სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ · რედაქცია 17.12.2025
სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ სასამართლო პრაქტიკაში
-
მუხლი 5. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის საფუძვლები
…აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის საფუძვლებს, მათი ოდენობის გაანგარიშების, გაცემის, მისი შეჩერებისა და შეწყვეტის წესსა და პირობებს, ადმინისტრირების ორგანოს, აგრეთვე მათ მიღებასთან დაკავშირებულ სხვა ურთიერთობებს (1.1 მუხლი). ზემოაღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის შესაბამისად კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის საფუძველია კანონით დადგენილი ნამსახურობის ვადის ამოწურვა.
-
მუხლი 1. კანონის რეგულირების სფერო და საგანი
…და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის საფუძვლებს, მათი ოდენობის გაანგარიშების, გაცემის, მისი შეჩერებისა და შეწყვეტის წესსა და პირობებს, ადმინისტრირების ორგანოს, აგრეთვე მათ მიღებასთან დაკავშირებულ სხვა ურთიერთობებს ( კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტი). 12. „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის…
-
მუხლი 8. ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამხედრო წოდებისა და სახელმწიფო სპეციალური წოდების მქონე პირების კომპენსაციის გაანგარიშება
ც-ეს ეცნობა, რომ,,სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ’ ’ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად იგი ვერ მოიპოვებდა სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნის უფლებას, ვინაიდან არ აქვს ნამსახურობის 20 კალენდარული წელი, კერძოდ: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სპეციალური პენიტენციური სამსახურის წელთა ნამსახურობის ნუსხა/გაანგარიშების მიხედვით ზ.
-
მუხლი 4. ტერმინთა განმარტება
სააპელაციო პალატამ მიუთითა „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტზე, მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტზე,…
-
მუხლი 26. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დასანიშნად მიმართვა
…იუსტიციის, სამხედრო, სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის, საქართველოს დაზვერვის სამსახურის, სახელმწიფო უშიშროების, საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის, პროკურატურის და სასამართლო ხელისუფლების ორგანოებში სამსახური. ზემოაღნიშნული კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის თაობაზე განცხადება ყველა საჭირო დოკუმენტთან ერთად წარედგინება კომპეტენტურ ორგანოს.
-
მუხლი 27. გადაწყვეტილება კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის თაობაზე
…მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. 2.8. „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის თაობაზე განცხადებას კომპეტენტური ორგანო განიხილავს განცხადებისა და ყველა საჭირო დოკუმენტის წარდგენიდან არა უგვიანეს 15 დღისა.
-
მუხლი 6. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის მიღების უფლება
სააპელაციო პალატამ მიუთითა „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტზე, მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტზე, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2016 წლის 16 დეკემბრის №90 ბრძანებით დამტკიცებულ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ძალების…
-
მუხლი 16. შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენის გამო კომპენსაციის დანიშვნა
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „სამხედრო, შინაგან საქმეთა ორგანოების და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურიდან თადარიგში დათხოვნილ პირთა და მათი ოჯახის წევრთა სოციალური უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 და მე-16 მუხლები განსაზღვრავს სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნის მიზნით ნამსახურობის ნუსხაში სხვადასხვა უწყებაში მუშაობის, სწავლებისა და საშეღავათო პერიოდის გავრცელების საკითხებს.
-
მუხლი 11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის კომპენსაციის გაანგარიშება
…ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შეღავათიანი გაანგარიშებით განსაკუთრებულ პირობებში სამსახურის პერიოდი საერთო წელთა ნამსახურობაში ჩაითვლება მხოლოდ სახელმწიფო კომპენსაციის ოდენობის გაანგარიშების მიზნებისთვის და არ ჩაითვლება ამ კანონის მე-11 მუხლით განსაზღვრულ კალენდარულ წელთა ნამსახურობაში. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლის კანონიერების დადგენის მიზნით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან სასამართლომ გამოითხოვა ინფორმაცია, რომლის პასუხადაც წარმოდგენილია პირადი საქმე.
