ვმუშაობ წერილობითი ხელშეკრულების გარეშე: როგორ დავამტკიცო შრომითი ურთიერთობა

რა უნდა გააკეთოთ

1. კვალიფიკაცია: შრომითი ხელშეკრულება შეიძლება იყოს ზეპირი (შრომის კოდექსის მე-12 მუხლი); შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა სამუშაოს ფაქტობრივი დაწყების მომენტიდან (შრომის კოდექსის მე-15 მუხლი). დასამტკიცებელია: შრომითი ურთიერთობა — დამსაქმებლისთვის მუშაობა ორგანიზებული შრომის პირობებში გასამრჯელოთი (შრომის კოდექსის მე-2 მუხლი) — გრაფიკი, დაქვემდებარება, სამუშაო ადგილი, რეგულარული ანაზღაურება.

2. ვადები: შრომის კოდექსიდან გამომდინარე სარჩელები (ხელფასი და სხვ.) — 1 წელი იმ მომენტიდან, როცა დარღვევის შესახებ შეიტყვეთ (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი). თუ გაგაგდეს — შეწყვეტის გასაჩივრება 30 კალენდარული დღე შეტყობინებიდან (შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი).

3. მტკიცებულებები: სამუშაოს ფაქტს ამტკიცებს დასაქმებული — მათ შორის მოწმეებით, წერილობითი და ნივთიერი მტკიცებულებებით (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი); მტკიცებულებებს წინასწარ დადგენილი ძალა არ აქვს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი). მიმოწერა ხელმძღვანელთან (დავალებები, გრაფიკი), გადარიცხვები, ფოტოები სამუშაო ადგილზე, ფორმა/ბეჯი, მოწმეები.

4. ტვირთის გადატანა: წერილობითი მოთხოვნა — მორიგების პროცედურისგან თავის არიდების შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელზეა (შრომის კოდექსის 62-ე მუხლი); გამოითხოვეთ ტაბელები, ვიდეო, სალაროს ცვლები — თუ გამოთხოვილი დოკუმენტი არ წარადგინა, სასამართლოს შეუძლია დასაქმებული ამ ფაქტის მტკიცებისგან გაათავისუფლოს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 136-ე მუხლი).

5. პროცედურა: „შრომითი ურთიერთობის ფაქტის დადგენის“ განსაკუთრებული წარმოება არ არსებობს — დავისას მხოლოდ სარჩელია (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 311-ე მუხლი) — ხელფასის/აღდგენის შესახებ, ურთიერთობის ფაქტი სარჩელის საფუძველია. პარალელურად ინსპექცია: ურთიერთობის 1 თვეზე მეტი ხანგრძლივობისას წერილობითი ფორმა სავალდებულოა — ეს დამსაქმებლის ვალდებულებაა (შრომის კოდექსის მე-12 მუხლი); შრომის კოდექსის დარღვევისთვის შრომის ინსპექციის სამსახური დამსაქმებელს აფრთხილებს ან აჯარიმებს (დასაქმებულს ფულს არ უკისრებს) (შრომის კოდექსის 77-ე მუხლი).

6. მოთხოვნები: ხელფასი, შვებულების ანაზღაურება, აღდგენა/კომპენსაცია; პირგასამტეხლო 0.07% დაყოვნების ყოველი დღისთვის (შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი).

7. სად მივმართოთ: დამსაქმებელი — წერილობითი მოთხოვნა; სასამართლო — რაიონული (საქალაქო) სასამართლო; შრომის ინსპექციის სამსახური — დამსაქმებლის დაჯარიმება.

8. მტკიცებულებები: მიმოწერა, ფოტო/ვიდეო, გადარიცხვები, საშვი, მოწმეები.

9. ხაფანგები: ფიქრი, რომ ქაღალდის ხელშეკრულების გარეშე უფლებები არ გაქვთ; განსაკუთრებულ წარმოებაში „ფაქტის დადგენის“ ლოდინი სარჩელის ნაცვლად; 30-დღიანი ვადის გაშვება, თუ ფაქტობრივად გაგათავისუფლეს.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• ზეპირი ხელშეკრულება დასაშვებია, ურთიერთობა წარმოიშობა სამუშაოს ფაქტობრივი დაწყებიდან
• რით დავამტკიცოთ (მოწმეები, მიმოწერა, გადარიცხვები) და როგორ გადავიტანოთ მტკიცების ტვირთი (მოთხოვნა, დოკუმენტების გამოთხოვა)
• სარჩელი ხელფასის/აღდგენის შესახებ და არა ფაქტის ცალკე დადგენა; ინსპექცია — ჯარიმა, მაგრამ არა ფული
• ვადები: ფულადი მოთხოვნებისთვის 1 წელი, შეწყვეტისას — 30 დღე