საკუთრება და ბინა
დეველოპერმა სახლის ჩაბარების ვადა გადააცილა
გვერდზე აღწერილია, რა უფლებები გაქვთ, თუ დეველოპერმა ბინის ჩაბარების ვადა დაარღვია: პირგასამტეხლო, ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულებაზე უარის თქმა და გადახდილი თანხის დაბრუნება. განხილულია დეველოპერის შესაძლო შესაგებელი და ხანდაზმულობა.
რა უნდა გააკეთოთ
ხელშეკრულებაში იპოვეთ ჩაბარების თარიღი და პირგასამტეხლოს პირობა. ვადის გადაცილება — დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობაა (სამოქალაქო კოდექსის 400-ე მუხლი); ვადის გადაცილება არ არსებობს, თუ მიზეზი დეველოპერის ბრალზე არ არის დამოკიდებული (სამოქალაქო კოდექსის 401-ე მუხლი); უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული მოთხოვნების ხანდაზმულობა — 6 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი).
ბინის მოლოდინი: პირგასამტეხლო — მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით (სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლი) და მხოლოდ წერილობითით (სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლი); ვადის გადაცილებისთვის პირგასამტეხლო შეიძლება მოითხოვოთ ბინის ჩაბარებასთან ერთად (სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლი); ვადის გადაცილებით გამოწვეული ზიანი (საცხოვრებლის ქირა) ანაზღაურდება (სამოქალაქო კოდექსის 404-ე მუხლი), მიუღებელი შემოსავლის ჩათვლით (სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი), მხოლოდ გასათვალისწინებელი პირდაპირი ზიანი (სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლი).
ფულის დაბრუნება: წერილობითი პრეტენზია — ხელშეკრულებაზე უარის თქმა — მყიდველის მიერ დანიშნული დამატებითი ვადის გასვლის შემდეგ (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი); მის გარეშე — თუ ხელშეკრულებამ პირდაპირ დაუკავშირა თავისი შენარჩუნება ვადას (ან ვადა უსარგებლოა) (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი); უმნიშვნელო დარღვევისას — არა (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი); უარი — შეტყობინებით (სამოქალაქო კოდექსის 355-ე მუხლი); დეველოპერი აბრუნებს გადახდილს (სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი); დამატებით — შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანი (სამოქალაქო კოდექსის 407-ე მუხლი).
დეველოპერის შესაგებელი: გარემოებების შეცვლისას — ჯერ ხელშეკრულების შეთანხმებით ადაპტაცია და არა ცალმხრივი გაგრძელება (სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლი); არაკეთილსინდისიერი სტანდარტული პირობა (ვადის გაგრძელება შედეგების გარეშე) ბათილია (სამოქალაქო კოდექსის 346-ე მუხლი); არაპროპორციულ პირგასამტეხლოს სასამართლოს შეუძლია შეუმციროს (სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი).
სასამართლო: რაიონული (საქალაქო); სარჩელის უზრუნველყოფა — დეველოპერის ქონებასა და ფულზე ყადაღის დადება (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლი). შეამოწმეთ ნაკვეთის რეესტრის ამონაწერი (იპოთეკა, განმეორებითი გაყიდვა).
სად მიმართოთ: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო; საჯარო რეესტრი — ამონაწერი.
მტკიცებულებები: ხელშეკრულება (ჩაბარების თარიღი, პირგასამტეხლო), გადახდები, ვადის გადატანის შეტყობინებები, ქირავნობის ხელშეკრულება და ქვითრები, პრეტენზია გაგზავნის დადასტურებით.
ხაფანგები: „კანონისმიერი პირგასამტეხლო“ ბინის შემძენისთვის — ასეთი არ არსებობს; უარი საჭირო დამატებითი ვადის გარეშე; ვადის გადატანის დამატებითი შეთანხმება პირგასამტეხლოს შენარჩუნების დათქმის გარეშე; დეველოპერი უკვე გადახდისუუნაროა — სხვა სტრატეგიაა საჭირო.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- პირგასამტეხლო მხოლოდ ხელშეკრულების წერილობითი პირობით; სასამართლოს შეუძლია შეამციროს; შეიძლება მოითხოვოთ ბინის ჩაბარებასთან ერთად
- ვადის გადაცილებით გამოწვეული ზიანი (ქირა, მიუღებელი შემოსავალი) — პირგასამტეხლოსგან დამოუკიდებლად
- ხელშეკრულებიდან გასვლა — დამატებითი ვადის გასვლისა და შეტყობინების შემდეგ; გადახდილის დაბრუნება და ზიანი
- დეველოპერის შესაგებელი (უბრალოება, შეცვლილი გარემოებები) და მოთხოვნების ხანდაზმულობა
მოქმედი ნორმები
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი
- მუხლი 405. დამატებითი ვადის დაწესება ვალდებულების დარღვევისას
- მუხლი 129. სახელშეკრულებო მოთხოვნათა ხანდაზმულობის ვადა
- მუხლი 401. ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობა
- მუხლი 404. კრედიტორის უფლება ზიანის ანაზღაურებაზე
- მუხლი 411. ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლისათვის
- მუხლი 412. ზიანი, რომელზედაც ვრცელდება ანაზღაურების მოვალეობა
- მუხლი 417. ცნება
- მუხლი 418. პირგასამტეხლოს განსაზღვრის ფორმა
- მუხლი 419. პირგასამტეხლოს გადახდისა და ვალდებულების შესრულების ერთდროულად მოთხოვნის დაუშვებლობა
- მუხლი 420. პირგასამტეხლოს შემცირება სასამართლოს მიერ
- მუხლი 352. ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შედეგები
- მუხლი 407. ზიანის ანაზღაურება ხელშეკრულებიდან გასვლისას
- მუხლი 398. ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი
- მუხლი 346. ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპების საწინააღმდეგო პირობათა ბათილობა
- მუხლი 400. ცნება
- მუხლი 392. მოვალის პასუხისმგებლობა კრედიტორის მიერ ვადის გადაცილებისას
- მუხლი 393. კრედიტორის მიერ ვადის გადაცილების შედეგები
- მუხლი 403. პროცენტის გადახდა ფულადი თანხის გადახდის ვადის გადაცილებისას
- მუხლი 354. ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად წარმოშობილ ვალდებულებათა შესრულება
- მუხლი 356. ხელშეკრულებიდან გასვლის ვადა
- მუხლი 408. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მოვალეობა
- მუხლი 409. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შეუძლებლობა