32 02 01 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსება 1,594,262.2 1,670,000.0 1,820,000.0 1,820,000.0 0.0 0.0 1,594,262.2 1,670,000.0 1,820,000.0 1,820,000.0 0.0 0.0 32 02 02 მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ხელშეწყობა 13,781.3 16,790.0 17,300.0 17,300.0 0.0 0.0 23.0 23.0 23.0 23.0 0.0 0.0 13,504.5 16,700.0 17,230.0 17,230.0 0.0 0.0 862.7 1,440.0 1,556.0 1,556.0 0.0 0.0 276.9 90.0 70.0 70.0 0.0 0.0 34,440.4 42,479.0 46,440.0 46,440.0 0.0 0.0 86.0 86.0 86.0 86.0 0.0 0.0 34,209.3 42,309.0 46,320.0 46,320.0 0.0 0.0 ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 02 03 უსაფრთხო საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები 2,554.7 3,480.0 3,913.0 3,913.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა შრომის ანაზღაურება 231.2 170.0 120.0 120.0 0.0 0.0 32 02 04 წარმატებულ მოსწავლეთა წახალისება 1,253.4 1,600.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 1,253.4 1,600.0 1,400.0 1,400.0 0.0 0.0 32 02 05 მოსწავლეთა საგანმანათლებლო და საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფა 300.0 340.0 580.0 580.0 0.0 0.0 300.0 340.0 580.0 580.0 0.0 0.0 32 02 06 საგანმანათლებლო რესურსებით აღჭურვის პროგრამა 88,159.1 159,580.0 158,200.0 158,200.0 0.0 0.0 ხარჯები 62,412.0 103,994.0 158,200.0 158,200.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 25,747.1 55,586.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,200.0 3,200.0 0.0 0.0 ხარჯები ხარჯები 32 02 06 01 საგანმანათლებლო რესურსებით აღჭურვის პროგრამის ადმინისტრირება 225 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 3,200.0 0.0 0.0 0.0 15,500.0 15,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 15,500.0 15,500.0 0.0 0.0 19,867.8 45,000.0 45,000.0 45,000.0 0.0 0.0 19,867.8 45,000.0 45,000.0 45,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 31,500.0 31,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 31,500.0 31,500.0 0.0 0.0 25,899.2 55,880.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 152.2 294.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 25,747.1 55,586.0 0.0 0.0 0.0 0.0 42,392.0 58,700.0 53,000.0 53,000.0 0.0 0.0 42,392.0 58,700.0 53,000.0 53,000.0 0.0 0.0 5,208.8 5,770.0 6,350.0 6,350.0 0.0 0.0 5,208.8 5,770.0 6,350.0 6,350.0 0.0 0.0 415.6 400.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 415.6 400.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 6,640.2 11,500.0 14,700.0 14,700.0 0.0 0.0 6,640.2 11,500.0 14,700.0 14,700.0 0.0 0.0 2,813.1 3,700.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 2,813.1 3,700.0 4,700.0 4,700.0 0.0 0.0 1,038.6 1,000.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 750.6 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 288.0 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 17,416.0 9,120.0 10,510.0 10,510.0 0.0 0.0 ხარჯები 5,899.5 7,100.0 7,010.0 7,010.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 11,516.5 2,020.0 3,500.0 3,500.0 0.0 0.0 352.8 700.0 700.0 700.0 0.0 0.0 352.8 700.0 700.0 700.0 0.0 0.0 37,162.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 37,162.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მოსწავლეების სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფა 32 02 06 04 საგანმანთლებლო დაწესებულებების ინვენტარით/ტექნიკით აღჭურვა და წარჩინებულ მოსწავლეთა მედლებით უზრუნველყოფა 32 02 06 05 საჯარო სკოლების კომპიუტერული ტექნიკით, საბუნებისმეტყველო ლაბორატორიებითა და ინფორმაციულ ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფა ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა პროგრამა "ჩემი პირველი კომპიუტერი" ხარჯები 32 02 07 ოკუპირებული რეგიონების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციულ-ტექნიკური პერსონალის ფინანსური დახმარება 32 02 08 კანონთან კონფლიქტში მყოფ არასრულწლოვანთა, ბრალდებული და მსჯავრდებული პირებისათვის ზოგადი განათლების მიღების ხელმისაწვდომობა ხარჯები ხარჯები ეროვნული სასწავლო გეგმისა და საგანმანათლებლო რესურსების განვითარება და დანერგვის ხელშეწყობა ხარჯები ზოგადი განათლების ხელშეწყობა ხარჯები 32 02 12 32 02 13 მასწავლებლის ეროვნული პრემია ერთიან საგანმანათლებლო ქსელში ჩართული დაწესებულებების ელექტრონული ან/და საკომუნიკაციო სერვისებით უზრუნველყოფა სკოლამდელი განათლების ხელშეწყობა ხარჯები 32 02 14 0.0 3,200.0 32 02 06 03 32 02 11 0.0 კრედიტი ხარჯები 32 02 10 0.0 გრანტი საჯარო სკოლის მოსწავლეთა სასკოლო ფორმებით უზრუნველყოფა 32 02 09 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები 32 02 06 02 32 02 06 06 2025 წლის ფაქტი საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა ხარჯები სულ 226 2027 წლის გეგმა კოდი 32 03 დასახელება 152,350.0 1,859.7 100.0 595.1 500.0 130,039.3 140,000.0 129,498.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 160,500.0 160,500.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 500.0 500.0 0.0 0.0 150,000.0 150,000.0 0.0 0.0 139,500.0 149,500.0 149,500.0 0.0 0.0 13.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 540.4 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 პროფესიული უნარების განვითარება 12,950.2 12,850.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 40.0 40.0 0.0 0.0 0.0 0.0 12,895.5 12,850.0 11,000.0 11,000.0 0.0 0.0 1,846.0 100.0 0.0 0.0 0.0 0.0 54.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 181,682.0 173,760.0 234,870.0 234,870.0 0.0 0.0 168.0 157.0 129.0 129.0 0.0 0.0 179,651.6 173,405.0 234,540.0 234,540.0 0.0 0.0 5,304.5 5,535.0 5,484.0 5,484.0 0.0 0.0 2,030.5 355.0 330.0 330.0 0.0 0.0 18,820.3 21,310.0 22,500.0 22,500.0 0.0 0.0 143.0 143.0 115.0 115.0 0.0 0.0 18,414.0 20,955.0 22,170.0 22,170.0 0.0 0.0 4,888.0 5,376.0 5,313.0 5,313.0 0.0 0.0 406.3 355.0 330.0 330.0 0.0 0.0 133,238.2 136,950.0 101,950.0 101,950.0 0.0 0.0 133,238.2 136,950.0 201,950.0 201,950.0 0.0 0.0 7,897.2 8,800.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 11.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,880.9 8,800.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 293.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 16.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 21,726.2 6,700.0 6,420.0 6,420.0 0.0 0.0 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 20,118.4 6,700.0 6,420.0 6,420.0 0.0 0.0 122.9 159.0 171.0 171.0 0.0 0.0 1,607.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 83,417.2 90,568.0 95,550.0 95,550.0 0.0 0.0 454.0 454.0 447.0 447.0 0.0 0.0 83,049.1 90,132.0 95,340.0 95,340.0 0.0 0.0 პროფესიული განათლების განვითარების ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა უმაღლესი განათლება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა გამოცდების ორგანიზება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 02 სახელმწიფო სასწავლო, სამაგისტრო გრანტები და ახალგაზრდების ხელშეწყობა 32 04 03 საზღვარგარეთ განათლების მიღების ხელშეწყობა ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 142,394.4 161,000.0 0.0 ხარჯები 32 04 04 40.0 161,000.0 პროფესიული განათლება შრომის ანაზღაურება 32 04 01 152,850.0 40.0 კრედიტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 04 142,989.4 გრანტი ხარჯები 32 03 02 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები მომუშავეთა რიცხოვნობა 32 03 01 2025 წლის ფაქტი მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები სულ 227 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება 32 05 01 9,483.0 9,483.0 0.0 0.0 210.0 210.0 0.0 0.0 სამეცნიერო გრანტების გაცემისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა 41,374.1 44,230.0 47,550.0 47,550.0 0.0 0.0 35.0 35.0 31.0 31.0 0.0 0.0 41,327.5 43,971.0 47,520.0 47,520.0 0.0 0.0 1,241.1 1,639.0 1,711.0 1,711.0 0.0 0.0 46.6 259.0 30.0 30.0 0.0 0.0 7,926.8 7,828.0 8,570.0 8,570.0 0.0 0.0 სამეცნიერო დაწესებულებების პროგრამები 383.0 383.0 383.0 383.0 0.0 0.0 7,659.6 7,698.0 8,440.0 8,440.0 0.0 0.0 5,277.5 5,748.0 6,225.0 6,225.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 267.2 130.0 130.0 130.0 0.0 0.0 საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ხელშეწყობა 1,487.7 1,820.0 1,900.0 1,900.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 36.0 33.0 33.0 0.0 0.0 1,437.7 1,773.0 1,850.0 1,850.0 0.0 0.0 1,189.3 1,491.0 1,547.0 1,547.0 0.0 0.0 49.9 47.0 50.0 50.0 0.0 0.0 31,951.1 35,000.0 36,530.0 36,530.0 0.0 0.0 31,946.8 35,000.0 36,530.0 36,530.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 4.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მეცნიერების პოპულარიზაცია და ქართველოლოგია 677.5 1,690.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 677.5 1,690.0 1,000.0 1,000.0 0.0 0.0 88,792.0 101,345.0 127,360.0 127,360.0 0.0 0.0 88,692.0 101,345.0 127,260.0 127,260.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 100.0 0.0 100.0 100.0 0.0 0.0 საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების ხელშეწყობა 284,238.5 90,400.0 43,000.0 43,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 132,170.0 46,900.0 15,700.0 15,700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 152,068.5 43,500.0 27,300.0 27,300.0 0.0 0.0 234,652.8 54,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 90,229.4 24,000.0 3,000.0 3,000.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 144,423.4 30,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 36,208.8 26,000.0 30,000.0 30,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 29,553.6 12,500.0 2,700.0 2,700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 6,655.1 13,500.0 27,300.0 27,300.0 0.0 0.0 10,563.0 10,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 10,563.0 10,000.0 10,000.0 10,000.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა ხარჯები ხარჯები ინკლუზიური განათლება ხარჯები 32 07 32 07 01 32 07 02 32 07 03 კრედიტი 436.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 32 06 გრანტი 8,878.0 შრომის ანაზღაურება 32 05 05 საბიუჯეტო სახსრები 368.1 არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 05 04 სულ 7,707.9 ხარჯები 32 05 03 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა მომუშავეთა რიცხოვნობა 32 05 02 2025 წლის ფაქტი ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების განვითარების ხელშეწყობა უმაღლესი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები 228 2027 წლის გეგმა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 1,019.0 0.0 ხარჯები 748.3 არაფინანსური აქტივების ზრდა 270.7 საჯარო სკოლების მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება კოდი 32 07 04 32 07 05 დასახელება საბიუჯეტო სახსრები გრანტი კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,795.0 400.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,075.8 400.0 0.0 0.0 0.0 0.0 719.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,371.5 21,530.0 22,500.0 22,500.0 0.0 0.0 44.0 44.0 40.0 40.0 0.0 0.0 11,089.0 13,887.0 16,500.0 16,500.0 0.0 0.0 1,205.9 2,218.0 2,391.0 2,391.0 0.0 0.0 282.4 7,643.0 6,000.0 6,000.0 0.0 0.0 13,143.7 12,000.0 2,800.0 0.0 0.0 2,800.0 13,128.5 12,000.0 2,800.0 0.0 0.0 2,800.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 15.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 პროფესიული განათლება I (KfW) 1,134.1 20,000.0 30,000.0 13,600.0 900.0 15,500.0 1,134.1 5,600.0 1,550.0 650.0 900.0 0.0 0.0 14,400.0 28,450.0 12,950.0 0.0 15,500.0 5,729.3 25,000.0 27,000.0 7,000.0 0.0 20,000.0 სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოების – საგანმანათლებლო რესურსცენტრების ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 08 ახალგაზრდობის ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 09 ინოვაციის, ინკლუზიურობის და ხარისხის პროექტი - საქართველო I2Q (WB) ხარჯები 32 10 ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 32 11 33 00 თანამედროვე უნარები უკეთესი დასაქმების სექტორის განვითარების პროგრამისთვის პროექტი (ADB) ხარჯები 2,316.4 2,723.0 3,341.0 563.0 0.0 2,778.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 3,412.9 22,277.0 23,659.0 6,437.0 0.0 17,222.0 საქართველოს კულტურის სამინისტრო 335,452.6 364,835.0 370,000.0 370,000.0 0.0 0.0 7,248.0 7,248.0 7,248.0 7,248.0 0.0 0.0 281,472.1 281,520.0 313,652.0 313,652.0 0.0 0.0 102,589.8 120,251.0 136,677.3 136,677.3 0.0 0.0 53,980.5 83,315.0 53,468.0 53,468.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,880.0 2,880.0 0.0 0.0 29,540.1 12,759.0 14,123.0 14,123.0 0.0 0.0 100.0 130.0 130.0 130.0 0.0 0.0 28,424.5 11,350.0 14,123.0 14,123.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 33 01 კულტურის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 33 02 სულ 4,758.2 7,100.0 8,100.0 8,100.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,115.6 1,409.0 0.0 0.0 0.0 0.0 კულტურის განვითარების ხელშეწყობა 145,968.0 186,333.7 210,800.9 210,800.9 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა ვალდებულებების კლება 3,499.0 3,499.0 3,499.0 3,499.0 0.0 0.0 143,513.2 184,935.7 207,316.9 207,316.9 0.0 0.0 51,424.5 59,223.7 72,291.0 72,291.0 0.0 0.0 2,454.8 1,398.0 604.0 604.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,880.0 2,880.0 0.0 0.0 229 2027 წლის გეგმა 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის გეგმა 79,113.9 92,397.9 მომუშავეთა რიცხოვნობა 1,844.0 ხარჯები კოდი 33 03 დასახელება კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 04 სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 05 სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება 0.0 1,844.0 1,844.0 1,844.0 0.0 0.0 49,739.2 51,981.9 58,084.5 58,084.5 0.0 0.0 26,695.0 31,459.9 34,122.8 34,122.8 0.0 0.0 29,374.7 40,416.0 32,747.0 32,747.0 0.0 0.0 9,549.6 8,558.8 9,146.4 9,146.4 0.0 0.0 723.0 714.0 714.0 714.0 0.0 0.0 7,481.5 8,546.8 9,109.4 9,109.4 0.0 0.0 6,248.4 7,128.8 7,486.3 7,486.3 0.0 0.0 2,068.1 12.0 37.0 37.0 0.0 0.0 17,283.4 23,785.6 23,898.2 23,898.2 0.0 0.0 1,061.0 1,061.0 1,061.0 0.0 0.0 23,818.2 23,818.2 0.0 0.0 13,463.7 15,338.6 14,677.2 14,677.2 0.0 0.0 155.0 80.0 80.0 80.0 0.0 0.0 2,730.7 1,000.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 2,730.7 1,000.0 1,200.0 1,200.0 0.0 0.0 51,266.9 40,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 სახალხო არტისტების, სახალხო მხატვრებისა და ლაურეატების სტიპენდიები და სოციალური დახმარება ინფრასტრუქტურის განვითარება ხარჯები 32,454.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 18,812.3 40,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 340,229.0 325,310.0 382,000.0 382,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს სპორტის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და პროგრამების მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 34 03 0.0 23,705.6 ხარჯები 34 02 90,831.5 1,082.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 34 01 90,831.5 17,128.5 ხარჯები 34 00 კრედიტი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 33 07 გრანტი მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 33 06 საბიუჯეტო სახსრები სულ სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები ხარჯები 176.0 195.0 195.0 195.0 0.0 0.0 339,418.2 324,910.0 381,738.2 381,738.2 0.0 0.0 5,136.5 7,063.0 7,836.9 7,836.9 0.0 0.0 810.8 400.0 261.8 261.8 0.0 0.0 5,998.0 7,307.0 7,950.0 7,950.0 0.0 0.0 45.0 55.0 55.0 55.0 0.0 0.0 5,434.8 6,988.0 7,908.0 7,908.0 0.0 0.0 2,114.6 3,744.0 4,000.0 4,000.0 0.0 0.0 563.1 319.0 42.0 42.0 0.0 0.0 269,604.5 259,562.0 310,221.0 310,221.0 0.0 0.0 5.0 8.0 8.0 8.0 0.0 0.0 269,589.6 259,557.0 310,206.0 310,206.0 0.0 0.0 303.9 430.0 503.0 503.0 0.0 0.0 14.8 5.0 15.0 15.0 0.0 0.0 50,816.9 42,016.0 43,700.0 43,700.0 0.0 0.0 50,816.9 42,016.0 43,700.0 43,700.0 0.0 0.0 230 2027 წლის გეგმა კოდი 34 04 დასახელება სპორტში ინვესტიციებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების მხარდაჭერა ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 34 05 სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 35 00 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 37 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 38 00 10,000.0 8,827.3 113.4 4,869.0 გრანტი კრედიტი 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 10,000.0 12,000.0 12,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,425.0 8,129.0 8,129.0 0.0 0.0 126.0 132.0 132.0 132.0 0.0 0.0 4,749.6 6,349.0 7,924.2 7,924.2 0.0 0.0 2,718.0 2,889.0 3,333.9 3,333.9 0.0 0.0 119.5 76.0 204.8 204.8 0.0 0.0 7,559.0 7,700.0 7,800.0 7,800.0 0.0 0.0 22.0 22.0 22.0 22.0 0.0 0.0 7,553.5 7,693.0 7,793.0 7,793.0 0.0 0.0 844.7 937.0 1,022.0 1,022.0 0.0 0.0 5.5 7.0 7.0 7.0 0.0 0.0 14,842.3 18,000.0 18,800.0 18,800.0 0.0 0.0 216.0 216.0 216.0 216.0 0.0 0.0 14,710.5 17,894.0 18,750.0 18,750.0 0.0 0.0 8,600.8 11,620.0 12,700.0 12,700.0 0.0 0.0 131.9 106.0 50.0 50.0 0.0 0.0 21,431.0 24,800.0 25,200.0 25,200.0 0.0 0.0 192.0 188.0 188.0 188.0 0.0 0.0 21,154.9 24,281.0 24,452.5 24,452.5 0.0 0.0 5,076.1 6,126.0 6,621.0 6,621.0 0.0 0.0 519.0 747.5 747.5 0.0 0.0 3,893.3 7,100.0 7,200.0 7,200.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 33.0 46.0 46.0 46.0 0.0 0.0 3,792.6 6,622.0 6,590.0 6,590.0 0.0 0.0 2,521.4 4,300.0 4,702.0 4,702.0 0.0 0.0 100.7 478.0 610.0 610.0 0.0 0.0 983.9 1,200.0 1,100.0 1,100.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი მომუშავეთა რიცხოვნობა 14.0 14.0 14.0 14.0 0.0 0.0 ხარჯები 978.4 1,200.0 1,070.0 1,070.0 0.0 0.0 537.9 674.0 700.0 700.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 5.5 0.0 30.0 30.0 0.0 0.0 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 113,230.2 126,500.0 132,000.0 132,000.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 01 8,940.7 საბიუჯეტო სახსრები სულ 276.2 არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 00 2026 წლის გეგმა სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური ხარჯები 39 00 2025 წლის ფაქტი დასაცავ პირთა და ობიექტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა 4,179.0 4,179.0 4,179.0 4,179.0 0.0 0.0 100,579.2 118,100.0 124,601.0 124,601.0 0.0 0.0 77,244.6 95,994.0 105,025.0 105,025.0 0.0 0.0 12,651.0 8,400.0 7,399.0 7,399.0 0.0 0.0 96,696.1 114,771.0 120,240.0 120,240.0 0.0 0.0 231 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 4,050.0 4,050.0 4,050.0 0.0 0.0 106,771.0 113,241.0 113,241.0 0.0 0.0 74,925.6 92,991.0 101,991.0 101,991.0 0.0 0.0 7,443.8 8,000.0 6,999.0 6,999.0 0.0 0.0 14,187.3 11,069.0 11,100.0 11,100.0 0.0 0.0 84.0 84.0 84.0 84.0 0.0 0.0 10,413.0 10,669.0 10,700.0 10,700.0 0.0 0.0 1,719.0 2,343.0 2,374.0 2,374.0 0.0 0.0 3,774.3 400.0 400.0 400.0 0.0 0.0 2,346.8 660.0 660.0 660.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 45.0 45.0 45.0 45.0 0.0 0.0 ხარჯები 913.8 660.0 660.0 660.0 0.0 0.0 600.0 660.0 660.0 660.0 0.0 0.0 1,433.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 9,340.2 11,150.0 11,500.0 11,500.0 0.0 0.0 123.0 123.0 123.0 123.0 0.0 0.0 8,741.0 10,934.0 11,396.0 11,396.0 0.0 0.0 6,113.0 7,385.0 7,968.0 7,968.0 0.0 0.0 599.2 216.0 104.0 104.0 0.0 0.0 101,210.5 101,190.0 101,190.0 101,190.0 0.0 0.0 101,210.5 101,190.0 101,190.0 101,190.0 0.0 0.0 5,698.2 7,000.0 7,200.0 7,200.0 0.0 0.0 სახელმწიფო ობიექტების მოვლა-შენახვა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა სსიპ - სახელისუფლებო სპეციალური კავშირგაბმულობის სააგენტოს ხელშეწყობა შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი 43 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა 95.0 92.0 90.0 90.0 0.0 0.0 5,649.0 6,950.0 7,100.0 7,100.0 0.0 0.0 4,167.3 5,505.0 5,602.0 5,602.0 0.0 0.0 49.1 50.0 100.0 100.0 0.0 0.0 2,528.2 2,450.0 2,655.0 2,655.0 0.0 0.0 51.0 51.0 51.0 51.0 0.0 0.0 2,463.4 2,390.0 2,585.0 2,585.0 0.0 0.0 1,273.0 1,406.0 1,520.0 1,520.0 0.0 0.0 64.8 60.0 70.0 70.0 0.0 0.0 25,694.7 25,000.0 25,000.0 25,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 24,361.9 24,434.0 24,501.0 24,501.