ხელშეკრულებები და ვალები
შეიძლება თუ არა ვალის გამო საქართველოდან გასვლა ამიკრძალონ
ჩვეულებრივი სამოქალაქო ვალი — სესხი, მიკროსესხი, სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ვალი — საქართველოდან გასვლას არ კრძალავს. გვერდზე აღწერილია ერთადერთი გამონაკლისი, ალიმენტის საკითხი, უცხოელთა წესები და საზღვარზე უარის გასაჩივრება.
რა უნდა გააკეთოთ
საფუძველი: გასვლა თავისუფალია; მისი შეზღუდვა მხოლოდ კანონით შეიძლება (კონსტიტუციის მე-14 მუხლი). არ არსებობს აკრძალვა „ვალის ოდენობის მიხედვით“ ან ბანკის, აღმასრულებლის გადაწყვეტილებით.
გადაამოწმეთ: მოქალაქისთვის საზღვარზე უარის საფუძვლების ჩამონათვალი დახურულია: ძებნა, ყალბი დოკუმენტები, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით დადგენილი აკრძალვა, დანაშაულით მიყენებული ანაზღაურებული ზიანი; ჩვეულებრივი ვალი მასში არ შედის („საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი). სესხი, სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ვალი, საქმე აღსრულების ეროვნულ ბიუროში — საფუძველი არ არის: მოვალეთა რეესტრი ზღუდავს გარიგებებს რეგისტრირებად ქონებაზე და არა გასვლას („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19³ მუხლი); ამავდროულად ამოღება გრძელდება („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19¹ მუხლი).
გამონაკლისი: გასვლა ეკრძალება მხოლოდ მსჯავრდებულს, რომელსაც დანაშაულით მიყენებული ზიანი აქვს გადასახდელი, დაფარვამდე (მოქალაქეებს და სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირებს) („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 28³ მუხლი); პირობები: ჩამოთვლილი ქონებრივი დანაშაულებისთვის მსჯავრდება (კვალიფიცირებული თაღლითობა, გამოძალვა, მითვისება; ქონების დაზიანება — 10 000 ლარზე მეტი ზიანის შემთხვევაში და სხვ.) (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165⁷ მუხლი); და თუ დაზარალებულს აკრძალვაზე წერილობით უარი არ უთქვამს (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165⁷ მუხლი); აღსრულების ეროვნული ბიურო შსს-ს წარმოების დაწყებისა და დასრულების შესახებ აცნობებს („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 28³ მუხლი).
მოხსნა: აკრძალვა უქმდება კომპენსაციის გადახდისას ან დაზარალებულის წერილობითი უარის შემთხვევაში (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 165⁸ მუხლი); საზღვარზე — გადახდის/უარის დამადასტურებელი სანოტარო დოკუმენტი ან აღსრულების ეროვნული ბიუროს ცნობა წარმოების შეწყვეტის შესახებ („საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი); საზღვარზე უარი სასამართლოში საჩივრდება („საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ კანონის 26-ე მუხლი).
ალიმენტი: ვალი გასვლას არ კრძალავს, მაგრამ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ალიმენტის ბოროტად თავის არიდება დანაშაულია (სისხლის სამართლის კოდექსის 176-ე მუხლი); ბრალდებულს პასპორტი შეიძლება შეუჩერდეს (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 163-ე მუხლი).
უცხოელი: უცხოელს გასვლაზე უარს ეუბნებიან მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სასჯელის მოხდამდე ან ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე ვალდებულებისგან თავის არიდებისას („უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის 49-ე მუხლი). ვალები დაბრუნებაზე მოქმედებს: გადაუხდელი ჯარიმა ვიზის გაცემაზე ან შემოსვლაზე უარის საფუძველია („უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ კანონის მე-11 მუხლი); უცხოური ნომრის მქონე ავტომობილზე კამერებით დაწერილ ჯარიმებს საზღვარზე იხდიან (ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 290¹ მუხლი).
„არ გამიშვეს“ ევროკავშირში: ევროკავშირში/შენგენში დოკუმენტების გარეშე არ გაგიშვებენ (პასპორტი, ბილეთი, ჯავშანი, დაზღვევა, სახსრები) — ვალს ამასთან კავშირი არ აქვს („საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი).
სად მივმართოთ: შსს-ს სასაზღვრო კონტროლი; აღსრულების ეროვნული ბიურო; პრობაციის ეროვნული სააგენტო; სასამართლო.
მტკიცებულებები: აღსრულების ეროვნული ბიუროს ცნობები; განაჩენი, დაზარალებულისთვის გადახდის დოკუმენტი ან მისი უარი; საზღვარზე წერილობითი უარი.
ხაფანგები: რუსეთის/ყაზახეთის წესების გადმოტანა მოვალის გასვლის აკრძალვაზე; მოვალეთა რეესტრის გასვლის აკრძალვასთან აღრევა; დაზარალებულისთვის გადახდა საზღვრისთვის საჭირო დოკუმენტის გარეშე; უცხოელისთვის — გადაუხდელი ჯარიმებით გამგზავრება.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- ჩვეულებრივი სამოქალაქო ვალი (სესხი, მიკროსესხი, სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ვალი, სააღსრულებო წარმოება, მოვალეთა რეესტრი) საქართველოდან გასვლას არ კრძალავს — საფუძვლების ჩამონათვალი დახურულია
- ერთადერთი „ვალთან“ დაკავშირებული აკრძალვა — ქონებრივი დანაშაულებისთვის მსჯავრდებულს დაზარალებულისთვის ზიანის ანაზღაურებამდე; როგორ მოიხსნება და რით დასტურდება საზღვარზე
- ალიმენტი აკრძალვის საფუძველი არ არის, მაგრამ ბოროტად თავის არიდება სისხლისსამართლებრივად დასჯადია, ხოლო ბრალდებულს პასპორტი შეიძლება შეუჩერდეს
- უცხოელები — გასვლაზე უარის საფუძვლები; გადაუხდელი ჯარიმები შემოსვლაზე უარს იწვევს და არა გასვლაზე
- საზღვარზე უარი სასამართლოში საჩივრდება; ევროკავშირში მგზავრობისას გადაამოწმეთ შენგენის დოკუმენტები