სახალხო დამცველისთვის საჩივარი ხელისუფლების მოქმედების გამო

რა უნდა გააკეთოთ

1. შესაფერისია თუ არა: საჩივრით შეიძლება მიმართონ ნებისმიერმა პირმა და ორგანიზაციამ — სახელმწიფო ორგანოების, თვითმმართველობების, საჯარო დაწესებულებებისა და თანამდებობის პირების მოქმედებებისა და აქტების გამო („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლი); მათ შორის საჯარო დაწესებულების გადაწყვეტილების გამო და დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან სხვაგვარად თავისუფლებააღკვეთილ პირთა უფლებების დარღვევის გამო („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლი); უფასოა, ბაჟი არ იხდება („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლი); უკვე გადაწყვეტილ საკითხზე განმეორებითი საჩივარი ახალი გარემოებების გარეშე შეიძლება არ იქნეს განხილული („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლი).

2. თავისუფლებააღკვეთილი პირი: დამცველი დაკავებულებსა და პატიმრებს ხვდება მოწმეების გარეშე („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლი); შეხვედრა კონფიდენციალურია, მოსმენა და თვალთვალი აკრძალულია („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლი); პატიმრების წერილები დამცველისთვის კონფიდენციალურია — მათი გახსნა და ცენზურა აკრძალულია („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლი); შემოწმებისას დამცველს შეუფერხებელი წვდომა აქვს ნებისმიერ ორგანოში, მათ შორის თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლი).

3. შემოწმების მსვლელობა: დამცველი თავად წყვეტს, დაიწყოს თუ არა შემოწმება, და განმცხადებელს აცნობებს გადაწყვეტილებასა და შედეგებს („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-17 მუხლი); დოკუმენტები და ინფორმაცია მოთხოვნისას გადაეცემა დაუყოვნებლივ ან არაუგვიანეს 10 დღისა („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლი).

4. რა შეუძლია: შედეგია წინადადებები და რეკომენდაციები ორგანოსადმი უფლებების აღდგენის შესახებ („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის 21-ე მუხლი); ორგანო ვალდებულია განიხილოს რეკომენდაცია და 20 დღის ვადაში წერილობით აცნობოს შედეგი („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის 24-ე მუხლი); დანაშაულის ნიშნების არსებობისას — საგამოძიებო ორგანოებისთვის გამოძიების დაწყების წინადადება („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის 21-ე მუხლი); დამნაშავეთა დისციპლინური ან ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის შესახებ წინადადება („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის 21-ე მუხლი).

5. რას ვერ აკეთებს: ვერ აუქმებს აქტს და ვერ ანიჭებს თანხას; სასამართლო საქმეებს დამცველი სწავლობს მხოლოდ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლი). ამიტომ ორგანოში/სასამართლოში გასაჩივრების ვადები და პროკურატურაში განცხადება არ უნდა გადაიდოს; დამცველისთვის საჩივარი ხელს არ უშლის საერთაშორისო ორგანოებისთვის მიმართვას („საქართველოს სახალხო დამცველის შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლი).

6. სად მივმართოთ: საქართველოს სახალხო დამცველი (აპარატი, რეგიონული ოფისები); პარალელურად — ზემდგომი ორგანო/სასამართლო, პროკურატურა.

7. მტკიცებულებები: ვინ, როდის, სად, რომელი ორგანო; აქტებისა და პასუხების ასლები; სამედიცინო ცნობა, დაზიანებების ფოტოები; მოწმეთა კონტაქტები.

8. ხაფანგები: შემოწმების შედეგის ლოდინში აქტის სასამართლოში გასაჩივრების ვადის გაშვება; იმის მოლოდინი, რომ დამცველი გადაწყვეტილებას გააუქმებს ან კომპენსაციას დააკისრებს.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ვის და რა საკითხზე შეუძლია საჩივარი (სახელმწიფო ორგანოებისა და თანამდებობის პირთა მოქმედებები; დაკავებულთა უფლებები); უფასოა
• დაკავებულთან/პატიმართან ვიზიტი — შეხვედრა მოწმეების გარეშე, თავისუფლების აღკვეთის ადგილებიდან გამოგზავნილი წერილები არ იხსნება
• შედეგია რეკომენდაცია (ორგანო ვალდებულია უპასუხოს 20 დღეში), გამოძიების დაწყების ან დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ წინადადება
• დამცველი არ აუქმებს გადაწყვეტილებებს და არ ანიჭებს თანხას — პარალელურად უნდა დაიცვათ სასამართლოში/ორგანოში გასაჩივრების ვადები