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 1,279.8 505.0 435.0 435.0 0.0 0.0 53.0 61.0 64.0 64.0 0.0 0.0 15,485.8 14,790.0 14,790.0 14,790.0 0.0 0.0 14,637.4 14,655.0 14,725.0 14,725.0 0.0 0.0 848.4 135.0 65.0 65.0 0.0 0.0 645.0 645.0 645.0 645.0 0.0 0.0 ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 00 საქართველოს საპატრიარქო ვალდებულებების კლება 45 01 სასულიერო განათლების ხელშეწყობის გრანტი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 02 კრედიტი 4,050.0 ხარჯები 44 00 გრანტი 89,252.3 მომუშავეთა რიცხოვნობა 41 00 საბიუჯეტო სახსრები სულ ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 40 03 2026 წლის გეგმა მომუშავეთა რიცხოვნობა შრომის ანაზღაურება 40 02 2025 წლის ფაქტი ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა სვიმონ კანანელის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი 232 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 645.0 0.0 0.0 1,768.0 1,768.0 1,768.0 0.0 0.0 1,538.0 1,538.0 1,538.0 1,538.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 685.0 685.0 685.0 685.0 0.0 0.0 685.0 685.0 685.0 685.0 0.0 0.0 261.0 261.0 261.0 261.0 0.0 0.0 ხარჯები 251.0 251.0 251.0 251.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10.0 10.0 10.0 10.0 0.0 0.0 870.0 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 870.0 870.0 870.0 870.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 230.0 230.0 230.0 230.0 0.0 0.0 1,891.9 1,893.0 1,893.0 1,893.0 0.0 0.0 1,820.5 1,893.0 1,893.0 1,893.0 0.0 0.0 71.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 1,805.0 0.0 0.0 1,775.0 1,775.0 1,775.0 1,775.0 0.0 0.0 30.0 30.0 30.0 30.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 100.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 800.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 800.0 800.0 800.0 800.0 0.0 0.0 500.0 500.0 500.0 500.0 0.0 0.0 ხარჯები 357.0 339.0 336.0 336.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 90.0 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 53.0 61.0 64.0 64.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 653.0 653.0 653.0 653.0 0.0 0.0 18,000.0 21,000.0 22,000.0 22,000.0 0.0 0.0 15,360.0 18,250.0 21,950.0 21,950.0 0.0 0.0 45 04 45 05 ა(ა)იპ – ბათუმის წმიდა მოწამე ეკატერინეს სახელობის სათნოების სავანისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები 45 06 ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის სასულიერო სწავლების ცენტრი 45 07 ა(ა)იპ – წმინდა გიორგი მთაწმინდელის მონასტერთან არსებული სარეაბილიტაციო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები ხარჯები ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 10 სმენადაქვეითებულ ბავშვთა რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის მხარდაჭერა 45 11 საქართველოს საპატრიარქოს ტელევიზიის სუბსიდირების ღონისძიებები 45 12 ა(ა)იპ – ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის სასწავლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი ხარჯები ხარჯები ა(ა)იპ – ფოთის საგანმანათლებლო და კულტურულ-გამაჯანსაღებელი ცენტრი ხარჯები 46 00 1,768.0 645.0 ა(ა)იპ – ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის საგანმანათლებლო ცენტრისათვის გადასაცემი გრანტი არაფინანსური აქტივების ზრდა 45 13 645.0 კრედიტი ა(ა)იპ – საქართველოს საპატრიარქოს ქ. ნინოწმინდის წმიდა ნინოს მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონი 45 09 645.0 გრანტი ხარჯები 45 08 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 45 03 2025 წლის ფაქტი სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო ხარჯები სულ 233 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 00 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 01 სტატისტიკური სამუშაოების დაგეგმვა და მართვა მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 47 02 სტატისტიკური სამუშაოების სახელმწიფო პროგრამა 47 03 მოსახლეობისა და საცხოვრისების საყოველთაო აღწერა 48 00 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია ხარჯები ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 49 00 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 2,750.0 27,449.8 19,000.0 გრანტი კრედიტი 50.0 50.0 0.0 0.0 19,500.0 19,500.0 0.0 0.0 213.0 213.0 213.0 213.0 0.0 0.0 27,304.9 18,900.0 19,400.0 19,400.0 0.0 0.0 7,660.6 8,320.0 9,100.0 9,100.0 0.0 0.0 144.8 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 9,892.3 10,600.0 11,300.0 11,300.0 0.0 0.0 213.0 213.0 213.0 213.0 0.0 0.0 9,747.5 10,500.0 11,200.0 11,200.0 0.0 0.0 7,660.6 8,320.0 9,100.0 9,100.0 0.0 0.0 144.8 100.0 100.0 100.0 0.0 0.0 6,300.7 7,500.0 8,200.0 8,200.0 0.0 0.0 6,300.7 7,500.0 8,200.0 8,200.0 0.0 0.0 11,256.8 900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 11,256.8 900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,968.7 6,700.0 7,070.0 7,070.0 0.0 0.0 164.0 164.0 164.0 164.0 0.0 0.0 5,968.7 6,700.0 7,050.0 7,050.0 0.0 0.0 2,802.0 2,981.0 3,280.5 3,280.5 0.0 0.0 0.0 0.0 20.0 20.0 0.0 0.0 5,259,242.2 7,274,130.0 6,259,270.0 5,952,720.0 40,100.0 266,450.0 3,710,560.4 4,109,130.0 4,475,220.0 4,422,720.0 40,100.0 12,400.0 250,000.0 254,050.0 0.0 0.0 254,050.0 2,915,000.0 1,530,000.0 1,530,000.0 0.0 0.0 2,077,815.4 3,643,000.0 2,284,300.0 2,284,300.0 0.0 0.0 718,704.8 768,000.0 794,300.0 794,300.0 0.0 0.0 1,359,110.6 2,875,000.0 1,490,000.0 1,490,000.0 0.0 0.0 953,443.5 1,090,000.0 1,353,000.0 1,353,000.0 0.0 0.0 ხარჯები 913,443.5 1,050,000.0 1,313,000.0 1,313,000.0 0.0 0.0 ვალდებულებების კლება 40,000.0 40,000.0 40,000.0 40,000.0 0.0 0.0 8,835.5 15,000.0 7,300.0 7,300.0 0.0 0.0 8,835.5 15,000.0 7,300.0 7,300.0 0.0 0.0 1,568,315.6 742,000.0 755,000.0 755,000.0 0.0 0.0 1,554,420.0 742,000.0 755,000.0 755,000.0 0.0 0.0 13,895.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 24,600.0 22,000.0 24,000.0 24,000.0 0.0 0.0 საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა ვალდებულებების კლება საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა 49 03 საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები 49 04 ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ხარჯები ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 49 04 01 2,640.0 საბიუჯეტო სახსრები სულ 149,571.2 ხარჯები 49 02 2026 წლის გეგმა 1,399,110.6 ვალდებულებების კლება 49 01 2025 წლის ფაქტი ავტონომიური რესპუბლიკებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები 234 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება 24,000.0 0.0 0.0 720,000.0 731,000.0 731,000.0 0.0 0.0 1,529,820.0 720,000.0 731,000.0 731,000.0 0.0 0.0 13,895.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 90,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 0.0 90,000.0 90,000.0 90,000.0 0.0 0.0 4,030.5 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 4,030.5 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 760,000.0 760,000.0 760,000.0 0.0 0.0 0.0 760,000.0 760,000.0 760,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 0.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 120.0 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 120.0 200.0 200.0 200.0 0.0 0.0 645.2 700.0 670.0 670.0 0.0 0.0 645.2 700.0 670.0 670.0 0.0 0.0 470,000.0 540,000.0 600,000.0 600,000.0 0.0 0.0 470,000.0 540,000.0 600,000.0 600,000.0 0.0 0.0 3,900.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 3,900.0 20,000.0 20,000.0 20,000.0 0.0 0.0 172,136.5 331,230.0 348,800.0 42,250.0 40,100.0 266,450.0 ხარჯები 36,460.9 81,230.0 94,750.0 42,250.0 40,100.0 12,400.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 135,675.6 250,000.0 254,050.0 0.0 0.0 254,050.0 1,660.8 8,000.0 40,000.0 0.0 10,000.0 30,000.0 0.0 3,000.0 10,000.0 0.0 10,000.0 0.0 1,660.8 5,000.0 30,000.0 0.0 0.0 30,000.0 14,341.0 10,000.0 41,000.0 7,150.0 2,000.0 31,850.0 ხარჯები 2,174.8 1,000.0 9,150.0 7,150.0 2,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 12,166.2 9,000.0 31,850.0 0.0 0.0 31,850.0 46,690.8 54,000.0 17,000.0 0.0 15,200.0 1,800.0 ხარჯები 9,749.6 9,000.0 15,200.0 0.0 15,200.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 36,941.1 45,000.0 1,800.0 0.0 0.0 1,800.0 საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 49 06 წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი ხარჯები ხარჯები საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი ხარჯები მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი ხარჯები 49 09 საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა 49 10 საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება ხარჯები ხარჯები 49 11 დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება 49 12 საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის დანერგვის ხელშეწყობა მუნიციპალიტეტებში 49 13 დონორების მიერ დაფინანსებული საერთოსახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები ხარჯები ხარჯები აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (E5P, EBRD) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა 49 13 02 49 13 03 1,543,715.6 24,000.0 მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები 49 05 49 13 01 22,000.0 კრედიტი ფინანსური აქტივების ზრდა 49 08 24,600.0 გრანტი ხარჯები 49 07 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 49 04 02 2025 წლის ფაქტი თბილისის მყარი ნარჩენების მართვა აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) სულ 235 2027 წლის გეგმა კოდი 49 13 04 დასახელება 49 13 06 3,570.9 10,000.0 1,900.0 0.0 8,100.0 13,780.0 10,000.0 1,900.0 0.0 8,100.0 4,525.7 22,000.0 40,000.0 5,000.0 3,000.0 32,000.0 ხარჯები 1,531.0 4,000.0 8,000.0 5,000.0 3,000.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 2,994.7 18,000.0 32,000.0 0.0 0.0 32,000.0 464.2 5,000.0 4,300.0 0.0 0.0 4,300.0 464.2 5,000.0 4,300.0 0.0 0.0 4,300.0 1,172.6 10,000.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 1,172.6 10,000.0 5,000.0 0.0 5,000.0 0.0 12,934.3 45,000.0 55,000.0 6,500.0 500.0 48,000.0 ხარჯები 2,023.8 5,000.0 7,000.0 6,500.0 500.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 10,910.6 40,000.0 48,000.0 0.0 0.0 48,000.0 57,478.9 102,200.0 125,000.0 21,000.0 0.0 104,000.0 ხარჯები 8,487.7 17,200.0 21,000.0 21,000.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 48,991.2 85,000.0 104,000.0 0.0 0.0 104,000.0 4,857.8 5,000.0 4,000.0 0.0 4,000.0 0.0 4,857.8 5,000.0 4,000.0 0.0 4,000.0 0.0 24,439.6 53,000.0 2,500.0 700.0 0.0 1,800.0 ხარჯები 2,428.7 8,000.0 700.0 700.0 0.0 0.0 ფინანსური აქტივების ზრდა 22,010.9 45,000.0 1,800.0 0.0 0.0 1,800.0 0.0 3,250.0 5,000.0 0.0 400.0 4,600.0 0.0 250.0 400.0 0.0 400.0 0.0 საცხოვრებლად ვარგისი ქალაქების საინვესტიციო პროგრამა მდგრადი ურბანული მობილობა (KfW) საქართველოს მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის საწარმოების დახმარებისა და აღდგენის პროექტი (ეროვნული ბანკის კომპონენტი) (WB) ბიომრავალფეროვნება და მდგრადი ადგილობრივი განვითარება საქართველოში (აჭარის სატყეო სააგენტოს კომპონენტი) (KfW) 49 13 08 ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) ხარჯები თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი 49 13 10 ენერგოეფექტურობის ღონისძიებები და შენობების ევროკავშირის ენერგოეფექტურობის სტანდარტებთან მიახლოება (ბათუმის საბავშვო ბაღები) (KfW) 49 13 11 თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) ხარჯები მდგრადი ურბანული განვითარება ურბანული მობილობა ბათუმში (KfW) ხარჯები ფინანსური აქტივების ზრდა სულ 0.0 3,000.0 4,600.0 0.0 0.0 4,600.0 0.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 37,096.0 132,900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 59.0 120.0 0.0 0.0 0.0 0.0 36,520.1 127,750.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,685.1 7,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 576.0 5,150.0 0.0 0.0 0.0 0.0 რეგიონების განვითარების პოლიტიკის შემუშავება და მართვა 5,548.5 15,900.0 0.0 0.0 0.0 0.0 59.0 120.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,972.5 10,750.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,685.1 7,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 49 14 სამოქალაქო ინიციატივების მხარდაჭერა 50 00 საქართველოს რეგიონული განვითარების სამინისტრო ხარჯები მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 50 01 13,780.0 კრედიტი 49 13 07 49 13 12 3,570.9 გრანტი ხარჯები 49 13 09 2026 წლის გეგმა საბიუჯეტო სახსრები ხარჯები 49 13 05 2025 წლის ფაქტი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 236 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება არაფინანსური აქტივების ზრდა 50 02 საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა 50 03 ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება 50 04 საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლაპატრონობის სისტემის განვითარება 50 05 ზამთრის პერიოდში გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლების ხელშეწყობის ღონისძიებები ხარჯები ხარჯები ხარჯები ხარჯები 51 00 სსიპ - სახელმწიფო გრანტის მართვის სააგენტო მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 52 00 17,362.9 კრედიტი 0.0 0.0 0.0 0.0 70,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 17,362.9 70,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 9,010.7 35,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 9,010.7 35,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,174.0 8,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,174.0 8,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,000.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,670.2 1,650.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 16.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,554.7 1,624.0 0.0 0.0 0.0 0.0 222.1 1,122.0 0.0 0.0 0.0 0.0 26.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 84.0 84.0 0.0 0.0 0.0 0.0 7,559.7 2,728.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,542.6 1,040.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 47.9 12.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 9,257.8 4,300.0 0.0 0.0 0.0 0.0 121.0 121.0 0.0 0.0 0.0 0.0 8,810.3 4,290.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,387.1 1,480.0 0.0 0.0 0.0 0.0 447.5 10.0 0.0 0.0 0.0 0.0 890.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა 13.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 890.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 737.8 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,127.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 75.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 3,116.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,034.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 არაფინანსური აქტივების ზრდა 10.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო შრომის ანაზღაურება ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 56 00 5,150.0 გრანტი 2,740.0 შრომის ანაზღაურება 55 00 576.0 საბიუჯეტო სახსრები სულ 115.6 ხარჯები 54 00 2026 წლის გეგმა 7,607.6 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა 53 00 2025 წლის ფაქტი 359.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 მომუშავეთა რიცხოვნობა 36.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ხარჯები 359.7 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 237 2027 წლის გეგმა კოდი დასახელება შრომის ანაზღაურება 57 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება არაფინანსური აქტივების ზრდა 58 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი მომუშავეთა რიცხოვნობა ხარჯები შრომის ანაზღაურება 59 00 საბიუჯეტო სახსრები სულ გრანტი კრედიტი 282.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 6,522.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 150.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 5,365.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 4,038.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1,157.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,738.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 61.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,737.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,006.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 1.9 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ - მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის 306.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 306.2 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,635.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 2,635.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 შრომის ანაზღაურება 1,958.6 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 ა(ა)იპ - ათასწლეულის ფონდი 85.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 85.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 სსიპ - ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი ხარჯები 61 00 2026 წლის გეგმა არაფინანსური აქტივების ზრდა ხარჯები 60 00 2025 წლის ფაქტი ხარჯები 238

თავი VII ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები მუხლი 17. ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის განისაზღვროს 755 000.0 ათასი ლარის ოდენობით, მათ შორის: გადასაცემი ტრანსფერები ა) სპეციალური ტრანსფერი: ა.ა) ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი სპეციალური ტრანსფერი განისაზღვროს 748 500.0 ათასი ლარით, თანდართული რედაქციით: ათას ლარებში ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების დასახელება სპეციალური ტრანსფერი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა 24,000.0 ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 600,000.0 აჟარის მუნიციპალიტეტი 2,270.0 ქურთის მუნიციპალიტეტი 4,090.0 ერედვის მუნიციპალიტეტი 3,920.0 თიღვის მუნიციპალიტეტი 3,480.0 ახალგორის მუნიციპალიტეტი 5,690.0 სხვადასხვა მუნიციპალიტეტი 105,050.0 სულ 748,500.0 ა.ბ) სხვადასხვა მუნიციპალიტეტის ხელშეწყობის მიზნით ამ მუხლის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სხვადასხვა მუნიციპალიტეტისათვის სპეციალური ტრანსფერის სახით განსაზღვრული 105,050.0 ათასი ლარის განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად; ბ) მიზნობრივი ტრანსფერი: ბ.ა) დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელებისათვის მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი მიზნობრივი ტრანსფერი განისაზღვოს 6 500.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად; ბ.ბ) დელეგირებულ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა − დევნილთა შესახებ“, „სამშობლოს დაცვისას დაღუპულთა და ომის შემდეგ გარდაცვლილ მეომართა ხსოვნის უკვდავყოფის შესახებ“, „მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ“ საქართველოს კანონებით, ბავშვის უფლებათა კოდექსით და სხვა საქართველოს კანონებით განსაზღვრული უფლებამოსილებებით გათვალისწინებულ ღონისძიებათა დაფინანსება; ბ.გ) „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ და „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონებით განსაზღვრული დელეგირებული უფლებამოსილებების 239 განხორციელების მიზნით, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ უზრუნველყოს მისთვის გათვალისწინებული ასიგნებებიდან მუნიციპალიტეტებისთვის შესაბამისი თანხის გამოყოფა. ბ.დ) გარდა „ბ.ბ“ და „ბ.გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დელეგირებული უფლებამოსილებებისა, 2027 წელს შესაძლებელია განხორციელდეს: ბ.დ.ა) საქართველოს ასიგნებების ფარგლებში: ბ.დ.ა.ა) რეგიონული განვითარებისა მუნიციპალიტეტებისათვის და მოსწავლეთა ინფრასტრუქტურის ტრანსპორტით სამინისტროს უზრუნველყოფის უფლებამოსილების დელეგირება „საჯარო სკოლის მოსწავლეების ტრანსპორტით უზრუნველყოფა“ (პროგრამული კოდი - 25 08 01) პროგრამიდან; ბ.დ.ა.ბ) მუნიციპალიტეტებისათვის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის უფლებამოსილების დელეგირება „ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების ინფრასტრუქტურის განვითარება“ (პროგრამული კოდი - 25 08 02) პროგრამიდან; ბ.დ.ა.გ) მუნიციპალიტეტებისათვის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების მოვლა- პატრონობის უფლებამოსილების დელეგირება „საჯარო სკოლების ოპერირებისა და მოვლა-პატრონობის სისტემის განვითარება“ (პროგრამული კოდი - 25 08 03) პროგრამიდან; ბ.დ.