ხელფასი „კონვერტით“: ოფიციალურად ერთი თანხა, რეალურად სხვა

რა უნდა გააკეთოთ

1. კვალიფიკაცია: შრომის ანაზღაურება — ნებისმიერი გასამრჯელო სამუშაოსთვის, ფულადი ან ნატურით, მიღებული დამსაქმებლისგან პირდაპირ ან არაპირდაპირ („კონვერტით“ გადაცემული ნაღდი ფულიც ხელფასია) (შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი). მაგრამ ანაზღაურების ფორმასა და ოდენობას ხელშეკრულება განსაზღვრავს — ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა საწყისი წერტილია, რომლის გაქარწყლებაც მტკიცებულებებით არის საჭირო (შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი); რამდენიმე ხელშეკრულება, რომლებიც ავსებენ ერთმანეთს, ერთ ხელშეკრულებად ითვლება (შეთავაზება, პრემიის დამატებითი შეთანხმება და მისთ.) (შრომის კოდექსის მე-14 მუხლი).

2. ვადა: ხელფასის შესახებ სარჩელი — 1 წელი იმ მომენტიდან, როცა დარღვევის შესახებ შეიტყვეთ (დათხოვნის გასაჩივრებას აქვს თავისი 30-დღიანი ვადები) (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი).

3. მტკიცება: რეალურ ოდენობას ამტკიცებს დასაქმებული — მხარეთა ახსნა-განმარტებებით, მოწმეთა ჩვენებებით, წერილობითი და ნივთიერი მტკიცებულებებით (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი); არც ერთ მტკიცებულებას (მათ შორის ხელშეკრულებას) წინასწარ დადგენილი ძალა არ აქვს — სასამართლო ყველაფერს ერთობლიობაში აფასებს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი). შეაგროვეთ რეგულარულობა: „დირექტორისგან“ გადარიცხვების თარიღები და თანხები, მიმოწერა ხელფასის შესახებ, ვაკანსიის განცხადება, უწყისები, კოლეგა-მოწმეები.

4. ტვირთის გადატანა: წერილობითი მოთხოვნა (მორიგების პროცედურა) — თუ დამსაქმებელმა მისგან თავი აარიდა, დავის ფაქტების მტკიცების ტვირთი მასზეა (შრომის კოდექსის 62-ე მუხლი); სასამართლოში — გამოითხოვეთ უწყისები/სალარო: თუ დამსაქმებელი საპატიო მიზეზის გარეშე არ წარადგენს გამოთხოვილ დოკუმენტს, სასამართლოს შეუძლია ამ ფაქტის მტკიცების ტვირთი მასზე გადაიტანოს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 136-ე მუხლი). დავამდე გამოითხოვეთ: დასაქმებულის მოთხოვნით დამსაქმებელი ვალდებულია გასცეს ცნობა სამუშაოს შესახებ ანაზღაურების მონაცემებით (შრომის კოდექსის მე-14 მუხლი).

5. გაანგარიშება: ნაკლებად გადახდილი თანხა, დათხოვნისას კომპენსაცია და შვებულების ანაზღაურება დათვალეთ დამტკიცებული რეალური თანხიდან; გადახდის დაყოვნების ყოველი დღისთვის — დაყოვნებული თანხის 0.07% (შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი).

6. გადასახადები: გადახდილი ხელფასიდან დაუკავებელი გადასახადი და სანქციები უნდა შეიტანოს დამსაქმებელმა (შემოსავლის გადამხდელმა) (საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლი); არასრულად გადახდილ პენსიის შენატანებს დამსაქმებელი იხდის საკუთარი ხარჯით, ხელფასიდან დაუკავებლად, პლუს პირგასამტეხლო („დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლი). საგადასახადო ნაწილი — ცალკე, საგადასახადო თემაში.

7. სად მივმართოთ: დამსაქმებელი — წერილობითი მოთხოვნა; სასამართლო — რაიონული/საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია; გადასახადის გადაუხდელობა — შემოსავლების სამსახური.

8. მტკიცებულებები: საბანკო ამონაწერები დირექტორისგან/მესამე პირებისგან რეგულარული გადარიცხვებით, მიმოწერა ხელფასის ოდენობაზე; შეთავაზება, ვაკანსიის განცხადება, CRM/ცხრილებში ჩანაწერები, კოლეგების ჩვენებები; ცნობა სამუშაოს შესახებ, შესადარებლად — ოფიციალური სახელფასო ფურცლები.

9. ხაფანგები: დათხოვნისას „პრეტენზია არ მაქვს“ ხელწერილზე ხელმოწერა არაოფიციალური ნაწილის შესახებ დათქმის გარეშე; მოწმეების გარეშე ერთჯერადი ნაღდი გადახდები თითქმის დაუმტკიცებელია — საჭიროა მტკიცებულებათა სისტემა; ერთწლიანი ვადის გაშვება სამოქალაქო კოდექსის ზოგად ვადაზე დაყრდნობით.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• „კონვერტიც“ შრომის ანაზღაურებაა, მაგრამ ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა საწყისი წერტილია, რეალურს ამტკიცებს დასაქმებული
• რით დავამტკიცოთ: გადარიცხვები, მიმოწერა, მოწმეები; დოკუმენტების გამოთხოვა და მტკიცების ტვირთის გადატანა
• რეალური თანხიდან — ნაკლებად გადახდილი, კომპენსაციები, პირგასამტეხლო დღეში 0.07%; სარჩელის ვადა 1 წელი
• არაოფიციალურ ნაწილზე გადასახადი და პენსიის შენატანები დამსაქმებლის ვალდებულებაა