ბიზნესის დაწყება: ი/მ, შპს, საგადასახადო რეჟიმი

რა უნდა გააკეთოთ

1. ფორმა: ი/მ არ არის იურიდიული პირი და ვალებზე პასუხს აგებს მთელი პირადი ქონებით („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლი); შპს-ის პარტნიორი საზოგადოების ვალებზე პასუხს არ აგებს („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლი), გარდა ამ ფორმის ბოროტად გამოყენების შემთხვევისა („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლი); შპს-ის დაფუძნება შეუძლია ერთ პირსაც („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლი).

2. რეგისტრაცია (იუსტიციის სახლი): სავალდებულოა და მოიცავს სახელმწიფო და საგადასახადო რეგისტრაციას („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლი); შპს-ის შემთხვევაში — ყველა დამფუძნებლის ხელმოწერით დადასტურებული წერილობითი სადამფუძნებლო ხელშეკრულება (დამოწმება — ნოტარიუსი, რეესტრი ან ელექტრონული ხელმოწერა) („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი).

3. ი/მ-ის რეჟიმი: მცირე ბიზნესი — მხოლოდ ი/მ-ისთვის, საგადასახადო ორგანოსთვის განცხადების წარდგენით (საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლი); გადასახადი — შემოსავლის 1% (საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლი); წელიწადში 500 000 ლარის გადაჭარბებისას — 3% გადაჭარბების თვიდან (საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლი); სტატუსი იკარგება, თუ 500 000 ლარი გადაჭარბებულია ზედიზედ 2 წლის თითოეულ წელს (საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლი). ან მიკრობიზნესი — დაქირავებული მუშაკების გარეშე, წლიური შემოსავალი 30 000 ლარამდე (საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლი), საშემოსავლო გადასახადს არ იხდის (საგადასახადო კოდექსის 86-ე მუხლი). სხვა შემთხვევაში — ზოგადი რეჟიმი, 20% (საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლი).

4. შპს: მოგების გადასახადის ობიექტია უპირველესად განაწილებული მოგება (საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლი); განაკვეთი — 15% (საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლი); დივიდენდი და ხელფასი ცალ-ცალკე იბეგრება.

5. დღგ ნებისმიერი ფორმისთვის: თუ დასაბეგრი ბრუნვა ზედიზედ ნებისმიერი 12 თვის განმავლობაში 100 000 ლარს გადააჭარბებს — რეგისტრაციის შესახებ განცხადება არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა (საგადასახადო კოდექსის 165-ე მუხლი); დღგ იხდება უკვე ზღვარი გადამჭარბებელი ოპერაციიდან (საგადასახადო კოდექსის 165-ე მუხლი); მცირე ბიზნესი ამისგან გათავისუფლებული არ არის (საგადასახადო კოდექსის 92-ე მუხლი).

6. უცხოელისთვის: უცხოელი ი/მ-ს არეგისტრირებს განცხადებისა და პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლი), მაგრამ უცხოელი, რომელსაც მუდმივი ბინადრობა არ აქვს და რომელიც ბიზნესს ეწევა ან პარტნიორია, არის „თვითდასაქმებული უცხოელი“ („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლი); უცხოელს დამოუკიდებელი საქმიანობის უფლებას შრომის სამინისტროს მიერ გაცემული „შრომითი საქმიანობის უფლება“ აძლევს („შრომითი მიგრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლი) — ის უნდა მოიპოვოთ (გადაამოწმეთ კანონის გარდამავალი ვადები); ქვეყანაში ყოფნის საფუძველი (ბინადრობის ნებართვა/ვიზა) ცალკე საკითხია.

7. რეგისტრაციის შემდეგ: ანგარიში, შემოსავლების აღრიცხვა, დეკლარაციები, დღგ-ის ზღვრის კონტროლი.

8. სად მიმართოთ: საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (იუსტიციის სახლი); შემოსავლების სამსახური — სტატუსი და დღგ; შრომის სამინისტრო — უცხოელის შრომითი საქმიანობის უფლება.

9. მტკიცებულებები: პასპორტი/პირადობის მოწმობა, იურიდიული მისამართი, სადამფუძნებლო ხელშეკრულება, დირექტორის თანხმობა, შემოსავლების აღრიცხვა.

10. ხაფანგები: გამოტოვებული დღგ-ის ზღვარი — დარიცხვა გადაჭარბების მომენტიდან; ი/მ პირად ქონებას რისკავს; უცხოელისთვის ი/მ-ის რეგისტრაცია საკმარისი არ არის — საჭიროა შრომითი საქმიანობის უფლება და ქვეყანაში კანონიერი ყოფნის საფუძველი; მცირე/მიკრობიზნესისთვის აკრძალული საქმიანობის სახეები — გადაამოწმეთ მთავრობის ნუსხაში.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ი/მ და შპს (პასუხისმგებლობა, მოგების გადასახადი)
• მცირე ბიზნესის სტატუსის პირობები და განაკვეთები, მიკრობიზნესი
• დღგ-ის რეგისტრაციის ზღვარი და ვადა
• უცხოელისთვის — შრომითი საქმიანობის უფლება; შემდგომი ვალდებულებები