ბ) საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთვის გათვალისწინებული ასიგნებების (27 02 03 - სოციალური რეაბილიტაცია და ბავშვზე ზრუნვა) ფარგლებში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშეწყობის უფლებამოსილების დელეგირება; ბ.ე) ამ პუნქტის „ბ.ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად საჭირო თანხის გამოყოფის მიზნით, მუნიციპალიტეტმა უნდა მიმართოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს. მუხლი 18. მუნიციპალიტეტის კუთვნილი დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების წესი 5 1. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 114 მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, 2027 წელს დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილების შედეგად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები შემოსავლის საპროგნოზო მოცულობის წინა წელთან შედარებით ზრდის მაქსიმალური პროცენტული მაჩვენებელი განისაზღვროს 25%-ით. 2. საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 71-ე და 5 114 მუხლების თანახმად თითოეული მუნიციპალიტეტის მიერ მისაღები დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული მაჩვენებელი განისაზღვროს შემდეგი ცხრილის შესაბამისად: მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 30.12% ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი 4.05% ქობულეთის მუნიციპალიტეტი 1.76% ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი 1.25% 240 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ქედის მუნიციპალიტეტი 0.92% შუახევის მუნიციპალიტეტი 0.79% ხულოს მუნიციპალიტეტი 0.97% ახმეტის მუნიციპალიტეტი 1.07% გურჯაანის მუნიციპალიტეტი 1.32% დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.68% თელავის მუნიციპალიტეტი 1.39% ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 1.02% საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი 1.39% სიღნაღის მუნიციპალიტეტი 0.80% ყვარელის მუნიციპალიტეტი 0.73% ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი 3.57% ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 1.15% ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 0.51% წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი 1.31% ბაღდათის მუნიციპალიტეტი 0.55% ვანის მუნიციპალიტეტი 0.57% ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი 1.31% თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.79% სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 1.09% საჩხერის მუნიციპალიტეტი 1.18% ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი 0.53% ხონის მუნიციპალიტეტი 0.55% ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი 0.84% ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 2.37% აბაშის მუნიციპალიტეტი 0.50% მარტვილის მუნიციპალიტეტი 0.79% მესტიის მუნიციპალიტეტი 0.81% სენაკის მუნიციპალიტეტი 0.90% ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი 0.54% წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.62% ხობის მუნიციპალიტეტი 0.72% გორის მუნიციპალიტეტი 3.38% კასპის მუნიციპალიტეტი 1.09% ქარელის მუნიციპალიტეტი 1.04% ხაშურის მუნიციპალიტეტი 1.30% ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი 2.92% 241 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის პროცენტული განაწილება ბოლნისის მუნიციპალიტეტი 0.97% გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 0.97% დმანისის მუნიციპალიტეტი 1.00% თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.79% მარნეულის მუნიციპალიტეტი 2.79% წალკის მუნიციპალიტეტი 0.92% ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი 0.72% ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 1.42% ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი 0.52% ადიგენის მუნიციპალიტეტი 0.76% ასპინძის მუნიციპალიტეტი 0.60% ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი 0.97% ახალციხის მუნიციპალიტეტი 1.31% ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.89% ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი 0.97% დუშეთის მუნიციპალიტეტი 1.21% თიანეთის მუნიციპალიტეტი 0.55% მცხეთის მუნიციპალიტეტი 1.04% ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი 0.38% ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.64% ლენტეხის მუნიციპალიტეტი 0.38% ონის მუნიციპალიტეტი 0.44% ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.56% 242

თავიVIII მარეგულირებელი ნორმები მუხლი 19. საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების განკარგვა 1. ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების – „49 01 – საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „49 02 – საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა“, „49 03 – საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობიდან გამომდინარე ვალდებულებები“, „49 04 – ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები“, „49 09 – საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებისათვის დაწესებული ერთდროული ფულადი პრემიების გაცემის ფინანსური უზრუნველყოფა“, „49 10 – საერთაშორისო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საოპერაციო ხარჯებისა და სხვა ვალდებულებების თანადაფინანსება“, „49 12 − საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის დანერგვის ხელშეწყობა მუნიციპალიტეტებში“ და „49 14 – დონორების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები“ − პროგრამების საბიუჯეტო სახსრების განკარგვა განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ. 2. ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების − „49 12 − საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის დანერგვის ხელშეწყობა მუნიციპალიტეტებში“ პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების შესაბამისად. მუხლი 20. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ფონდები 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელი გადასახდელების დაფინანსების მიზნით საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი 90,000.0 ათასი ლარის ოდენობით. 2. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში შეიქმნას საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი 760,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. 3. საქართველოს მთავრობა საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდის ფარგლებში ამტკიცებს სოფლის მხარდაჭერის პროგრამას და მისი განკარგვის წესს. 4. საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროცედურებისა და კრიტერიუმების შესაბამისად შერჩეული მუნიციპალური და რეგიონული პროექტების დასაფინანსებლად საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხა გამოიყოფა მხოლოდ მუნიციპალიტეტის მიერ თანადაფინანსების შემთხვევაში. 5. მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი განისაზღვროს 20,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. 6. წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი განისაზღვროს 20,000.0 ათასი ლარის ოდენობით და მისი განკარგვა განხორციელდეს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ ხაზინის ერთიანი ანგარიშიდან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, იძულებით ჩამოჭრილი თანხები ასახოს წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდით გათვალისწინებულ ასიგნებებში. 7. საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან ან/და საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან თანხის გამოყოფის თაობაზე წინადადებებს საბიუჯეტო ორგანიზაციების, მუნიციპალიტეტებისა და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი ორგანოების მოთხოვნის საფუძველზე საქართველოს პრემიერ-მინისტრს ან საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. 243 მუხლი 21. დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება ამ კანონით დამტკიცებული საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელის – „49 11 – დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება“ − პროგრამით გათვალისწინებული ასიგნებების განკარგვა განხორციელდეს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესით. მუხლი 22. დავალიანებების დაფარვა წინა წლებში წარმოქმნილი ფაქტობრივი დავალიანებების დასაფარავად საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფმა საბიუჯეტო ორგანიზაციებმა შესაძლებელია გამოიყენონ 2027 წელს მათთვის გამოყოფილი ასიგნებები იმ პირობით, რომ არ დაგროვდება ახალი დავალიანება, რისთვისაც სრული პასუხისმგებლობა ეკისრებათ აღნიშნულ ორგანიზაციებს. მუხლი 23. სახელმწიფო ვალი 1. საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვისათვის საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულია 2,284,300.0 ათასი ლარი: ა) ძირითადი თანხის დაფარვისათვის – 1,490,000.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ა.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 473,800.0 ათასი ლარი; ა.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 1,016,200.0 ათასი ლარი; ბ) პროცენტის გადახდისათვის – 794,300.0 ათასი ლარი, მათ შორის: ბ.ა) ორმხრივი კრედიტებისათვის – 86,800.0 ათასი ლარი; ბ.ბ) მრავალმხრივი კრედიტებისათვის – 638,300.0 ათასი ლარი; ბ.გ) სახელმწიფოს მიერ საგარეო ფასიანი ქაღალდების მომსახურებისათვის – 69,200.0 ათასი ლარი. 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიეცეს უფლება, ამ კანონით საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში, კრედიტორი ქვეყნის მთავრობის თანხმობის შემთხვევაში, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული წესით განახორციელოს საქართველოს იურიდიული პირებისათვის აღნიშნული სახსრებიდან თანხების ანაზღაურება ან შესაბამისი პროგრამების დაფინანსება ამ იურიდიული პირების მიერ კრედიტორი ქვეყნისათვის საგარეო ვალის მომსახურებისა და დაფარვის ანგარიშში პროდუქციის რეალიზაციისათვის და მომსახურების გაწევისათვის. 3. „საქართველოს მთავრობის საქართველოს ეროვნული ბანკისადმი დავალიანების დაფარვის ღონისძიებების შესახებ“ საქართველოს მთავრობისა და საქართველოს ეროვნული ბანკის 2006 წლის 20 მარტის შეთანხმებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე“ შეთანხმების შესაბამისად საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის გადასახდელი პროცენტის მოცულობა განისაზღვროს 8,270.0 ათასი ლარით, ხოლო დასაფარი ძირითადი თანხის მოცულობა – 40,000.0 ათასი ლარით. 4. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით საშინაო ვალდებულებების წმინდა ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელი განისაზღვროს 2,600,000.0 ათასი ლარით. სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვება განახორციელოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ „სახელმწიფო ვალის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების დაფარვის აღრიცხვა განახორციელოს ბიუჯეტის შემოსულობების შესაბამისი მუხლის შემცირებით. 5. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო უფლებამოსილია სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვების ნაცვლად გამოიყენოს ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთი. ამასთანავე, სახაზინო ვალდებულებებისა და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებით მიღებული სახსრების წმინდა მოცულობა და მათი გამოშვების ნაცვლად ხაზინის ერთიან ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთის გამოყენება ჯამურად არ უნდა აღემატებოდეს საშინაო ვალდებულებების ზრდის საპროგნოზო მაჩვენებელს. 244 მუხლი 24. საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულ პირთა შრომის ანაზღაურება 1. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის განმკარგავ საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირთა შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. 2027 წელს, „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დასაქმებულის საბაზო თანამდებობრივი სარგო განისაზღვროს 1,735 ლარის ოდენობით. 3. 2027 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტების დაფინანსებაზე მყოფ საჯარო დაწესებულებებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფულადი ჯილდო, დანამატი და სხვა ანაზღაურება გაიცეს მათთვის შესაბამისი ბიუჯეტებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში, ამ კანონის 26-ე მუხლის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრული შეზღუდვების გათვალისწინებით. 4. 2027 წლის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი მხარჯავი დაწესებულებების მიერ მათთვის ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით დამტკიცებული ასიგნებების გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ საქართველოს მთავრობის თანხმობით, არაუმეტეს იმავე მუხლით დამტკიცებული ასიგნების 1/12ისა. მუხლი 25. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა და შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობის შეზღუდვა 1. საჯარო დაწესებულებაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა და საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, დამხმარე ამოცანების შესასრულებლად შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა განისაზღვრება „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობის შეზღუდვიდან გამონაკლისი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფ საჯარო დაწესებულებებში დაიშვება საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით, მუნიციპალიტეტების (გარდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა) შემთხვევაში – შესაბამისი მუნიციპალიტეტის საკრებულოსთან შეთანხმებით, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისა და აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების საჯარო დაწესებულებებში – შესაბამის აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოსთან შეთანხმებით. 3. არამუდმივი ამოცანების შესასრულებლად შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა საჭიროებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულ შესაბამის ორგანოსთან შეთანხმებას, თუ საჯარო დაწესებულებაში 30 დღეზე მეტი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულ პირთა რიცხოვნობა შტატით გათვალისწინებულ თანამდებობებზე ფაქტობრივად დასაქმებულ თანამშრომელთა რიცხოვნობის 1%-ს აღემატება და 5 ერთეულზე მეტია. მუხლი 26. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით განსახორციელებელი ღონისძიებები და შეზღუდვები „ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, ამ კანონით დადგენილი მაკროეკონომიკური პარამეტრების ზღვრების დაცვის მიზნით, აგრეთვე 1 საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ 155 მუხლის საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილების გათვალისწინებით: ა) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია შეაჩეროს საქართველოს სამინისტროებისათვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული თანხების ფარგლებში გადახდის განხორციელება საბიუჯეტო კლასიფიკაციის კოდებისა და მუხლების მიხედვით, აგრეთვე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წინადადებების საფუძველზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიიღოს გადაწყვეტილება ამ კანონით მხარჯავი 245 დაწესებულებებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელებში გადატანის თაობაზე; ბ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია განსაზღვროს შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) კოდების მიხედვით კლასიფიკატორის კოდები, რომელთა ფარგლებში შემსყიდველი ორგანიზაციების მიერ სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელება საქართველოს მთავრობის წინასწარ თანხმობას საჭიროებს; გ) საქართველოს სამინისტროებმა ყოველი კვარტალის დასრულებიდან არაუგვიანეს 15 დღისა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარუდგინონ ინფორმაცია მათ მიერ და მათი კონტროლისადმი დაქვემდებარებული საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ ამ კანონით მათთვის გათვალისწინებული საბიუჯეტო სახსრებით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად განხორციელებული ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის შესახებ. საქართველოს სამინისტროების მიერ ტენდერების შედეგად წარმოქმნილი ეკონომიის შემდგომი გამოყენების საკითხი საჭიროებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან შეთანხმებას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც წარმოქმნილი ეკონომიის შემდგომი გამოყენება ხდება იმავე პროგრამული კოდის ფარგლებში, შესყიდვების ერთიანი ლექსიკონის (CPV) იმავე კოდით; დ) საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია საჭიროების შემთხვევაში შეზღუდოს საბიუჯეტო ორგანიზაციებში დასაქმებულ პირებზე საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჯილდოს და დანამატის გაცემა, გარდა „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ 1 საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-5 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტისა და 5 პუნქტის საფუძველზე დაწესებული დანამატებისა; ე) ამ მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეზღუდვის შესახებ წინადადებებს საქართველოს მთავრობას წარუდგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მუხლი 27. საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების შემოსულობათა ხარჯვა „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი ბიუჯეტის მხარჯავი ერთეულების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების აღრიცხვისა და გამოყენების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 15 ოქტომბრის №835 ბრძანებულების შესაბამისად, საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების მიერ მიღებული საკონსულო მოსაკრებლის, დელეგირებული უფლებამოსილების ფარგლებში საკონსულო თანამდებობის პირის მიერ გაწეული მომსახურების საფასურისა და ბიუჯეტის სხვა შემოსულობების ხარჯვა განხორციელდეს ადგილზე, ამ კანონით შესაბამისი წარმომადგენლობისა და დაწესებულებისათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. მუხლი 28. საქართველოს პარლამენტის მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება საქართველოს პარლამენტს მიეცეს უფლება, პარლამენტის წევრის გარდაცვალების შემთხვევაში, ამ კანონით მისთვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში დააფინანსოს დაკრძალვასა და სასაფლაოს მოწყობასთან დაკავშირებული ყველა ღონისძიება. მუხლი 29. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ ზოგიერთი ღონისძიების დაფინანსება 1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიეცეს უფლება, 2026 წელს „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით გათვალისწინებული ასიგნებებით შესრულებული სამუშაოების/საქონლის/მომსახურების დაფინანსება, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია თავდაცვის ძალების აღმშენებლობისა და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლების მიზნით სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის „ხარჯების“ და „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლებით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში. 246 2. საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ შემთხვევაში და დაწესებული ლიმიტის ფარგლებში საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ქვედანაყოფების (ერთეულების) მიერ შესასყიდ საქონელზე, სამუშაოსა და მომსახურებაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის იმავე აქტით განსაზღვრული სტრუქტურული ქვედანაყოფები (ერთეულები) ითვლებიან შემსყიდველ ორგანიზაციებად და აქვთ სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლებამოვალეობები და პასუხისმგებლობა. მუხლი 30. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელ ცალკეულ ღონისძიებებში გაგრძელდეს და, აუცილებლობის შემთხვევაში, შემოღებულ იქნეს ღონისძიებათა ნაწილის ანაზღაურება მოსახლეობის მიერ თანაგადახდის პრინციპით. თანაგადახდის წესს, ფორმასა და მოცულობას განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა. 2. ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამებისათვის − „მოსახლეობის სოციალური დაცვა“, „მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა“, „სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების პროგრამის“ ფარგლებში ქვეპროგრამებისათვის „სამედიცინოსოციალური ექსპერტიზა და კონტროლი“ და „სამკურნალო საშუალებების ხარისხის სახელმწიფო კონტროლი“, პროგრამის „სამინისტროს სისტემაში შემავალი სამედიცინო და სხვა დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა“ ფარგლებში ქვეპროგრამისათვის „სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა“, „დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამის“ ფარგლებში ქვეპროგრამებისათვის „დასაქმების ხელშეწყობის მომსახურებათა განვითარება“, „სამუშაოს მაძიებელთა პროფესიული კვალიფიკაციის ამაღლება“ და „არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურის გავლა“ − გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელ ღონისძიებათა დაფინანსების, თანადაფინანსებისა და ანგარიშსწორების წესებსა და ძირითად პრინციპებს განსაზღვრავს საქართველოს მთავრობა, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 3. „მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის“ ფარგლებში გაიცეს სახელმწიფო პენსია და სახელმწიფო კომპენსაცია. 