ალიმენტი, ბავშვის საცხოვრებელი ადგილი, ურთიერთობა

რა უნდა გააკეთოთ

1. საფუძველი და ოდენობა: არასრულწლოვანი და შრომისუუნარო, საჭიროების მქონე შვილების რჩენის ვალდებულება (სამოქალაქო კოდექსის 1212-ე მუხლი); შეთანხმების გარეშე ოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო — გონივრულად და სამართლიანად, ბავშვის საჭიროებებისა და მშობლებისა და ბავშვის რეალური მდგომარეობის გათვალისწინებით (სამოქალაქო კოდექსის 1214-ე მუხლი). სამოქალაქო კოდექსი შემოსავლის პროცენტს არ ადგენს — ამტკიცეთ ბავშვის საჭიროებები და გადამხდელის შემოსავლები.

2. სარჩელი: ალიმენტი ინიშნება სარჩელის წარდგენიდან; წარსულისთვის — 3 წლამდე, თუ სარჩელამდე მოითხოვდნენ გადახდას, მაგრამ გადამხდელი თავს არიდებდა (სამოქალაქო კოდექსის 1234-ე მუხლი); მოსარჩელე გათავისუფლებულია სასამართლო ხარჯებისგან (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლი); სარჩელის ფასი — 1 წლის გადასახდელები (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლი); სასამართლოს განსჯადობა — ასევე მოსარჩელის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლი); გადაწყვეტილებამდე — სასამართლოს დროებითი განკარგულება რჩენის, საცხოვრებელი ადგილისა და ურთიერთობის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 355-ე მუხლი).

3. ცვლილება: მხარეთა მდგომარეობის შეცვლისას სასამართლოს შეუძლია ალიმენტის შემცირება ან გაზრდა (სამოქალაქო კოდექსის 1221-ე მუხლი).

4. აღსრულება: სააღსრულებო ფურცლით დავალიანება ამოიღება მისი წარდგენამდე მაქსიმუმ 3 წლისთვის (სამოქალაქო კოდექსის 1235-ე მუხლი); მოვალე დაუყოვნებლივ შეჰყავთ მოვალეთა რეესტრში (აღსრულების ეროვნული ბიურო) („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19¹ მუხლი); სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ალიმენტისგან ბოროტად თავის არიდება დანაშაულია (სისხლის სამართლის კოდექსის 176-ე მუხლი).

5. ბავშვი: დავას საცხოვრებელი ადგილის შესახებ წყვეტს სასამართლო ბავშვის ინტერესებიდან გამომდინარე; მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო ბავშვს ნიშნავს წარმომადგენელს (სამოქალაქო კოდექსის 1201-ე მუხლი); მშობელს, რომელთანაც ბავშვი ცხოვრობს, უფლება არ აქვს შეზღუდოს მეორე მშობლის უფლებები (სამოქალაქო კოდექსის 1202-ე მუხლი); ბავშვის აზრი სავალდებულოდ მოისმინება და გაითვალისწინება (ბავშვის უფლებათა კოდექსის მე-5 მუხლი).

6. საზღვარგარეთ გასვლა: 16 წლამდე ბავშვის გასვლა — ერთი კანონიერი წარმომადგენლის ნებართვით, ზრდასრულის თანხლებით („საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლი); მშობლების დავას გასვლის შესახებ წყვეტს სასამართლო („საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლი).

7. სად მივმართოთ: რაიონული (საქალაქო) სასამართლო; აღსრულება — აღსრულების ეროვნული ბიურო; თავის არიდება — განცხადება პოლიციაში/პროკურატურაში; მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო (სოციალური სამსახური) მონაწილეობს ბავშვებთან დაკავშირებულ დავებში.

8. მტკიცებულებები: დაბადების მოწმობა, გადამხდელის შემოსავლები (ცნობები, ამონაწერები, ქონების შესახებ ინფორმაცია), ბავშვზე გაწეული ხარჯები (ჩეკები, მკურნალობა, სწავლა), სარჩელამდე გადახდის მოთხოვნის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, მიმოწერა ურთიერთობისთვის ხელის შეშლის შესახებ.

9. ხაფანგები: წარსული ალიმენტი ამოიღება მხოლოდ სარჩელამდე დადასტურებული მოთხოვნების შემთხვევაში — მოითხოვეთ წერილობით; სააღსრულებო ფურცლის წარდგენის გაჭიანურება ამოსაღებ დავალიანებას ამცირებს; მეორე მშობელთან ურთიერთობის აკრძალვა სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე — დარღვევაა და არა დაცვა.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• როგორ განისაზღვრება ალიმენტის ოდენობა და რომელი მომენტიდან ამოიღება
• მოსარჩელის გათავისუფლება სასამართლო ხარჯებისგან და განსჯადობა მოსარჩელის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით
• ბავშვის ინტერესები, მისი აზრი და მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს როლი საცხოვრებელი ადგილისა და ურთიერთობის შესახებ დავებში
• იძულებითი აღსრულება და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა ბოროტად თავის არიდებისთვის