როგორ დავიცვათ იდეა, სტარტაპის კონცეფცია ან შოუს ფორმატი

რა უნდა გააკეთოთ

1. გულწრფელი პასუხი: საავტორო უფლება არ ვრცელდება იდეებზე, მეთოდებზე, კონცეფციებზე, პრინციპებზე („საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლი). დაცულია განსახიერება — უფლება წარმოიშობა შექმნის მომენტიდან — როდესაც ნაწარმოები გამოხატულია ობიექტური ფორმით („საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი): ფორმატის ბიბლია, სცენარი, მაკეტები, კოდი.

2. პრიორიტეტის დამტკიცება: ავტორს უფლება აქვს ნაწარმოები დეპონირებულად შეიტანოს საქპატენტში; მოწმობაში მითითებული პირი ავტორად ითვლება, ვიდრე საპირისპირო არ დამტკიცდება („საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹-ე მუხლი); ამასთან — დათარიღებული წერილები და ვერსიები.

3. ჩვენებამდე: NDA — დასაშვებია კანონით გაუთვალისწინებელი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც მას არ ეწინააღმდეგება (სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლი); საგანი, ვადა, გამოყენების აკრძალვა, პირგასამტეხლო — პირგასამტეხლოს შეთანხმებას წერილობითი ფორმა სჭირდება (სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლი). საიდუმლოების რეჟიმი: ექსკლუზიური უფლება ნოუ-ჰაუზე — საიდუმლოების აუცილებელი და საკმარისი ზომების არსებობისას (სამოქალაქო კოდექსის 1105-ე მუხლი); გასაიდუმლოება — კომერციული საიდუმლოების უკანონო გამჟღავნება ან გამოყენება — დანაშაულია (სისხლის სამართლის კოდექსის 202-ე მუხლი). გაამჟღავნეთ მინიმუმი.

4. პატენტი — მხოლოდ ტექნიკურ გადაწყვეტაზე: პატენტის კრიტერიუმები — სიახლე, გამომგონებლობითი დონე, სამრეწველო გამოყენებადობა („საქართველოს საპატენტო კანონის“ მე-12 მუხლი); ბიზნესისა და მართვის მეთოდები, თამაშის წესები, ალგორითმები და პროგრამები როგორც ასეთი — გამოგონებად არ ითვლება („საქართველოს საპატენტო კანონის“ მე-16 მუხლი). შეიტანეთ განაცხადი პიჩამდე: ტექნიკის დონე — ყველაფერი, რაც პრიორიტეტამდე საჯარო გახდა, მათ შორის ზეპირად („საქართველოს საპატენტო კანონის“ მე-12 მუხლი); პრიორიტეტამდე არაუადრეს 6 თვით ადრე გამჟღავნება სიახლეს არ აზიანებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბრალი მესამე პირს მიუძღვის ან ეს ოფიციალური გამოფენაა („საქართველოს საპატენტო კანონის“ მე-15 მუხლი).

5. სახელწოდება და ბრენდი: ექსკლუზიური უფლება სახელწოდება-ნიშანზე წარმოიშობა მხოლოდ რეგისტრაციით („სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლი) — შეიტანეთ განაცხადი საქპატენტში საჯარო გაშვებამდე.

6. თუ „უკვე მოიპარეს“: კოპირებულია ტექსტი/დიზაინი/კოდი — საავტორო უფლება; NDA არსებობისას — პირგასამტეხლო და ზიანი; აიღეს მხოლოდ იდეა — მოთხოვნები არ არსებობს.

7. სად მიმართოთ: საქპატენტი (დეპონირება, პატენტი, ნიშანი); სასამართლო — NDA/საავტორო უფლება; პოლიცია — საიდუმლოების გამჟღავნება.

8. მტკიცებულებები: დათარიღებული ვერსიები, დეპონირება, NDA, მიმოწერა — რა და როდის გამჟღავნდა.

9. გავრცელებული შეცდომები: „საკუთარ თავს გავუგზავნი წერილს / ნოტარიუსი დაამოწმებს იდეას“ — თარიღი დასტურდება, მაგრამ იდეა დაცული არ ხდება; საჯარო პიჩი, პოსტი ან დემო განაცხადამდე გამოგონების სიახლეს ანადგურებს; NDA წერილობითი პირგასამტეხლოს გარეშე — ზიანის ოდენობის მტკიცება მოგიწევთ; ბიზნეს-მოდელი ან აპლიკაცია „როგორც ასეთი“ არ პატენტდება.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• იდეა, კონცეფცია, მეთოდი თავისთავად საავტორო უფლებით დაცული არ არის — დაცულია კონკრეტული ფორმა
• NDA წერილობითი პირგასამტეხლოთი და კომერციული საიდუმლოების რეჟიმი (ნოუ-ჰაუ)
• დეპონირება საქპატენტში და პრიორიტეტის სხვა მტკიცებულებები
• პატენტი — მხოლოდ ტექნიკური გადაწყვეტა, სიახლით; განაცხადამდე გამჟღავნება საშიშია
• სახელწოდება — სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციით