დაკავება, ბრალდება, დაცვა

რა უნდა გააკეთოთ

1. პირველი საათები: დაკავებულის განცხადება უფლებების განმარტებამდე (ადვოკატი, დუმილი, საკუთარი თავის წინააღმდეგ ჩვენების მიუცემლობა) — დაუშვებელი მტკიცებულებაა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 174-ე მუხლი); დუმილი შეიძლება ნებისმიერ მომენტში და ის ბრალის მტკიცებულება არ არის (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლი); ადვოკატის არჩევისა და შეცვლის უფლება, ხოლო უმწეოს — სახელმწიფოს ხარჯზე ადვოკატი (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლი); ახლობლებისთვის დაკავებისა და ადგილსამყოფელის დაუყოვნებლივ შეტყობინების უფლება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლი). ადვოკატის გარეშე არაფერს მოაწეროთ ხელი და ჩვენებას ნუ მისცემთ.

2. ვადების კონტროლი: დაკავება — არაუმეტეს 72 საათისა; ბრალდების დადგენილება — არაუგვიანეს 48 საათისა, წინააღმდეგ შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გათავისუფლება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 174-ე მუხლი); თუ აღკვეთის ღონისძიების შუამდგომლობა მაგისტრატ მოსამართლეს დაკავებიდან 48 საათის განმავლობაში არ წარედგინა — დაკავებული დაუყოვნებლივ თავისუფლდება (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 196-ე მუხლი); მოსამართლე აღკვეთის ღონისძიების შუამდგომლობას განიხილავს მისი წარდგენიდან არაუგვიანეს 24 საათისა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 206-ე მუხლი).

3. აღკვეთის ღონისძიება (გირაო, გაუსვლელობის ხელწერილი, პირადი თავდებობა და სხვ.): პატიმრობა — მხოლოდ თუ ის ერთადერთი საშუალებაა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 205-ე მუხლი); აღკვეთის ღონისძიების შერჩევისას/შეცვლისას მტკიცების ტვირთი ყოველთვის ბრალდების მხარეზეა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 206-ე მუხლი). მოამზადეთ მონაცემები პიროვნების, სამუშაოს, ოჯახის, საცხოვრებლის, ზიანის ანაზღაურების შესახებ. პატიმრობის ვადები: პატიმრობა წინასასამართლო სხდომამდე — დაკავებიდან არაუმეტეს 60 დღისა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 205-ე მუხლი); ბრალდებულის პატიმრობაში ყოფნის საერთო ვადა — არაუმეტეს 9 თვისა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 205-ე მუხლი). გასაჩივრება: აღკვეთის ღონისძიების შესახებ განჩინება საჩივრდება ერთხელ 48 საათის განმავლობაში სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 207-ე მუხლი).

4. პოლიციაში გამოძახება: პოლიციაში გამოკითხვა ნებაყოფლობითია და ამის შესახებ გაფრთხილება სავალდებულოა (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 113-ე მუხლი); ჩვენების მიცემა სავალდებულოა მხოლოდ მაგისტრატის წინაშე (მხარის შუამდგომლობით) (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 114-ე მუხლი). ჩხრეკა: ჩხრეკა სასამართლოს განჩინების გარეშე — მხოლოდ გადაუდებელ შემთხვევაში; პროკურორი მოსამართლეს აცნობებს 24 საათის განმავლობაში, სასამართლო ამოწმებს კანონიერებას (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 112-ე მუხლი).

5. პროკურორთან გარიგება = დანაშაულის აღიარება და განაჩენი მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე; საპროცესო შეთანხმება დაუშვებელია ადვოკატის უშუალო მონაწილეობის გარეშე (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 210-ე მუხლი).

6. სად მიმართოთ: ადვოკატი შეთანხმებით ან იურიდიული დახმარების სამსახური (უფასოა უმწეოთათვის); მაგისტრატი გამოძიების ადგილის მიხედვით; სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგია.

7. მტკიცებულებები: დაკავებისა და ჩხრეკის ოქმები, ბრალდების დადგენილება, აღკვეთის ღონისძიების შესახებ განჩინება.

8. ხაფანგები: „უბრალოდ საუბარი“ ადვოკატის გარეშე — ნათქვამს თქვენს წინააღმდეგ გამოიყენებენ; აღკვეთის ღონისძიების გასაჩივრების მოკლე ვადის გაშვება; გარიგებაზე ხელის მოწერა შედეგების გაგების გარეშე (ნასამართლობა, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა რჩება).

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• დაკავებულის უფლებები და ადვოკატი, მათ შორის უფასო
• ზღვრული ვადები: ბრალდება და აღკვეთის ღონისძიების შუამდგომლობა — 48 საათი, დაკავება — 72 საათი
• აღკვეთის ღონისძიება, მისი კრიტერიუმები და გასაჩივრება
• ჩვენების მიუცემლობა და გარიგების დაუდებლობა დამცველის გარეშე