4. 2027 წლის 1 იანვრიდან სახელმწიფო პენსიის ოდენობა განისაზღვროს: ა) 70 წლამდე ასაკის პენსიონერისათვის − 390 ლარით; ბ) 70 წლის ან მეტი ასაკის პენსიონერისათვის − 555 ლარით. 5. „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ 1 1 საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებისა და 22 მუხლის მე-2 და 2 პუნქტების შესაბამისად: ა) სახელმწიფო კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის ზედა ზღვრის ოდენობა განისაზღვროს 1,140 ლარით; ბ) ოჯახის წევრის გარდაცვალების გამო კომპენსაციის მიმღებ პირებზე გასაცემი სახელმწიფო კომპენსაციის ზედა ზღვრის ოდენობა განისაზღვროს 1,340 ლარით. 6. „მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარების“ ფარგლებში: ა) გაიცეს სოციალური პაკეტი „სოციალური პაკეტის განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 23 ივლისის №279 დადგენილებით დამტკიცებული „სოციალური პაკეტის გაცემის წესისა და პირობების“ შესაბამისად; ბ) გაიცეს საყოფაცხოვრებო სუბსიდია „სოციალური შეღავათების მონეტიზაციის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 11 იანვრის №4 დადგენილების შესაბამისად; 247 გ) გაგრძელდეს საარსებო შემწეობის გაცემა „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2006 წლის 28 ივლისის №145 დადგენილებით დამტკიცებული „სოციალური დახმარების პროგრამის განხორციელების ძირითადი პრინციპების, რეინტეგრაციის შემწეობის ოდენობის, მინდობით აღზრდის ანაზღაურების ოდენობის, სრულწლოვანზე ოჯახური მზრუნველობის ანაზღაურების ოდენობის, სოციალური დახმარების ოდენობის გაანგარიშების, ღონისძიებათა დაფინანსებისა და ანგარიშსწორების, აგრეთვე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა, ასევე ლტოლვილისა და დამატებითი დაცვის მქონე პირთა ყოველთვიური შემწეობის დაფინანსების წესის“ შესაბამისად; დ) გაგრძელდეს დევნილთა, ლტოლვილისა და დამატებითი დაცვის მქონე პირთა შემწეობების გაცემა: ერთ დევნილზე, ლტოლვილის ან დამატებითი დაცვის მქონე პირზე გასაცემი ყოველთვიური შემწეობის ოდენობა განისაზღვროს 45 ლარით; ე) გაგრძელდეს ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის, აგრეთვე ახალშობილის შვილად აყვანის გამო და დროებითი შრომისუუნარობის გამო დახმარებების გაცემა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ დადგენილი წესითა და პირობებით; ვ) დაფინანსდეს დახმარება შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისათვის „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით განსაზღვრული წესითა და პირობებით; ზ) დაფინანსდეს ამ პუნქტით გათვალისწინებული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირებული ყველა საჭირო ღონისძიება; თ) დაფინანსდეს საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა ღონისძიებები. 7. საქართველოს მთავრობას მიეცეს უფლება, განსაზღვროს 2026 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის ის სახელმწიფო პროგრამები/მათი ღონისძიებები/მოცულობები, რომელთა განხორციელებაც უწყვეტად გაგრძელდება 2027 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში განსახორციელებელი 2027 წლის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცებამდე და ამ პროგრამებით გათვალისწინებული მიმწოდებლების გამოვლენამდე „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად ან ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით. 8. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სისტემაში ამ კანონით გათვალისწინებული შესაბამისი ასიგნებების ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებებისა და მათი კომპონენტების დამტკიცებამდე ან/და „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესრულებამდე ან ვაუჩერის პირობების შესაბამისად შესაბამისი მიმწოდებლების გამოვლენამდე გაგრძელდეს 2026 წლის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სახელმწიფო პროგრამებით განსაზღვრული ის ღონისძიებები, რომელთა უწყვეტი განხორციელებაც აუცილებელია სახელმწიფოს მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად, და ხელშეკრულებები გაფორმდეს იმავე მიმწოდებლებთან, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ იქნა განსაზღვრული. ამასთანავე, აღნიშნულის შესახებ ეცნობოთ საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტს და საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს – სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს. 9. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2026 წელს შესრულებული სამუშაოები დაფინანსდეს ამ კანონით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 248 10. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში 2026 წელს გაცემული ვაუჩერები (შესაბამისი ვაუჩერის პირობების გათვალისწინებით) და „რეფერალური მომსახურების“ სახელმწიფო პროგრამის „სტიქიური უბედურებების, კატასტროფების, საგანგებო სიტუაციების, კონფლიქტურ რეგიონებში დაზარალებულ მოქალაქეთა და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სხვა შემთხვევების დროს მოსახლეობის სამედიცინო დახმარების კომპონენტის“ ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებები, რომლებიც ვერ დაფინანსდა 2026 წელს, დაფინანსდეს ამ კანონით შესაბამისი პროგრამებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებებიდან. 11. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამების − „27 03 02 02 − იმუნიზაცია“, „27 03 02 03 − ეპიდზედამხედველობა“ და „27 03 02 11 − ჰეპატიტის მართვა“ − ფარგლებში ვაქცინების, შპრიცების, პარაზიტული და ვირუსული დაავადებების (მალარია, ლეიშმანიოზი, დენგე, ზიკა, ჩიკუნგუნია, ყირიმ-კონგო და სხვა) სამკურნალო მედიკამენტების „ცივი ჯაჭვის“ აღჭურვილობებისა და ჰეპატიტით დაავადებული პაციენტებისათვის საჭირო მედიკამენტების შესყიდვა განხორციელდეს გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, გამარტივებული შესყიდვით, ხოლო იმ ვაქცინების, შპრიცების, პარაზიტული და ვირუსული დაავადებების სამკურნალო მედიკამენტების „ცივი ჯაჭვის“ აღჭურვილობებისა და ჰეპატიტით დაავადებული პაციენტებისათვის საჭირო მედიკამენტების შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება გაეროს ბავშვთა ფონდის მეშვეობით, − „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 12. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის, „საქართველოში აივ/შიდსისა და ტუბერკულოზის პრევენციის, მკურნალობის, მოვლისა და მხარდაჭერის ეროვნული სისტემების გაძლიერება − ტუბერკულოზის კომპონენტის“ (GEO-C-NCDC) ღონისძიებებისათვის, და პროგრამის „27 03 02 07 – აივ ინფექციის/შიდსის მართვა“ ფარგლებში, მათ შორის, „საქართველოში აივ/შიდსისა და ტუბერკულოზის პრევენციის, მკურნალობის, მოვლისა და მხარდაჭერის ეროვნული სისტემების გაძლიერება − შიდსის კომპონენტის“ (GEO-C-NCDC) ღონისძიებებისათვის, ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, მათ შორის, აივ ინფექციის/შიდსის და ტუბერკულოზის სამკურნალო პირველი რიგის და მეორე რიგის მედიკამენტების შეძენა, ამ კანონით გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში განხორციელდეს აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვების მექანიზმისა და აგენტების, მათ შორის, შესყიდვის ელექტრონული პლატფორმის, გამოყენებით, ხოლო იმ ფარმაცევტული და სხვა სამედიცინო დანიშნულების საქონლის შესყიდვა, რომელთა შესყიდვაც ვერ ხორციელდება აივ ინფექციის/შიდსის, ტუბერკულოზისა და მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის გლობალური ფონდის მიერ განსაზღვრული გაერთიანებული საერთაშორისო შესყიდვის მექანიზმისა და აგენტების საშუალებით, – „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. 13. ამ კანონით დამტკიცებული პროგრამის „27 03 02 06 – ტუბერკულოზის მართვა“ ფარგლებში საქართველოს მოქალაქეები ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვაში ხელშეწყობის მიზნით, ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო მკურნალობის რეჟიმის დაცვის შემთხვევაში, ამბულატორიული მკურნალობის მთელი კურსის განმავლობაში იღებენ სოციალურ დახმარებას საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. 14. დევნილთა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობის (სადაც დევნილი სახელმწიფოს მიერ იქნა განსახლებული და რომელიც საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში დაფიქსირებული იყო, როგორც დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლების ობიექტი, აგრეთვე სადაც სამინისტრო ახორციელებდა ადმინისტრაციის, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური მომსახურების ხარჯების (მათ შორის, ობიექტებში განსახლებულ დევნილთა, ლტოლვილისა და დამატებითი დაცვის მქონე პირთა მიერ მოხმარებული წყლის, ნარჩენების გატანის, ასენიზაციისა და დეზინფექცია-დერატიზაციის, განსახლების ობიექტებში მომსახურებისა და მიმდინარე შეკეთების სხვა ხარჯების) ანაზღაურებას) ადმინისტრაციული ხარჯის დაფინანსება ერთ დევნილზე განისაზღვროს თვეში 2 ლარით. აღნიშნული დაფინანსება 249 განხორციელდეს სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესაბამისად. ხელშეკრულების პირობებს და მის გასაფორმებლად საჭირო დოკუმენტაციას ადგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. მუხლი 31. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიანი სოფლების მოსახლეობისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურება 1. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანაროსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობისათვის (აბონენტებისათვის) ბუნებრივი აირის მოხმარებაზე 2026 წლის 1 დეკემბრიდან 2027 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2027 წლის 15 ოქტომბრიდან 2027 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით 3 პერიოდებში განისაზღვროს შეღავათი თითოეულ აბონენტზე თვეში 700 მ -ის (მაისსა და ოქტომბერში 3 – 350 მ -ის) ოდენობით. ამასთანავე, აბონენტებს მიეცეთ შესაძლებლობა, აღნიშნული პერიოდების შესაბამის საანგარიშო თვეში გამოუყენებელი შეღავათით ისარგებლონ მომდევნო თვეში, კერძოდ, 2026 წლის 1 დეკემბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2027 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2027 წლის 16 მაისს, 2027 წლის 15 ოქტომბრიდან გამოუყენებელი შეღავათი გამოყენებულ იქნეს 2028 წლის 15 მაისის ჩათვლით პერიოდში, ხოლო რიცხული შეღავათი გაუქმდეს 2028 წლის 16 მაისს. 2. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანია ვალდებულია ამ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად შეღავათით მოსარგებლე აბონენტების სააღრიცხვო ბარათებზე ყოველი თვის დასაწყისში ასახოს შეღავათის შესაბამისი ლიმიტი და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათი. 3. ბუნებრივი აირის გამანაწილებელი კომპანიის მიერ წარმოდგენილი და მუნიციპალიტეტების გამგეობების მიერ სათანადოდ დამოწმებული შესაბამისი ანგარიშების მიხედვით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ აანაზღაუროს 2026 წლის 1 დეკემბრიდან 2027 წლის 15 მაისის ჩათვლით და 2027 წლის 15 ოქტომბრიდან 2027 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდებში ყაზბეგის მუნიციპალიტეტსა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის მაღალმთიან სოფლებში (სეთურნი, ზაქათკარი, ჯაღმიანი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, იუხო, მუდურუ, წკერე, ციხიანი, სვიანა-როსტიანი და ქოროღო, აგრეთვე ის სოფლები, რომელთაც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი მიენიჭათ) მუდმივად მცხოვრები მოსახლეობის (აბონენტების) მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ლიმიტისა და შესაბამის საანგარიშო პერიოდში გამოუყენებელი შეღავათის ფარგლებში ფაქტობრივად მოხმარებული ბუნებრივი აირის ღირებულება. მუხლი 32. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიეცეს უფლება, პროგრამის „26 02 02 – ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა ეკვივალენტური სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა“ ფარგლებში 2026 წელს მიღებული საქონლისა და მომსახურების დაფინანსება განახორციელოს ამ კანონით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსათვის დამტკიცებული ასიგნებებიდან. 2. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიეცეს უფლება, ამ კანონით მისთვის გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში უზრუნველყოს საერთაშორისო საარბიტრაჟო დავებსა და უცხო ქვეყნის სასამართლოებში მიმდინარე საქმეებთან დაკავშირებით სახელმწიფოს წარმომადგენლობის განხორციელების მიზნით იურიდიული კომპანიებისაგან იურიდიული მომსახურების შესყიდვის, შესაბამისი საარბიტრაჟო და სასამართლო ხარჯების, მოწმეებისა და უცხოელი ექსპერტების საარბიტრაჟო და სასამართლო პროცესებში მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში კომპლექსურ საქმეებზე დავების საწარმოებლად იურიდიული მომსახურების შესყიდვის, არასრულწლოვანი საქართველოს 250 მოქალაქეების უცხო ქვეყანაში არამართლზომიერად გადაადგილებისა და დაკავების საქმეების უცხო ქვეყანაში წარმოებისა და ბავშვების საქართველოში დაბრუნების, საქართველოს მოქალაქეების ჰუმანიტარული საჭიროების უზრუნველყოფის მიზნით, აგრეთვე აღნიშნულ საქმეებთან დაკავშირებული სხვა, გაუთვალისწინებელი ხარჯებისა და საქართველოს კანონმდებლობით მათთან დაკავშირებული გადასახადების დაფინანსება, მათ შორის, ამ კანონის ამოქმედებამდე გაფორმებული ხელშეკრულებების ფარგლებში აღებული ვალდებულებების დაფინანსება. მუხლი 33. საქართველოს საერთო სასამართლოების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით განსახორციელებელი ღონისძიებები ამ კანონის მე-16 მუხლით საქართველოს საერთო სასამართლოებისათვის განსაზღვრული მომუშავეთა რიცხოვნობა არ ზღუდავს კანონით დადგენილი წესით საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეებისა და მათთან დაკავშირებული თანამშრომლების (თანაშემწე, რეფერენტი და სხვა) დანიშვნას. მუხლი 34. ზოგიერთი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ განსახორციელებელი ღონისძიებები 1. „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის მე4 პუნქტით გათვალისწინებულმა საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა მის მიერ 2027 წელს მობილიზებული, საქართველოს კანონმდებლობით ნებადართული (საკუთარი) შემოსავლების არანაკლებ 10% მიმართოს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. 2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესრულების მიზნით შესაბამისმა უწყებამ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხების მიმართვა განახორციელოს ყოველი კვარტალის ბოლო სამუშაო დღეს, გადარიცხვის დღისათვის კვარტალში მიღებული შემოსავლის არანაკლებ 10%-ის ოდენობით. 3. ამ მუხლის დებულებები არ ვრცელდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის მიერ მიღებულ გრანტებზე, აგრეთვე იმ შემოსავლებზე, რომლებსაც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი იღებს მისი კონტროლის განმახორციელებელი ორგანოს სისტემაში შემავალი სხვა საჯარო სამართლის იურიდიული პირისაგან. 2 4. „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის 2 პუნქტის შესაბამისად საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია განსაზღვროს ის საჯარო სამართლის იურიდიული პირები, რომლებიც, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში მიმართული სახსრების გარდა, მათ ანგარიშზე არსებული თავისუფალი ნაშთის ნაწილს მიმართავენ საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში ან/და საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული საბიუჯეტო ორგანიზაციის დასაფინანსებლად. 251

თავი IX დასკვნითი დებულებანი მუხლი 36. კანონის ამოქმედება 1. ეს კანონი ამოქმედდეს 2027 წლის 1 იანვრიდან. 2. ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდეს საქართველოს 2025 წლის 10 დეკემბრის კანონი „საქართველოს 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (www.matsne.gov.ge), 19.12.2025, სარეგისტრაციო კოდი: 190020010.05.001.102935). საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ ყაველაშვილი თბილისი, 2026 წლის .... დეკემბერი. 252

განმარტებითი ბარათი საქართველოს კანონის პროექტზე „საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ ა) ზოგადი ინფორმაცია კანონპროექტის შესახებ: ა.ა) კანონპროექტის მიღების მიზეზი: ა.ა.ა) პრობლემა რომლის გადაჭრასაც მიზნად ისახავს კანონპროექტი: კანონპროექტი მომზადებულია საქართველოს კონსტიტუციის 66-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად და განსაზღვრავს 2027 წლის განმავლობაში მისაღები შემოსულობებისა და გასაწევი გადასახდელების მაჩვენებლებს. საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად სახელმწიფო ბიუჯეტი წარმოადგენს საქართველოს პარლამენტის მიერ დამტკიცებულ, საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობას. ა.ა.ბ) არსებული პრობლემის გადასაჭრელად კანონის მიღების აუცილებლობა: საქართველოს კონსტიტუციისა და საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის თანახმად სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონის პროექტის საქართველოს მთავრობის მიერ მომზადება და საქართველოს პარლამენტის მიერ განხილვა და დამტკიცება ხორციელდება ყოველწლიურად. ა.ბ) კანონპროექტის მოსალოდნელი შედეგები: „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის“ 38-ე მუხლის შესაბამისად, 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელების და ნაშთის ცვლილების დამტკიცება. ა.გ) კანონპროექტის ძირითადი არსი: I - მსოფლიო და რეგიონულ ეკონომიკაში არსებული ძირითადი ტენდენციები 2025-2027 წლებში: 2025 წელს მსოფლიო ეკონომიკა შედარებით მდგრადი აღმოჩნდა, მიუხედავად სავაჭრო პოლიტიკის ცვლილებების, გეოპოლიტიკური დაძაბულობისა და ეკონომიკური პოლიტიკის გაურკვევლობის მაღალი დონისა. საერთაშორისო ვაჭრობის ზრდა, მიწოდების ჯაჭვების ადაპტაცია და განსაკუთრებით ტექნოლოგიურ სექტორში ინვესტიციების გააქტიურება მნიშვნელოვან მხარდაჭერას უწევდა გლობალურ ეკონომიკურ აქტივობას. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შეფასებით, მსოფლიო ეკონომიკის რეალური ზრდა 2025 წელს 3.5 პროცენტს შეადგენდა, რაც 2024 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს უტოლდებოდა. ამასთან, ზრდის ტემპი მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა ეკონომიკების მიხედვით: განვითარებული ეკონომიკების ზრდა დაახლოებით 1.9 პროცენტით, ხოლო განვითარებადი და საბაზრო ეკონომიკების - 4.5 პროცენტით შეფასდა. 2025 წლის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენდა მსოფლიო ვაჭრობის მაღალი აქტივობა. IMF-ის შეფასებით, საქონლითა და მომსახურებით მსოფლიო ვაჭრობის მოცულობა 1 დაახლოებით 5.0 პროცენტით გაიზარდა. ვაჭრობის ზრდას ხელი შეუწყო სავაჭრო პოლიტიკის ცვლილებების მოლოდინამდე განხორციელებულმა წინმსწრებმა შესყიდვებმა და კომპანიების მიერ მიწოდების ჯაჭვების სწრაფმა გადაწყობამ. ამავე პერიოდში გაგრძელდა ინფლაციის გლობალური შემცირების ტენდენცია. IMF-ის შეფასებით, გლობალური ინფლაცია 2025 წელს 4.1 პროცენტამდე შემცირდა, თუმცა ინფლაციური წნეხი სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებული ინტენსივობით შენარჩუნდა. 2026 წელს გლობალური ეკონომიკური გარემო მნიშვნელოვნად შეიცვალა. წლის დასაწყისში საერთაშორისო ორგანიზაციების პროგნოზები შედარებით სტაბილურ გლობალურ ზრდას ითვალისწინებდა. მაგალითად, IMF-ის იანვრის პროგნოზით, მსოფლიო ეკონომიკის ზრდა 2026 წელს 3.3 პროცენტს, ხოლო 2027 წელს 3.2 პროცენტს შეადგენდა. თუმცა წლის განმავლობაში ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის გამწვავებამ და ენერგეტიკული ბაზრების შეფერხებამ გლობალური ეკონომიკური პროგნოზების მნიშვნელოვანი გადახედვა გამოიწვია. მსოფლიო ბანკის ივნისის შეფასებით, გლობალური ზრდა 2026 წელს 2.5 პროცენტამდე შენელდება. მსოფლიო ბანკის შეფასებით, ეს COVID-19-ის პანდემიის შემდეგ ყველაზე დაბალი გლობალური ზრდის მაჩვენებელი იქნება. IMF-ის ივლისის განახლებული პროგნოზით, გლობალური ეკონომიკის ზრდა 2026 წელს 3.0 პროცენტს შეადგენს. განსხვავება მსოფლიო ბანკისა და IMF-ის შეფასებებს შორის ძირითადად ასახავს მათ განსხვავებულ დაშვებებს ენერგეტიკული შოკის ხანგრძლივობისა და მასშტაბის შესახებ. 2026 წლის ერთ-ერთი მთავარი მაკროეკონომიკური ცვლილება გახდა ინფლაციის შემცირების პროცესის დროებითი შეფერხება. IMF-ის ივლისის შეფასებით, გლობალური ინფლაცია 2025 წლის 4.1 პროცენტიანი ნიშნულიდან კვლავ იზრდება და 2026 წელს 4.7 პროცენტს აღწევს. მსოფლიო ბანკის ივნისის შეფასებით, 2026 წლის გლობალური ინფლაცია 4.0 პროცენტამდე გაიზრდება, 2025 წლის 3.3 პროცენტთან შედარებით. 