შრომის პირობები: შვებულება, ზეგანაკვეთური, დეკრეტი, დისკრიმინაცია

რა უნდა გააკეთოთ

1. შვებულება: ანაზღაურებადი — წელიწადში არანაკლებ 24 სამუშაო დღე (შრომის კოდექსის 31-ე მუხლი); ანაზღაურების გარეშე — არანაკლებ 15 კალენდარული დღე (შრომის კოდექსის 31-ე მუხლი); უფლება წარმოიშობა 11 თვის მუშაობის შემდეგ (შრომის კოდექსის 32-ე მუხლი); შვებულების ანაზღაურება — შვებულებამდე 3 თვის საშუალო ხელფასით (შრომის კოდექსის 36-ე მუხლი); ხელშეკრულება ვერ გააუარესებს ამ პირობებს (შრომის კოდექსის 31-ე მუხლი); ხელშეკრულებაში ყოველწლიური შვებულებაზე უარის თქმა ბათილია (შრომის კოდექსის 31-ე მუხლი); შვებულების გადატანა ზედიზედ 2 წლით აკრძალულია (შრომის კოდექსის 35-ე მუხლი).

2. დრო: კვირაში არაუმეტეს 40 საათისა (შრომის კოდექსის 24-ე მუხლი); ზეგანაკვეთური სამუშაო — მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი), გაზრდილი საათობრივი განაკვეთით (შრომის კოდექსის 27-ე მუხლი); დღესასწაულ დღეებში მუშაობა — ზეგანაკვეთურია (შრომის კოდექსის 30-ე მუხლი).

3. დეკრეტი: ორსულობისა და მშობიარობის გამო — 126 კალენდარული დღე (გართულების/ტყუპის შემთხვევაში — 143) (შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი); ბავშვის მოვლის გამო — 604 დღე (გართულების/ტყუპის შემთხვევაში — 587), ანაზღაურებადია 57 (შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი); ანაზღაურება — სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (შრომის კოდექსის 39-ე მუხლი). გარანტიები: ორსულობის შესახებ შეტყობინებიდან და ამ შვებულებების დროს გათავისუფლება დაუშვებელია (გარდა ვადის გასვლისა, შეთანხმებისა, დარღვევებისა და სხვ.) (შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი); უფლება დაბრუნდეს იმავე სამუშაოზე იმავე პირობებით (შრომის კოდექსის მე-20 მუხლი).

4. ბიულეტენი: შრომისუუნარობა ზედიზედ 40 დღემდე ან 6 თვეში 60 დღემდე — ურთიერთობის შეჩერება (შრომის კოდექსის 46-ე მუხლი); ამ დროის ხელფასი არ გადაიხდება, თუ კანონი ან ხელშეკრულება სხვაგვარად არ ითვალისწინებს (შრომის კოდექსის 46-ე მუხლი) — შეამოწმეთ ხელშეკრულება.

5. დისკრიმინაცია: შევიწროება (მათ შორის სექსუალური) დისკრიმინაციის ფორმაა (შრომის კოდექსის მე-4 მუხლი); დასაქმებული მიუთითებს ფაქტებზე, დამსაქმებელი ამტკიცებს დისკრიმინაციის არარსებობას (შრომის კოდექსის მე-7 მუხლი). გზები: სახალხო დამცველი განიხილავს დისკრიმინაციის შესახებ საჩივრებს („დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლი); ინსპექცია; სასამართლო — მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების სარჩელი („დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლი).

6. დაცვა: წერილობითი მოთხოვნა დამსაქმებელს → შრომის ინსპექციის სამსახური (შრომის კოდექსის 75-ე მუხლი) → სასამართლო; შრომის კოდექსიდან გამომდინარე სარჩელი — 1 წლის განმავლობაში იმ მომენტიდან, როცა დარღვევის შესახებ შეიტყვეთ ან უნდა შეგეტყოთ (შრომის კოდექსის 74-ე მუხლი).

7. სად მივმართოთ: შრომის ინსპექციის სამსახური; სახალხო დამცველი (დისკრიმინაცია); სასამართლო — რაიონული/საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია.

8. მტკიცებულებები: შრომითი ხელშეკრულება და შინაგანაწესი, შვებულების ბრძანებები, ტაბელები და ცვლების გრაფიკები, მიმოწერა, სამედიცინო ცნობები, მოწმეები.

9. ხაფანგები: ხელშეკრულებაში შვებულებაზე „უარი“ არ მოქმედებს; უფასო ზეგანაკვეთური ეწინააღმდეგება გაზრდილი ანაზღაურების მოთხოვნას; ორსულობის შესახებ დამსაქმებლისთვის შეუტყობინებლობა (უმჯობესია წერილობით) — გათავისუფლების აკრძალვა შეტყობინებიდან მოქმედებს; სარჩელის ერთწლიანი ვადის გაშვება.

აუცილებლად გადაამოწმეთ

• კანონით დადგენილი მინიმუმი კონკრეტული ციფრებით (შვებულება, საათები, დეკრეტი)
• ხელშეკრულება ვერ აუარესებს კანონით გათვალისწინებულ გარანტიებს
• გარანტიები ორსულებისთვის და დეკრეტის შემდეგ; ვინ იხდის დეკრეტულს
• სად შევიტანოთ საჩივარი: შრომის ინსპექციის სამსახური, სახალხო დამცველი, სასამართლო — და ვადა 1 წელი