-
მუხლი 2. კანონმდებლობა კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ
…პუნქტით განსაზღვრული კომპენსაციის მაქსიმალური გასაცემი ოდენობის შესახებ პირობა ვრცელდება ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად დანიშნულ კომპენსაციაზე, მიუხედავად იმავე პუნქტის გათვალისწინებით გაანგარიშებული კომპენსაციის ოდენობისა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად კი განსაზღვრულია, რომ ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება მის ამოქმედებამდე „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე დანიშნული/განახლებული/გადაანგარიშებული და გასაცემი სახელმწიფო კომპენსაციის ოდენობებზე.
-
მუხლი 12. საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეთა კომპენსაციის გაანგარიშება
…გამო. ამასთან, კასატორი თვლის, რომ გასათვალისწინებელია „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში 26.06.2025 წლის 822-IIმს-XIმპ კანონით განხორციელებული ცვლილება, რომლის თანახმად, კანონის მე-12 მუხლს დაემატა მე-3 პუნქტი და აღინიშნა, რომ ამ კანონის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული კომპენსაციის მაქსიმალური გასაცემი ოდენობის შესახებ პირობა ვრცელდება ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად დანიშნულ კომპენსაციაზე, მიუხედავად იმავე პუნქტის გათვალისწინებით გაანგარიშებული კომპენსაციის ოდენობისა.
-
მუხლი 7. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის მაქსიმალური ზღვარი
…„სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონში 26.06.2025 წლის 822-IIმს-XIმპ კანონით განხორციელებული ცვლილება, რომლის თანახმად, კანონის მე-12 მუხლს დაემატა მე-3 პუნქტი და აღინიშნა, რომ ამ კანონის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული კომპენსაციის მაქსიმალური გასაცემი ოდენობის შესახებ პირობა ვრცელდება ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად დანიშნულ კომპენსაციაზე, მიუხედავად იმავე პუნქტის გათვალისწინებით გაანგარიშებული კომპენსაციის ოდენობისა.
-
მუხლი 31. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შეწყვეტა
აპელირებს „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ” საქართველოს კანონის 30-ე, 31-ე მუხლებზე და მიიჩნევს, რომ კასატორი მოკლებული იყო ფაქტობრივ შესაძლებლობას მიეღო კომპენსაცია, ვინაიდან მის მიმართ არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული უკანონო სასამართლო განაჩენი, აღნიშნულის საფუძვლით კი უკანონოდ შეეზღუდა კუთვნილი კომპენსაციის მიღების უფლება.
-
მუხლი 9. პროკურატურის სისტემიდან დათხოვნილ თანამშრომელთა კომპენსაციის გაანგარიშება
შესაბამისად, მოსარჩელე უთითებს, რომ 1979 წლის 9 ივლისიდან 2002 წლის 26 მაისამდე მისი მუშაობის პერიოდი შეადგენდა 22 წელს 2 თვეს და 17 დღეს, რაც საკმარისი იყო „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით გათვალისწინებული კომპენსაციის მისაღებად.
-
მუხლი 36. ამ კანონის ამოქმედებამდე მოპოვებული უფლებების შენარჩუნება
…ამ კანონის ამოქმედებამდე დანიშნული კომპენსაციის (პენსიის) ოდენობები შესაბამისობაში იქნა მოყვანილი მე-7 მუხლთან. შესაბამისად, პარლამენტის ყოფილი წევრების სახელმწიფო კომპენსაციის ოდენობა 2006 წლის 1 იანვრიდან შეადგენს 560 ლარს. „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ კანონის ამოქმედების დღიდან ამ მუხლის…
-
მუხლი 17. შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენის გამო კომპენსაციის გაანგარიშება
შესაბამისად, აქედანაც დასტურდება, რომ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტში, მე-8 მუხლის პირველ პუნქტში, მე-16 მუხლში და მე-17 მუხლის მე-4 პუნქტში საუბარია ზევადიან სამხედრო მოსამსახურეებზე, რომლებსაც განსხვავებით სავალდებულო სამხედრო მოსამსახურეებისა, სამხედრო სამსახურის პერიოდში ეძლევათ თანამდებობრივი სარგო, წოდების სარგო, წელთა ნამსახურობის პროცენტული დანამატი და სასურსათო ულუფისათვის დადგენილი ფულადი კომპენსაცია და სხვა ფულადი დანამატები.
-
მუხლი 23. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის ადმინისტრირება
…და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის საფუძვლებს, მათი ოდენობის გაანგარიშების, გაცემის, მისი შეჩერებისა და შეწყვეტის წესსა და პირობებს, ადმინისტრირების ორგანოს, აგრეთვე მათ მიღებასთან დაკავშირებულ სხვა ურთიერთობებს. აღნიშნული კანონის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, კომპეტენტური ორგანოს უფლება-მოვალეობებში შედის სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნა, მისი გაცემის ორგანიზება, შეჩერება, განახლება, შეწყვეტა და გადაანგარიშება.
-
მუხლი 15. უმაღლესი დიპლომატიური რანგის მქონე პირის კომპენსაციის გაანგარიშება
№46/ნ ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო კომპენსაციის დანიშვნისა და გაცემის წესის“ 1-ლი მუხლის 1-ელ პუნქტი, მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტი, მე-15 მუხლი. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია კომპენსაციის გაცემის ორგანიზებას უზრუნველყოფს სოციალური მომსახურების სააგენტო, თუმცა იგი მოქმედებს შესაბამისი…
-
მუხლი 28. კომპენსაციის ოდენობის გადაანგარიშება
…ს. რ-ს სახელმწიფო კომპენსაცია დაენიშნა სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად, წელთა ნამსახურობის საფუძვლით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხაზით, 320 ლარის ოდენობით. „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ს.
-
მუხლი 20. კომპენსაცია მოსამართლის გარდაცვალების გამო
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამართლის ზოგადი პრინციპის თანახმად, ერთსა და იმავე იერარქიულ საფეხურზე მდგომ სპეციალურ და ზოგად ნორმებს შორის კოლიზიის არსებობისას, გამოიყენება სპეციალური ნორმა, კონკრეტულ შემთხვევაში - „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ კანონის მე-20 მუხლი “. განსახილველ შემთხვევაში, წინამდებარე დავაზე დადგენილი ფაქტობრივი…
-
მუხლი 30. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შეჩერება და განახლება
…სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 19.09.2023წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ. კასატორმა აღნიშნა, რომ ლ.ზ-ის სახელმწიფო კომპენსაციის გაცემა შეუჩერდა 2011 წლის აპრილიდან „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ კანონის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, კომპენსაციის ზედიზედ 6 თვის…
-
მუხლი 37. იმ პირთა უფლებები, რომლებიც არ არიან გათვალისწინებული ამ კანონით
პალატის მოსაზრებით, „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ კანონის 37-ე მუხლი გულისხმობს უშუალოდ სახელმწიფო გასაცემლის დანიშვნის ფაქტობრივი საფუძვლების გაქარწყლებას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.
-
მუხლი 13. საქართველოს პარლამენტის წევრთა კომპენსაციის გაანგარიშება
N04/3167 წერილით დგინდება, რომ "სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ" კანონის მე-13 მუხლის საფუძველზე, სააგენტოს 28.02.2019წ.
-
მუხლი 18. მარჩენალის გარდაცვალების გამო კომპენსაციის უფლება
მოსარჩელეთა განცხადებით თავის მხრივ ამ უკანასკნელის მე-18 და მე-20 მუხლებით მნიშვნელოვნად იყო შემცირებული მარჩენალის დაკარგვის გამო მოსამართლის ოჯახის წევრებისათვის მისაცემი კომპენსაციის მოცულობა-გარდაცვლილის…
-
მუხლი 19. კომპენსაცია ძალოვან სტრუქტურაში მომუშავე მოსამსახურეთა (მუშაკთა) გარდაცვალების გამო
ამასთანავე, დასახელებული კანონის 28-ე მუხლის პირველი პუნქტი მიუთითებს, რომ ამ კანონის მე-8, მე-9, მე-12 და 151 მუხლებით, მე-17 მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებით და მე-19 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებულ პირთა კომპენსაციის ოდენობა ექვემდებარება გადაანგარიშებას.
-
მუხლი 41. ამ კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით გასატარებელი ღონისძიებები
…750 ლარს. 2006 წლის 1 იანვრიდან პარლამენტის (უზენაესი საბჭოს) წევრის სახელმწიფო კომპენსაციით უზრუნველყოფა ხორციელდება „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. ამავე კანონის 41-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ამ კანონის ამოქმედებამდე დანიშნული კომპენსაციის (პენსიის) ოდენობები შესაბამისობაში იქნა მოყვანილი მე-7 მუხლთან.
-
მუხლი 32. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის მიუღებელი თანხის ანაზღაურება პირის გარდაცვალების შემთხვევაში
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო კომპენსაციასთან დაკავშირებულ სამართალურთიერთობაში დასაშვებია უფლებამონაცვლეობა, რაც დასტურდება „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ კანონის 32.1 მუხლით, რომლის თანახმად, კომპენსაცია, რომელიც პირს ეკუთვნოდა და მისი გარდაცვალების დროისათვის არ იქნა მიღებული, მიეცემა მის მემკვიდრეებს, თუ მათ მიუღებელი თანხისთვის მიმართეს პირის გარდაცვალების დღიდან არაუგვიანეს ერთი წლისა.
-
მუხლი 22. კომპენსაცია საქართველოს ყოფილი უმაღლესი პოლიტიკური თანამდებობის პირების გარდაცვალების გამო
კასატორი აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული კოდექსისი 32-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი ეწინააღმდეგება კანონს და ეს პირდაპირ და უშუალო (იდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას, სასამართლო ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშულ სარჩელთან ერთად დაკავშირებით გამოიტანს გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ.
-
მუხლი 21. კომპენსაცია საქართველოს პარლამენტის წევრის ან ყოფილი პარლამენტის წევრის გარდაცვალების გამო
…შინაგან საქმეთა ორგანოების და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურიდან თადარიგში დათხოვნილ პირთა და მათი ოჯახის წევრთა საპენსიო უზრუნველყოფის შესახებ’ ’ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის,,ა’’ ქვეპუნქტისა და 21-ე მუხლის თანახმად, მას დაენიშნა პენსია 45 ლარი, ხოლო სამხედრო პენსიონერებზე დამატებით ყოველთვიური ხელფასის დაწესებას საქართველოს კანონმდებლობა არ თვალისწინებს“.
-
მუხლი 25. კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის მიმღების უფლება-მოვალეობები
ამასთანავე, მიუხედავად „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ კანონის 25.2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულებისა, ვ.
-
მუხლი 39. გარდამავალ პერიოდში სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნის საფუძვლები
ბ-შვილი განეკუთვნება აღნიშნული კანონის 39-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის მიმღებ სუბიექტს. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ “სახელმწიფო კომპენსაციისა…
-
მუხლი 14. საქართველოს პარლამენტის აპარატის მოხელეთა სახელმწიფო კომპენსაციის გაანგარიშება
…ერთი კანონით მინიჭებული სარგებლის მოთხოვნის უფლება, მისივე არჩევით. აღნიშნული კანონის მე-1- მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად პენსიის დანიშვნის თაობაზე განცხადება ყველა საჭირო დოკუმენტთან ერთად წარედგინება კომპეტენტურ ორგანოს. ამავე კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, პენსიის დანიშვნის თაობაზე განცხადებას კომპეტენტური ორგანო განიხილავს განცხადებისა და ყველა საჭირო დოკუმენტის…
-
მუხლი 40. ამ კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით გამოსაცემი ნორმატიული აქტი
ხოლო, იმავე კანონის მე-40 მუხლის შესაბამისად განისაზღვრა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა 2006 წლის 15 მარტამდე შეიმუშაოს და დაამტკიცოს კომპენსაციის/სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის დანიშვნისა და მისი გაცემის განახლებისათვის საჭირო დოკუმენტების ნუსხა და შესაბამისი დოკუმენტაციის წარმოების წესი.