არასრულწლოვანს დანაშაულში ადანაშაულებენ

რა უნდა გააკეთოთ

1. ასაკი: სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა — ქმედების ჩადენის მომენტში 14 წლიდან (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-3 მუხლი). დაუყოვნებლივ — ადვოკატი: თუ ხელშეკრულებით ადვოკატი არ ჰყავს, უფასო ადვოკატი ნებისმიერ ეტაპზე, შემოსავლის მიუხედავად (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-15 მუხლი); მხოლოდ სპეციალიზებული არასრულწლოვანთა ადვოკატი (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-20 მუხლი).

2. დაკავება და დაკითხვა: დაკავებისას დაუყოვნებლივ უკავშირდებიან მშობელს (სხვა შემთხვევაში — ახლო ნათესავს) (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 49-ე მუხლი); დაკითხვა — მხოლოდ კანონიერი წარმომადგენლისა და ადვოკატის თანდასწრებით (+ ფსიქოლოგი) (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 52-ე მუხლი); 22:00-დან 08:00-მდე დაკითხვა აკრძალულია (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 52-ე მუხლი).

3. აღკვეთის ღონისძიება: აღკვეთის ღონისძიების შუამდგომლობა მაგისტრატ მოსამართლეს — დაკავებიდან არაუგვიანეს 48 საათისა (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 54-ე მუხლი); პატიმრობა — მხოლოდ როგორც ერთადერთი საშუალება (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 64-ე მუხლი); პატიმრობის ალტერნატივები: მეთვალყურეობა, გაუსვლელობისა და ჯეროვანი ქცევის შესახებ ხელწერილი, თავდებობა, გირაო (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-60 მუხლი). თუ პატიმრობაა: წინასასამართლო სხდომამდე — დაკავებიდან არაუმეტეს 40 დღისა (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 64-ე მუხლი); სასამართლოს მიერ გადახედვა არანაკლებ 20 დღეში ერთხელ (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 64-ე მუხლი); პატიმრობის საერთო ვადა — არაუმეტეს 6 თვისა (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 64-ე მუხლი).

4. დაცვის მიზანი — სასამართლოს ნაცვლად დივერსია: ნაკლებად მძიმე ან მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში ჯერ დივერსიის საკითხი განიხილება (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 38-ე მუხლი); პირობები: არ არის ნასამართლობა, არ ყოფილა დივერსია-მედიაცია, აღიარება, არასრულწლოვნისა და მშობლის წერილობითი თანხმობა (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-40 მუხლი); წინასასამართლო სხდომამდე წყვეტს პროკურორი (დივერსიისა/მედიაციის შეთანხმება), მოგვიანებით — სასამართლო (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 39-ე მუხლი); უარის შემთხვევაში — ზემდგომ პროკურორთან (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 39-ე მუხლი); დივერსიის დროს გაკეთებული აღიარება სასამართლოში არ გამოიყენება (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 41-ე მუხლი).

5. განაჩენი: 14–16 წლის ასაკში თავისუფლების აღკვეთის ვადა მცირდება 1/3-ით, არაუმეტეს 10 წლისა (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 73-ე მუხლი); 16–18 წლის ასაკში — 1/4-ით, არაუმეტეს 12 წლისა (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 73-ე მუხლი); ნასამართლობა იხსნება სასჯელის მოხდისთანავე (პირობითი მსჯავრის შემთხვევაში — გამოსაცდელი ვადის გასვლისას) (არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-12 მუხლი).

6. სად მივმართოთ: პროკურორი და ზემდგომი პროკურორი; იურიდიული დახმარების სამსახური; მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოები; მაგისტრატი მოსამართლე.

7. მტკიცებულებები: დაბადების მოწმობა, სკოლის დახასიათება; დაკავებისა და დაკითხვების დრო, ვინ ესწრებოდა.

8. ხაფანგები: დაკითხვა მშობლისა და ადვოკატის გარეშე ან ღამით; უფასო ადვოკატზე უარი — „ჩვენ ღარიბები არ ვართ“; სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მოზრდილთა პატიმრობის ვადები არასრულწლოვანთათვის განკუთვნილის ნაცვლად; „დივერსიისთვის“ აღიარება პირობების შემოწმების გარეშე.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• მშობლების შეტყობინება; დაკითხვა მხოლოდ კანონიერი წარმომადგენლისა და ადვოკატის თანდასწრებით, არა ღამით
• უფასო სპეციალიზებული ადვოკატი შემოსავლის მიუხედავად
• პატიმრობა უკიდურესი ღონისძიებაა: 40 დღე წინასასამართლო სხდომამდე, გადახედვა ყოველ 20 დღეში, მაქსიმუმ 6 თვე
• დივერსია/მედიაცია სასამართლოს ნაცვლად — პირობები, ვინ წყვეტს, უარის გასაჩივრება ზემდგომ პროკურორთან
• შემსუბუქებული სასჯელი (ვადის შემცირება 1/3-ით ან 1/4-ით) და ნასამართლობის მოხსნა