საჩივარი შრომის ინსპექციაში

რა უნდა გააკეთოთ

1. შეესაბამება თუ არა ინსპექცია: შემოწმება იწყება დაინტერესებული პირის საჩივრით, საკუთარი ინიციატივით ან შრომის უსაფრთხოების ნორმების დარღვევის შესახებ შეტყობინებით („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლი); დაინტერესებული პირია დასაქმებული, რომლის უფლებაც დაირღვა, იმავე დამსაქმებლის სხვა დასაქმებული, პროფესიული კავშირი, სახალხო დამცველის აპარატი („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლი). საგანია შრომის კოდექსის, შრომის უსაფრთხოების და შრომითი მიგრაციის დარღვევები; გათავისუფლების წესების დარღვევისთვის (შრომის კოდექსის 47–50-ე მუხლები) ინსპექცია არ აჯარიმებს — გათავისუფლება მხოლოდ სასამართლოში საჩივრდება (შრომის კოდექსის 77-ე მუხლი).

2. რა შეუძლია: ინსპექტორს უფლება აქვს გაფრთხილების გარეშე, ნებისმიერ დროს შევიდეს სამუშაო ადგილზე, მოითხოვოს დოკუმენტები, გამოკითხოს ადამიანები („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-16 მუხლი); სანქციებია გაფრთხილება, ჯარიმა, სამუშაოს შეჩერება, ასევე დავალება დარღვევა გონივრულ ვადაში აღმოიფხვრას; დასაქმებულის სასარგებლოდ ინსპექცია თანხას არ ითხოვს („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-20 მუხლი); თუ დარღვევა დავალებით განსაზღვრულ ვადაში არ გამოსწორდა — ჯარიმა და დამატებითი ვადა („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-20 მუხლი); შრომის კოდექსის ნორმების დარღვევისთვის — გაფრთხილება ან ჯარიმა 200 ლარიდან, დამსაქმებლის ბრუნვის მიხედვით (შრომის კოდექსის 77-ე მუხლი). ვადა: პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება — საჩივრის მიღებიდან არაუგვიანეს 2 თვისა (შეიძლება გაგრძელდეს 1 თვით); სიცოცხლისა/ჯანმრთელობის საფრთხის დროს — დაუყოვნებლივ („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლი).

3. რა არ შეუძლია: ხელფასის დაკისრება. პარალელურად უნდა მოამზადოთ სარჩელი — ფული მხოლოდ სასამართლოს გზით; შრომის კოდექსიდან გამომდინარე სარჩელი — 1 წელი იმ მომენტიდან, როცა დარღვევის შესახებ გაიგეთ (არ ივარაუდოთ, რომ ინსპექციაში საჩივარი მას გააგრძელებს) (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი).

4. ანონიმურობა: საჩივრის ავტორის ვინაობა კონფიდენციალურია; შემოწმებისას ინსპექცია არ მიუთითებს, რომ ის საჩივრით დაიწყო (ეს კონფიდენციალურობაა და არა ანონიმური საჩივარი) („შრომის ინსპექციის სამსახურის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლი). კანონი იცავს ავტორის სახელს და ანონიმურ საჩივრებს არ ითვალისწინებს — უფრო საიმედოა საკუთარი სახელით შეტანა.

5. საშიში პირობები: სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის აშკარა საფრთხის დროს დასაქმებულს უფლება აქვს უარი თქვას სამუშაოზე და დატოვოს საშიში ადგილი („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი); შრომის უსაფრთხოების საკითხებზე მიმართვის გამო გათავისუფლება ან მდგომარეობის გაუარესება აკრძალულია („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი).

6. სად მივმართოთ: შრომის ინსპექციის სამსახური (შრომის ინსპექციის სამსახური) — საჩივარი; სასამართლო — ფული და გათავისუფლება.

7. მტკიცებულებები: დარღვევის არსი, თარიღები, ხელფასის ამონაწერები, ცვლების გრაფიკები, საშიში პირობების ფოტო/ვიდეო, მოწმეთა სახელები.

8. ხაფანგები: ელოდოთ, რომ ინსპექცია ხელფასს დაგაკისრებთ და გაუშვათ სარჩელის ვადა; უკანონო გათავისუფლების გამო ინსპექციაში საჩივრის შეტანა სასამართლოს ნაცვლად.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ვის შეუძლია საჩივარი და რას ამოწმებს ინსპექცია (გათავისუფლებებს არა)
• უფლებამოსილებანი: გაფრთხილების გარეშე შემოწმება, გაფრთხილება/ჯარიმა/სამუშაოს შეჩერება, დავალება
• დასაქმებულის სასარგებლოდ ფულს ინსპექცია არ ითხოვს — საჭიროა სარჩელი ვადაში
• საჩივრის ავტორის კონფიდენციალურობა; განხილვის ვადა