2026 წელს ინფლაციური წნეხის მთავარ მამოძრავებელს ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ფასების ზრდა წარმოადგენს, თუმცა საერთაშორისო სასურსათო ფასები ასევე მაღალ დონეზე ნარჩუნდება და დამატებით ინფლაციურ რისკებს იწვევს. მსოფლიო ბანკის საბაზისო სცენარის მიხედვით, Brent-ის საშუალო ფასი 2026 წელს დაახლოებით 94 აშშ დოლარს შეადგენს, რაც 2025 წლის დონეს დაახლოებით 36 პროცენტით აღემატება. აღნიშნული შეფასება ეფუძნება დაშვებას, რომ ენერგომომარაგების შეფერხებები წლის ბოლოსთვის თანდათან შემცირებას დაიწყებს. კონფლიქტებთან დაკავშირებული შეფერხებები ზეწოლას ახდენს სასაქონლო ვაჭრობის ნაკადებზე, თუმცა გაუმჯობესებული სავაჭრო პოლიტიკის გარემო და ხელოვნურ ინტელექტთან (AI) დაკავშირებული ინვესტიციების ზრდა გლობალურ ვაჭრობაზე საპირისპირო მიმართულებით, მხარდამჭერ გავლენას ახდენს. IMF აღნიშნავს, რომ AI-სთან დაკავშირებული მოთხოვნა და ტექნოლოგიური ღირებულების ჯაჭვებში ჩართული ქვეყნების ექსპორტი ეკონომიკური აქტივობის მნიშვნელოვან წყაროდ რჩება. შესაბამისად, გლობალური ეკონომიკის შედეგები მნიშვნელოვნად განსხვავდება ქვეყნების მიხედვით - ენერგიის ექსპორტიორები და ტექნოლოგიურ სექტორში ინტეგრირებული ეკონომიკები უფრო მეტად არიან დაცული მიმდინარე შოკისგან, მაშინ როდესაც ენერგიის 2 იმპორტიორი და ტექნოლოგიურად ნაკლებად ინტეგრირებული ეკონომიკები უფრო დიდ ზეწოლას განიცდიან. 2027 წლისთვის საერთაშორისო ორგანიზაციები გლობალური ეკონომიკური ზრდის ზომიერ გაუმჯობესებას ელოდებიან. IMF-ის ივლისის პროგნოზით მსოფლიო ეკონომიკური ზრდა 3.4 პროცენტის დონეზეა მოსალოდნელი, მათ შორის განვითარებული ეკონომიკების ზრდა 1.8 პროცენტის, ხოლო განვითარებადი ეკონომიკების ზრდა 4.5 პროცენტის დონეზეა პროგნოზირებული. მომდევნო წლისთვის მსოფლიო ეკონომიკაში რამდენიმე ძირითადი მიმართულებაა გამოკვეთილი, კერძოდ: • გლობალური ინფლაციის შემცირება - IMF-ის პროგნოზით, ინფლაცია 2026 წლის 4.7 პროცენტიდან 2027 წელს 3.9 პროცენტამდე შემცირდება; • მსოფლიო ვაჭრობის აღდგენა, რაც IMF-ის პროგნოზით 4.3 პროცენტამდე გაიზრდება მიმდინარე წლის 3.5 პროცენტის შემდგომ; • ენერგეტიკული შოკის თანდათანობითი განელება - თუ კონფლიქტის შედეგად ენერგომომარაგების შეფერხებები შემცირდება, 2027 წელს ენერგიის ფასების გავლენა ინფლაციასა და ეკონომიკურ აქტივობაზე მნიშვნელოვნად შესუსტდება. მსოფლიო ბანკი უფრო ფრთხილ, 2.8 პროცენტიან გლობალური ზრდის პროგნოზს აკეთებს. ბანკის შეფასებით, ზრდის აღდგენას ხელს შეუწყობს ენერგეტიკული ფასების ნორმალიზება, ფინანსური პირობების შემსუბუქება და მსოფლიო ვაჭრობის აღდგენა. ზემოაღნიშნული პროგნოზების მიუხედავად კვლავ შენარჩუნებულია გლობალური ეკონომიკური რისკები, რამაც შესაძლებელია უარყოფითად იმოქმედოს დღეს არსებულ პროგნოზებზე. აღნიშნული რისკებიდან ძირითადია: • გეოპოლიტიკური კონფლიქტების გაგრძელება ან გაფართოება; • ენერგომატარებლების ფასების მაღალ დონეზე შენარჩუნება და შესაბამისად ინფლაციის გახანგრძლივება; • საერთაშორისო საპროცენტო განაკვეთების მოსალოდნელზე ხანგრძლივად მაღალ დონეზე დარჩენა; • მსოფლიო ვაჭრობის ფრაგმენტაციის გაღრმავება; • მაღალი სახელმწიფო და კერძო ვალის გამო ფინანსური ბაზრების მგრძნობელობის ზრდა. თუ რეგიონულ ჭრილში შევხედავთ, სავალუტო ფონდის მონაცემებით 2025 წელს სამხრეთ კავკასიისა და ცენტრალური აზიის ეკონომიკური აქტივობა კვლავ მაღალი იყო და ეკონომიკურმა ზრდამ 6.2 პროცენტი შეადგინა. მაღალ ეკონომიკურ აქტივობას ხელს უწყობდა შიდა მოთხოვნის ძლიერი დინამიკა, ხელფასებისა და დასაქმების ზრდა, ფულადი გზავნილები, ტურიზმი, მომსახურების სექტორის გაფართოება და რეგიონში სავაჭრო და სატრანზიტო ნაკადების ზრდა. 2026 წელს გლობალური ეკონომიკური გარემოს გაუარესებამ და, განსაკუთრებით, ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის გამწვავებამ რეგიონზე დამატებითი ზეწოლა შექმნა. ენერგომატარებლების ფასების ზრდამ გაზარდა იმპორტიორი ქვეყნების ხარჯები, ხოლო გეოპოლიტიკურმა გაურკვევლობამ და სავაჭრო ფრაგმენტაციამ გაართულა საინვესტიციო გარემო. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შეფასებით, კავკასიისა და ცენტრალური აზიის რეგიონში ეკონომიკური ზრდა 2026 წელს დაახლოებით 4.8 პროცენტამდე შენელდება. ზრდის შენელების ძირითადი მიზეზებია საგარეო მოთხოვნის ნორმალიზება, ენერგეტიკული შოკის გავლენა და გლობალური ეკონომიკური გაურკვევლობის ზრდა. ამასთან, რეგიონი კვლავ ინარჩუნებს შედარებით მაღალ ეკონომიკურ ზრდის პოტენციალს. 3 2027 წელს რეგიონის ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი კვლავ ინარჩუნებს შედარებით დაბალ 4.5 პროცენტიან ნიშნულს. რაც შეეხება უშუალოდ მეზობელი ქვეყნების ეკონომიკებს: • თურქეთისთვის მთავარ გამოწვევას კვლავ მაღალი ინფლაცია და მკაცრი მონეტარული პოლიტიკა წარმოადგენს. 2026 წლის ენერგეტიკულმა შოკმა ინფლაციის შემცირების პროცესი გაართულა. მსოფლიო ბანკი თურქეთს იმ ეკონომიკებს შორის ასახელებს, სადაც ინფლაციური წნეხი რეგიონში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალია. 2025 წელს თურქეთის ეკონომიკა 3.6 პროცენტით გაიზარდა, მსოფლიო ბანკის ივნისის პროგნოზების მიხედვით 2026 წელს უფრო დაბალი, 2.8 პროცენტიანი პროგნოზია, ხოლო 2027 წლისთვის მისი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 3.7 პროცენტს შეადგენს. საერთაშორისო სავალუტო ფონდიც მსგავს, 2.9 და 3.6 პროცენტიან ზრდას პროგნოზირებს 2026-2027 წლებისთვის, ივლისში შემუშავებული პროგნოზებით; • რუსეთი, როგორც ენერგორესურსებით მდიდარი ეკონომიკა, განიცდის მნიშვნელოვან გავლენებს შიდა და გარე ფაქტორებისგან. სანქციებითა და საომარი ქმედებებით გამოწვეულ ნეგატიურ ეფექტებს აბალანსებს თავდაცვის ხარჯების ზრდისა და ენერგორესურსებზე მაღალი ფასების ეფექტები. რუსეთის ფედერაციაში ინფლაცია მაღალ დონეზე ნარჩუნდება. 2025 წელს რუსეთის ეკონომიკა 1.0 პროცენტით გაიზარდა, ხოლო 2026 და 2027 წლებისთვის მისი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 1.1 პროცენტს შეადგენს საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ივლისის პროგნოზების მიხედვით, ხოლო მსოფლიო ბანკს აღნიშნული პერიოდისთვის რუსეთის 0.8 და 0.7 პროცენტიანი ზრდა აქვს ივნისში შემუშავებულ პროგნოზებში; • აზერბაიჯანის მთავარ გამოწვევას კვლავ მაღალი ინფლაცია და დაბალი ეკონომიკური ზრდა წარმოადგენს. 2026 წლის ენერგეტიკულმა შოკმა ინფლაციის შემცირების პროცესი გაართულა, თუმცა დადებითად იმოქმედა მიმდინარე ანგარიშზე. აზერბაიჯანი ამჟამად ახორციელებს ინფრასტრუქტურის აღდგენის სამუშაოებს ყარაბაღის ტერიტორიაზე, რამაც შესაძლოა ხელი შეუწყოს ეკონომიკურ ზრდას. 2025 წელს აზერბაიჯანის ეკონომიკა 1.4 პროცენტით გაიზარდა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის აპრილის პროგნოზების მიხედვით, 2026 წელს აზერბაიჯანის ზრდის პროგნოზი 2.2 პროცენტის დონეზეა, ხოლო 2027 წლისთვის მისი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი შედარებით მაღალია და 2.5 პროცენტს შეადგენს. მსოფლიო ბანკის ივნისის პროგნოზების მიხედვით კი 2026-2027 წლებისთვის ზრდა შესაბამისად 2.0 და 1.8 პროცენტზე იქნება; • სომხეთისთვის მთავარ გამოწვევებს, ამ ეტაპზე, წარმოადგენს უცხოურ ენერგორესურსებზე მაღალი დამოკიდებულება და რუსეთის ბაზარზე წვდომის დაკარგვის მაღალი რისკები. ამჟამად ინფლაცია სომხეთში დაბალ დონეზეა, თუმცა 2026 წლის ნეგატიურმა ენერგეტიკულმა შოკმა შესაძლოა წარმოშვას ინფლაციაზე ზეწოლა. სომხეთის ეკონომიკა მაღალი ტემპით იზრდება. ამ მხრივ, განსაკუთრებით გამოსარჩევია მშენებლობის სექტორი, რომელიც მიმდინარე წელს მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 2025 წელს სომხეთის ეკონომიკა 7.2 პროცენტით გაიზარდა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის აპრილის პროგნოზებით, სომხეთის ზრდა 2026 წელს მოსალოდნელია 5.3 პროცენტის დონეზე, ხოლო 2027 წლისთვის კი მისი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი შედარებით მაღალია და 5.5 პროცენტს შეადგენს. მსოფლიო ბანკის ივნისის პროგნოზების მიხედვით, 2026 და 2027 წლებში სომხეთის ეკონომიკა შესაბამისად 5.3 და 5.1 პროცენტით გაიზრდება; • უკრაინის მთავარ ეკონომიკურ გამოწვევებს, ამ ეტაპზე, წარმოადგენს მაღალი ინფლაცია, მაღალი მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი, უცხოურ ენერგორესურსებსა და ნედლეულზე 4 მაღალი დამოკიდებულება და ენერგიის (ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის) მიწოდების შეფერხებები. 2026 წლის ნეგატიურმა ენერგეტიკულმა შოკმა შესაძლოა უკრაინაში მეტად გაზარდოს ინფლაციაზე ზეწოლა. 2025 წელს უკრაინის ეკონომიკა 1.8 პროცენტით გაიზარდა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის აპრილის პროგნოზებით, უკრაინის 2026 წლის პროგნოზი 2.0 პროცენტის დონეზეა, ხოლო 2027 წლისთვის კი მისი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი შედარებით მაღალია და 3.5 პროცენტს შეადგენს. რაც შეეხება მსოფლიო ბანკის ივნისის შეფასებას, უკრაინა შესაძლოა 1.2 და 4.0 პროცენტით გაიზარდოს, შესაბამისად, 2026 და 2027 წლებში. IMF-ის პროგნოზი: რეალური მშპ-ის ზრდა დასახელება 2025 ფ 2026 პ 2027 პ გლობალური ეკონომიკური ზრდა (ივლისი) 3.5 3.0 3.4 სამხრეთ კავკასია და ცენტრალური აზია (აპრილი) 6.2 4.8 4.5 თურქეთი (ივლისი) 3.6 2.9 3.6 რუსეთი (ივლისი) 1.0 1.1 1.1 აზერბაიჯანი (აპრილი) 1.4 2.2 2.5 სომხეთი (აპრილი) 7.2 5.3 5.5 უკრაინა (აპრილი) საქართველო (ივლისი) 1.8 7.5 2 6.5 3.5 5.7 II – საქართველოს ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები 2025-2027 წლებში: 2025 წელს საქართველოს რეალური ეკონომიკური ზრდა 7.5% დაფიქსირდა. ზრდის მიმართულებით ძირითადი წვლილი შემდეგმა დარგებმა შეიტანა: ინფორმაცია და კომუნიკაცია, საფინანსო და სატრანსპორტო საქმიანობები. ასევე, მნიშვნელოვანი იყო ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლების ზრდა, რამაც ეკონომიკურ აქტივობას კვლავ დადებითი იმპულსი შესძინა. ეკონომიკურ ზრდაზე მოქმედი ძირითადი პარამეტრებიდან: • • • საქონლის ექსპორტი 11.1 პროცენტით გაიზარდა და 7.3 მილიარდი დოლარი შეადგინა; ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები 6 პროცენტით გაიზარდა და 4.7 მილიარდი დოლარი შეადგინა; წმინდა ფულადი გზავნილების მაჩვენებელი წინა წელთან შედარებით 8.2 პროცენტით გაიზარდა და 3.2 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა; ნომინალურ გამოსახულებაში ქვეყნის ეკონომიკა 12.4 პროცენტით გაიზარდა და 104.6 მილიარდი ლარი შეადგინა, რაც ერთ სულ მოსახლეზე 10 000 დოლარს აჭარბებს. ასევე აღსანიშნავია, რომ გასულ წელს დაფიქსირდა მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის ისტორიულად დაბალი მაჩვენებელი, რომლის მოცულობამ მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებაში 2.6 პროცენტი შეადგინა. 2026 წელს ბიუჯეტი დაიგეგმა 5 პროცენტიანი რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზით, თუმცა წლის პირველ ნახევარში ეკონომიკური აქტივობა უფრო მაღალი იყო და შესაბამისად ზრდამ I კვარტალში 9 პროცენტი, ხოლო II კვარტალში 6.9 პროცენტი შეადგინა. ჯამში წლის პირველ ნახევარში რეალური ეკონომიკური ზრდა 7.8 პროცენტს შეადგენს. 5 მაღალი ზრდის ძირითადი მამოძრავებელი ფაქტორები ძირითადად მაღალპროდუქტიული დარგებია: ინფორმაცია და კომუნიკაცია, ტრანსპორტი და დასაწყობება, დამამუშავებელი მრეწველობა, საფინანსო საქმიანობები. რაც შეეხება დანახარჯების მხრიდან ზრდის მთავარ წარმმართველ ფაქტორებს, ძირითადად შიდა მოხმარება და ინვესტიციები ჩამოყალიბდა. 2026 წელს საგარეო მოთხოვნა კვლავ ძლიერი რჩება: • • • საქონლის ექსპორტი წლის პირველი 8 თვის განმავლობაში 22 პროცენტზე მეტით გაიზარდა და 5.4 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა; მიუხედავად ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტისა, წლის პირველ ნახევარში ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლები მოსალოდნელზე ნაკლებად, 2%-ით შემცირდა და 1.9 მილიარდი დოლარი შეადგინა; წმინდა ფულადი გზავნილების მაჩვენებელი იანვარ-აგვისტოს განმავლობაში გაზრდილია 7.3 პროცენტით და 2.3 მილიარდ დოლარს შეადგენს. წლის პირველ ნახევარში არსებული ტენდენციების გათვალისწინებით გადაიხედა მიმდინარე წლის რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი და ნაცვლად 5 პროცენტისა განისაზღვრა 6.8 პროცენტის ოდენობით. აღსანიშნავია, რომ საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ საქართველოს რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი ასევე გადაიხედა ზრდის მიმართულებით, კერძოდ: • საერთაშორისო სავალუტო ფონდის პროგნოზი გაიზარდა 6.5 პროცენტამდე, მანამდე არსებული 5.3 პროცენტის ნაცვლად; • მსოფლიო ბანკმა ივნისში მსოფლიოს და უმეტესი ქვეყნების პროგნოზები კლების მიმართულებით შეცვალა და საქართველოს 2026 წლის პროგნოზი 5.0 პროცენტით განსაზღვრა; • აზიის განვითარების ბანკმა სექტემბერში გაზარდა საქართველოს ეკონომიკური ზრდის • პროგნოზი მანამდე არსებული 5.5 პროცენტიდან 6.3 პროცენტამდე. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკმა სექტემბერში ეკონომიკური ზრდა 6.0 პროცენტიდან 6.5 პროცენტამდე გაზარდა; საქართველოს 2027 წელს საქართველოს რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი კვლავ კონსერვატიულ დაშვებებზეა გაკეთებული და 5 პროცენტს შეადგენს, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში ეკონომიკური ზრდა პროგნოზირებულია მის ე.წ. პოტენციური დონის გათვალისწინებით და 5.25.3 პროცენტის ფარგლებშია. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული პროგნოზი სრულ თანხვედრაშია საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების პროგნოზებთან. რაც შეეხება ინფლაციას, 2025 წლის ინფლაციამ 3.9 პროცენტი შეადგინა. მიზნობრივზე მაღალი ინფლაცია განპირობებული იყო საერთაშორისო ბაზარზე სურსათისა და ნედლეულის ფასების მატებითა და საბაზო ეფექტის ამოწურვით. 2026 წელს ინფლაციამ ზრდა დაიწყო და ამას დაემატა სასურსათო ბაზრებიდან მომავალი მაღალი ინფლაციური წნეხი, რის შედეგადაც 2026 წლის პირველი რვა თვის საშუალო ინფლაციამ 5.3% შეადგინა. მიწოდების ეფექტების თანდათან დასტაბილურების პარალელურად, არსებული პროგნოზით, 2026 წლის საშუალო წლიური ინფლაციის პროგნოზი 5.2 პროცენტია, ხოლო 2027 წლის მეორე ნახევარში იგი ეროვნული ბანკის მიზნობრივ მაჩვენებელს დაუბრუნდება. 6 III – საქართველოს ეკონომიკაზე მოქმედი საშუალოვადიანი პერიოდის ძირითადი რისკები: გეოპოლიტიკური სიტუაციიდან გამომდინარე კვლავ არსებული გაურკვეველი მდგომარეობის გამო, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რისკ-ფაქტორების ანალიზი. ამის მიზეზი ერთი მხრივ ისაა, რომ საქართველოს ეკონომიკა გარკვეულწილად დამოკიდებულია რეგიონის ქვეყნებზე როგორც სავაჭრო, ასევე - გზავნილებისა და ტურიზმის კუთხით, ხოლო მეორე მხრივ, საქართველოს ეკონომიკა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული საერთაშორისო ნავთობის ფასებზე. ბოლო პერიოდში შეინიშნება ნავთობისა და მასთან დაკავშირებული პროდუქტების ფასების ზრდა, რაც ძირითადად რეგიონში არსებული კონფლიქტებით იყო გამოწვეული და რამაც ასევე გავლენა იქონია საქართველოს საერთო ფასების დონეზე. შესაბამისად, აღნიშნულ ფაქტორებს შეიძლება ჰქონდეთ როგორც პირდაპირი, ასევე - არაპირდაპირი გავლენა სხვადასხვა რისკების მატერიალიზაციის ალბათობაზე. ქვემოთ მოცემული რისკ-ფაქტორების ალბათობების ანალიზი საფუძვლად უდევს ფინანსთა სამინისტროს ეკონომიკური პროგნოზირების მოდელის დაშვებებს, რის საფუძველზეც ხდება ალტერნატიული - ოპტიმისტური და პესიმისტური სცენარების შემუშავება. 1. გეოპოლიტიკური ფრაგმენტაცია და საგარეო შემოდინებების მოწყვლადობა გასული ათწლეულის განმავლობაში ჩვენი რეგიონი არ არის მოკლებული შოკებს, თუმცა ბოლო პერიოდში რეგიონული მაკროეკონომიკური რისკები თვისებრივად ახალ ფაზაში გადავიდა. საქართველოსთვის, როგორც მცირე და ღია ეკონომიკისთვის, საგარეო მოწყვლადობის ძირითად წყაროს წარმოადგენს საგარეო შემოდინებების შემცირება და გეოპოლიტიკური ფრაგმენტაცია, რომლის გადაცემის არხის მექანიზმიც საქართველოს ეკონომიკაზე რამდენიმე მიმართულებით იმოქმედებს: • სატრანსპორტო-ლოგისტიკური შეზღუდვები: გეოპოლიტიკური გადანაწილების შედეგად გაზრდილია ტვირთბრუნვა "შუა დერეფანში", თუმცა ინფრასტრუქტურული და გამტარუნარიანობის ბარიერების გამო, არსებობს ლოგისტიკური შეფერხებების ზრდის • რისკი, რაც შეზღუდავს სატრანსპორტო სერვისების ექსპორტის ზრდის პოტენციალს; ახლო აღმოსავლეთის ესკალაცია: ირან-ისრაელის კონფლიქტი ზრდის ზოგად გაურკვევლობას, აფრთხობს საერთაშორისო ინვესტორებს და რეგიონულ დონეზე ქმნის პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების შემცირების რისკს, რაც პირდაპირ აუარესებს მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის დაფინანსების ხარისხს. 2. გლობალური სავაჭრო პირობების გაუარესება საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის უახლესი შეფასებებით, გლობალური ეკონომიკური ზრდა შესაბამისად 3.0 და 2.5%-იან ნიშნულზეა პროგნოზირებული, რაც ჩამორჩება ისტორიულ საშუალო 3.8%-ს. ეკონომიკური აქტივობის გლობალურ შენელებას მნიშვნელოვნად აძლიერებს აშშ-ის მიერ შემოღებული სავაჭრო ტარიფები და გლობალური ეკონომიკის ბლოკებად დაყოფის ტენდენცია. სავაჭრო ბარიერების ზრდა მიწოდების ჯაჭვების რეგიონალიზაციის პარალელურად იწვევს ტრანზაქციული და სატრანსპორტო ხარჯების მატებას. საქართველოს ფისკალური და მაკროეკონომიკური პოზიციისთვის ეს რამდენიმე მიმართულებით ქმნის საფრთხეს: • ძირითად სავაჭრო პარტნიორებში ინდუსტრიული სტაგნაცია: სავაჭრო პარტნიორ ეკონომიკებში არსებული სუსტი ინდუსტრიული აქტივობა და მაღალი ხარჯები ენერგორესურსებზე ამცირებს მათ მსყიდველობითუნარიანობას. ეს პირდაპირ ზღუდავს 7 ქართული ექსპორტის (მათ შორის, შუალედური მოხმარების საქონლისა და ნედლეულის) მოცულობას; • ფისკალური კონსოლიდაციის ეფექტი: რეგიონის პარტნიორ ქვეყნებში პანდემიის შემდგომ დაგროვილი მაღალი სახელმწიფო ვალისა და გაზრდილი საპროცენტო ხარჯების გამო არსებული ფისკალური კონსოლიდაცია (ხარჯების შემცირება და გადასახადების ზრდა) • დამატებით აფერხებს მათ ეკონომიკურ ზრდას; სანქციების მეორადი ეფექტის წარმოქმნის რისკები: გლობალური სავაჭრო რეჟიმების გამკაცრებამ და საერთაშორისო ფინანსური მონიტორინგის გართულებამ შესაძლოა გაზარდოს ქართული კომპანიების საოპერაციო ხარჯები საერთაშორისო ტრანზაქციების განხორციელებისას. 3. ინფლაციური წნეხი და გლობალური ფინანსური პირობების გამკაცრება გეოპოლიტიკური დაძაბულობისა და კლიმატური პირობების ცვლილების (ექსტრემალური ამინდი) გამო, საერთაშორისო ბაზრებზე სურსათისა და ენერგომატარებლების ფასების მკვეთრი მერყეობის რისკი კვლავ მაღალია. ამასთან, წამყვან ეკონომიკებში ფიქსირდება მომსახურების სექტორის ე.წ. "ხისტი" ინფლაცია და შრომის ბაზრის დისბალანსი, რაც ართულებს მათ მიზნობრივ მაჩვენებლებთან დაბრუნებას. გლობალური ინფლაციის ტენდენციებმა აიძულა წამყვანი ცენტრალური ბანკები (აშშ-ს და ევროპის ცენტრალური ბანკები), გადაევადებინათ მონეტარული პოლიტიკის შერბილების ციკლი (ბოლო პერიოდში დაფიქსირდა მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება). ფედერალური სარეზერვო ბანკისა და ევროპის ცენტრალური ბანკის მიერ გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკის კვლავ შენარჩუნებას შესაძლოა ჰქონდეს უარყოფითი გავლენა სხვა ქვეყნებზეც. მკაცრი გლობალური ფინანსური პირობების გახანგრძლივება ქმნის შემდეგ საფრთხეებს: • კაპიტალის გადინება და სუვერენული რისკის პრემიის ზრდა: აშშ-ის სახაზინო ობლიგაციების მაღალი შემოსავლიანობა განვითარებადი ბაზრებიდან კაპიტალის გადინებას იწვევს. ეს ზრდის საქართველოს სუვერენული რისკის პრემიას, რაც ზეწოლას ახდენს გაცვლით კურსზე და მოითხოვს ეროვნული ბანკის მხრიდან საპასუხო ინტერვენციებს ან საპროცენტო განაკვეთის მაღალ ნიშნულზე ხანგრძლივად შენარჩუნებას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ამის მიუხედავად ევრობონდებზე რისკის პრემიის შემცირებას • ჰქონდა ადგილი და აღნიშნული რისკი არ რეალიზებულა; სახელმწიფო ვალის მომსახურების სიმძიმე: საერთაშორისო ფინანსურ ბაზრებზე განაკვეთების ზრდა პირდაპირ აძვირებს ახალი საგარეო ვალის მოზიდვასა და არსებულის რეფინანსირებას, რაც ამცირებს ბიუჯეტის ფისკალურ სივრცეს; • კერძო ინვესტიციების გამოდევნა: მკაცრი შიდა და გარე ფინანსური პირობები აძვირებს კორპორატიულ დაკრედიტებას. მაღალი საპროცენტო ხარჯების ფონზე კომპანიები აჩერებენ კაპიტალურ დანახარჯებსა და გაფართოების პროექტებს, რაც ამცირებს ქვეყნის პოტენციურ ეკონომიკურ ზრდას საშუალოვადიან პერიოდში. ზემოაღნიშნული რისკების გათვალისწინებით 2027 წლის საბაზისო მაკროეკონომიკურ მაჩვენებლებთან ერთად წარმოდგენილია ოპტიმისტური და პესიმისტური სცენარები, რომელთა ძირითადი მაჩვენებლები 2027 წლისთვის შემდეგნაირად გამოიყურება: 8 საბაზისო სცენარი ოპტიმისტური სცენარი პესიმისტური სცენარი რეალური მშპ-ს ზრდა 5.0% 6.4% 2.2% მშპ-ს დეფლატორი 3.7% 4.7% 2.7% დასახელება ნომინალური მშპ-ს ზრდა 8.9% 11.4% 5.0% ნომინალური მშპ (მლნ ლარი) 126,380.1 130,773.9 119,648.3 მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი) 12,286.3 12,713.4 11,631.8 სამომხმარებლო ფასების ინდექსი, პერიოდის ბოლოს 3.0% 4.0% 2.0% მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი (მშპ-ს %) 4.5% 5.2% 3.8% ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი (მშპ-ს %) მთავრობის ვალი (მშპ-ს %) ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები 2.5% 1.7% 2.6% 31.6% 29,520.0 30.5% 30,364.0 33.3% 28,188.0 IV – საქართველოს ფისკალური პოლიტიკის ძირითადი ამოცანები: 2027-2030 წლებში ფისკალური პოლიტიკა მიმართული იქნება მაკროეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნების, ფისკალური მდგრადობის გაძლიერების, ეკონომიკური ზრდის ხელშეწყობისა და მოსახლეობის სოციალური და ეკონომიკური კეთილდღეობის გაუმჯობესებისკენ. ამასთან, ფისკალური პოლიტიკის დაგეგმვისას გათვალისწინებული იქნება როგორც ქვეყნის შიდა ეკონომიკური განვითარების დინამიკა, ისე გლობალურ და რეგიონულ ეკონომიკურ გარემოში არსებული შესაძლებლობები და რისკები. ფისკალური პოლიტიკის ერთ-ერთ ძირითად ამოცანას წარმოადგენს ფისკალური მდგრადობის უზრუნველყოფა და სახელმწიფო ფინანსების გრძელვადიანი სტაბილურობის შენარჩუნება. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ბიუჯეტის დეფიციტისა და სახელმწიფო ვალის მდგრად დონეზე შენარჩუნება. ამ კუთხით აღსანიშნავია პანდემიის შემდგომი წლების ფისკალური კონსოლიდაცია. 2021-2024 წლებში, პანდემიის შედეგებით თითქმის მთლიანი შიდა პროდუქტის 60 პროცენტამდე გაზრდილი მთავრობის ვალი დაუბრუნდა მის უსაფრთხო, 40 პროცენტიან დონეს, ხოლო 2024 წლის ბოლოსთვის 34.4 პროცენტი შეადგინა. ვალის მაჩვენებლის მსგავსი მოცულობით შემცირების ძირითადი მიზეზი ბიუჯეტის დეფიციტის შემცირება იყო, რომლის მოცულობა მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებაში, 2020 წელს არსებული 9 პროცენტიანი ნიშნულიდან 2024 წლის ბოლოსთვის 2.3 პროცენტამდე შემცირდა. პანდემიის დანაკარგის აღმოფხვრის შემდგომ, ფისკალური პოლიტიკა ხორციელდება ისეთ საბიუჯეტო დეფიციტზე, რომელიც ერთის მხრივ მცირე სტიმულს აძლევს ეკონომიკურ ზრდას, მაგრამ ამავდროულად შენარჩუნებულია მთავრობის ვალის კლებადი დინამიკა, რაც უზრუნველყოფს ე.წ. „ფისკალური ბუფერების“ შექმნას მომავალში შესაძლო კრიზისული პერიოდისთვის. ამასთან, აღსანიშნავია რომ, დაგეგმილზე მაღალი ეკონომიკური ზრდის შემთხვევაში, მოქმედი ფისკალური პოლიტიკის შედეგად მცირდება ეკონომიკის ფისკალური სტიმულირება, რისი ნათელი მაგალითიც 2025-2026 წლების დეფიციტის მაჩვენებლებია. კერძოდ, ორი წლის განმავლობაში 2.5 პროცენტიანი დეფიციტი, დაგეგმილზე მაღალი ეკონომიკური ზრდის გათვალისწინებით შემცირდა 1.4 პროცენტამდე. პოლიტიკის შემდეგ მიმართულებას წარმოადგენს ფისკალური რისკების მართვა. საქართველოში თითქმის 10 წელია ფისკალური რისკების დოკუმენტი წარმოადგენს ბიუჯეტის შემადგენელ ნაწილს და ყოველწლიურად მიმდინარეობს მისი გაუმჯობესება. განვლილ პერიოდში ძირითადი ყურადღება გამახვილებული იყო ფისკალური რისკების იდენტიფიცირება, რომლის ანალიზიც შესაძლებლობას იძლევა ეტაპობრივად გადავიდეთ 9 რისკების მართვასა და მის პრევენციაზე. ამ კუთხით მნიშვნელოვანი რეფორმაა სახელმწიფო საწარმოების ფინანსური ზედამხედველობის გაძლიერება და კვაზიფისკალური ხარჯების მაქსიმალური შემცირება. სტაბილური მაკროეკონომიკური და ფისკალური პარამეტრების შენარჩუნების პარალელურად ფისკალური პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ამოცანა იქნება ეკონომიკური ზრდის პოტენციალის გაძლიერება. სახელმწიფო რესურსების მიმართვა იმ მიმართულებებით, რომლებიც ხელს უწყობს პროდუქტიულობის ზრდას, კერძო სექტორის განვითარებას, ინვესტიციების მოზიდვას, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას, ადამიანური კაპიტალის განვითარებასა და რეგიონული ეკონომიკური შესაძლებლობების გაფართოებას. სოციალური მიმართულებით ფისკალური რესურსების გამოყენების ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა იქნება მიზნობრივი სოციალური დაცვის უზრუნველყოფა და მოსახლეობის მოწყვლადი ჯგუფების მხარდაჭერა. ამასთან, სოციალური პროგრამების დაგეგმვისას ყურადღება გამახვილდება როგორც მათი დაფინანსების მდგრადობაზე, ისე პროგრამების მიზნობრიობისა და შედეგიანობის გაუმჯობესებაზე. საჯარო ინვესტიციების მართვის გაუმჯობესება დარჩება ფისკალური პოლიტიკის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად. საინვესტიციო პროექტების შერჩევისა და დაფინანსების პროცესში გათვალისწინებული იქნება მათი ეკონომიკური და სოციალური ეფექტიანობა, რაც ხელს შეუწყობს შეზღუდული ფისკალური რესურსების მიმართვას მაღალი ეკონომიკური ან/და უკუგების მქონე პროექტებისკენ. შეჯამებისთვის, 2027-2030 წლების ფისკალური პოლიტიკის ამოცანები ეფუძნება ფისკალური მდგრადობისა და ეკონომიკური განვითარების ინტერესების დაბალანსებას. ერთი მხრივ, მაკროეკონომიკური და ფისკალური სტაბილურობის შენარჩუნება, ხოლო მეორე მხრივ - საკმარისი რესურსის უზრუნველყოფა ეკონომიკური ზრდის პოტენციალის, ინფრასტრუქტურის, ადამიანური კაპიტალისა და სოციალური დაცვის გასაძლიერებლად. V – 2027-2030 წლების ძირითადი მაკროეკონომიკური და ფისკალური პარამეტრები: როგორც ზემოთაა აღნიშნული, მსოფლიო და რეგიონულ ეკონომიკებში არსებული გაურკვევლობის გათვალისწინებით, 2027-2030 წლების მაკროეკონომიკური პარამეტრები დაგეგმილია შედარებით კონსერვატიული პროგნოზების მიხედვით და ითვალისწინებს: • • • • • • რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 2027 წლისთვის შეადგენს 5.0 პროცენტს, ხოლო მომდევნო წლებში 5.2-5.3 პროცენტის ფარგლებშია; მთლიანი შიდა პროდუქტის დეფლატორის მაჩვენებელი 2027 წელს 3.7 პროცენტია, ხოლო მომდევნო წლებში 3.0 პროცენტის დონეზეა; ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 2027 წელს 8.9 პროცენტით იზრდება და 126.4 მილიარდ ლარს შეადგენს. შემდგომ წლებში ზრდის პროგნოზი საშუალოდ 8.5 პროცენტია და 2030 წლისთვის 161.0 მილიარდ ლარს აჭარბებს; ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებით მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებელი 2027 წლის ბოლოსთვის 12.0 ათას დოლარს, ხოლო 2030 წლისთვის 15.0 ათას დოლარს აჭარბებს. ინფლაციის მაჩვენებელს მომდევნო წელს კლებადი ტენდენცია ექნება და წლის ბოლოსთვის მის მიზნობრივ მაჩვენებელს, 3.0 პროცენტს დაუბრუნდება. მომდევნო წლებშიც ინფლაციის პროგნოზი მისი მიზნობრივი მაჩვენებლის ფარგლებშია; მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი 2027 წლისთვის 4.5 პროცენტს შეადგენს, ხოლო მომდევნო წლებში 4.3 პროცენტამდე მცირდება; 10 • • • ბიუჯეტის დეფიციტი 2027 წლისთვის დაგეგმილია მთლიანი შიდა პროდუქტის 2.5 პროცენტის დონეზე, ხოლო შემდგომ წლებში მცირედით კლებადი ტენდენცია აქვს და 2.2 პროცენტამდე მცირდება; მთავრობის ვალის მაჩვენებელი 2027 წლისთვის 31.6 პროცენტის დონეზეა და მომდევნო წლებში ინარჩუნებს მცირედით კლების ტენდენციას; ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები 2027 წლისთვის დაგეგმილია 29.5 მილიარდი ლარის ოდენობით, ხოლო 2030 წლისთვის 41.0 მილიარდ ლარს აჭარბებს. დასახელება 2026 2027 2028 2029 2030 რეალური მშპ-ს ზრდა 6.8% 5.0% 5.2% 5.3% 5.3% მშპ-ს დეფლატორი 3.9% 3.7% 3.0% 3.0% 3.0% ნომინალური მშპ-ს ზრდა 11.0% 8.9% 8.4% 8.5% 8.5% ნომინალური მშპ (მლნ ლარი) 116,067.5 126,380.1 136,940.5 148,524.3 161,087.9 მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი) 11,113.4 12,286.3 13,312.9 14,439.1 15,660.5 სამომხმარებლო ფასების ინდექსი, პერიოდის ბოლოს 5.0% 3.0% 3.0% 3.0% 3.0% მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი (მშპ-ს %) 4.3% 4.5% 4.4% 4.3% 4.3% ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი (მშპ-ს %) 1.4% 2.5% 2.4% 2.3% 2.2% მთავრობის ვალი (მშპ-ს %) 31.9% 31.6% 31.5% 31.4% 31.2% ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები 27,400.0 29,520.0 32,700.0 35,700.0 38,500.0 VI – 2027 წლის ნაერთი ბიუჯეტის პარამეტრები: 1. 2027 წლის ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობები: როგორც ზემოთაა აღნიშნული 2027 წლის ბიუჯეტი დაგეგმილია რეალური ეკონომიკური ზრდის 5.0 პროცენტიანი პროგნოზით და საბიუჯეტო დეფიციტის 2.5 პროცენტის მაჩვენებლით. ზემოაღნიშნული პარამეტრების გათვალისწინებით, ნაერთი ბიუჯეტის ჯამური შემოსულობები შეადგენს 37 მილიარდ 531 მილიონ ლარს, რაც 2026 წლის საპროგნოზო მაჩვენებელს 1 მილიარდ 526 მილიონი ლარით აღემატება. ჯამური შემოსულობების 85 პროცენტზე მეტს შემოსავლები წარმოადგენს, რომლის მოცულობა 32 მილიარდ 90 მილიონ ლარს აჭარბებს და მიმდინარე წლის საპროგნოზო მოცულობასთან შედარებით 1 მილიარდ 754 მილიონი ლარით მეტია. შემოსავლების ძირითადი წყარო საგადასახადო შემოსავლებია. საგადასახადო შემოსავლების გაანგარიშება დაფუძნებულია მიმდინარე წლის საბაზო მაჩვენებელზე, ანუ გათვალისწინებულია მიმდინარე წელს მაღალი ეკონომიკური ზრდის შედეგად გადაჭარბებით შესრულებული შემოსავლების პროგნოზი და ამ პროგნოზს ემატება მომდევნო წლის ეკონომიკური პარამეტრების ზრდის შედეგად მისაღები სახსრები. საგადასახადო შემოსავლების მოცულობა 2027 წლისთვის განსაზღვრულია 29 მილიარდ 520 მილიონი ლარის ოდენობით, რაც მიმდინარე წლის საპროგნოზო მოცულობას 2 მილიარდ 120 მილიონი ლარით, ხოლო თავდაპირველ გეგმიურ მაჩვენებელს 2 მილიარდ 480 მილიონი ლარით აჭარბებს. საგადასახადო შემოსავლების მთლიანი მოცულობა მისი სახეების მიხედვით შემდეგნაირად ნაწილდება: • საშემოსავლო გადასახადის სახით დაგეგმილია 9 მილიარდ 950 მილიონი ლარი, რაც 2026 წლის გეგმიურ მაჩვენებელს 900 მილიონი ლარით (9.9%) აღემატება. 11 საშემოსავლო გადასახადის ჯამური მოცულობიდან 9 მილიარდი ლარი მიიმართება სახელმწიფო ბიუჯეტში (779 მლნ ლარით მეტი), ხოლო 950 მილიონი ლარი ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკურ ბიუჯეტებში (121 მილიონი ლარით მეტი); • მოგების გადასახადის პროგნოზი მიმდინარე წლის გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 350 მილიონი ლარით და 3 მილიარდ 500 მილიონ ლარს შეადგენს, რაც სრულად სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება; • დამატებული ღირებულების გადასახადის საპროგნოზო მაჩვენებელი შეადგენს 12 მილიარდ 100 მილიონ ლარს, რაც 2026 წლის გეგმიურ მაჩვენებელს 1 მილიარდ 170 მილიონი ლარით აღემატება (10.7%-ით მეტი). დღგ-ს ჯამური მოცულობიდან სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება 9 მილიარდ 680 მილიონი ლარი (936 მილიონი ლარით მეტი), ხოლო მუნიციპალურ ბიუჯეტებში 2 მილიარდ 420 მილიონი ლარი (234 მილიონი ლარით მეტი); • აქციზის სახით დაგეგმილი შემოსავლები, მიმდინარე წლის ანალოგიურად შეადგენს 2 მილიარდ 700 მილიონ ლარს, რაც სრულად სახელმწიფო ბიუჯეტში მიიმართება; • იმპორტის გადასახადიც სრულად მიიმართება სახელმწიფო ბიუჯეტში და შეადგენს 150 მილიონ ლარს; • ქონების გადასახადის ნაწილში დაგეგმილია 840 მილიონი ლარი, რომელიც სრულად მიიმართება მუნიციპალურ ბიუჯეტებში. ქონების გადასახადის გაანგარიშებისას გათვალისწინებულია ახალი ინიციატივა, რომელიც ითვალისწინებს ქონების გადასახადის გაუქმებას ფიზიკური პირებისთვის, რომელთა შემოსავალი 40 ათას ლარს აღემატება და ქონების გადასახადის ვალდებულება გავრცელდება მხოლოდ იმ ფიზიკური პირებზე, რომელთა შემოსავალი 100 ათას ლარზე მეტია. • სხვა გადასახადების სახით პროგნოზირებულია 170 მილიონი ლარი, რაც სრულად მიიმართება სახელმწიფო ბიუჯეტში. მომდევნო წლის განმავლობაში პროგნოზირებულია ზედმეტად გადახდილი გადასახადების დაბრუნება ჯამში 3 მილიარდ 200 მილიონ ლარზე მეტი მოცულობით. აღსანიშნავია, რომ ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად იზრდება ზედმეტად გადახდილი თანხების მოცულობა, რომელთა დაბრუნება ავტომატურ რეჟიმში ხორციელდება გადამხდელების დეკლარირების საფუძველზე. გარდა ამისა, ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლების ანალიზისას მიზანშეწონილია განვიხილოთ საგადასახადო დანახარჯების მოცულობა. საგადასახადო დანახარჯი წარმოადგენს იმ საგადასახადო შეღავათების ერთობლიობას, რომლებიც გათავისუფლებულია ან ნაკლები საგადასახადო განაკვეთით იბერგება. განათლების, ჯანდაცვის და სოფლის მეურნეობის სექტორებში არსებული დღგ-ს საგადასახადო შეღავათების ჯამური მოცულობის საპროგნოზო მაჩვენებელი 2027 წლისთვის 2.5 მილიარდ ლარს შეადგენს. ნაერთი ბიუჯეტის გრანტების სახით დაგეგმილი შემოსავლები შეადგენს 295 მილიონ ლარს. სხვა შემოსავლების საპროგნოზო მოცულობა შეადგენს 2 მილიარდ 275 მილიონი ლარს, რაც მიმდინარე წლის საპროგნოზო მოცულობაზე 325 მილიონი ლარით ნაკლებია. 12 შემცირება დაკავშირებულია ეროვნული ბანკის მოგებიდან მისაღები შემოსავლების შემცირებასთან. კერძოდ, მიმდინარე წელს ეროვნული ბანკის მოგებიდან სახელმწიფო ბიუჯეტმა მიიღო 570 მილიონ ლარზე მეტი, ხოლო მომდევნო წლის პროექტში ამ ეტაპზე პროგნოზირებულია მხოლოდ 200 მილიონი ლარი. მსგავსი მოცულობით მოგების შემცირება ძირითადად დაკავშირებულია კომერციულ ბანკებზე გაცემული რეფინანსირების სესხების შემცირებასთან (ბანკებს აქვთ საკმარისი ლიკვიდობა და არ ესაჭიროებათ ეროვნული ბანკისგან დამატებითი სესხის აღება), რომლის მოცულობაც რიგ შემთხვევებში თითქმის 3 მილიარდს აღწევდა, ხოლო დღეის მდგომარეობით საშუალოდ 300 მილიონი ლარის ფარგლებშია. სხვა შემოსავლების ჯამური მოცულობიდან 1 მილიარდ 300 მილიონი ლარი მიიმართება სახელმწიფო ბიუჯეტში, ხოლო დანარჩენი ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტებში. ნაერთი ბიუჯეტის პრივატიზაცია დაგეგმილია 350 მილიონი ლარის ოდენობით, მათ შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის წილი შეადგენს 200 მილიონ ლარს, ხოლო ავტონომიური რესპუბლიკებისა და მუნიციპალიტეტების წილი - 150 მილიონ ლარს. გასულ წლებში გაცემული სესხების დაბრუნების სახით 2027 წელს ნაერთი ბიუჯეტი მიიღებს 420 მილიონ ლარს. ვალდებულებების ზრდის ნაწილში მომდევნო წელს ნაერთი ბიუჯეტი მიიღებს 4 მილიარდ 670 მილიონ ლარს, მათ შორის: • • საშინაო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით დაგეგმილია 2 მილიარდ 600 მილიონი ლარის მიღება, რაც მიმდინარე წელს დაგეგმილ მოცულობას 800 მილიონი ლარით აღემატება. ფასიანი ქაღალდების მოცულობის ზრდა დაკავშირებულია იმ გარემოებასთან, რომ მთავრობის ვალის მართვის სტრატეგია ითვალისწინებს ვალის დეკომპოზიციის მნიშვნელოვან ცვლილებას, კერძოდ ვალის მთლიან მოცულობაში საშინაო ვალის წილის ზრდას საგარეო ვალის წილის შემცირების ხარჯზე. აღნიშნული მაჩვენებელი 2020 წლისთვის 80 პროცენტი 20 პროცენტზე იყო საგარეო ვალის სასარგებლოდ. მოქმედი სტრატეგია ითვალისწინებს საგარეო ვალის წილის შემცირებას 65 პროცენტამდე, რაც თითქმის მიღწეულია, თუმცა საშუალოვადიან პერიოდში მიზანშეწონილია მისი წილის მუდმივი კლება. გარდა ამისა, აღსანიშნავია რომ წელს პირველად განხორციელდა ფასიანი ქაღალდების გამოშვება სინდიკაციის მიხედვით, სადაც აქტიურად ჩაერთო არარეზიდენტი ინვესტორები, რომელთა მხრიდან დაინტერესება ორჯერ აღემატებოდა ემისიის მოცულობას. მსგავსი მსხვილი ემისიების განხორციელება დაგეგმილია მომდევნო წლებშიც. საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებიდან მისაღები კრედიტების მოცულობა ჯამში შეადგენს 2 მილიარდ 70 მილიონ ლარს, მათ შორის:  მიმდინარე წელს აღარ არის გათვალისწინებული ევროობლიგაციების ემისიის შედეგად მისაღები სახსრები, რომლის მოცულობაც მიმდინარე წელს შეადგენდა 500 მილიონ აშშ დოლარს. მიმდინარე წელს განხორციელდა ემისია და მიღებული თანხით განხორციელდა 2021 წელს გამოშვებული ევროობლიგაციების რეფინანსირება;  ბიუჯეტის მხარდამჭერი კრედიტების სახით მისაღები სახსრები, საშინაო ვალის გაზრდილი მოცულობის გათვალისწინებით შემცირებულია 240 მილიონი ლარით და შეადგენს 400 მილიონ ლარს;  საინვესტიციო კრედიტების ნაწილში დაგეგმილია 1 მილიარდ 670 მილიონი ლარი, რომელიც ძირითადად შემდეგ პროექტებზე მიიმართება:  ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა - 355 მილიონ ლარამდე;  საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება - 255 მილიონ ლარამდე; 13  რკინიგზის ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება - 250 მილიონი ლარი;  წყალმომარაგებისა და წყალარინების ინფრასტრუქტურა - 255 მილიონ ლარზე მეტი;  ბოჭკოვანი ქსელის გაყვანა სოფლების ინტერნეტიზაციისთვის - 108 მილიონი ლარი;  ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურა - 83 მილიონ ლარზე მეტი;  მყარი ნარჩენების ინფრასტრუქტურა - 75 მილიონ ლარამდე;  სამელიორაციო ინფრასტრუქტურა - 60 მილიონ ლარამდე;  საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურა - 51 მილიონ ლარზე მეტი;  მუნიციპალური და სხვა ინფრასტრუქტურული პროექტებისთვის - 178 მილიონი ლარი, მათ შორის თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტის ფარგლებში 104 მილიონი ლარი. 2. 2027 წლის ნაერთი ბიუჯეტის გადასახდელები: არსებული საფინანსო რესურსის გათვალისწინებით 2027 წლის ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი დაგეგმილია 37 მილიარდ 562 მილიონი ლარის ოდენობით, რაც მიმდინარე წლის საპროგნოზო მოცულობას 1 მილიარდ 928 მილიონი ლარით აღემატება. 2027 წლის ჯამური გადასახდელებიდან 25 მილიარდ 424 მილიონი ლარი მიიმართება მიმდინარე ხარჯების (საპროცენტო ხარჯების გარდა) დაფინანსებაზე, რაც 2026 წლის საპროგნოზო მოცულობას 2 მილიარდ 34 მილიონი ლარით აღემატება. მიმდინარე ხარჯები ძირითადად გაზრდილია შემდეგი მიმართულებებით: • ჯანდაცვისა და სოციალური ხარჯები გაზრდილია 830 მილიონი ლარის ოდენობით, მათ შორის:  მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის ხარჯი გაზრდილია 555 მილიონი ლარით, რაც დაკავშირებულია კანონმდებლობის შესაბამისად პენსიების ინდექსაციასთან. კერძოდ, მოქმედი ინდექსაციის ფორმულის შესაბამისად 70 წლის და მეტი ასაკის პირთა პენსია იზრდება 60 ლარის ოდენობით და განისაზღვრება 555 ლარის ოდენობით (მაღალმთიან დასახლებებში 665 ლარს აჭარბებს), ხოლო 70 წლამდე ბენეფიციარებისთვის იზრდება 20 ლარით და 390 ლარს შეადგენს (მაღალმთიან დასახლებებში 468 ლარი);  ინდექსაციის შესაბამისად იზრდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური გასაცემლები, რისთვისაც დამატებით გამოყოფილია 60 მილიონი ლარი;  ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება გაზრდილია 127 მილიონ ლარზე მეტით, რომლის ფარგლებში გათვალისწინებულია სასწრაფო დახმარების პერსონალისა და სოფლის ექიმი/ექთნის ხელფასების ზრდა;  სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის პროგრამა გაზრდილია 26 მილიონ ლარზე მეტით;  დაგროვებითი საპენსიო სქემის დაფინანსება გაზრდილია 60 მილიონი ლარით; • განათლების ხარჯები გაზრდილია 400 მილიონი ლარით, რომლის ფარგლებში გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების მასწავლებლების, მათი ადმინისტრაციული პერსონალისა და საბავშვო ბაღების ხელფასების ზრდა. ასევე, გათვალისწინებულია უმაღლესი განათლების რეფორმის ფარგლებში სახელმწიფო უნივერსიტეტებში უფასო სწავლების დაფინანსება; • საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, კერძო სექტორში ბოლო 4 კვარტალში გაზრდილი ხელფასების შესაბამისად, 8.4%-ით იზრდება საბაზო თანამდებობრივი 14 სარგო, რისი გათვალისწინებითაც შრომის ანაზღაურების ფონდი გაზრდილია 395 მილიონი ლარით; • გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის პროგრამების დაფინანსება გაზრდილია 90 მილიონი ლარით; • სპორტული ფედერაციების დაფინანსება გაზრდილია 50 მილიონი ლარით; • სხვა დანარჩენი სახელმწიფო პროგრამების და მუნიციპალური სერვისების დაფინანსება გაზრდილია 269 მილიონი ლარით; 2027 წლის ნაერთი ბიუჯეტიდან კაპიტალური ხარჯების დასაფინანსებლად მიიმართება 8 მილიარდ 431 მილიონ ლარზე მეტი, რაც მიმდინარე წლის საპროგნოზო მაჩვენებელს თითქმის 1 მილიარდი ლარით აღემატება. აღნიშნული თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია: • მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე მიიმართება 2 მილიარდ 700 მილიონ ლარზე მეტი; • საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისთვის გამოყოფილია 1 მილიარდ 332 მილიონ ლარამდე, მათ შორის 723 მილიონი ლარია გათვალისწინებული ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობისთვის. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში მომდევნო წელს დაიწყება:  თბილისის შემოვლითი გზის მშენებლობა - გამოყოფილია 210 მილიონი ლარი;  მცხეთა-სტეფანწმინდა-ლარსის საავტომობილო გზის წიწამური-ჟინვალის მონაკვეთის მშენებლობა - გათვალისწინებულია 50 მილიონი ლარი;  თბილისი-რუსთავის II მონაკვეთის მშენებლობა - გამოყოფილია 50 მილიონი ლარი;  რუსთავი-წითელი ხიდის და ალგეთი-სადახლოს გზების მშენებლობა - მიიმართება 105,5 მილიონი ლარი;  ანაკლიის პორტთან მისასვლელი გზის მშენებლობა - გათვალისწინებულია 30 მილიონი ლარი; • განათლების მიმართულებით კაპიტალური გათვალისწინებულია 800 მილიონი ლარი; • წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროექტებზე მიიმართება 432 მილიონი ლარი; • ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებაზე გამოყოფილია 404 მილიონი ლარი, მათ შორის გათვალისწინებულია ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობების მშენებლობა და რეგიონებში გაზიფიცირების სამუშაოების განახლება; • სპორტული ინფრასტრუქტურის მილიონი ლარი; • ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე გამოყოფილია 172 მილიონი ლარი; • იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა დაფინანსებაზე გამოყოფილია 268 მილიონი ლარი; ხარჯების მშენებლობა-რეაბილიტაციაზე დასაფინანსებლად მიიმართება განსახლების 310 პროექტების 15 • ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის მილიონი ლარი; გასაუმჯობესებლად გათვალისწინებულია • სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზების პროექტებზე გამოყოფილია 145 მილიონი ლარი; • მყარი ნარჩენების პროექტების განსახორციელებლად გათვალისწინებულია 106,4 მილიონი ლარი; • პოლიციის, სახელმწიფო უსაფრთხოების და თავდაცვის მიმართულებით დაგეგმილი კაპიტალური ხარჯები შეადგენს 701 მილიონ ლარს; • საქართველოს რკინიგზის გამტარუნარიანობის ზრდის მიზნით მიიმართება 250 მილიონი ლარი; • თბილისის მეტროს მოდენრიზაციის პროექტის დაფინანსება შეადგენს 125 მილიონ ლარს; • ანაკლიის პორტის მშენებლობის პროექტისთვის გამოყოფილია 125 მილიონი ლარი; • სოფლების ინტერნეტიზაციის პროექტის ფარგლებში, ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ქსელის მშენებლობაზე მიიმართება 107 მილიონი ლარი; • ქუთაისის აეროპორტის ახალი ასაფრენ-დასაფრენი დასასრულებლად გათვალისწინებულია 60 მილიონი ლარი; • სხვა დანარჩენი კაპიტალური ხარჯები ჯამში შეადგენს 267 მილიონ ლარს; ბილიკის 142.5 მშენებლობის სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და დაფარვის ხარჯები, 2026 წელთან შედარებით ჯამში შემცირებულია 1 095.7 მილიონი ლარით და 3 მილიარდ 637 მილიონ ლარს შეადგენს. აღნიშნული შემცირება გამოწვეულია იმ გარემოებით, რომ 2026 წელს განხორციელდა 2021 წელს გამოშვებული ევროობლიგაციების რეფინანსირება და შესაბამისად, 2027 წელს აღარ არის გათვალისწინებული მისი დაფარვის ხარჯები. VII – 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობები: წარმოდგენილი პროექტის მიხედვით საქართველოს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსულობების ჯამური მაჩვენებელი, მიმდინარე წლის დამტკიცებული გეგმით გათვალისწინებულ მაჩვენებელთან შედარებით გაზრდილია 1 406.6 მლნ ლარით და განისაზღვრება 32 166.0 მლნ ლარის ოდენობით. მათ შორის: • შემოსავლები - 26 795.6 მლნ ლარი (2026 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 1 799.3 მლნ ლარით);  საგადასახადო შემოსავლები შეადგენს 25 250.0 მლნ ლარს, რაც დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 2 050.0 მლნ ლარით; 16 (საგადასახადო შემოსავლების დეტალური ანალიზი მისი კატეგორიების მიხედვიტ წარმოდგენილია განმარტებითი ბარათის VI თავის პირველ ნაწილში, ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობებთან ერთად)  გრანტების სახით დაგეგმილი მაჩვენებელი განისაზღვრება 245.6 მლნ ლარის ოდენობით.  