სამკვიდროს მიღება

რა უნდა გააკეთოთ

1. ათვლა: სამკვიდრო იხსნება მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღეს (სამოქალაქო კოდექსის 1320-ე მუხლი); სამკვიდროს გახსნის ადგილია მამკვიდრებლის ბოლო საცხოვრებელი ადგილი (სამოქალაქო კოდექსის 1324-ე მუხლი) — იქ მიმართეთ ნოტარიუსს.

2. ⏰ მთავარი ვადა: სამკვიდრო უნდა მიიღოთ მისი გახსნიდან 6 თვის განმავლობაში (სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე მუხლი); მიღების გზებია — ნოტარიუსისთვის განცხადება ან ფაქტობრივი ფლობა/მართვა (სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი); ქონების ნაწილის ფაქტობრივი ფლობა = მთელი სამკვიდროს მიღება (სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლი). თუ ვადა გაშვებულია — ჯერ შეამოწმეთ ფაქტობრივი მიღება; თუ არა, სასამართლო ვადას აგრძელებს საპატიო მიზეზის არსებობისას (სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლი); სასამართლოს გარეშე — სამკვიდროს მიმღები ყველა მემკვიდრის თანხმობით (სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლი).

3. ვინ იღებს სამკვიდროს: ანდერძით ან კანონით (პირველი რიგი — შვილები (მათ შორის გარდაცვალების შემდეგ დაბადებულიც), მეუღლე, მშობლები, თანაბარი წილებით (სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლი)); ცოცხალი მეუღლის წილი თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაში სამკვიდროში არ შედის (სამოქალაქო კოდექსის 1339-ე მუხლი); შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს ანდერძის მიუხედავად ეკუთვნით სავალდებულო წილი (კანონით მისაღები წილის ნახევარი) (სამოქალაქო კოდექსის 1371-ე მუხლი); ანდერძის ბათილად ცნობის სარჩელი — სამკვიდროს გახსნიდან 2 წლის განმავლობაში (სამოქალაქო კოდექსის 1409-ე მუხლი).

4. ვალები: მამკვიდრებლის ვალებზე პასუხისმგებლობა — მიღებული აქტივის ფარგლებში, წილების პროპორციულად (სამოქალაქო კოდექსის 1484-ე მუხლი); ვალების სამკვიდროზე მეტობას ადასტურებს მემკვიდრე, თუ ნოტარიუსს აღწერა არ ჩაუტარებია (სამოქალაქო კოდექსის 1485-ე მუხლი); კრედიტორები, რომლებმაც სამკვიდროს გახსნის შესახებ შეტყობინებიდან 6 თვის განმავლობაში მოთხოვნა არ წარადგინეს, მოთხოვნის უფლებას კარგავენ (სამოქალაქო კოდექსის 1488-ე მუხლი). თუ ვალები აქტივზე მეტია: უარის თქმა შეიძლება ნოტარიუსთან, მოწოდების შესახებ შეტყობინებიდან 3 თვის განმავლობაში (სამოქალაქო კოდექსის 1434-ე მუხლი); სამკვიდროს მიღება ან მასზე უარის თქმა ნაწილობრივ, პირობით ან ვადით დაუშვებელია (სამოქალაქო კოდექსის 1435-ე მუხლი).

5. გაფორმება: სამკვიდრო მოწმობა გაიცემა 6 თვის გასვლის შემდეგ (უფრო ადრე — სხვა მემკვიდრეების არარსებობისას) (სამოქალაქო კოდექსის 1500-ე მუხლი), შემდეგ უძრავი ქონების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში; I და II რიგის მემკვიდრეთა მიერ მიღებული სამკვიდრო საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება (საგადასახადო კოდექსის მე-82 მუხლი).

6. სად მიმართოთ: ნოტარიუსთან სამკვიდროს გახსნის ადგილის მიხედვით; რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში — ვადის გაგრძელება, ანდერძისა და წილების შესახებ დავები; საჯარო რეესტრში — უფლებების რეგისტრაცია.

7. მტკიცებულებები: გარდაცვალების მოწმობა, ნათესაობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ანდერძი, საჯარო რეესტრის ამონაწერები, ფაქტობრივი მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულებები (საცხოვრებლად ყოფნა, კომუნალური გადასახადები, რემონტი), ინფორმაცია ვალების შესახებ.

8. ხაფანგები: „ნახევარ წელს“ დაცდა და მხოლოდ ამის შემდეგ ნოტარიუსთან მისვლა — განცხადება ვადის ფარგლებში უნდა შევიდეს; იმის მიჩნევა, რომ ვადის გაშვება საბოლოოა, ფაქტობრივი მიღების შემოწმების გარეშე; ვალებიანი სამკვიდროს მიღება აქტივის შეფასებისა და ნოტარიუსთან აღწერის შეუკვეთავად; ნაწილობრივი ან „პირობით“ უარი მთელზე უარად ითვლება.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• 6-თვიანი ვადა, მისი დასაწყისი და მიღების გზები (ნოტარიუსი ან ფაქტობრივი ფლობა)
• რა უნდა გაკეთდეს ვადის გაშვებისას (სასამართლო ან მიმღები მემკვიდრეების თანხმობა)
• მემკვიდრეთა რიგი, მეუღლის წილი და სავალდებულო წილი
• მამკვიდრებლის ვალები აქტივის ფარგლებში და უარის თქმის შესაძლებლობა
• სამკვიდრო მოწმობა ნოტარიუსთან და რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში