ცილისწამება, პატივი და რეპუტაცია

რა უნდა გააკეთოთ

1. ⏰ ჯერ ვადა: ცილისწამების სარჩელი — იმ მომენტიდან 100 დღის განმავლობაში, როცა პირმა გამონათქვამის შესახებ შეიტყო ან შეეძლო შეეტყო (ეს კანონის მე-19 მუხლია) („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლი).

2. ფაქტი თუ აზრი: ცილისწამება — გამონათქვამი, რომელიც შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს და პირს ლახავს („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის პირველი მუხლი); აზრი (შეფასება, რომელიც გადამოწმებად ფაქტს არ შეიცავს) დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლი); ეჭვი „ფაქტი თუ აზრი“ ინტერპრეტირდება აზრის სასარგებლოდ („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-7 მუხლი). შეურაცხყოფა ფაქტის მტკიცების გარეშე, როგორც წესი, აზრია. გამორიცხეთ პრივილეგიები: პასუხისმგებლობას არ იწვევს გამონათქვამები პოლიტიკურ დებატებში, სასამართლოში, წარმომადგენლობით ორგანოებში („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლი); გამონათქვამი განუსაზღვრელი ჯგუფის შესახებ ან მოსარჩელის ცალსახა იდენტიფიკაციის გარეშე დავის საგანი ვერ იქნება („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლი).

3. მოპასუხე: ავტორი/რედაქტორი; ჟურნალისტის პუბლიკაციაზე პასუხს აგებს მედიის მფლობელი; ტექნიკური გამავრცელებელი არასათანადო მოპასუხეა („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლი).

4. მტკიცება: მოსარჩელე მიუთითებს, რა არსებითად მცდარ ფაქტს შეიცავს მის შესახებ გამონათქვამი და რატომ ლახავს მას („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლი); მოპასუხე პასუხს აგებს, თუ ვერ დაამტკიცებს, რომ გამონათქვამი არსებითად მცდარ ფაქტს არ შეიცავს („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლი). საჯარო პირი: მოპასუხე თავისუფლდება, თუ კეთილსინდისიერებას დაამტკიცებს (გონივრული გადამოწმება, მცდარობის შესახებ არცოდნა) („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლი); სტატუსის შესახებ ეჭვი ინტერპრეტირდება საჯარო პირის სასარგებლოდ („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-7 მუხლი).

5. მოთხოვნები: სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ შეტყობინების გამოქვეყნება; თუ ეს არ კმარა — ქონებრივი და მორალური ზიანის ანაზღაურება; ბოდიშის მოხდის იძულება არ შეიძლება („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი); მედიის საშუალებით გავრცელებული ცნობები უარყოფილია იმავე მედიით (სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი).

6. რისკი მოსარჩელისთვის: აშკარად დაუსაბუთებელი ცილისწამების სარჩელისთვის მოპასუხეს შეუძლია მოსარჩელისგან გონივრული ფულადი კომპენსაციის დაკისრება („სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლი).

7. სად მივმართოთ: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო — სამოქალაქო სარჩელი; სასამართლომდე — წერილობითი მოთხოვნა უარყოფის შესახებ ავტორისთვის/მედიისთვის.

8. მტკიცებულებები: პუბლიკაციის დაფიქსირება (სკრინშოტები URL-ითა და თარიღით, უმჯობესია — სანოტარო დათვალიერება), გავრცელების მასშტაბი და შედეგები, ფაქტის მცდარობის მტკიცებულებები.

9. ხაფანგები: თვეების განმავლობაში მტკიცებულებების შეგროვება და ასი დღის ვადის გაშვება; შეფასებითი აზრის გამო სასამართლო — წაგება და საპირისპირო კომპენსაციის რისკი; სარჩელის შეტანა პლატფორმის წინააღმდეგ და არა ავტორის ან მედიის მფლობელის წინააღმდეგ.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• სარჩელის მოკლე ვადა: 100 დღე იმ მომენტიდან, როცა გამონათქვამის შესახებ შეიტყეს
• ფაქტი აზრის საპირისპიროდ (აზრი აბსოლუტურად დაცულია)
• მტკიცების ტვირთი: მოსარჩელე მიუთითებს მცდარ ფაქტზე, მოპასუხე ამტკიცებს მის სისწორეს; საჯარო პირებისთვის — კეთილსინდისიერებით დაცვა
• რის მიღება შეიძლება და როგორ დაფიქსირდეს მტკიცებულებები