სხვა შემოსავლების პროგნოზი 2026 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით შემცირებულია 150 მილიონი ლარით და განისაზღვრება 1 300,0 მლნ ლარის ოდენობით; (სხვა შემოსავლების მაჩვენებლის შემცირება დაკავშირებულია ეროვნული ბანკის მოგების შემცირებასთან, რისი მიზეზებიც წარმოდგენილია განმარტებითი ბარათის VI თავის პირველ ნაწილში, ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობებთან ერთად) • არაფინანსური აქტივების კლების (პრივატიზაცია) სახით მისაღები თანხების გეგმა შეადგენს 200,0 მლნ ლარს (შენარჩუნებულია 2026 წლის გეგმის შესაბამისად). • ფინანსური აქტივების კლების (სესხების დაბრუნება) მაჩვენებელი განისაზღვრა 500.0 მლნ ლარის ოდენობით (შენარჩუნებულია 2026 წლის გეგმის შესაბამისად), მათ შორის ყველაზე დიდი მოცულობით სესხების დაბრუნება გათვალისწინებულია გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიისგან (165.0 მლნ ლარზე მეტი) და სახელმწიფო ელექტროსისტემისგან (150.0 მლნ ლარზე მეტი); • ვალდებულებების ზრდის სახით მისაღები სახსრები განისაზღვრა 4 670.4 მლნ ლარის ოდენობით მათ შორის:  საშინაო ფასიანი ქაღალდების გამოშვებით მისაღები სახსრები შეადგენს 2 600.0 მლნ ლარს;  საინვესტიციო კრედიტების მაჩვენებელი შეადგენს 1 670.4 მლნ ლარს;  საბიუჯეტო დახმარების სახით მისაღები კრედიტების მაჩვენებელი შეადგენს 400.0 მლნ ლარს; (ვალდებულებების ზრდასთან დაკავშირებული დეტალური მონაცემები წარმოდგენილია განმარტებითი ბარათის VI თავის პირველ ნაწილში, ნაერთი ბიუჯეტის შემოსულობებთან ერთად) ამავდროულად ბიუჯეტი ითვალისწინებს ვალის დაფარვას 1 537.6 მლნ ლარის ოდენობით, შესაბამისად ვალდებულებების წმინდა ზრდა 3 132.8 მლნ ლარს შეადგენს. VIII – 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებები (ხარჯვითი ნაწილი): 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის პირველადი ვარიანტის მიხედვით სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებების მოცულობა შეადგენს 32 071,5 მლნ ლარს, რაც 2026 წლის დამტკიცებულ გეგმას 1 190,1 მლნ ლარით აჭარბებს. ასიგნებების მთლიანი მოცულობიდან:  მიმდინარე ხარჯები შეადგენს 23 124,9 მლნ ლარს;  არაფინანსური და ფინანსური აქტივების ზრდა, გრანტების და სხვა ხარჯების კაპიტალური ხარჯები (კაპიტალური ხარჯები) ჯამში შეადგენს 7 409,0 მლნ ლარს;  ვალდებულებების კლების ნაწილში გათვალისწინებულია 1 537,7 მლნ ლარი. 17 სამინისტროების მიხედვით გათვალისწინებულია: საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ასიგნებები განისაზღვრა 10 479,8 მლნ ლარით, რაც 2026 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 811,2 მლნ ლარით. ასიგნებების ფარგლებში გათვალისწინებულია:  მოსახლეობის სოციალური დაცვა - 7 530,9 მლნ ლარი, რაც 2026 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 599,5 მლნ ლარით. მათ შორის: o საპენსიო უზრუნველყოფა - 5 570,0 მლნ ლარი (2026 წლის დამტკიცებულ გეგმასთან შედარებით გაზრდილია 555,0 მლნ ლარით), რაც გამოწვეულია, მათ შორის, საპენსიო ასაკის მოსახლეობისათვის „სახელმწიფო პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფო პენსიის ზრდის ინდექსაციის წესის შესაბამისად, ეკონომიკურ პარამეტრებზე დაყრდნობით პენსიის გადაანგარიშებით. აღნიშნული კანონის მიხედვით 70 წლამდე პირთა პენსია უნდა გაიზარდოს ბოლო 12 თვის ინფლაციის საშუალო მაჩვენებლის, მაგრამ არანაკლებ 20 ლარის ოდენობით. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ სექტემბერში გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით ბოლო 12 თვის საშუალო ინფლაცია შეადგენს 5,1%-ს. აღნიშნული მაჩვენებლით პენსიის ზრდა 20 ლარზე ნაკლებია (370*5,1%=18,9), რისი გათვალისწინებითაც კანონის შესაბამისად განსაზღვრულია პენსიის ზრდა 20 ლარის ოდენობით და 2027 წლის იანვრიდან განისაზღვრება 390 ლარით. ამავე კანონის მიხედვით, 70 წლის და მეტი ასაკის პირთათვის პენსია უნდა გაიზარდოს ბოლო 12 თვის საშუალო ინფლაციის და ბოლო 6 კვარტლის მშპ-ს რეალური ზრდის მაჩვენებლის საშუალო არითმეტიკულის 80%-ის ჯამით. გასული წლის 4 კვარტალში და მიმდინარე წლის 2 კვარტალში მშპ-ს რეალური ზრდის მონაცემებია:  2025წ. I კვარტალი - 9,9%;  2025წ. II კვარტალი - 7,4%;  2025წ. III კვარტალი - 6,4%;  2025წ. IVკვარტალი - 6,7%;  2026წ. I კვარტალი - 9,0%;  2026წ. II კვარტალი - 6,9%. აღნიშნული მაჩვენებლების საშუალო არითმეტიკული შეადგენს 7,7%-ს, ხოლო მისი 80% - 6,2%-ს. შესაბამისად პენსიის მოცულობა უნდა გაიზარდოს 5,1%+6,2%=11,3%ით. აღნიშნული ფორმულით პენსიის ზრდა შეადგენს 55,9 ლარს (495*11,3%=55,9). კანონის შესაბამისად ხორციელდება აღნიშნული თანხის დამრგვალება და პენსიის ზრდა განსაზღვრულია 60 ლარით, რისი გათვალისწინებითაც მისი მოცულობა 2026 წლის იანვრიდან განისაზღვრება 555 ლარის ოდენობით. მაღალმთიან დასახლებებში მცხოვრები პენსიონერებისთვის კანონით განსაზღვრული 20 პროცენტიანი დანამატების გათვალისწინებით, 70 წლამდე პირთა პენსია იქნება 468 ლარი, ხოლო 70 წლის და მეტი ასაკის პირთა პენსია 665 ლარს აღემატება. პენსიის ზრდის შესაბამისად იზრდება სახელმწიფო კომპენსაციების მიმღებ პირთა კომპენსაციები, რომელთა კომპენსაციის დაანგარიშება დაკავშირებულია სახელმწიფო პენსიის ოდენობაზე (და არ აჭარბებს კანონმდებლობით დადგენილ ზღვარს). 18 o მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფების სოციალური დახმარება - 1 650,5 მლნ ლარი; აღნიშნული თანხის ფარგლებში, კანონმდებლობის შესაბამისად გათვალისწინებულია მკვეთრად გამოხატული და 18 წლამდე შშმ პირების სოციალური გასაცემლის ზრდა 60 ლარით, ხოლო დანარჩენი კატეგორიის შშმ პირთა გასაცემლის ზრდა 20 ლარით. ასევე, გათვალისწინებულია 120 ათას სოციალურ სარეიტინგო ქულამდე მყოფი ოჯახების 16 წლამდე ბავშვების ყოველთვიური 200 ლარიანი დახმარების დაფინანსება; o სოციალური შეღავათები მაღალმთიან დასახლებაში - 143,5 მლნ ლარი. პენსიის ზრდის შესაბამისად იზრდება საპენსიო დანამატის მოცულობაც; o სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის პროგრამის დაფინანსება იზრდება 26,5 მლნ ლარით და შეადგენს 151,0 მლნ ლარს.  მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვა - 2 345,2 მლნ ლარი, რაც 2026 წლის გეგმას 125,3 მლნ ლარით აჭარბებს. მათ შორის საყოველთაო ჯანდაცვის დაფინანსება შეადგენს 1 550,0 მლნ ლარს, ხოლო იშვიათი დაავადებების მქონე და მუდმივ ჩანაცვლებით მკურნალობას დაქვემდებარებულ პაციენტთა მკურნალობის პროგრამის დაფინანსება გაზრდილია 40,0 მლნ ლარით და 110,0 მლნ ლარს შეადგენს. პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია სასწრაფო დახმარების პერსონალისა და სოფლის ექიმების/ექთნების ხელფასების ზრდა.  სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაცია და აღჭურვა - 145,0 მლნ ლარი, რომლის ფარგლებშიც დაგეგმილია ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნარკომანიის პრევენციის ცენტრის ახალი საავადმყოფოს მშენებლობის დაწყება.  შრომისა და დასაქმების სისტემის რეფორმების პროგრამა - 13,0 მლნ ლარი.  იძულებით გადაადგილებულ პირთა და მიგრანტთა ხელშეწყობა - 278,7 მლნ ლარი. განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს დაფინანსება გაზრდილია 225,8 მლნ ლარით განისაზღვრა 2 928,0 მლნ ლარით. ამასთან აღსანიშნავია, საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის და მოსწავლეთა ტრანსპორტირების თანხები გათვალისწინებულია რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ასიგნებებში, რომელთა გათვალისწინებითაც ჯამურად, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის პროგრამებისათვის განკუთვნილი თანხები 2027 წელს შეადგენს 3 501,5 მლნ ლარს. სამინისტროს ფარგლებში გათვალისწინებულია:  სკოლამდელი და ზოგადი განათლება - 2 082,9 მლნ ლარი. პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია საჯარო სკოლების მასწავლებლებისა და ადმინისტრაციული პერსონალის ხელფასების ზრდა;  პროფესიული განათლება - 248,0 მლნ ლარი;  უმაღლესი განათლება - 247,7 მლნ ლარი. პროგრამის ფარგლებში 100,0 მლნ ლარია გათვალისწინებული უმაღლესი განათლების რეფორმის დასაფინანსებლად, რომლის ფარგლებშიც სახელმწიფო უნივერსიტეტებში 2026 წლიდან მიღებული სტუდენტების სწავლა სრულად ფინანსდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან;  მეცნიერებისა და სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა - 95,6 მლნ ლარი;  ინკლუზიური განათლება - 127,4 მლნ ლარი, რომლის ფარგლებშიც გათვალისწინებულია შესაბამისი უნარების მქონე მასწავლებლების რაოდენობის და მათი ხელფასების ზრდა;  ახალგაზრდობის მხარდაჭერა - 22,5 მლნ ლარი. 19 კულტურის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 370,0 მლნ ლარით, საიდანაც თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:      სახელოვნებო სფეროში უმაღლესი განათლება - 23,9 მლნ ლარი; ინფრასტრუქტურის განვითარება - 20,0 მლნ ლარი; სახელოვნებო დაწესებულებების ხელშეწყობა - 9,2 მლნ ლარი; კულტურის განვითარების ხელშეწყობა - 210,8 მლნ ლარი; კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და სამუზეუმო სისტემის სრულყოფა - 90,8 მლნ ლარი. სპორტის სამინისტროს დაფინანსებაზე გამოყოფილია 382 მლნ ლარი, საიდანაც თანხები ძირითადად მიიმართება შემდეგი პროგრამების განხორციელებაზე:  მასობრივი და მაღალი მიღწევების სპორტის განვითარება და პოპულარიზაცია - 310,2 მლნ ლარი. აღსანიშნავია, რომ პროგრამის ფარგლებში ფეხბურთის განვითარების ფონდის ბაზაზე სპორტის გუნდური სახეობების განვითარების ფონდის ჩამოყალიბება და ამ მიზნებისთვის ჯამში გათვალისწინებულია 108,7 მლნ ლარი;  ინფრასტრუქტურის განვითარება - 12,0 მლნ ლარი;  სასპორტო დაწესებულებების ხელშეწყობა - 8,1 მლნ ლარი;  სპორტის მოღვაწეთა სოციალური დაცვის ღონისძიებები - 43,7 მლნ ლარი. რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს დაფინანსება განისაზღვრა 3 296,9 მლნ ლარით, რომელიც ძირითადი პროგრამების მიხედვით გადანაწილებულია შემდეგი მოცულობებით:  საგზაო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 1 627,9 მლნ ლარი, მათ შორის ჩქაროსნული მაგისტრალების მშენებლობაზე გათვალისწინებულია 785,0 მლნ ლარი;  რეგიონული და მუნიციპალური ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია - 139,0 მლნ ლარი;  წყალმომარაგების ინფრასტრუქტურის აღდგენა-რეაბილიტაცია - 365,5 მლნ ლარი;  საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა და რეაბილიტაცია -570,5 მლნ ლარი;  ტურისტული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების ღონისძიებები - 150,0 მლნ ლარი;  სპორტული ინფრასტრუქტურის მშენებლობა-რეაბილიტაცია - 300,0 მლნ ლარი. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 1 015,0 მლნ ლარს. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  სურსათის უვნებლობა, მცენარეთა დაცვა და ეპიზოოტიური კეთილსაიმედოობა - 98,9 მლნ ლარი;  მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარება - 105,7 მლნ ლარი.  ერთიანი აგროპროექტი - 312,8 მლნ ლარი. მათ შორის: o შეღავათიანი აგროდაფინანსება - 260,5 მლნ ლარი; o აგროდაზღვევა - 17,0 მლნ ლარი; o სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის თანადაფინანსების პროექტი - 10,0 მლნ ლარი.  სამელიორაციო სისტემების მოდერნიზაცია - 223,4 მლნ ლარი;  გარემოსდაცვითი ზედამხედველობა - 41,5 მლნ ლარი;  დაცული ტერიტორიების სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა - 34,2 მლნ ლარი;  სატყეო სისტემის ჩამოყალიბება და მართვა - 29,1 მლნ ლარი;  გარემოს დაცვის სფეროში პროგნოზირება, შეფასება, პრევენცია და მონიტორინგი - 34,9 მლნ ლარი; 20  ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების დაცვა, დარიშხანშემცველი ნარჩენების ობიექტების მართვა - 5,8 მლნ ლარი;  მიწის მდგრადი მართვისა და მიწათსარგებლობის მონიტორინგის სახელმწიფო პროგრამა 7,7 მლნ ლარი;  მყარი ნარჩენების მართვა - 50,4 მლნ ლარი. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსათვის გათვალისწინებულია 1 457,0 მლნ ლარი. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში გათვალისწინებულია:  მეწარმეობის განვითარება - 200,0 მლნ ლარი;  ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობა - 68,0 მლნ ლარი;  საქართველოში ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება - 161,0 მლნ ლარი;  ელექტროგადამცემი ხაზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია - 224,4 მლნ ლარი, მათ შორის 25,0 მლნ ლარი გათვალისწინებულია შავი ზღვის წყალქვეშა ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობისთვის საჭირო გეოლოგიური კვლევებისთვის;  ენერგიის დამაგროვებელი მოწყობილობის პროექტის დაფინანსება - 120,0 მლნ ლარი;  ვარდნილისა და ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების რეაბილიტაციის პროექტი - 30,0 მლნ ლარი;  მოსახლეობის გაზიფიცირების სამუშაოები - 55,0 მლნ ლარი;  საქართველოს რკინიგზის ინფრასტრუქტურის განვითარება - 250,0 მლნ ლარი;  ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტისთვის საჭირო წყლის ინფრასტრუქტურის მშენებლობისთვის გამოყოფილია 125,0 მლნ ლარი;  ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკის მშენებლობისთვის გამოყოფილია 60,0 მლნ ლარი;  მთის კურორტების დაფინანსება - 30,0 მლნ ლარი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაფინანსება შეადგენს 145,0 მლნ ლარს. იუსტიციის სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 490,4 მლნ ლარი. საგარეო საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 232,8 მლნ ლარი. თავდაცვის სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია 1 965,0 მლნ ლარი. გამოყოფილი თანხის ფარგლებში თავდაცვის ინფრასტრუქტურისა და მისი შესაძლებლობების განვითარებისათვის გათვალისწინებულია 488,4 მლნ ლარი; გამოყოფილი თანხის ფარგლებში ასევე გათვალისწინებულია ჯარისკაცების ხელფასის ზრდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის გათვალისწინებულია გათვალისწინებულია პოლიციელთა ხელფასების ზრდა. 1 680,0 მლნ ლარი, რომელშიც საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 390,0 მლნ ლარი. საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 132,0 მლნ ლარი. საქართველოს პროკურატურისთვის გათვალისწინებულია 105,0 მლნ ლარი. სასამართლო სისტემისთვის გათვალისწინებულია ჯამში 231,7 მლნ ლარი, მათ შორის:     საკონსტიტუციო სასამართლო - 8,0 მლნ ლარი; უზენაესი სასამართლო - 23,8 მლნ ლარი; საერთო სასამართლოები - 186,3 მლნ ლარი; იუსტიციის უმაღლესი საბჭო - 13,6 მლნ ლარი. 21 იურიდიული დახმარების სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 18,8 მლნ ლარი. სახალხო დამცველის აპარატისთვის გათვალისწინებულია 11,5 მლნ ლარი. საქართველოს პარლამენტის დაფინანსება შეადგენს 91,5 მლნ ლარს. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისთვის გათვალისწინებულია 43,1 მლნ ლარი. ცენტრალური საარჩევნო კომისიის დაფინანსება შეადგენს 58,4 მლნ ლარს. მთავრობის ადმინისტრაციის დაფინანსება შეადგენს 31,0 მლნ ლარს. პრეზიდენტის ადმინისტრაციისთვის გათვალისწინებულია 11,0 მლნ ლარი. სახელმწიფო რწმუნებულების ადმინისტრაციების დაფინანსება ჯამში შეადგენს 14,0 მლნ ლარს. აღსანიშნავია, რომ 2022 წელს „საჯარო დაწესებულებაში შრომის ანაზღაურების შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილებებით დარეგულირდა ყოველწლიურად კანონით განსაზღვრული საბაზო თანამდებობრივი სარგოს გაანგარიშების წესი. კერძოდ, 2027 წლის 1 იანვრიდან სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის პროექტში საბაზო თანამდებობრივი სარგოს ოდენობა განისაზღვრება, როგორც საქართველოს მიმდინარე წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონით განსაზღვრული საბაზო თანამდებობრივი სარგო, გაზრდილი არანაკლებ ბოლო 4 კვარტალში საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მიერ ოფიციალურად გამოქვეყნებულ სტატისტიკურ მონაცემებში „დაქირავებით დასაქმებულთა საშუალო თვიური ნომინალური ხელფასი საკუთრების ფორმების მიხედვით“ არასახელმწიფო სექტორში დაფიქსირებული ნომინალური ხელფასის წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით ზრდის საშუალო პროცენტული მაჩვენებლით. აღნიშნული კანონის შესაბამისად გაზრდილია საბაზო თანამდებობრივი სარგო და შეადგენს 1 735 ლარს, რის შედეგადაც 8,4%-მდე იზრდება საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ხელფასები. მხარჯავი დაწესებულებების ასიგნებების მოცულობა /ათასი ლარი/ პროგრამული კოდი დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის დამტკიცებული გეგმა 2027 წლის პროექტი 01 00 საქართველოს პარლამენტი 68,901.5 91,544.0 91,544.0 02 00 საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია 7,308.5 10,500.0 11,000.0 734.6 930.0 1,100.0 03 00 სსიპ - საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი 04 00 საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია 22,449.8 30,000.0 31,000.0 05 00 სახელმწიფო აუდიტის სამსახური 24,904.7 40,690.0 43,146.0 06 00 საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია 114,951.9 46,240.0 58,428.0 07 00 საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 6,064.2 7,860.0 8,000.0 08 00 საქართველოს უზენაესი სასამართლო 19,884.7 22,300.0 23,800.0 09 00 საერთო სასამართლოები 131,744.1 180,290.0 186,310.0 10 00 საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 6,845.4 13,000.0 13,600.0 1,287.0 1,500.0 1,600.0 11 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია აბაშის, ზუგდიდის, მარტვილის, მესტიის, სენაკის, ჩხოროწყუს, წალენჯიხის, ხობის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტში 22 პროგრამული კოდი დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის დამტკიცებული გეგმა 2027 წლის პროექტი 12 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ლანჩხუთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში 1,193.6 1,300.0 1,350.0 13 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბაღდათის, ვანის, ზესტაფონის, თერჯოლის, სამტრედიის, საჩხერის, ტყიბულის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ხარაგაულის, ხონის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტში 1,392.1 1,500.0 1,550.0 14 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ახმეტის, გურჯაანის, დედოფლისწყაროს, თელავის, ლაგოდეხის, საგარეჯოს, სიღნაღისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში 1,218.3 1,400.0 1,450.0 15 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია დუშეთის, თიანეთის, მცხეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში 1,057.8 1,275.0 1,350.0 16 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ამბროლაურის, ლენტეხის, ონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტებში 1,232.1 1,320.0 1,400.0 17 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ადიგენის, ასპინძის, ახალციხის, ახალქალაქის, ბორჯომისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტებში 1,034.6 1,200.0 1,250.0 18 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია ბოლნისის, გარდაბნის, დმანისის, თეთრი წყაროს, მარნეულის, წალკის მუნიციპალიტეტებსა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტში 1,359.7 1,600.0 1,650.0 19 00 სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია გორის, კასპის, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში 1,027.0 1,220.0 2,350.0 20 00 საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური 296,882.2 380,000.0 390,000.0 21 00 საქართველოს პროკურატურა 76,269.3 98,700.0 105,000.0 4,918.1 5,200.0 5,270.0 114,015.4 130,000.0 145,000.0 902,538.9 929,250.0 1,457,000.0 2,878,813.4 3,113,650.0 3,296,900.0 406,958.2 443,235.0 490,350.0 8,976,498.1 9,668,640.0 10,479,800.0 203,643.4 225,000.0 232,800.0 22 00 23 00 შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო 24 00 საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 25 00 საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო 26 00 27 00 საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო 28 00 საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 29 00 საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო 1,841,285.3 1,890,000.0 1,965,000.0 30 00 საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო 1,399,254.5 1,547,000.0 1,680,000.0 31 00 საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო 1,138,176.5 808,161.0 1,015,000.0 32 00 საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო 2,704,422.7 2,702,198.0 2,928,000.0 საქართველოს კულტურის სამინისტრო 335,452.6 364,835.0 370,000.0 34 00 საქართველოს სპორტის სამინისტრო 340,229.0 325,310.0 382,000.0 35 00 სსიპ - რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო 7,559.0 7,700.0 7,800.0 36 00 სსიპ - იურიდიული დახმარების სამსახური 14,842.3 18,000.0 18,800.0 37 00 სსიპ - ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური 21,431.0 24,800.0 25,200.0 38 00 სსიპ – საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური 3,893.3 7,100.0 7,200.0 33 00 23 დასახელება 2025 წლის ფაქტი 2026 წლის დამტკიცებული გეგმა 2027 წლის პროექტი 39 00 სსიპ - სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი 983.9 1,200.0 1,100.0 40 00 საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური 113,230.2 126,500.0 132,000.0 41 00 საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი 42 00 სსიპ – საზოგადოებრივი მაუწყებელი პროგრამული კოდი 43 00 სსიპ - საქართველოს კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო 9,340.2 11,150.0 11,500.0 101,210.5 101,190.0 101,190.0 5,698.2 7,000.0 7,200.0 44 00 საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატა 2,528.2 2,450.0 2,655.0 45 00 საქართველოს საპატრიარქო 25,694.7 25,000.0 25,000.0 46 00 სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო 18,000.0 21,000.0 22,000.0 47 00 სსიპ – საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური – საქსტატი 27,449.8 19,000.0 19,500.0 48 00 სსიპ - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია 5,968.7 6,700.0 7,070.0 49 00 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელები 5,259,242.2 7,274,130.0 6,259,270.0 50 00 საქართველოს რეგიონული განვითარების სამინისტრო 37,096.0 132,900.0 0.0 51 00 სსიპ - სახელმწიფო გრანტის მართვის სააგენტო 1,670.2 1,650.0 0.0 52 00 პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური 7,607.6 2,740.0 0.0 53 00 სსიპ - ანტიკორუფციული ბიურო 9,257.8 4,300.0 0.0 54 00 საქართველოს ბიზნესომბუდსმენის აპარატი 890.6 0.0 0.0 3,127.5 0.0 0.0 55 00 ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაცია - სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია 56 00 სსიპ - საჯარო სამსახურის ბიურო 359.7 0.0 0.0 57 00 სპეციალური საგამოძიებო სამსახური 6,522.4 0.0 0.0 58 00 ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს აპარატი 2,738.9 0.0 0.0 59 00 ა(ა)იპ - მშვიდობის ფონდი უკეთესი მომავლისთვის 306.2 0.0 0.0 60 00 სსიპ - ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი 61 00 ა(ა)იპ - ათასწლეულის ფონდი სულ 2,635.5 0.0 0.0 85.3 0.0 0.0 27,723,319.2 30,881,358.0 32,071,483.0 საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გადასახდელების მთლიანი მოცულობა შეადგენს 6 259,3 მლნ ლარს, მათ შორის:  საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა - 2 284,3 მლნ ლარი;  საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა -1 353,0 მლნ ლარი;  საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი - 90,0 მლნ ლარი;  წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანების დაფარვისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდი - 20,0 მლნ ლარი;  საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდი - 760,0 მლნ ლარი;  მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების ფონდი - 20,0 მლნ ლარი;  დაგროვებითი საპენსიო სქემის თანადაფინანსება - 600,0 მლნ ლარი;  საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმის დანერგვის ხელშეწყობა მუნიციპალიტეტებში - 20,0 მლნ ლარი;  საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ დაფინანსებული საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახდელებისთვის გათვალისწინებულია 348,8 მლნ ლარი;  ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადასაცემი ტრანსფერები - 755,0 მლნ ლარი, მათ შორის, ქალაქ თბილისის 24 მუნიციპალიტეტისთვის გათვალისწინებულია 600,0 მლნ ლარი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისთვის - 24,0 მლნ ლარი, ხოლო სხვა მუნიციპალიტეტების სპეციალური და მიზნობრივი ტრანსფერები - 131,0 მლნ ლარი. IX - საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ზრდა ფუნქციონალურ ჭრილში:  საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურება - 4 522,7 მლნ ლარი;  თავდაცვა - 2 077,2 მლნ ლარი;  საზოგადოებრივი წესრიგი და უსაფრთხოება - 2 896,1 მლნ ლარი;  ეკონომიკური საქმიანობა - 4 287,7 მლნ ლარი;  გარემოს დაცვა - 294,0 მლნ ლარი;  საბინაო-კომუნალური მეურნეობა - 159,2 მლნ ლარი;  ჯანმრთელობის დაცვა - 2 601,1 მლნ ლარი;  დასვენება, კულტურა და რელიგია - 789,4 მლნ ლარი;  განათლება - 3 688,8 მლნ ლარი;  სოციალური დაცვა - 8 542,7 მლნ ლარი. X – ავტონომიური რესპუბლიკების და მუნიციპალიტეტების დაფინანსება: საქართვლოს კანონმდებლობის შესაბამისად ადგილობრივი ბიუჯეტების შემოსულობები შედგება როგორც საკუთარი შემოსავლებისგან, ასევე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გადაცემული ტრანსფერებისა და სესხებისგან. ისე როგორც ნაერთ და სახელმწიფო ბიუჯეტში, ადგილობრივ ბიუჯეტებშიც შემოსავლის მთავარი წყარო საგადასახადო შემოსავლებია. 2027 წელს ადგილობრივი ბიუჯეტების საგადასახადო შემოსავლები ჯამში შეადგენს 4 270,0 მლნ ლარს, მათ შორის: • დამატებული ღირებულების გადასახადის პროგნოზი შეადგენს 2 420,0 მლნ ლარს (ჯამური დღგ-ის 20%), რომელიც ნაწილდება საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით დადგენილი წესით. დამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) პროგნოზის განაწილების შედეგად მუნიციპალიტეტების მიერ მისაღები შემოსავლების განაწილება: მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება 2027 წელი მატება 2026 წელთან დღგ-ის 20%-ის განაწილება დღგ-ის საორიენტაციო მოცულობა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი 30.12% 728,870.3 56,456.7 ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტი 4.05% 98,096.8 19,619.4 ქობულეთის მუნიციპალიტეტი 1.76% 42,651.7 3,303.7 ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი 1.25% 30,330.1 2,349.3 ქედის მუნიციპალიტეტი 0.92% 22,273.7 1,725.3 შუახევის მუნიციპალიტეტი 0.79% 19,193.3 1,486.7 ხულოს მუნიციპალიტეტი 0.97% 23,499.5 4,699.9 ახმეტის მუნიციპალიტეტი 1.07% 25,828.0 2,000.6 გურჯაანის მუნიციპალიტეტი 1.32% 31,988.8 2,477.8 25 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება 2027 წელი მატება 2026 წელთან დღგ-ის 20%-ის განაწილება დღგ-ის საორიენტაციო მოცულობა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.68% 16,349.8 1,266.4 თელავის მუნიციპალიტეტი 1.39% 33,647.5 2,606.3 ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი 1.02% 24,643.2 1,908.8 საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი 1.39% 33,647.5 2,606.3 სიღნაღის მუნიციპალიტეტი 0.80% 19,430.2 1,505.0 ყვარელის მუნიციპალიტეტი 0.73% 17,771.5 1,376.5 ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტი 3.57% 86,401.3 10,328.5 ჭიათურის მუნიციპალიტეტი 1.15% 27,723.6 2,147.4 ტყიბულის მუნიციპალიტეტი 0.51% 12,321.6 954.4 წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი 1.31% 31,751.8 2,459.4 ბაღდათის მუნიციპალიტეტი 0.55% 13,269.4 1,027.8 ვანის მუნიციპალიტეტი 0.57% 13,743.3 1,064.5 ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი 1.31% 31,751.8 2,459.4 თერჯოლის მუნიციპალიტეტი 0.79% 19,193.3 1,486.7 სამტრედიის მუნიციპალიტეტი 1.09% 26,301.9 2,037.3 საჩხერის მუნიციპალიტეტი 1.18% 28,671.4 2,220.8 ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი 0.53% 12,795.5 991.1 ხონის მუნიციპალიტეტი 0.55% 13,269.4 1,027.8 ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტი 0.84% 20,378.0 1,578.4 ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი 2.37% 57,342.9 4,441.7 აბაშის მუნიციპალიტეტი 0.50% 12,084.7 936.1 მარტვილის მუნიციპალიტეტი 0.79% 19,193.3 1,486.7 მესტიის მუნიციპალიტეტი 0.81% 19,590.9 2,102.9 სენაკის მუნიციპალიტეტი 0.90% 21,799.8 1,688.6 ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი 0.54% 13,032.5 1,009.5 წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი 0.62% 14,928.1 1,156.3 ხობის მუნიციპალიტეტი 0.72% 17,534.6 1,358.2 გორის მუნიციპალიტეტი 3.38% 81,749.1 6,332.1 კასპის მუნიციპალიტეტი 1.09% 26,301.9 2,037.3 ქარელის მუნიციპალიტეტი 1.04% 25,117.1 1,945.5 ხაშურის მუნიციპალიტეტი 1.30% 31,514.9 2,441.1 ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტი 2.92% 70,612.3 5,469.5 ბოლნისის მუნიციპალიტეტი 0.97% 23,499.5 4,699.9 გარდაბნის მუნიციპალიტეტი 0.97% 23,499.5 4,699.9 დმანისის მუნიციპალიტეტი 1.00% 24,310.2 2,013.0 თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი 0.79% 19,193.3 1,486.7 მარნეულის მუნიციპალიტეტი 2.79% 67,630.6 10,794.6 წალკის მუნიციპალიტეტი 0.92% 22,187.9 3,388.3 ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი 0.72% 17,534.6 1,358.2 ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი 1.42% 34,358.3 2,661.3 ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი 0.52% 12,558.6 972.8 ადიგენის მუნიციპალიტეტი 0.76% 18,482.4 1,431.6 ასპინძის მუნიციპალიტეტი 0.60% 14,454.2 1,119.6 ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი 0.97% 23,499.5 4,699.9 ახალციხის მუნიციპალიტეტი 1.31% 31,751.8 2,459.4 ბორჯომის მუნიციპალიტეტი 0.89% 21,425.9 2,626.3 26 მუნიციპალიტეტების დასახელება დამატებული ღირებულების გადასახადის განაწილება 2027 წელი მატება 2026 წელთან დღგ-ის 20%-ის განაწილება დღგ-ის საორიენტაციო მოცულობა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი 0.97% 23,499.5 4,699.9 დუშეთის მუნიციპალიტეტი 1.21% 29,237.8 5,847.6 თიანეთის მუნიციპალიტეტი 0.55% 13,269.4 1,027.8 მცხეთის მუნიციპალიტეტი 1.04% 25,139.0 5,027.8 ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი 0.38% 9,142.3 1,491.3 ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი 0.64% 15,402.0 1,193.0 ლენტეხის მუნიციპალიტეტი 0.38% 9,158.6 851.8 ონის მუნიციპალიტეტი 0.44% 10,662.9 825.9 ცაგერის მუნიციპალიტეტი 0.56% 13,506.4 1,046.2 100.00% 2,420,000.0 234,000.0 სულ ჯამი • საშემოსავლო გადასახადის პროგნოზი შეადგენს 950,0 მლნ ლარს, რომელიც სრულად მიიმართება ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკურ ბიუჯეტებში; • ქონების გადასახადის პროგნოზი 840,0 მლნ ლარია; გრანტების სახით 2027 წელს ადგილობრივი ბიუჯეტები მიიღებენ 1 810,0 მლნ ლარს, მათ შორის: • კაპიტალური გრანტების სახით ადგილობრივი ბიუჯეტები ჯამში მიიღებენ 1 525,9 მლნ ლარს, საიდანაც ძირითად ნაწილს წარმოადგენს საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან გამოყოფილი სახსრები (760,0 მლნ ლარი) და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტისთვის განსაზღვრული კაპიტალური ტრანსფერი (600,0 მლნ ლარი); • სპეციალური ტრანსფერის სახით გამოყოფილია 152,1 მლნ ლარი; • მიზნობრივი ტრანსფერი - 132,0 მლნ ლარი, მათ შორის 75,0 მლნ ლარი წარმოადგენს მოსწავლეთა ტრანსპორტირებისთვის გამოყოფილ თანხას; სხვა შემოსავლების სახით ადგილობრივი ბიუჯეტები მიიღებენ 1 000,0 მილიონ ლარს; პრივატიზაციიდან პროგნოზირებული შემოსავლები შეადგენს 150,0 მლნ ლარს; საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებიდან ნასესხები და ადგილობრივ ბიუჯეტებზე გადასასესხებელი თანხების ჯამური მოცულობა 2027 წელს შეადგენს 254,1 მლნ ლარს, მათ შორის: • თბილისის მეტროს მოდერნიზაციის პროექტი (AIIB, EBRD) – 104,0 მლნ ლარი; • მდგრადი ურბანული მობილობა (KFW) (ქ. თბილისის და ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტები) – 36,6 მლნ ლარი; • თბილისის მყარი ნარჩენების მართვა (E5P, EBRD) – 31,9 მლნ ლარი; • ბათუმის მუნიციპალური ინფრასტრუქტურა (ფაზა V) (KfW) – 48,0 მლნ ლარი; • აჭარის მყარი ნარჩენების პროექტი (E5P, EBRD) – 30,0 მლნ ლარი; • აჭარის სოფლების წყალმომარაგებისა და წყალარინების პროგრამა, საქართველო (EU, KfW) – 1,8 მლნ ლარი; 27 • თბილისის ავტობუსების პროექტი (ფაზა II) (EBRD) – 1,8 მლნ ლარი; ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით 2027 წლის ადგილობრივი ბიუჯეტების ჯამური შემოსავლები შეადგენს 7 484,0 მლნ ლარს. გარდა ამისა მომდევნო წელს პროგნოზირებულია ადგილობრივი ბიუჯეტების დეპოზიტებზე არსებული ნაშთიდან 126,0 მლნ ლარის გამოყენება, რისი გათვალისწინებითაც მათი ჯამური ხარჯვითი ნაწილი 7 610,0 მლნ ლარს შეადგენს. ამ ეტაპზე წარმოდგენილია 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის პირველადი ვერსია. კანონპროექტის განხილვა გაგრძელდება საქართველოს პარლამენტის კომიტეტებში, რომლის შემდგომაც მთავრობა დეტალურად განიხილავს საკომიტეტო განხილვებისას გამოთქმულ შენიშვნებს და წინადადებებს, გაანალიზდება მიმდინარე წლის ეკონომიკური და ფისკალური პარამეტრების ტენდენციები და კანონმდებლობით განსაზღვრულ ვადებში საქართველოს პარლამენტს წარედგინება კანონპროექტის განახლებული ვერსია. ამასთან, კანონპროექტს თანმდევი პროექტის სახით თან ახლავს „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტი, სადაც გათვალისწინებულია გათანაბრებითი ტრანსფერიდან დღგ-ს განაწილების სქემაზე გადასვლის გარდამავალი პერიოდის გაგრძელება 2030 წლამდე, რაც გულისხმობს დღგ-ს საპროგნოზო მოცულობის უფრო თანაბარ გადანაწილებას მუნიციპალიტეტებისთვის. გარდა თანმდევი კანონპროექტისა, 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს თან ახლავს: • საქართველოს მთავრობის მოხსენება 2026 წლის 8 თვის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ; • 2027-2030 წლების ქვეყნის ძირითადი მონაცემების და მიმართულებების დოკუმენტი; • 2027-2030 წლების ძირითადი ეკონომიკური და ფინანსური ინდიკატორები (საბაზო, ოპტიმისტური და პესიმისტური სცენარები); • მაკროეკონომიკური სცენარების ანალიზი; • პროგრამული ბიუჯეტის დანართი; • კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი; • ცენტრალური ბიუჯეტის დანართი; • ფისკალური რისკების ანალიზი; • ვალის მდგრადობის ანალიზი; • მთავრობის ვალის შესახებ ინფორმაცია; • საგადასახადო დანახარჯების შეფასების ანგარიში; • საშუალოვადიანი პროგნოზების შედარება და ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ფისკალურ წესებთან შესაბამისობა. ა.დ) კანონპროექტის კავშირი სამთავრობო პროგრამასთან და შესაბამის სფეროში არსებულ სამოქმედო გეგმასთან, ასეთის არსებობის შემთხვევაში (საქართველოს მთავრობის მიერ ინიცირებული კანონპროექტის შემთხვევაში): კანონპროექტი შეესაბამება საქართველოს მთავრობის სამთავრობო პროგრამას და „ხედვა 2030 - საქართველოს განვითარების სტრატეგია”-ს. ა.ე) კანონპროექტის ძალაში შესვლის თარიღის შერჩევის პრინციპი, ხოლო კანონისთვის უკუძალის მინიჭების შემთხვევაში − აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი დასაბუთება: 28 კანონპროექტის ამოქმედება გათვალისწინებულია 2027 წლის 1 იანვრიდან, რაც დაკავშირებულია ახალი საბიუჯეტო წლის დაწყებასთან. კანონპროექტი არ ითვალისწინებს კანონისთვის უკუძალის მინიჭებას. ა.ვ) კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვის მიზეზები და შესაბამისი დასაბუთება (თუ ინიციატორი ითხოვს კანონპროექტის დაჩქარებული წესით განხილვას): ასეთი არ არსებობს. ბ) კანონპროექტის ფინანსური გავლენის შეფასება საშუალოვადიან პერიოდში (კანონპროექტის ამოქმედების წელი და შემდგომი სამი წელი): ბ.ა) კანონპროექტის მიღებასთან დაკავშირებით აუცილებელი ხარჯების დაფინანსების წყარო: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის. ბ.ბ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალური ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილზე: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2027 საპროგნოზო მაჩვენებლებს. წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლების ბ.გ) კანონპროექტის გავლენა სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ან/და მუნიციპალური ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილზე: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის ასიგნებებს მხარჯავი დაწესებულებებისა და მათ მიერ განსახორციელებელი პროგრამებისათვის. ბ.დ) სახელმწიფოს ახალი ფინანსური ვალდებულებები, კანონპროექტის გავლენით სახელმწიფოს ან მის სისტემაში არსებული უწყების მიერ მისაღები პირდაპირი ფინანსური ვალდებულებების (საშინაო ან საგარეო ვალდებულებები) მითითებით: კანონის პროექტი განსაზღვრავს 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს. ბ.ე) კანონპროექტის მოსალოდნელი ფინანსური შედეგები იმ პირთათვის, რომელთა მიმართაც ვრცელდება კანონპროექტის მოქმედება, იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებზე გავლენის ბუნებისა და მიმართულების მითითებით, რომლებზედაც მოსალოდნელია კანონპროექტით განსაზღვრულ ქმედებებს ჰქონდეს პირდაპირი გავლენა: კანონის პროექტი ვრცელდება 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტით გათვალისწინებული პროგრამების ბენეფიციარებზე. ბ.ვ) კანონპროექტით დადგენილი გადასახადის, მოსაკრებელის ან სხვა სახის გადასახდელის (ფულადი შენატანის) ოდენობა შესაბამის ბიუჯეტში და ოდენობის განსაზღვრის პრინციპი: კანონის პროექტი არ ითვალისწინებს გადასახადის, მოსაკრებლის ან სხვა სახის გადასახდელის დადგენას. ბ1) ბავშვის უფლებრივ მდგომარეობაზე კანონპროექტის ზეგავლენის შეფასება: წლიური ბიუჯეტის კანონის პროექტი არ ანიჭებს ან ზღუდავს ბავშვთა უფლებრივ მდგომარეობას და ასახავს არსებული პოლიტიკის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებების დასაფინანსებლად საჭირო რესურსებს პასუხისმგებელი მხარჯავი დაწესებულებების შესაბამის პროგრამულ კოდებში. 29 ბ2) ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის მდგომარეობაზე კანონპროექტის მოსალოდნელი ზეგავლენის შეფასება: სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონი აერთიანებს სახელმწიფო ბიუჯეტის პრიორიტეტების და მხარჯავი დაწესებულებების (მათ შორის, შესაბამისი დარგობრივი სამინისტროების) მიერ დაგეგმილი პოლიტიკის ფარგლებში განსახორციელებელ პროგრამებს და განსაზღვრავს მათი დაფინანსების მოცულობებს, შესაბამისად, წარმოდგენილი კანონის პროექტი არ ითვალისწინებს ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის მდგომარეობის ზეგავლენის შეფასებას. თითოეული მიმართულებით დაგეგმილი პოლიტიკის ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის მდგომარეობის ზეგავლენა ფასდება ინდივიდუალურად. გ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებთან: გ.ა) კანონპროექტის მიმართება ევროკავშირის სამართალთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება ევროკავშირის სამართალს. გ.ბ) კანონპროექტის მიმართება საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებთან: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს. გ.გ) კანონპროექტის მიმართება საქართველოს ორმხრივ და მრავალმხრივ ხელშეკრულებებთან და შეთანხმებებთან, აგრეთვე, ისეთი ხელშეკრულების/შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც უკავშირდება კანონპროექტის მომზადება, - მისი შესაბამისი მუხლი ან/და ნაწილი: კანონპროექტი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს ხელშეკრულებებს. აგრეთვე, კანონპროექტის მიღება ხელშეკრულებას/შეთანხმებას. ორმხრივ და მრავალმხრივ არ უკავშირდება რომელიმე გ.დ) არსებობის შემთხვევაში, ევროკავშირის ის სამართლებრივი აქტი, რომელთან დაახლოების ვალდებულებაც გამომდინარეობს „ერთი მხრივ, საქართველოსა და, მეორე მხრივ, ევროკავშირსა და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმებიდან“ ან ევროკავშირთან დადებული საქართველოს სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი ხელშეკრულებებიდან: ასეთი არ არსებობს. დ) კანონპროექტის მომზადების პროცესში მიღებული კონსულტაციები: დ.ა) სახელმწიფო, არასახელმწიფო ან/და საერთაშორისო ორგანიზაცია/დაწესებულება, ექსპერტი, სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო კანონპროექტის შემუშავებაში, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: წარმოდგენილი კანონპროექტის მომზადებისათვის გამოყენებული ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები შესაბამისობაშია საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების პროგნოზებთან. დ.ბ) კანონპროექტის შემუშავებაში მონაწილე ორგანიზაციის/დაწესებულების, სამუშაო ჯგუფის, ექსპერტის შეფასება კანონპროექტის მიმართ, ასეთის არსებობის შემთხვევაში: ასეთი არ არსებობს. 30 დ.გ) სხვა ქვეყნების გამოცდილება კანონპროექტის მსგავსი კანონების იმპლემენტაციის სფეროში, იმ გამოცდილების მიმოხილვა, რომელიც მაგალითად იქნა გამოყენებული კანონპროექტის მომზადებისას, ასეთი მიმოხილვის მომზადების შემთხვევაში: ასეთი მიმოხილვა არ მომზადებულა. ე) კანონპროექტის ავტორი: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. ვ) კანონპროექტის ინიციატორი: საქართველოს მთავრობა. 31