სამსახურში მიღებული ტრავმა: დამსაქმებლის მიერ ზიანის ანაზღაურება

რა უნდა გააკეთოთ

1. საფუძველი: დამსაქმებელი ვალდებულია სრულად აანაზღაუროს სამუშაოსთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის დაზიანება და მკურნალობის ხარჯები (შრომის კოდექსის 45-ე მუხლი) და უზრუნველყოს მაქსიმალურად უსაფრთხო გარემო (შრომის კოდექსის 45-ე მუხლი). „თავადაა დამნაშავე“ პასუხისმგებლობისგან არ ათავისუფლებს: ათავისუფლებს მხოლოდ გაუთვალისწინებელი ან დამსაქმებლის კონტროლს მიღმა მყოფი გარემოება — ამას ამტკიცებს დამსაქმებელი („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლი); დასაქმებულის უსაფრთხოების ვალდებულებები დამსაქმებელს პასუხისმგებლობას არ უხსნის („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლი); დაზარალებულის ბრალის შემთხვევაში ზიანის ოდენობა დამოკიდებულია იმაზე, ვისი ბრალი უფრო მეტია (სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლი).

2. ვადები: საიმედოა — შრომის კოდექსით სარჩელი 1 წელია იმ მომენტიდან, როდესაც დარღვევის შესახებ შეიტყვეთ (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი); დელიქტური სარჩელი სამოქალაქო კოდექსით — 3 წელი (სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი), მაგრამ მასზე არ დაეყრდნოთ, თუ სარჩელი შრომის კოდექსზეა აგებული.

3. რა უნდა მოითხოვოთ: მკურნალობის ხარჯები წინასწარაც შეიძლება მოითხოვოთ (სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი); მიუღებელი შემოსავალი (სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი); შრომისუნარიანობის დაკარგვისას — ყოველთვიური გადახდები (სარჩო) ან ერთჯერადი კომპენსაცია (სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი); ჯანმრთელობის დაზიანებისას — მორალური ზიანი (სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი).

4. ფიქსაცია: დასაქმებული დაუყოვნებლივ ატყობინებს დამსაქმებელს („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლი); დამსაქმებელი 24 საათში ატყობინებს საზედამხედველო ორგანოს (დანაშაულის ნიშნების არსებობისას — პოლიციასაც) და დაზარალებულის მონაწილეობით აღრიცხავს შემთხვევას („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლი). „საყოფაცხოვრებო ტრავმა“ — უარყავით სამედიცინო ბარათით, სასწრაფო დახმარების მონაცემებით, მოწმეებით.

5. დაზღვევა: უბედური შემთხვევისგან დაზღვევა დამსაქმებლის ხარჯზე სავალდებულოა მხოლოდ მძიმე, მავნე და საშიშ სამუშაოებზე („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლი) — პოლისი დამსაქმებლის პასუხისმგებლობას არ აუქმებს.

6. ზეწოლა: შრომის ინსპექციის სამსახური — გაფრთხილება, ჯარიმა, სამუშაოების შეჩერება („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლი); უსაფრთხოების წესების დარღვევა, რომელმაც გამოიწვია ნაკლებად მძიმე ან მძიმე დაზიანება, დანაშაულია (სისხლის სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლი); კომპენსაციის მოთხოვნის გამო დაუშვებელია გათავისუფლება ან მდგომარეობის გაუარესება („შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი).

7. სად მიმართოთ: შრომის ინსპექციის სამსახური; პოლიცია (მძიმე დაზიანება); სასამართლო — სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია.

8. მტკიცებულებები: სამედიცინო ბარათი, სასწრაფო დახმარების მონაცემები, ბიულეტენი, ქვითრები, ხელფასის ცნობა, ფოტოები, მოწმეები, ინსტრუქტაჟის ჟურნალი, დამსაქმებლის ჩანაწერი უბედური შემთხვევის აღრიცხვისა და გამოძიების შესახებ (რუსული Н-1 ფორმა საქართველოში არ არსებობს).

9. ხაფანგები: „საყოფაცხოვრებო ტრავმაზე“ დათანხმება; „კეთილი ნებით“ მოლოდინი და ერთწლიანი ვადის გაშვება; დაზღვევის არარსებობა — მაინც დამსაქმებელი იხდის.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• დამსაქმებელი ვალდებულია სრულად აანაზღაუროს ჯანმრთელობის დაზიანება და მკურნალობა; დასაქმებულის ბრალი მხოლოდ ამცირებს თანხას, ტვირთი დამსაქმებელზეა
• რა უნდა მოითხოვოთ: მკურნალობა, დაკარგული შემოსავალი, ყოველთვიური გადახდები, მორალური ზიანი
• უბედური შემთხვევის დაუყოვნებლივ დაფიქსირება; დამსაქმებელი ვალდებულია შეატყობინოს და აღრიცხოს იგი
• ვადები: 1 წელი შრომის კოდექსით (საიმედო), 3 წელი სამოქალაქო კოდექსით დელიქტისთვის
• შრომის ინსპექციის სამსახური, მძიმე დაზიანებისას პოლიცია, სასამართლო