მომხმარებლის უფლებები
მაღაზიიდან უნაკლო საქონლის დაბრუნება ან გაცვლა (არ მოერგო)
გვერდზე განმარტებულია, რომ საქართველოს კანონმდებლობით ჩვეულებრივ მაღაზიაში შეძენილი უნაკლო საქონლის „უბრალოდ“ დაბრუნების უფლება არ არსებობს, და როდის მოქმედებს გამონაკლისები. აღწერილია მაღაზიის საკუთარი პირობების მნიშვნელობა, ნაკლის შემოწმება და გასაჩივრების გზა.
რა უნდა გააკეთოთ
მთავარი: ხელშეკრულებაზე მიზეზის გარეშე უარი 14 კალენდარული დღის განმავლობაში — მხოლოდ დისტანციური და სარეწის გარეთ დადებული ხელშეკრულებისას („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლი). სავაჭრო დარბაზში შეძენა ამას არ ექვემდებარება — უნაკლო საქონლის, რომელიც არ მოერგო ან მოგბეზრდა, დაბრუნება ან გაცვლა კანონი არ ითვალისწინებს; რუსულ „ვარგისი საქონლის გაცვლას“ საქართველოში ადგილი არ აქვს.
გამონაკლისები: მაღაზიაში დადებული ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო მოვაჭრის მიერ მაღაზიის გარეთ გაკეთებული შეთავაზების შემდეგ დაუყოვნებლივ, სარეწის გარეთ დადებულია („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლი). საიტზე შეკვეთა თვითგატანით — დისტანციური ხელშეკრულებაა (უარის უფლება არსებობს).
დაბრუნების უფლებას მხოლოდ თავად მაღაზია იძლევა: ხელშეკრულებაზე უარის პირობებს, თუ ისინი არსებობს, მოვაჭრე ხელშეკრულების დადებამდე აცნობებს („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლი); ეს ინფორმაცია ხელშეკრულების ნაწილია („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლი). კანონზე მეტად ნებაყოფლობითი ვალდებულება — ფასის დაბრუნება ან საქონლის შეცვლა — კომერციული გარანტიაა („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლი); მას მოვაჭრე ვალდებულია დაიცვას, რეკლამის პირობების ჩათვლით („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლი). ან შეიძლება შეთანხმდეთ „მოწონების პირობით“ ყიდვაზე შეთანხმებულ ვადაში (სამოქალაქო კოდექსის მე-520 მუხლი). მოძებნეთ წესები ჩეკზე, სალაროსთან, საიტზე, რეკლამაში და მოითხოვეთ ზუსტად ისინი.
შეამოწმეთ, ხომ არ არის ნაკლი: საქონელი უნდა შეესაბამებოდეს აღწერილობასა და ნიმუშს — ეტიკეტთან ან აღწერილობასთან შეუსაბამობა უკვე ნაკლია („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლი); მაშინ — შეკეთება ან შეცვლა, ფასის შემცირება ან ხელშეკრულებიდან გასვლა („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი); პირობა, რომელიც არასათანადო შესრულების გამო მოთხოვნებს გამორიცხავს („გაცვლას არ ექვემდებარება“), ბათილია („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლი).
წესი: წერილობითი განცხადება მაღაზიას მისი წესების მითითებით → კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო (კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო) („მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონის 28-ე მუხლი) ან სასამართლო.
სად მივმართოთ: მაღაზია → სააგენტო → რაიონული (საქალაქო) სასამართლო.
მტკიცებულებები: ჩეკი, ეტიკეტები, შეფუთვა; დაბრუნების წესების ფოტო (სალარო, საიტი), გაცვლის დაპირების რეკლამა; მიმოწერა.
ხაფანგები: რუსული ვარგისი საქონლის გაცვლის საქართველოში გადმოტანა; ონლაინ შესყიდვასთან აღრევა, სადაც მიზეზის გარეშე უარი არსებობს; მაღაზიის დაბრუნების წესების დავამდე ფიქსაციის არარსებობა.
აუცილებლად გადაამოწმეთ
- კანონით სავაჭრო დარბაზში ნაყიდი უნაკლო საქონლის დაბრუნების/გაცვლის უფლება არ არსებობს — მიზეზის გარეშე უარი მხოლოდ დისტანციური და სარეწის გარეთ დადებული ხელშეკრულებებისთვისაა
- მაღაზიის გამოცხადებული დაბრუნების პოლიტიკა (ჩეკი, ბარათები, რეკლამა) მისთვის სავალდებულოა
- თუ საქონელი არ შეესაბამება აღწერილობას ან ეტიკეტს — ეს ნაკლია და „გაცვლას არ ექვემდებარება“ ასეთ მოთხოვნებს არ აუქმებს
- სად ვიჩივლოთ, თუ მაღაზია საკუთარ დაბრუნების წესებს არღვევს
მოქმედი ნორმები
Law of Georgia On the Protection of Consumer Rights
- მუხლი 13. დისტანციურ ხელშეკრულებაზე ან/და სარეწის გარეთ დადებულ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლება1. ამ კანონის მე-14 მუხლით დადგენილი გამონაკლისების გარდა, მომხმარებელს უფლება აქვს, ყოველგვარი საფუძვლის მითითებ
- მუხლი 5. მომხმარებლისთვის ინფორმაციის მიწოდების ძირითადი ვალდებულება1. ხელშეკრულების დადებამდე მოვაჭრე ვალდებულია მომხმარებელს საქართველოს სახელმწიფო ენაზე, მკაფიოდ და გასაგებად მიაწოდოს შემდეგი უტყუარი და სრუ
- მუხლი 19. კომერციული გარანტია1. მოვაჭრე ვალდებულია დაიცვას თავის მიერ გაცემული კომერციული გარანტია, მათ შორის, შესაბამისი საქონლის ან მომსახურების რეკლამაში მოცემული პირობები
- მუხლი 16. მოვაჭრის ვალდებულებები1. მოვაჭრე ვალდებულია მომხმარებელს გადასცეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისი საქონელი. # #
- მუხლი 17. მომხმარებლის უფლებები1. თუ საქონელი ნაკლის მქონე აღმოჩნდა, მომხმარებელს უფლება აქვს, მოვაჭრეს მოსთხოვოს ნაკლის აღმოფხვრა (საქონლის უსასყიდლოდ შეკეთება ან შეცვლა, ფასის შემცირება) ან გავიდეს ხელშეკრულე
- მუხლი 22. ხელშეკრულების უსამართლო სტანდარტული პირობების ბათილობა
- მუხლი 28. მომხმარებლის უფლებების დაცვის მექანიზმები
- მუხლი 4. ტერმინთა განმარტებაამ კანონის მიზნებისთვის მასში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი
- მუხლი 520. ნასყიდობა ნივთის მოწონების პირობით
- მუხლი 352. ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შედეგები
- მუხლი 354. ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად წარმოშობილ ვალდებულებათა შესრულება
- მუხლი 356. ხელშეკრულებიდან გასვლის ვადა
- მუხლი 477. ცნება. შინაარსი
- მუხლი 494. ნასყიდობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების წესი
- მუხლი 506. განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ფორმა
- მუხლი 342. ცნება
- მუხლი 343. ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების გადაქცევა ხელშეკრულების შემადგენელ ნაწილად
- მუხლი 344. ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების უჩვეულო დებულებანი
- მუხლი 347. ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების ბათილობა